kailāsaśikharāsīnaṃ
bhairavaṃ vigatāmayam
caṇḍanandimahākāla
gaṇeśavṛṣabhṛṅgibhiḥ
//
kumārendrayamāditya
brahmaviṣṇupuraḥsaraiḥ
stūyamānaṃ maheśānaṃ
gaṇamātṛniṣevitam
//
sṛṣṭisaṃhārakartāraṃ
vilayasthitakārakam
anugrahakaraṃ devaṃ
praṇatārtivināśanam
//
muditaṃ bhairavaṃ dṛṣṭvā
devī vacanamabravīt
yattvayā kathitaṃ mahyaṃ
svacchandaṃ parameśvara
//
śatakoṭipravistīrṇaṃ
bhedānantyavisarpitam
catuṣpīṭhaṃ mahātantra
catuṣṭayaphalodayam
//
na śaknuvanti manujā
alpavīryaparākramāḥ
alpāyuṣo 'lpavittāśca
alpasattvāśca śaṃkara
//
tadarthaṃ saṃgrahaṃ tasya
svalpaśāstrārthavistaram
bhuktimuktipradātāraṃ
kathayasva prasādataḥ
//
kīdṛśaṃ vai guruṃ vidyāt
sādhakaṃ ca maheśvara
bhayābhayapradātāraṃ
śiṣyaṃ bhūmiṃ ca kīdṛśīm
//
mantrāṃścaiva samāsena
kālaṃ caiva samāsataḥ
yajanaṃ havanaṃ caiva
adhivāsaṃ rajāṃsi ca
//
pañcagavyaṃ caruṃ caiva
dantakāṣṭhaṃ ca maṇḍalam
dīkṣā cādhvābhiṣekau ca
samayānsādhanāni ca
//
kalimāsādya sidhyanti
tathā brūhi maheśvara
sādhu sādhu mahābhāge
yattvayā paricoditam
//
anugrahāya martyānāṃ
sāmprataṃ kathayāmi te
ādau tāvatparīkṣeta
ācāryaṃ śubhalakṣaṇam
//
āryadeśasamutpannaṃ
sarvāvayavabhūṣitam
śivaśāstravidhānajñaṃ
jñānajñeyaviśāradam
//
devakarmarataṃ śāntaṃ
satyavādidṛḍhavratam
sattvavadvīryasampannaṃ
dayādākṣiṇyasaṃyutam
//
tyāginaṃ dambhanirmuktaṃ
śivaśāstreṣu bhāvitam
īdṛśaṃ tu guruṃ prāpya
siddhimuktī na dūrataḥ
//
krodhanaścapalaḥ kṣudro
dayādākṣiṇyavarjitaḥ
kekaro danturaḥ kāṇaḥ
pāpiṣṭhaḥ śāstravarjitaḥ
//
atidīrghastathā hrasvaḥ
kṛśaḥ sthūlaḥ kṣayānvitaḥ
tārkiko dambhasaṃyuktaḥ
satyaśaucavivarjitaḥ
//
anyaśāstrarato yastu
nāsau muktiphalapradaḥ
śiṣyo dayānvito dhīro
dambhamāyāvivarjitaḥ
//
devāgnigurubhaktaśca
śāstrabhakto dṛḍhavrataḥ
guruśuśrūṣaṇaparaḥ
suśāntendriyasaṃyutaḥ
//
īdṛśo vai bhavecchiṣ.yaḥ
so 'trānugrahabhājanam
māyānvitaḥ śaṭhaḥ krūro
niḥsatyaḥ kalahapriyaḥ
//
kāmī ca lobhasampannaḥ
śivabhaktivivarjitaḥ
dūṣako guruśāstrāṇāṃ
dīkṣito 'pi na muktibhāk
//
santāpaṃ krodhane vindyāc
capale capalāḥ śriyaḥ
mantrasiddhiṃ haret kṣudra
ācāryastu varānane
//
dayāhīnena daurbhāgyam
adakṣe dasyupīḍanam
kekareṇa bhavedvyādhir
danturaḥ kalikārakaḥ
//
kāṇo vidveṣajananaḥ
khalvāṭaścārthanāśanaḥ
śāstrahīne na siddhiḥ syād
dīkṣādau vīravandite
//
dīrghe rājabhayaṃ jñeyaṃ
hrasvaḥ putravināśanaḥ
kṛśaḥ kṣayakaro jñeyaḥ
sthūla utpātakārakaḥ
//
kṣayānvitena mṛtyuḥ syāt
tārkike vadhabandhanam
dāmbhikaḥ pāpajanako
veditavyo varānane
//
mantāstasya na siddhyanti
yaḥ satyādivivarjitaḥ
sarve te na śubhā devi
iha loke paratra ca
//
sitaraktapītakṛṣṇāṃ
bhūmiṃ plavaviśodhitām
viśalyāṃ lakṣaṇairyuktāṃ
sarvakāmārthasādhikām
//
sugandhigandhasaṃyuktāṃ
puṣpaprakaralālitām
sudhūpāmodabahalāṃ
vitānopariśobhitam
//
ācāryastu śucirbhūtvā
candanāgurucarcitaḥ
sudhūpitaḥ prasannātmā
khaṭikākarasaṃyutaḥ
//
prāṅmukhodaṅmukho vāpi
ekacittaḥ samāhitaḥ
mātṛkāṃ prastarettatra
ādikṣāntāmanukramāt
//
ādiḥ ṣoḍaśabhedena
sākṣādvai bhairavaḥ smṛtaḥ
kavargaścaṭavargau ca
tapayāḥ śastathaiva ca
//
saṃhāreṇa samopetau
yonirvai bhairavī smṛtā
mātṛkābhairavaṃ devam
avargeṇa prapūjayet
//
bhairavī kādinā pūjyā
mātṛvargaiḥ prapūjayet
avarge tu mahālakṣmīḥ
kavarge kamalodbhavā
//
cavarge tu maheśānī
ṭavarge tu kumārikā
nārāyaṇī tavarge tu
vārāhī tu pavargikā
//
aindrī caiva yavargasthā
cāmuṇḍā tu śavargikā
etāḥ sapta mahāmātṛḥ
saptalokavyavasthitāḥ
//
sarvān kāmānavāpnoti
devyevaṃ bhairavo 'bravīt
ante 'sya uddharenmantrān
yathākramaniyogataḥ
//
trayodaśaṃ binduyutam
anantāsanamuttamam
anena yojayetsarvaṃ
somasūryāgnimadhyagam
//
brahmaviṣṇumaheśānaṃ
śavāntaṃ parikalpayet
mūrtiṃ haṃsākṣareṇaiva
bindubhinnena kalpayet
//
ardhacandrakṛtāṭopāṃ
svasvanāṃ tuhinaprabhām
tadūrdhve sakalaṃ devaṃ
svacchandaṃ parikalpayet
//
oṃkāramuccaretpūrvam
aghorebhyo anantaram
tha ghorebhyo samālikhya
tato 'nyattu samālikhet
//
ghoraghoratarebhyaśca
sarvataḥ śarva uccaret
sarvebhyaḥ padamanyacca
namaste rudra eva ca
//
rūpebhyaśca samālikhya
namaskārāvasānakam
mantrarājaḥ samākhyātaḥ
aghoraḥ surapūjitaḥ
//
sakṛduccārito devi
nāśayet sarvakilbiṣam
janmakoṭīsahasraistu
bhramadbhiḥ samupārjitam
//
smaraṇānnāśayeddevi
tamaḥ sūryodaye yathā
yakārādivakārāntāḥ
saṃhāreṇa samāyutāḥ
//
bindumastakasambhinnā
bhairavasya mukhāni ca
brahmabhaṅgyā niyojyāni
mūrdhādicaraṇāvadhi
//
punaścordhvaṃ mukhaṃ kalpyaṃ
prāgdakṣiṇamathottaram
aparaṃ kalpayitvā tu
kalābhedena vinyaset
//
pūrvaṃ ca dakṣiṇaṃ caiva
uttaraṃ paścimaṃ tathā
ūrdhvamūrdhnā tu saṃyuktaṃ
kṣakāraṃ tvīśarūpiṇam
//
evaṃ vaktraṃ caturdhā tu
vaktreṣveva niyojayet
pañcamaṃ yadbhavedvaktraṃ
kṣakāreṇaiva nirdiśet
//
hṛdi grīvāṃsapṛṣṭhe tu
nābhau ca jaṭhare tathā
pṛṣṭhe corasi vinyased
aghoreṇa yathākramam
//
guhye tathā gude caiva
tathorvorjānunorapi
jaṅghayośca sphijoḥ kaṭyāṃ
pārśvayorubhayorapi
//
vinyaseccaiva vāmena
śarīre tu yathākramam
pādau hastau tathā nāsāṃ
śiraścaiva bhujāvatha
//
sadyena kalpayeddevi
sarvametadyathākramam
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
//
tārā sutārā taraṇī
tārayantī sutāraṇī
īśānasya kalā pañca
nirañjanapadānugā
//
nivṛttiśca pratiṣṭhā ca
vidyā śāntistathaiva ca
puruṣasya kalā hyetāś
catasraḥ parikīrtitāḥ
//
tamā mohā kṣudhā nidrā
mṛtyurmāyā bhayā jarā
aghorasya kalā hyetā
aṣṭau vai varavarṇini
//
rajā rakṣā ratiḥ pālyā
kāmyā tṛṣṇā matiḥ kriyā
ṛddhirmāyā ca rātriśca
bhrāmiṇī mohanī tathā
//
manonmanī kalā hyetā
vāmadeve trayodaśa
siddhirṛddhirdyutirlakṣmīr
medhā kāntiḥ sudhā sthitiḥ
//
sadyojātakalāstvevam
aṣṭau samparikīrtitāḥ
punaśca sādhako devi
sarvāṅgeṣu yathākramam
//
navatattvaṃ tritattvaṃ ca
dhruveṇa parikalpayet
vidyāṅgāni punarnyasya
teṣāṃ mantrān śṛṇu priye
//
aghorebhyo samālikhya
tha ghorebhyo dvitīyakam
ghoraghoratarebhyaśca
tṛtīyaṃ parikalpayet
//
sarvataḥ śarva sarvebhyo
caturthaṃ parikalpayet
namaste rudrarūpebhyaḥ
pañcamaṃ ca vidhānataḥ
//
oṃkāramuccaretpūrvaṃ
juṃ saśca tadanantaram
netratrayaṃ prakalpeta
vidyādehasya bhāmini
//
vidyāṅgāni vijānīyāt
nāmāni ca nibodha me
sarvātmā tu brahmaśiro
jvālinī piṅgalaṃ tathā
//
durbhedyaṃ pāśupatyaṃ ca
jyotīrūpaṃ tathaiva ca
kriyā jñānaṃ tathaivecchā
tāsāṃ mantrānnibodha me
//
caturthasvarasaṃyuktaṃ
hāntaṃ binduvibhūṣitam
kriyāśaktiḥ samākhyātā
sarvasṛṣṭiprakāśikā
//
śakārasya tṛtīyaṃ tu
ṣaṣṭhayuktaṃ sabindukam
jñānaśaktiḥ smṛtā hyeṣā
prabodhajananī śubhā
//
kṣādiṃ dvisvarasambhinnaṃ
tripañcena tu mūrchitam
icchāśaktiḥ samākhyātā
bhairavasyāmitātmikā
//
haṃsākhyo bindusaṃyuktaḥ
ṣaṣṭhasvaravibheditaḥ
bālendunādaśaktyantaḥ
svacchando niṣkalaḥ smṛtaḥ
//
asyoccaraṇamātreṇa
ye yuktāḥ sarvapātakaiḥ
śuddhasphaṭikasaṃkāśāḥ
padaṃ gacchantyanāmayam
//
sāntaṃ dīrghasvaraiḥ ṣaḍbhir
bhinnajātivibheditam
hṛcchiraśca śikhā varma
locanāstraṃ prakalpayet
//
oṃkāro dīpanasteṣām
ante jātiṃ prakalpayet
namaḥ svāhā tathā vauṣaṭ
huṃ vaṣaṭ phaṭ krameṇa tu
//
eṣa bhairavarājastu
sarvakāmārthasādhakaḥ
hara īma akāraśca
ṅādirosvarasaṃyutaḥ
//
yānta ekārasaṃyuktaḥ
ṣādirlāntavibheditaḥ
lādistrisvarasambhinno
haṃso bindusamāyuktaḥ
//
ṣaṣṭhasvarasamopetaḥ
phaṭkārāntavikalpitaḥ
aghoreśvarīti vikhyātā
svacchandotsaṅgagāminī
//
bhairavāṅgasamopetā
vaktrapañcakasaṃyutā
hānto yādiryakārānto
rādiḥ ṣaṣṭhakalānvitaḥ
//
bindunādasamāyogāt
kapāleśaḥ prakīrtitaḥ
sānto binduradho hyagniḥ
ṣaṣṭhayuktastu kīrtitaḥ
//
śikhivāhanasaṃjñastu
jñātavyo 'sau varānane
saṃhāraḥ ṣaṣṭhasaṃyuktaḥ
ṣaḍantena samanvitaḥ
//
krodharājaḥ samākhyātaḥ
- - - - - - - -
- - - - - - -
tathānyaṃ kathayāmi te
ñādiḥ ṣaṣṭhasvaropetas
tripadena samāyutaḥ
//
bindumastakasambhinno
vikarālo varānane
sāntaḥ śādyena saṃyuktaḥ
ṣaṣṭhasvarayuto 'pyadhaḥ
//
caturdaśasvarākrānto
bindunādāntabhūṣitaḥ
manmathaḥ kathito hyeṣa
surasiddhanamaskṛtaḥ
//
yenedaṃ tu nijaṃ sarvaṃ
jagatsthāvarajaṅgamam
hararādisamāyuktaḥ
ūkārādhaḥ sabindukaḥ
//
meghanādeśvaro hyeṣa
bhairavaḥ samprakīrtitaḥ
kṣasāntarbindusaṃyuktaḥ
pañcamena vibheditaḥ
//
someśvaraḥ samākhyāto
janmamṛtyuvināśanaḥ
kṣādiryāntasamopeto
hāntenādhoniyojitaḥ
//
bhānto vādirlakārānto
rādyo 'dho rudrayojitaḥ
bindvardhendusamāyukto
nādaśaktisamanvitaḥ
//
vidyārājaḥ samākhyāto
mahāpātakanāśanaḥ
bhairavāṣṭakametaddhi
parivāraḥ prakīrtitaḥ
//
lokapālāṃstathoddhṛtya
svanāmapraṇavādikān
namaskārāvamānāṃśca
sāstrānsamparikalpayet
//
iti svacchandatantre mantroddhāraprakāśanaṃ nāma prathamaḥ paṭalaḥ
dvitīyaḥ paṭalaḥ
athārcanaṃ pravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
śaucaṃ kṛtvā tataḥ snānaṃ
kartavyaṃ tu mṛdambhasā
//
śucisthānānmṛdaṃ pūrvaṃ
gṛhītvāstreṇa śodhitām
prakṣālya jalatīraṃ tu
sthāpayettāṃ varānane
//
bhāgadvayaṃ tato 'streṇa
kartavyaṃ tu kṛśodari
bhāgārdhena kaṭiṃ corū
jaṅghe pādau tathaiva ca
//
kṣālayeta yathānyāyaṃ
trirantaritayogataḥ
avaśiṣṭaṃ tu bhāgārdhaṃ
gṛhītvāstrābhimantritam
//
saptavārānvarārohe
arkadīptaṃ tu kārayet
śiraḥprabhṛti pādāntam
āguṣṭhya snānamācaret
//
uttīryodakamadhyāttu
upaspṛśya yathākramam
saṃdhyāyā vandanaṃ kuryāc
chāstradṛṣṭena karmaṇā
//
malasnānaṃ bhavedevaṃ
vidhisnānaṃ pracakṣmahe
bhāgārdhaṃ yatsthitaṃ pūrvaṃ
tato bhāgatrayaṃ kuru
//
vāmahastasya pūrve ca
dakṣiṇe cottare kramāt
pūrvabhāgaṃ tato 'streṇa
saptavārāṃstu mantrayet
//
dakṣiṇasthaṃ tathā vaktrair
abhimantrya varānane
uttaraṃ cābhimantryaivaṃ
devenāṅgayutena ca
//
pūrvabhāgaṃ gṛhītvā tu
daśadikṣu vinikṣipet
uttareṇa tu bhāgena
jalaṃ caivābhimantrayet
//
bāhumātrapramāṇena
bhairaveśamanusmaran
ātmānaṃ guṇṭhayitvā tu
dakṣabhāgena suvrate
//
snāyādrājopacāreṇa
sugandhāmalakādibhiḥ
prāṇāyāmābhiṣekau tu
kartavyau bhairaveṇa ca
//
uttīryodakamadhyāttu
tadvāsaḥ parivartayet
upaspṛśya kṛtanyāso
mūlamantramanusmaran
//
tīrthaṃ saṃgṛhya deveśi
ātmano 'gre nidhāpayet
tatrastho vandayetsaṃdhyāṃ
mārjanādiranukramāt
//
aghamarṣaḥ prakartavya
upasthānaṃ divākare
japaṃ kṛtvā nivedyaivaṃ
praṇamya ca varānane
//
mantrāṇāṃ tarpaṇaṃ kṛtvā
devānāmṛṣibhiḥ saha
sarveṣāṃ bhūtasaṃghānāṃ
tatastīrthaṃ tu saṃharet
//
mūlamantramanusmṛtya
bhasmasnānamataḥ param
malasnānaṃ prakartavyaṃ
bhāvitenāntarātmanā
//
parivṛttya tato vāsaḥ
saṃdhyāṃ prāgiva vandayet
vidhisnānaṃ tataḥ kuryād
bhairaveśamanusmaran
//
śiro vaktraṃ ca hṛdguhyaṃ
pādāntaṃ ca vibhāgaśaḥ
bhairaveṇāṅgayuktena
samuddhūlyaṃ yathākramam
//
abhiṣekaṃ prakurvīta
paraṃ tattvamanusmaran
saṃdhyāyā vandanaṃ kuryād
yathāpūrvaṃ varānane
//
tato yāgagṛhaṃ gatvā
hastau pādau ca kṣālayet
śikhāṃ baddhvā śikhāṃ smṛtvā
upaspṛśya vidhānataḥ
//
sakalīkṛtadehastu
puṣpamādāya suvrate
diṅmātṛbhyo namaskṛtya
dvāraṃ saṃprokṣya yatnataḥ
//
śivāmbhasāstramantreṇa
vighnaproccāṭanaṃ bhavet
dvāraśākhordhvato devaṃ
gaṇeśaṃ ca śriyaṃ tathā
//
saṃpūjya gandhapuṣpādyair
dhūpādibhiranukramāt
arghyapādyopahāraiśca
tato dvārasya cottare
//
nandigaṅge samabhyarcya
mahākālaṃ ca dakṣiṇe
kālindīṃ caiva saṃpūjya
yathānukramayogataḥ
//
bhairavāstraṃ samuccārya
puṣpaṃ saṃgṛhya bhāvitaḥ
saptābhimantritaṃ kṛtvā
jvaladagniśikhākulam
//
nārācāstraprayogeṇa
praviśedgṛhamadhyataḥ
nivāritaṃ tena sarvaṃ
vighnajālamanantakam
//
tato rakṣārthamantraṃ ca
daśadikṣu vinikṣipet
madhye sampūjya brahmāṇaṃ
gandhaiḥ puṣpairanukramāt
//
dakṣiṇāyāṃ tato mūrtau
praṇavāsanasaṃsthitaḥ
upaviśyāsanaṃ baddhvā
svabhyastaṃ vai puraḥsthitam
//
gandhadigdhau karau kṛtvā
astreṇa pariśodhayet
kavacenāvaguṇṭhyaitau
plāvayedamṛtena tu
//
parāṃ śaktiṃ tu saṃkṣobhya
tato 'nantaṃ prakalpayet
mūrtiṃ nyasyānuvaktrāṇi
svacchandaṃ parikalpayet
//
aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntaṃ
vinyasedaṅgapañcakam
bhairavānapi saṃkalpya
paraṃ tattvamanusmaret
//
prāṇāyāmatrayaṃ kāryaṃ
dehasaṃśuddhikāraṇam
aśuddhaḥ svamarudrecyaḥ
śuddhenāpūrayettanum
//
kumbhakaṃ recakaṃ kṛtvā
vyomnyātmānaṃ nidhāpayet
khadyotakanibhaṃ sūkṣmaṃ
karaṇaistu vivarjitam
//
kāryeṇaiva vihīnaṃ ca
māyāpradhvastagocaram
śivīkāryastathātmaiva
yathā bhavati tacchṛṇu
//
paraṃ bhāvaṃ tu saṃgṛhya
tataḥ śoṣyā tanuḥ priye
saṃhāreṇa yabhinnena
rudrabījayutena ca
//
tenaiva dahanaṃ kāryam
ūrdhvādho 'gniyutena ca
adho viṣṇusamāyukto
vāyuvarṇaḥ sabindukaḥ
//
utpūyanakaro hyeṣa
plāvane vāruṇaḥ smṛtaḥ
bindumastakasaṃbhinnaḥ
śaktinyāsastato bhavet
//
ānayettaṃ yathānītaṃ
plāvayedamṛtena tu
malapradhvastacaitanyaṃ
kalāvidyāsamāśritam
//
rāgeṇa rañjitātmāna
kālena kalitaṃ tathā
niyatyā yamitaṃ bhūyaḥ
puṃbhāvenopabṛṃhitam
//
pradhānāśayasaṃpannaṃ
guṇatrayasamanvitam
buddhitattvasamāsīnam
ahaṅkārasamāvṛtam
//
manasā buddhikarmākṣais
tanmātraiḥ sthūlabhūtakaiḥ
praṇavena tu sarvaṃ tac
charīrotpattikāraṇam
//
nyasetkrameṇa deveśi
triṃśadekaṃ ca saṃkhyayā
ṣaṭtattvī tvātmasaṃbaddhā
jñātavyātra varānane
//
pradhānāvaniparyantaṃ
śarīraṃ ca vinirmitam
caturviṃśatitattvāni
caitanyarahitāni tu
//
draṣṭavyāni varārohe
puruṣādhiṣṭhitāni tu
sacetanāni sarvāṇi
jñātavyāni sadaiva hi
//
pañcaviṃśakametacca
prākṛtaṃ samudāhṛtam
tato mūrtiṃ nyaseddevi
mūlamantrasulakṣitam
//
sakalaṃ bhairavaṃ nyasya
dvātriṃśārṇaṃ sulocane
mukhāni kalpayetpaścān
mūrdhādicaraṇāvadhi
//
vaktrāṇi kalpayetpaścād
ūrdhvaṃ pūrvaṃ ca dakṣiṇam
uttaraṃ paścimaṃ caiva
yathāvatpravibhāgaśaḥ
//
kalābhedaṃ yathāpūrvaṃ
śodhyādhvānaṃ prakalpayet
navatattvaṃ tritattvaṃ ca
vidyāṅgā locanatrayam
//
vargātītena kṣurikām
ūrdhvādho 'gnipradīpitām
ṣoḍaśāntarhatā sā tu
rakṣi"kā vighnanāśikā
//
navakaṃ kalpayetpūrvaṃ
mūrdhni vaktre ca kaṇṭhake
hṛdaye nābhideśe ca
guhya ūrvośca jānutaḥ
//
pādāntaṃ caiva vinyasya
svadhyānaguṇasaṃyutam
kriyājñāne tathecchā ca
dakṣe vāme ca madhyataḥ
//
vidyārājaḥ smṛto hyeṣa
bhairavo mantranāyakaḥ
niṣkalaṃ tu tathāvāhya
aṅgānyevaṃ yathākramam
//
gandhairdhūpaistathā puṣpair
vividhairbhakṣyabhojanaiḥ
pūjayeddevadeveśaṃ
manasaiva prakalpitaiḥ
//
ātmānaṃ bhairavaṃ dhyātvā
tato hṛdyāgamācaret
nābhau kandaṃ samāropya
nālaṃ tu dvādaśāṅgulam
//
hṛdantaṃ kalpayedyāvat
tatra padmaṃ vicintayet
aṣṭapatraṃ mahādīptaṃ
kesarālaṃ sakarṇikam
//
kandaṃ śaktimayaṃ tatra
nāle vai kaṇṭakāstu ye
bhuvanāni ca tānyeva
rudrāṇāṃ varavarṇini
//
māyātmako bhavedgranthir
aśuddhādhvavyavasthitaḥ
vidyāpadmaṃ mahādīptaṃ
karṇikābījarājitam
//
puṣkarāṇi ca deveśi
tatra vidyeśvarāḥ smṛtāḥ
evaṃ dhyātvā mahāpadmaṃ
sarvadevamayaṃ śubham
//
śaktinyāso bhavetpūrvaṃ
kandaṃ tu tadanantaram
aṅkuraṃ nālavinyāsam
anantaṃ parikalpayet
//
tejomayaṃ mahāśubhraṃ
sphuratkiraṇabhāsvaram
dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyam
aiśvaryaṃ ca kramānnyaset
//
sitaraktapītakṛṣṇā
āgneyyādīśadiggatāḥ
pādakāḥ siṃharūpāste
trinetrā bhīmavikramāḥ
//
śivaśaktimayā mantrā
nyastavyā vīravindate
adharmājñānāvairāgyam
anaiśvaryaṃ ca prāgdiśaḥ
//
uttarāntaṃ niveśyaṃ tu
gātrakāḥ sitavarṇakāḥ
saṃdhānakīlakāścaiva
atasīpuṣpasaṃnibhāḥ
//
vedā yugāśca te caiva
jñātavyāḥ kramaśaḥ priye
adhaśchādanamūrdhvaṃ ca
raktaṃ śuklaṃ vicintayet
//
madhye tamo vijānīyād
guṇāstvete vyavasthitāḥ
sitaṃ padmaṃ vijānīyāt
kesarāṇi vicintayet
//
sitaraktaprapītāni
mūlamadhyāgradeśataḥ
karṇikā hemasaṃkāśā
bījāni haritāni tu
//
vāmāṃ pūrvadale nyasya
jyeṣṭhāṃ vahnidalāśritām
raudrīṃ dakṣiṇapatre tu
kālīṃ nairṛtagocare
//
kalavikaraṇīṃ devīṃ
vinyasyedvāruṇe dale
balavikaraṇīṃ devīṃ
vāyavyadalamāśritām
//
balapramathanīṃ devīm
uttare viniyojayet
sarvabhūtadamanīṃ ca
aiśānyāṃ viniyojayet
//
madhye manonmanīṃ devīṃ
karṇikāyāṃ niveśayet
śakracāpanibhaṃ devi
dhyātavyaṃ śaktimaṇḍalam
//
madhye sūryasahasrābhāṃ
cintayettu manonmanīm
sūryādhvamaṇḍalaṃ patre
somaṃ saṃyojya kesare
//
vahnimaṇḍalakaṃ devi
karṇikāyāṃ niveśayet
brahmā viṣṇurharaścaiva
maṇḍaleṣvadhipāḥ smṛtāḥ
//
brahmā caturmukho raktaś
caturbāhuvibhūṣitaḥ
kṛṣṇājinottarīyaśca
rājīvāsanasaṃsthitaḥ
//
kamaṇḍaludharo devi
daṇḍahastastathaiva ca
akṣamālādharo devaḥ
padmahastaḥ sulocanaḥ
//
dhyātvā patreṣu taṃ nyasyet
sarvakilviṣanāśanam
atasīpuṣpasaṃkāśaṃ
śaṅkhacakragadādharam
//
pītāmbaradharaṃ devaṃ
vanamālāvibhūṣitam
sphuranmukuṭamāṇikyaṃ
kiṅkiṇījālamaṇḍitam
//
divyakuṇḍaladhartāraṃ
garuḍāsanasaṃsthitam
dhyātvā viṣṇuṃ mahātmānaṃ
kesareṣu niveśayet
//
śaṅkhakundendudhavalaṃ
śūlahastaṃ trilocanam
daśabāhuṃ viśālākṣaṃ
nāgayajñopavītinam
//
siṃhacarmaparīdhānaṃ
śaśāṅkakṛtabhūṣaṇam
nīlakaṇṭhaṃ vṛṣārūḍhaṃ
rudraṃ dhyātvā varānane
//
niveśayetkarṇikāyāṃ
mahāpātakanāśanam
mahāpretaṃ nyasetpaścāt
prahasantaṃ sacetanam
//
raktavarṇaṃ sutejaskaṃ
netratrayavibhūṣitam
praṇavena nyasetsarvam
āsanaṃ bhairavasya tu
//
gandhaiḥ puṣpaiḥ samabhyarcya
tato mūrtiṃ prakalpayet
kadambakusumākārāṃ
tuṣārakiraṇatviṣam
//
mūrtyūrdhve bhairavaṃ devaṃ
sakalaṃ parikalpayet
dvātriṃśadvarṇakacitaṃ
sphurattaḍidivojjvalam
//
vaktrāṇi kalpayeddevi
svadhyānena maheśvari
mūrdhādicaraṇaṃ yāvat
praṇavādinamontataḥ
//
aṣṭātriṃśatkalābhedaṃ
śodhyādhvānaṃ prakalpayet
navatattvaṃ tritattvaṃ ca
navakaṃ bhairavābhidham
//
vidyāṅgā locanaṃ caiva
kṣurikāṃ ca prakalpayet
śaktitrayaṃ tato nyasyed
dakṣadigvāmagocare
//
madhyapradeśe deveśi
tato rūpamanusmaret
tripañcanayanaṃ devaṃ
jaṭāmukuṭamaṇḍitam
//
candrakoṭipratīkāśāṃ
candrārdhakṛtaśekharam
pañcavaktraṃ viśālākṣaṃ
sarpagonāsamaṇḍitam
//
vṛścikairagnivarṇābhair
hāreṇa tu virājitam
kapālamālābharaṇaṃ
khaḍgakheṭakadhāriṇam
//
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ
śarahastaṃ pinākinam
varadābhayahastaṃ ca
muṇḍakhaṭvāṅgadhāriṇam
//
vīṇāḍamaruhastaṃ ca
ghaṇṭāhastaṃ triśūlinam
vajradaṇḍakṛtāṭopaṃ
paraśvāyudhahastakam
//
mudgareṇa vicitreṇa
vartulena virājitam
siṃhacarmaparīdhānaṃ
gajacarmottarīyakam
//
aṣṭādaśabhujaṃ devaṃ
nīlakaṇṭhaṃ sutejasam
ūrdhvavaktraṃ maheśāni
sphaṭikābhaṃ vicintayet
//
āpītaṃ pūrvavaktraṃ tu
nīlotpaladalaprabham
dakṣiṇaṃ tu vijānīyād
vāmaṃ caiva vicintayet
//
dāḍimīkusumaprakhyaṃ
kuṅkumodakasaṃnibham
candrārbudapratīkāśaṃ
paścimaṃ tu vicintayet
//
svacchandabhairavaṃ devaṃ
sarvakāmaphalapradam
dhyāyate yastu yuktātmā
kṣipraṃ sidhyati mānavaḥ
//
tataḥ paramabījena
paraṃ paramakāraṇam
suśāntaṃ niṣkalaṃ devaṃ
sarvavyāpinirañjanam
//
āvāhayetsuhṛṣṭātmā
tava devi vadāmyaham
hṛtkaṇṭhatālubhrūmadhya
nādāntāntasamāśritam
//
niṣkampaṃ kāraṇātītam
āvāhya parameśvaram
saṃsthāpya vidhivaddevam
aṅgaṣaṭkaṃ tato nyaset
//
pādyamācamanaṃ cārghaṃ
svāgataṃ tadanantaram
saṃnidhānaṃ ca deveśi
niṣṭhurayā nirodhayet
//
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpair
dhūpayitvā tamarcayet
mudrāṃ pradarśayetpaścāt
tridhā traikālyakarmaṇi
//
tataḥ snānādikaṃ karma
kṛtvā caiva varānane
paridhāpya suvastrāṇi
netrapaṭṭodbhavāni ca
//
vilipyāgurukarpūrair
mukuṭādyairvibhūṣayet
puṣpairnānāvidhaiḥ śubhrair
arcayedbhūṣayetpunaḥ
//
arghaṃ dattvā maheśāni
punarmudrāṃ pradarśayet
praṇamya bhairavaṃ devaṃ
svacchandaṃ viśvanāyakam
//
tato hyābharaṇaṃ bāhye
viniveśyaṃ varānane
aiśānyāṃ pūrvato yāmyāṃ
uttarāpyāvasānakam
//
vinyasetpañca vaktrāṇi
pañcavaktrayutāni ca
bāhubhirdaśabhiścaiva
śaśāṅkamukuṭaiḥ saha
//
dhyātavyāni svarūpāṇi
varābhayakarāṇi tu
agnīśarakṣovāyavya
caturdikṣu ca taṃ nyaset
//
hṛcchiraśca śikhā varma
astraṃ ca pravibhāgaśaḥ
hṛdayaṃ raktavarṇābhaṃ
śiro gorocanaprabham
//
taḍidvalayasaṃkāśāṃ
śikhāṃ devīṃ vicintayet
ādhūmraṃ kavacaṃ vidyāt
kapiśaṃ cāstrameva ca
//
jyotīrūpapratīkāśaṃ
netraṃ madhye ca saṃsthitam
pañcavaktrāḥ smṛtāḥ sarve
daśabāhvindubhūṣitāḥ
//
nānābharaṇasaṃyuktā
nānāsraggandhalepanāḥ
nānāvastraparīdhānā
mukuṭairujjvalaiḥ śubhaiḥ
//
ratnamālāvanaddhāśca
hārakeyūrabhūṣitāḥ
dviraṣṭavarṣakākārāḥ
surūpāḥ sthirayauvanāḥ
//
bhairavādyāḥ smṛtā mantrāḥ
pīṭheśāḥ pīṭhamardakāḥ
yā sā pūrvaṃ mayā khyātā
aghorī śaktiruttamā
//
bhairavaṃ pūjayitvā tu
tasyotsaṅge tu tāṃ nyaset
yādṛśaṃ bhairavaṃ rūpaṃ
bhairavyāstādṛgeva hi
//
īṣatkarālavadanāṃ
gambhīravipulasvanām
prasannāsyāṃ sadā dhyāyed
bhairavīṃ vismitekṣaṇām
//
dvitīyāvaraṇe devi
vinyasedbhairavāṣṭakam
kapālīśaṃ tu pūrvāyām
āgneyyāṃ śikhivāhanam
//
dakṣiṇe krodharājaṃ tu
vikarālaṃ tu nairṛte
manmathaṃ paścime bhāge
meghanādeśvaraṃ tathā
//
vāyavye devi vinyasya
somarājaṃ tathottare
vidyārājaṃ tathaiśānyāṃ
vinyasettu subhāvitaḥ
//
pañcavaktrāstrinetrāśca
daśabāhvinduśekharāḥ
kapālamālābharaṇāḥ
sphuranmāṇikyamaṇḍitāḥ
//
pūrvaṃ pītaṃ smṛtaṃ devi
raktamāgreyagocare
dakṣiṇe nīlameghābhaṃ
nairṛtyāṃ jvalanaprabham
//
śyāmaṃ cāparadigbhāge
dhūmraṃ vāyavyagocare
candrabimbaprabhaṃ saumye
īśāne sphaṭikaprabham
//
tṛtīye caiva lokeśān
sāstrānsaṃparikalpayet
nāmāni teṣāṃ vakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
//
indrāgniyamanirṛti
varuṇāśca samīraṇaḥ
somarājaḥ kuberaśca
īśānaḥ parameśvaraḥ
//
bhairavāṣṭakarūpeṇa
dhyātavyāstu varānane
vajraṃ śaktistathā daṇḍaḥ
khaḍgaḥ pāśastathaiva ca
//
dhvajo gadā triśūlaṃ ca
lokapālayudhāni vai
vajraṃ cānekavarṇāḍhyaṃ
śaktiṃ hemasamaprabhām
//
daṇḍaṃ bhinnāñjanābhaṃ ca
khaḍgaṃ nīlotpalaprabham
kiṃśukābhaṃ tathā pāśaṃ
dhvajaṃ śuklaṃ vicintayet
//
gadāṃ tu vidrumābhāṃ vai
śūlaṃ vidyutsamaprabham
saṃpūjyāvaraṇaṃ sarvaṃ
saṃdhānaṃ mantranāyake
//
astrāṇi lokapālāśca
bhairavāṣṭakameva ca
pañca brahmānyathāṅgāni
etānyāvaraṇāni tu
//
krameṇoccārayetsarvaṃ
yāvattadgarbhamaiśvaram
mūlamantreṇa kartavyaṃ
nāḍīsaṃdhānameva ca
//
parāntaṃ yāvadābhāvya
naivedyāni nivedayet
ghārikā vaṭakāṃścaiva
śaṣkulīrmodakāṃstathā
//
khaṇḍalaḍḍuśarāvāṇi
bhakṣyāṇi vividhāni ca
śālyodanaṃ mudgasūpam
ājyāktaṃ saṃprakalpayet
//
kauśalyāṃ maṇḍakāpūpāṃs
tathā kṣaudraśirāṃsi ca
ghṛtāktāṃścillakāṃścaiva
lavaṇānparikalpayet
//
avadaṃśānyanekāni
kaṭūni madhurāṇi ca
rasālāṃ ca dadhi kṣīram
āsavaṃ vividhaṃ tathā
//
matsyamāṃsānyanekāni
lehyapeyāni yāni ca
agramāpūrayecchaṃbhor
vittaśāṭhyavivarjitaḥ
//
paścādarghaḥ pradātavyaḥ
surayā susugandhayā
mudrāṃ pradarśayetpaścāt
tridhā traikālyakarmaṇi
//
praṇipātaṃ tataḥ kṛtvā
japaṃ paścātsamācaret
akṣamālāṃ tu saṃgṛhya
gandhaiḥ puṣpaiḥ samarcitām
//
vāṅnirudvaḥ sucittātmā
rājīvāsanasaṃsthitaḥ
mūlamantraṃ samuccārya
nāde līnaṃ vicintayet
//
unmīlyākṣāṇi saṃcintya
tatastu japamārabhet
akṣarākṣarasantānaṃ
na drutaṃ na vilambitam
//
japaḥ prāṇasamaḥ kāryaḥ
dinastho muktikāṅkṣibhiḥ
saṃhāraḥ sa tu vijñeyaḥ
śivadhāmaphalapradaḥ
//
vyomni prāpto yadā nādaḥ
punareva nivartate
śarvarī sā tu vijñeyā
hṛdabjaṃ yāvadāgataḥ
//
sṛṣṭireṣā samākhyātā
sarvasiddhiphalodayā
ātmano bhairavaṃ rūpaṃ
sadā bhāvyaṃ varānane
//
tasya vighnā vinaśyanti
japaśca saphalo bhavet
japtvā nivedayeddevi
bhairavāya varānane
//
pūrakeṇa prayogeṇa
tristhaṃ ca tritayānvitam
trisiddhisiddhidaṃ devi
sarahasyamudāhṛtam
//
śāntike mānaso japya
upāṃśuḥ pauṣṭike smṛtaḥ
saśabdaścābhicāre 'sau
prāgudagdakṣiṇāmukhaḥ
//
ātmā na śṛṇute yaṃ tu
mānaso 'sau prakīrtitaḥ
ātmanā śrūyate yastu
tamupāṃśuṃ vijānate
//
pare śṛṇvanti yaṃ devi
saśabdaḥ sa udāhṛtaḥ
aṣṭottaraśatenaiva
akṣamālā samerukā
//
rudrākṣaśaṅkhapadmākṣa
putrajīvakamauktikaiḥ
sphāṭikī maṇiratnotthā
sauvarṇī vaidrumī tathā
//
daśākṣamālā deveśi
gṛhasthānāṃ prakīrtitāḥ
sūtraṃ dhyātvā parāṃ śaktim
adhvabhāgāṃstato maṇīn
//
vyaktisthānaṃ śivasyādhvā
tatastaddharmiṇīṃ smaret
saptaviṃśatibhiḥ kuryād
dviguṇairvā caturguṇaiḥ
//
samaistu saṃhatairekaṃ
śivatattvātmakaṃ mukhe
na taṃ vilaṅghayedvidvān
sṛṣṭisaṃhārakāraṇam
//
vīrasthānaratānāṃ hi
vīrāṇāṃ varavarṇini
mahāśaṅkhākṣasūtraṃ tu
sarvakāmaphalapradam
//
gṛhasthena na kartavyam
udvegajananaṃ param
tasmāttu sphāṭikī mālā
japtavyā sādhakottamaiḥ
//
sādhayedvividhānkāmān
adhamānmadhyamottamān
evaṃ hṛdambujāvastho
yaṣṭavyo bhairavo vibhuḥ
//
sabāhyābhyantaraṃ kṛtvā
paścādyajanamārabhet
tatrārghapātramādau vai
sauvarṇaṃ rājataṃ tathā
//
śāṅkhaṃ śāmbūkaṃ śauktaṃ vā
tāmraṃ mṛṇmayameva vā
padmapatrapalāśotthaṃ
gṛhītvā kṣālya vāriṇā
//
astrajaptena deveśi
pralipyāgurucandanaiḥ
mṛṣṭadhūpena saṃdhūpya
vāriṇāpūrayettataḥ
//
vastrapūtena śuddhena
tāḍayedastramuccaran
varmāvaguṇṭhitaṃ kṛtvā
yāgaṃ tatraiva vinyaset
//
pūrvoktena vidhānena
prokṣyastena samāsataḥ
yāgārtho dravyasaṃghātaḥ
tato yajanamārabhet
//
śaktiṃ nyasya tataścādau
vyomākārāṃ sujājvalām
sakalavyāpikāṃ sūkṣmāṃ
śivādhārāṃ tu sarvagām
//
oṃkāradīpitāṃ devīṃ
namaskārāvasānikām
anantaṃ caiva vinyasya
dharmaṃ jñānaṃ tathaiva ca
//
vairāgyaṃ ca tathaiśvaryam
āgneyyādikrameṇa tu
adharmaṃ ca tathājñānam
avairāgyamanaiśvaram
//
saṃdhānakīlakāṃścaiva
adhaśchādanamūrdhvagam
padmaṃ sakesaraṃ devi
karṇikāṃ puṣkarāṇi ca
//
maṇḍalatritayaṃ devāñ
śaktīścāpi śivāntakam
mūrtiṃ brahmakalājālaṃ
navatattvaṃ tritattvakam
//
bhairavāṣṭakavidyāṅga
locanaṃ kṣurikāṃ tathā
śaktitrayaṃ paraṃ devam
aṅgaṣaṭkasamanvitam
//
vinyasya bhāvayeddevi
satataṃ vidhipūrvakam
nirvartya tu yathānyāyaṃ
prahṛṣṭenāntarātmanā
//
svāgataṃ cārdhyapādyaṃ ca
sannidhānaṃ tathaiva ca
rodhaṃ niṣṭhurayā kuryān
mūlamantramanusmaran
//
pūjā suvipulā kāryā
gandhadhūpasragādibhiḥ
mudrāṃ pradarśayetpaścāt
tridhā traikālyakarmaṇi
//
tata āvaraṇaṃ bāhye
viniveśyaṃ varānane
īśapūrvayāmyasaumya
varuṇāntaṃ prakalpayet
//
vaktrāṇāṃ pañcakaṃ devi
svadhyānaguṇasaṃyutam
āgneyaiśānarakṣaḥsu
sāmīraindradiśorapi
//
uttarāntaṃ niveśyaṃ tu
aṅgānāṃ pañcakaṃ tathā
netraṃ tu karṇikāyāṃ vai
pūrvasyāṃ diśi saṃsthitam
//
svamantreṇa tu sarveṣām
ardhyaṃ pādyaṃ samāhitaḥ
mantrasaṃkarapuṣpāṇi
na kuryātsādhakaḥ sadā
//
na bāhuṃ pṛṣṭhato vāpi
mantrāṇāṃ parikalpayet
paripāṭyā tu dātavyaṃ
na mantrāṃllaṅghayetkvacit
//
svamudrāmantrasaṃyuktān
yugapatparikalpayet
ardhyaṃ pādyaṃ ca dhūpaṃ ca
nityaṃ tāvatsamācaret
//
sarveṣāmeva mantrāṇāṃ
vidhireṣa prakīrtitaḥ
bhairavāṣṭakalokeśān
sāstrānsaṃparikalpayet
//
bāhye śmaśānavinyāsaṃ
praṇavādinamontagam
pūrvādīśānaparyantaṃ
kalpayeta vidhānataḥ
//
āmardakaṃ ca pūrvaṃ vai
śmaśānādhipatiṃ vibhum
śmaśānaiḥ sakabandhaiśca
saśūlodbandhabhīṣaṇaiḥ
//
citibhiḥ prajvalantībhiḥ
śivārāvaiḥ subhīṣaṇaiḥ
agnikaṃ dakṣiṇe bhāge
kālākhyaṃ paścime tathā
//
ekapādaṃ tathā saumye
āgneyyāṃ tripurāntakam
nairṛtyāmagnijihvaṃ tu
vāyavyāṃ tu karālinam
//
aiśānyāṃ bhīmavaktraṃ tu
śmaśāneśāḥ prakīrtitāḥ
tarpayenmatsyamāṃsādyair
āsavairvividhaistathā
//
gandhaṃ puṣpaṃ tathā dhūpaṃ
sarveṣāṃ tu pradāpayet
praṇipātaṃ tataḥ kṛtvā
japtvā mantraṃ subhāvitaḥ
//
recakena prayogena
nivedya vidhipūrvakam
huḍḍuṅkāranamaskārān
kṛtvā caiva tato vrajet
//
agnikuṇḍasamīpaṃ tu
arghahastaḥ subhāvitaḥ
kuṇḍaṃ tu lakṣaṇopetaṃ
prokṣayedastravāriṇā
//
kavacenāvaguṇṭhyaitad
astradarbheṇa collikhet
uddhṛtya prokṣayetpaścād
astramantreṇa bhāmini
//
pūraṇaṃ tena kartavyaṃ
samīkaraṇameva ca
secanaṃ kuṭṭanaṃ caiva
lepanaṃ tena kārayet
//
prokṣaṇaṃ śoṣaṇaṃ caiva
tathāstreṇaiva kārayet
pūjanaṃ gandhapuṣpādyaiḥ
asinā cābhimantraṇam
//
vajrīkaraṇamastreṇa
rekhāḥ pūrvāparāstrayaḥ
yāmyasaumyamukhī caikā
vajrametatprakīrtitam
//
Quoted, with attribution to the Svatantra, ad \Mrg\KP\ 6:2--4 in the form:
vajrīkaraṇamastreṇa
rekhāstisrastu pūrvagāḥ
yāmyasaumyamukhā tvekā
vajrametatprakīrtitam
//
asinaivāgnikuṇḍaṃ tad
darbhaiḥ pūrvāgrasaṃstaraiḥ
sabāhyābhyantaraṃ chādyaṃ
gṛhahetvarthamīśvari
//
kuṇḍasya dakṣiṇe bhāge
śuṣkagomayamāsanam
darbheṇa viṣṭaraṃ puṣpaṃ
praṇavena prakalpayet
//
svanāmapadasaṃyuktaṃ
svadhyānena namontagam
āmantraṇapadenaiva
brahmāṇaṃ sthāpya pūjayet
//
puṣpādibhiḥ sudhūpādyair
dhruveṇa tu yathākramam
catuṣpathaṃ kuṇḍamadhye
darbhābhyāṃ praṇavena tu
//
pūrvasaubhyāgrabhāgābhyāṃ
viṣṭaraṃ tasya copari
puṣpaṃ tasyopariṣṭāttu
hṛdayenaiva pūjayet
//
vāgīśīṃ ca samāhūya
praṇavādinamontagām
nīlotpaladalaśyāmām
ṛtumaccārulocanām
//
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇāṃ
sarvāvayavabhūṣitām
dhyātvā caivaṃvidhāṃ devīṃ
sthāpayetkuṇḍamadhyataḥ
//
ṛtukāla ivottānāṃ
śirasaiśānasaṃsthitām
pūjayedgaṃdhapuṣpādyair
bhavamantramanusmaran
//
tato mudrāṃ darśayeta
saṃnidhānāya mantravit
tato 'gnipātramādāya
śivāmbho 'streṇa prokṣayet
//
kavacenāvaguṇṭhyāpi
praṇavenaiva pūjayet
araṇyādisamudbhūtaṃ
lokāgnyantaṃ vidhānataḥ
//
agniṃ tu śukravaddhyātvā
caitanyaṃ praṇavena tu
ṣaḍaṅgenaiva saṃpūjya
amṛtatvaṃ dhruveṇa tu
//
ātmānaṃ bhairavaṃ dhyātvā
agniṃ dhyātvā tu bījavat
dhruveṇa kuṇḍabāhye tu
tridhābhrāmyāvatārayet
//
yonau tu bījavatkṣiptvā
bhairaveṇa śivāmbhasā
astramuccārya saṃprokṣya
yoniṃ pracchādayedbudhaḥ
//
darbheṇa dhruvamantreṇa
akṣavāṭaṃ tato nyaset
astreṇaiva caturdikṣu
darbhaireva prakalpayet
//
saptavārāstramantreṇa
darbheṇaiva tu kaṅkaṇam
dakṣahaste tu badhnīyād
astramantramanusmaran
//
rakṣārthamagnigarbhasya
garbhādhānamato bhavet
QUOTED in the \MrgV\ ad \KP\ 6:9ab thus:
yaduktaṃ śrīmatsvatantre---
saptavārāstrajaptena darbeṇaivāstrakaṅkaṇam |
badhnīyāddakṣiṇe haste mantramastramanusmaran |
rakṣārthamastragarbhasya iti
aparāsyatrirāhutyā
pūjanaṃ hṛdayena tu
//
hṛdā trirāhutiṃ dattvā
garbhādhānaṃ kṛtaṃ bhavet
hṛdā vai jalabinduṃ tu
darbhāgreṇātra pātayet
//
gandhapuṣpādibhiḥ pūjāṃ
śikhayā kārayet tataḥ
trirāhutiṃ cottareṇa
śikhayā ca trirāhutim
//
puṃsaḥ kalpanamevaṃ hi
na strī garbhe tu janyate
sīmantaṃ dakṣiṇāsyena
darbhāgreṇa prakalpayet
//
grīvāmaṃsau kaṭiṃ caiva
bāhū jaṅghe prakalpayet
pratyaṅgāni ca saṃkalpya
sīmantonnayanaṃ bhavet
//
gandhapuṣpādibhiḥ pūjā
śirasā cāhutitrayāt
pūrvamadhyāparānvahnau
trīnbhāgānparikalpayet
//
mukhahṛtpādadeśāṃstu
homāttacca tritattvakam
QUOTED in the \MrgV\ ad \KP\ 6:11c--12b thus:
yathoktaṃ śrīmatsvatantre---
pūrvamadhyāpare vahnes trīnbhāgānsamprakalpayet |
mukhahṛtpādadeśe tu tritattvāhutibhiḥ kramāt |
śirāṃsi pañcāhutyaiva
ūrdhvāsyena tribhistribhiḥ
//
pañcavaktraṃ tu saṃkalpya
madhyaprāgyāmyasaumyakam
aparaṃ cāpyāhutibhiḥ
pūrvāsyena trisaṃkhyayā
//
vaktrāṇāṃ niṣkṛtiṃ tadvad
āhutīnāṃ trisaṃkhyayā
netraṃ netreṇa saṃkalpya
mukheṣvevaṃ trayaṃ trayam
//
āhutitritayenaiva
tilaiḥ sarvaṃ tu kārayet
tataḥ kalāsamūhaṃ ca
pañca cātha catuṣṭayam
//
aṣṭāṅgāni tathā trīṇi
daśa cāṣṭāvanukramāt
śeṣāsyaiḥ saṃprakalpyaivaṃ
kalāmūrtistato bhavet
//
aṅgāni vinyasetpaścāt
hṛdādyāni yathākramam
trirāhutiṃ dakṣiṇena
śirasā cāhutitrayam
//
sīmantonnayanaṃ hyevaṃ
jātakarma tvathocyate
astreṇa vījayedagnim
astreṇaiva tu pūjayet
//
trirāhutiṃ tu pūrveṇa
astreṇaivāhutitrayam
evaṃ mantradvayenaiva
jātakarma kṛtaṃ bhavet
//
QUOTED in the \MrgV\ ad \KP\ 6:12c--13b thus:
yaduktaṃ tatraiva---
astreṇa vījayedvahnim astreṇaiva tu pūjayet |
trirāhutiprayogeṇa jātakarma kṛtaṃ bhavet |
astreṇa prokṣayetkuṇḍaṃ
sadyaḥ sūtakaśuddhaye
vaktrāṇyuddhāṭayetpaścād
vaktreṇaivāhutitrayāt
vaktrāṇi śodhyānyasinā
āhutitrayayogataḥ
//
vaktrābhighāro vaktraistu
vaktre vaktre trayaṃ trayam
prokṣayetkuṇḍapārśvāni
sāstreṇaiva śivāmbhasā
//
darbhānāstīrya pūrvāgrān
dakṣiṇottarasaṃsthitān
saumyāgrānpūrvavāruṇyoḥ
paridhīnviṣṭarāṃstathā
//
astramantreṇa te sarve
brahmāṇaṃ pūrvaviṣṭare
rudra ca dakṣiṇe sthāpya
viṣṇuṃ paścimaviṣṭare
//
sadāśivaṃ cottare 'tha
svanāmapadacihnitam
ādau dhruvaṃ smareddevi
namaścānte prakalpayet
//
gandhapuṣpādibhiḥ pūjyāḥ
svarūpaṃ teṣvanusmaret
mekhalopari lokeśān
pūjayetpraṇavena tu
//
rakṣārthaṃ jātabālasya
brahmādyāḥ pūjitāstu ye
tataḥ kaṅkaṇakaṃ muktvā
dakṣahastavyavasthitam
//
puṣpaṃ saṃgṛhya devena
śivāgnernāma kalpayet
kavacenopacāraṃ tu
gandhapuṣpādidhūpakaiḥ
//
ūrdhvāsyenāhutīstisraḥ
kavacena trayaṃ punaḥ
śivanāmāṅkitaṃ vahniṃ
janayitvā surāṃstataḥ
//
visarjayettu svasthānaṃ
sāvitrīṃ praṇavena tu
puṣpādibhiḥ samabhyarcya
homaireva tribhistribhiḥ
//
dhāmnaivedhmāstu hotavyā
hastamātrapramāṇataḥ
caturviṃśatisaṃkhyātāḥ
śivāgnestarpaṇāya tu
//
srukstruvau saṃpratāpyāgnau
śivāmbho 'streṇa prokṣayet
kavacenāvaguṇṭhyaitau
śivāgnau bhrāmayettridhā
//
astreṇa mārjayedadbhir
darbhāgreṇātha saṃspṛśet
punaragnau paribhrāmya
prokṣayettau śivāmbhasā
//
darbhamadhyena saṃspṛśya
bhūyo 'gnau bhrāmya tāpayet
śivāmbhasā mārjayitvā
darbhamūlena saṃspṛśet
//
sruksruvābhyāṃ tato mūlaṃ
sthāpayettāvadhomukhau
darbhāṇāṃ pṛṣṭhataḥ pūjyau
dakṣiṇe 'gneḥ sadā budhaiḥ
//
ājyasaṃskaraṇaṃ kuryād
ājyādhiśrayaṇādikam
ājyaṃ saṃprokṣya cāstreṇa
kavacenāvaguṇṭhayet
//
śivāgnau tāpyamastreṇa
udvāsyaṃ kavacena tu
kuṇḍasya parito devi
tridhā bhrāmya tu sthāpayet
//
yonisaṃsthaṃ cājyapātraṃ
udplavaṃ saṃplavaṃ tataḥ
darbhāgradvayamādāya
prādeśaṃ madhyagranthitam
//
pavaitrametadvihitam
utplavaṃ tena saṃplavam
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu
gṛhītvaitatpavitrakam
//
parāṅmukhaṃ tu trīnvārān
saṃmukhaṃ trīṃstathaiva ca
astreṇaiva tu mantreṇa
avadyotaḥ śivāgninā
//
darbholmukaṃ tu saṃgṛhya
ājyapātraṃ nirīkṣayet
nīrājanaṃ tataḥ kuryāt
paryagnikaraṇaṃ tataḥ
//
dhāmnāstramantramuccārya
tamagnāvulmukaṃ kṣipet
dhāmnaiva vidhinā mantrī
prokṣayedastravāriṇā
//
abhimantrya ṣaḍaṅgena
amṛtatvaṃ śivena tu
sakṛduccārayogena
pūjayedbhairaveṇa tu
//
vaktrasaṃdhānakaṃ vaktrair
āhutitritayena tu
aparāsyena tadvaktra
saṃdhānaṃ tu samācaret
//
evaṃ saumyasya vaktrasya
saṃdhānaṃ tu kṛtaṃ bhavet
trirāhutiprayogeṇa
dakṣiṇasyāpyayaṃ vidhiḥ
//
pūrvavaktre 'pyathaivaṃ syād
ūrdhvavaktraṃ śivānvitam
trirāhutiprayogeṇa
vaktrasaṃdhiḥ prakīrtitaḥ
//
mukhyamūrdhvaṃ smṛtaṃ vaktraṃ
guṇatvamitareṣu tu
muktikāmasya dīkṣāyām
ūrdhvavaktrasya mukhyatā
//
pādalepāñjanādyā vai
siddhīstu vividhāśca yāḥ
sadāśivāntagāḥ sarvāḥ
pūrvavaktre tu homayet
//
māraṇoccāṭanādau tu
vidveṣe stambhane tathā
dakṣiṇe caiva vaktre tu
homātsiddhiḥ parā bhavet
//
śāntikaṃ pauṣṭikaṃ caiva
saubhāgyākarṣaṇāni ca
saubhāgyārohasiddhiṃ tu
uttare homayetsadā
//
paścime nityakarmāṇi
viniyogaḥ prakīrtitaḥ
ājyabhāgo hi hotavya
ūrdhvavaktre tu paścime
//
ājyapātrasya madhye tu
darbho vai bhairaveṇa tu
nyasitavyo varārohe
tato vai vartmakalpanā
//
uccārya bhairavaṃ pātre
saṃpātaṃ pātya vartmanā
nāḍītrayeṇa yugapat
pātre bhāgatrayaṃ nyaset
//
suṣumnāṃ madhyamārgasthāṃ
dakṣe piṅgāṃ prakalpayet
iḍābhāge tu yattejo
vāme saumyaṃ prakalpayet
//
evaṃ tribhāgaṃ saṃkalpya
sruvamāpūrya homayet
bhairaveṇaiva mantreṇā
gnaye svāhāntameva ca
//
agnibhāgāttu saṃgṛhya
sruveṇājyāhutiṃ kṣipet
somabhāgastu somāya
svāhetyante samuccaran
//
dhāmādipraṇavādyaṃ ca
sruveṇājyāhutiṃ kṣipet
agnīṣometi saṃjñe dve
svāhānte dhāma cāditaḥ
//
praṇavādyājyamadhyāttu
sruvamāpūrya homayet
śuklapakṣe vidhirhyeṣa
kṛṣṇapakṣe 'nyathā bhavet
//
somabhāge bhavetsūryo hy
agnisaṃjñā tu pūrvavat
agneḥ sūryasya madhyādvai
āhutiṃ pratipādayet
//
yataḥ sūryasya madhye vai
amāvasyāṃ viśecchaśī
prāśanārthamato homo
vaktrāṇāṃ bhairaveṇa tu
//
cūḍādyā ye tu saṃskārā
agnerbālāntasaṃsthitāḥ
prāpaṇārthāya sarveṣāṃ
pūrṇāmekāṃ pradāpayet
//
bhairavaṃ tu samuccārya
śivāgniḥ sarvasiddhidaḥ
agniṃ tu proddharetpaścāt
pātre saṃsthāpya rakṣayet
//
kuṇḍasya cottare bhāge
viṣṭarasya ca bāhyataḥ
praṇītaṃ kalpayettatra
camasaṃ vāripūritam
//
puṣpākṣatatilairyuktaṃ
pavitraṃ tatra vinyaset
praṇavādi samāvāhya
viṣṇunāma tato namaḥ
//
āmantraṇapadenaiva
viṣṇuṃ saṃsthāpya pūjayet
svāgatāsanapādyārghaiḥ
tato vijñāpayettu tam
//
paśvarthaṃ yajña ārabdha
ātmārthaṃ vātha sādhakaiḥ
bhagavaṃstvatprasādena
yāge niśchidratāstu naḥ
//
tato 'gnau yajanaṃ kṛtvā
bhairavaṃ tu prapūjayet
sthaṇḍiloktavidhānena
anantādīnprakalpayet
//
dhyātvā vaktrāṇi pañcādau
yena yatkarma vāñchitam
tanmukhyavaktraṃ saṃkalpya
mukhaṃ kuṇḍapramāṇataḥ
//
bhāvayennava jihvāsatu
vaktrevaktre pratiṣṭhitāḥ
prāgādyaṣṭau madhya ekā
kāmyārthe diggatāstu yāḥ
//
rājyārthā dāhajananī
mṛtyudā śatrukārikā
vaśīkartryuccāṭanī syād
arthadā muktidāyikā
//
sarvasiddhipradā madhye
tasmānmadhye tu homayet
pūṇā tu bhairaveṇaiva
jihvānāṃ kalpanāya ca
//
punaḥ pūrṇāhutiṃ caiva
bhairaveṇa pradāpayet
jvālāgraṃ tu hṛdāgṛhya
vahnicaitanyakalpitam
//
ātmahṛtsthaṃ tu saṃkalpya
yogapīṭhaṃ tu kalpayet
madhyajihvānusāreṇa
agninābhau tu kandakam
//
nālaṃ hṛdavadhi dhyātvā
padmaṃ tatra vicintayet
patrāṣṭakasamopetaṃ
sitavarṇaṃ sutejasam
//
anantaṃ kalpayettatra
dharmādicaraṇāntikam
oṃkāreṇa śivāntaṃ ca
agnimūrtiṃ prakalpayet
//
śikhā hṛdi sthitā yā tu
dhruveṇotkīlayetpunaḥ
recakeṇa kṣipedvahnau
sā mūrtirbhairavātmikā
//
mūrtibhūtaṃ prakalpyaivam
aṣṭātriṃśatkalāyutam
śodhyādhvānaṃ tu vinyasyed
dīkṣākāle varānane
//
bhairavaṃ pūjayitvā tu
śāstradṛṣṭena karmaṇā
vaktrasaṃdhiśca vaktrabhyāṃ
śivavaktrāgnivaktrayoḥ
//
saṃdhāya caivaṃ jihvābhyāṃ
nāḍīsaṃdhirato bhavet
mūlamantraṃ samuccārya
agnināsāvinirgatam
//
sthaṇḍilasthaśivālīnam
ekārthaṃ caiva saṃdhayet
śuddhājyenāhutiśatam
aṣṭotkṛṣṭaṃ varānane
//
bhairavasya tu hotavyaṃ
vaktrāṅgānāṃ daśāṃśakam
bhairavāṣṭakalokeśān
daśamāṃśena homayet
//
mūlamantraṃ samuccārya
pūrṇāmekāṃ prapātayet
bhairavāpyāyanārthāya
tathā pūrṇāṃ prapātayet
//
punarnyūnātiriktārthaṃ
niśchidrakaraṇāya ca
paścāddhomaḥ prakartavyo
yathecchaṃ tu varānane
//
sarvakāmaprado homas
tilaiḥ śasto ghṛtānvitaiḥ
dhānyairdhanārthasiddhyarthaṃ
ghṛtaguggulahomataḥ
//
jāyate vipulā siddhir
adhamā madhyamottamā
śvetāravindairājyāktaiḥ
bilvaiśca śriyamāpnuyāt
//
kśīrāktatilahomena
śāntikarma varānane
sitaraktapītakṛṣṇaiḥ
śamanākṛṣṭipauṣṭikam
//
māraṇaṃ ca varārohe
krameṇa parikalpayet
kundapuṣpaiḥ sutārthāya
aśokaiḥ priyasaṃgamaḥ
//
jātikuṭmalakaiḥ kanyā
gāndharvī bakulodbhavaiḥ
nāgaistu nāgakanyā vai
siddhārthaiḥ siddhakanyakā
//
caṇyakaiścāpyapsaraso
narendraḥ phalguṣeṇa tu
ghṛtāktena varārohe
samantrī sapurohitaḥ
//
rājñī putrasamopetā
vaśaṃ yāti varānane
yakṣiṇī vaśamāyāti
puṣpaiścaiva kadambajaiḥ
//
vidyādharī kuyyakaiśca
sādhayennātra saṃśayaḥ
mṛgīṃ baddhvā tilairhomaḥ
padmabilvairadhiṣṭhitam
//
bhakṣyairgrāsapramāṇaistu
dhanyaiḥ prasṛtisaṃmitaiḥ
evaṃ homānusāreṇa
sādhako vidhisaṃsthitaḥ
//
pūjāhomarato nityaṃ
yānyānkāmānsamīhate
tāṃstānsa sādhayatyeva
bhairavasya vaco yathā
//
iti śrīsvacchandatantre dvitīyaḥ paṭalaḥ
tṛtīyaḥ paṭalaḥ
adhivāsaṃ pravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
vāriṇā suviśuddhātmā
kṛtakṛtyaḥ prasannadhīḥ
//
bhasmoddhūlitadehastu
mudrālaṅkārabhūṣitaḥ
jihmajenopavītena
savāsā vā digambaraḥ
//
sugandhigandhaliptāṅgaḥ
puṣpasragdāmabhūṣitaḥ
divyābharaṇasampannaḥ
suprasannaḥ subhāvitaḥ
//
sudhūpitaḥ sutāmbūlaś
candanāgurucarcitaḥ
mahadvārapradeśe tu
sthitvā prāgiva bhāvitaḥ
//
dvārādhyakṣān pūjayitvā
puṣpaprakṣepaṇaṃ tataḥ
humphaṭkāraprayogeṇa
tālāśabdaṃ vidhāya ca
//
pārṣṇyadhohastasaṃyogād
vighnaproccāṭanāya vai
pārṣṇyā bhūmigatān hanyāt
tālayā cāntarikṣagān
//
mantrairdivyān viśodhyaivaṃ
yāgaharmyaṃ viśettataḥ
rakṣāṃ pūrvavadastreṇa
paritaḥ parikalpayet
//
varmaṇā māyārūpeṇāc
chādyaiva tu makhālayam
tato dakṣiṇadigbhāge
upaviśya varānane
//
karanyāsaṃ yathāpūrvaṃ
dahanotpūyane tathā
plāvanāpyāyane caiva
sakalīkaraṇaṃ tathā
//
pūrvavanmānasaṃ yāgam
antardehe samācaret
śaktyādhāramanantaṃ ca
dharmādicaraṇāvadhi
//
gātrakāṇi tvadharmādyas
tathā sandhānakīlakān
adhaśchādanamūrdhvaṃ ca
padmakesarakarṇikāḥ
//
puṣkarāṇi ca śaktīśca
maṇḍalān maṇḍalādhipān
śivāntamāsanaṃ dadyāt
pūrvarūpaṃ dhruveṇa tu
//
mūrtibrahmakalāvyūhaṃ
navatattvaṃ tritattvakam
dvātriṃśadakṣaraṃ devaṃ
bhairavāṣṭakameva ca
//
vidyāṅgāni tathā devīṃ
kṣurikāṃ locanatrayam
śaktitrayaṃ paraṃ devam
aṅgaṣaṭkasamanvitam
//
mudrāmantrāṃśca dravyāṇi
yathāsthānaṃ prakalpayet
saṃkalpya ca yathānyāyaṃ
yathāyogaṃ prakalpayet
//
sadyojātaṃ ca vāmaṃ ca
aghoraṃ ca yaduktavān
puruṣeśau ca devasya
dalasthāṃścopakalpayet
//
hṛdayādīṃstataḥ pañca
diśāsu vidiśāsu ca
pūrvato yāvadīśāntaṃ
bhairavāvaraṇaṃ bahiḥ
//
lokapālāṃstadastrāṇi
pūrvādīśāntakāvadhi
astrāṇi lokapālāṃśca
bhairavāṣṭakameva ca
//
pañcabrahmāṇyathāṅgāni
etānyāvaraṇāni hi
krameṇoccārayet sarvān
yāvattadgarbhamaiśvaram
//
mantrasandhānametaddhi
paramīkaraṇaṃ śṛṇu
uccārayettato devaṃ
hrasvadīrghaplutānvitam
//
tāvaduccārayenmantraṃ
yāvannirvāṇagocaram
adhaḥśakteryāvadūrdhvaṃ
somasūryapathāntarā
//
piṅgalāmadhyamārgeṇa
varṇoccārakrameṇa tu
devatāpañcakaṃ śaktiṃ
vyāpinīṃ samanonmane
//
bhedayitvā kramāt sarvaṃ
yāvadvai nidhanāntikam
nistaraṅgaṃ niradhvākhyaṃ
sakalavyāpi conmanam
//
tadadhyāsyānulomyena
hṛtpadme viniveśayet
sarveṣvāvaraṇeṣvevaṃ
devi tadvyāpakaṃ nyaset
//
tena cādhiṣṭhitāḥ sarve
sarvakāmaphalapradāḥ
yathā svarūpasaṃsthāna
varṇā ye kathitā mayā
//
tathā te viniyoktavyā
mānase mānasena tu
karṇikāyāṃ tu saṃsthāpya
dvidhāvasthaṃ ca bhairavam
//
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ
sarvamantrairalaṃkṛtam
tatrāpi parito jñeyam
anirdeśyamanāmayam
//
yatra nāsti dvidhābhāvo
na mantrādiprakalpanā
oṃkārabindunādānāṃ
vilayaṃ taṃ vinirdiśet
//
tatsthānaṃ durlabhaṃ matvā
sambhavenna kadācana
yasya nāgraṃ ca mūlaṃ ca
diśo vidiśastathā
//
na śabdo nāpi cākāśaṃ
dhyātvā tattu vimucyate
prathamaṃ mānasaṃ yāgaṃ
paścāddravyasamanvitam
//
ya evaṃ satataṃ kuryād
daiśiko yāgatatparaḥ
svahaste sthaṇḍile liṅge
maṇḍale caruke tathā
//
jale cāgnau ca sampūjya
samyag dīkṣāphalaṃ labhet
akṛtvā mānasaṃ yāgaṃ
yo 'nyaṃ yāgaṃ samārabhet
//
aśivaḥ sa tu vijñeyo
na mokṣāya vidhīyate
ātmayāge kṛte caiva
dehaśuddhiḥ prajāyate
//
adhiṣṭhitaṃ śivenaiva
tamācāryaṃ vinirdiśet
ātmanirdahanaṃ caiva
mānasaṃ ca yaduktavān
//
viditvā samyagācāryaḥ
pāśahā sa śivaḥ smṛtaḥ
yatra yatra sthito deśe
yaścaivaṃ tu vidhiṃ yajet
//
brahmahāpi sa mucyeta
kiṃ punaḥ śivatatparaḥ
sarvāvasthāgataścaiva
viṣayairanurañjitaḥ
//
sakṛt sampūjya mucyeta
kiṃ punaryo dine dine
etattantroktavidhinā
yaduktaṃ vidhipūrvakam
//
ijyādi cānyatantre 'pi
tadvaitat kāmikaṃ bhavet
nānāsiddhiguṇairyuktaṃ
nānākāmaphalapradam
//
yogasiddhiśca jāyeta
muktiṃ ca labhate dhruvam
sadāśivo 'pi jānāti
devāścaivāsurādayaḥ
//
evaṃ tu mānasaṃ yāgaṃ
kṛtvā bāhyaṃ samācaret
parāṃ vṛttimanudhyāyan
dravyāṇyādau vilokayet
//
sitacandanakarpūraṃ
sudhūpaṃ sitavāsasī
puṣpāṇi divyagandhīni
tilavrīhighṛtādikam
//
cūtapallavadarbhāṃstu
siddhārthān khaṭikāṃ tathā
karaṇīṃ kartarīṃ caiva
pāśabandhanasūtrakam
//
vārdhānīṃ śivakumbhaṃ ca
tathedhmān paridhīnapi
samidho dantakāṣṭhaṃ ca
carusthālīṃ srucaṃ sruvam
//
taṇḍulāṃśca tathā kṣīram
evamādīnyanekaśaḥ
tato 'rghapātramādāya
kṣālayedastravāriṇā
//
kavacenāvaguṇṭhyaiva
praṇavena tu pūjayet
udakādibhiraṣṭāṅgaḥ
pūrayettu varānane
//
udakaṃ kṣīrakusumaṃ
kuśasarṣapataṇḍulāḥ
praṇavenāsanaṃ sarvaṃ
tato mūrtiṃ nyaset priye
//
bhairavāvaraṇairyuktāṃ
pūjayettāṃ yathākramam
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpair
mantrasandhānapūrvakam
//
mantavyaṃ paramaṃ tattvaṃ
tataścaivāmṛtībhavet
pātrāṇāṃ tritayaṃ kalpyaṃ
nirodhārthe vidhau tathā
//
paśvarghe ca prakalpyaivaṃ
śivahastaṃ prakalpayet
mantrasandhānakaṃ prāgvan
nāḍīsandhānameva ca
//
mūlamantramanusmṛtya
hṛtkaṇṭhatālumadhyagam
bhrūmadhyaṃ śabdakūṭaṃ tat
turyasthānaṃ vibhedayet
//
vāmadakṣiṇamadhye tu
viṣuvatsthena bhedayet
dvādaśāntaṃ paraṃ nītvā
karastho mantravigrahaḥ
//
tasyāpyanena nyāyena
vilomena viśeddhṛdi
ātmano recakenaiva
pūrakeṇa viśeddhṛdi
//
nāḍīsandhānametaddhi
śivena parikīrtitam
vyāpakaṃ tu śivaṃ dhyāyen
mantramūrtimadhiṣṭhitam
//
darbhaṃ saṃgṛhya cāstreṇa
saptavārābhimantritam
pañcagavyāya pātraṃ tu
śodhayettu śivāmbhasā
//
astreṇa kṣālayettacca
kavacenāvaguṇṭhayet
darbhāsanaṃ dhruveṇaiva
maṇḍalaṃ tu prakalpayet
//
tasyopari nyaset pātraṃ
gomayādīni cāharet
pṛthakpātrasthitānyeva
prokṣyāstreṇa śivāmbhasā
//
gomayaṃ tu hṛdāmantrya
gomūtraṃ śirasā dadhi
śikhayā varmaṇā kṣīram
astreṇājyaṃ kuśodakam
//
dhāmnā ca mantrayet paścād
gomayādīni yojayet
pūrvasaṃskṛtapātre tu
svamantrairgomayādikam
//
saṃyojya mantrayetpaścāt
taireva hṛdayādibhiḥ
praṇavena tu saṃkalpya
anantaṃ mūrtivigraham
//
dhāmāṅgāni ca bāhye tu
sampūjyāvaraṇasthitim
mantrasandhānakaṃ kṛtvā
amṛtīkaraṇaṃ tathā
//
śivāmṛtaṃ tatsaṃcintya
sampūjya sthāpayettataḥ
astrābhimantritaṃ darbhaṃ
gṛhītvollekhanaṃ kuru
//
yāvadbhūmau samantāttu
saumyāsyo dakṣiṇe sthitaḥ
tataścaivoddharecchalyam
ājalāntaṃ vyavasthitam
//
recitaṃ bhāvayecchuddhaṃ
mauktikādyaiḥ prapūrayet
samīkaraṇamastreṇa
kavacena tu secanam
//
ākoṭanamathāstreṇa
tato mārjanalepane
astreṇa pañcagavyena
gandhatoyena copari
//
śivāmbhasāstrayuktena
vikirāṇyabhimantrayet
saptakṛtvo 'stramantreṇa
sthitvā mantre tu prāgdiśaḥ
//
ūrdhvādho vikireddhānyāny
astrabhūtāni cintayet
cāmareṇa suśubhreṇa
astramantreṇa saṃharet
//
aiśānyabhimukhānyeva
nairṛtyā yāvadaiśvaram
pañcagavyena samprokṣya
gandhāmbhobhiḥ śivāmbhasā
//
dhruveṇa śriyamāvāhya
padmahastāṃ sulocanām
śuklapuṣpāṇi muñcantīṃ
sarvalakṣaṇasaṃyutām
//
nīlotpaladalaśyāmāṃ
yāgaharmyāvalokinīm
brahmasthānopaviṣṭāṃ tu
dvārābhimukhabhadradām
//
gandhapuṣpādibhiḥ pūjya
śivakumbhaṃ prakalpayet
aiśānīṃ diśamāśritya
pañcagavyena maṇḍalam
//
gandhodakena saṃlipya
śivāmbho 'streṇa prokṣayet
anantādyāsanaṃ dattvā
dhruveṇāmaṇḍalāvadhi
//
sarvadoṣavinirmuktaṃ
kumbhaṃ candanalepitam
svastikādyaiścārcayitvā
yavasiddhārthadūrvabhiḥ
//
sitasūtreṇa saṃveṣṭya
vastrapūtena cāmbhasā
sampūrya sarvataśchannaṃ
cūtāśvatthādipallavaiḥ
//
ratnagarbhauṣadhīyuktaṃ
sahadevādibhirgaṇaiḥ
prokṣya cāstreṇa saṃgṛhya
kavacenāvaguṇṭhitam
//
āsanasyopari nyasyen
mūlamantramanusmaran
kalādhvabhairavādīni
nyasyārghādīn prakalpayet
//
mudrāṃ baddhvā hṛdādīni
pūjyānyagnidalādiṣu
gandhapuṣpapavitrādyaiḥ
sitavastreṇa bhūṣayet
//
vāmabhāge tu kumbhasya
pañcagavyena maṇḍalam
śivāmbhasā tu samprokṣya
praṇavenāsanaṃ nyaset
//
samprokṣya ca śivāmbhobhir
vārdhānīṃ maṅgalānvitām
kumbhavaccārcayitvā tām
āsanasyopari nyaset
//
gandhapuṣpapavitrādyaiḥ
pūjayitvā tu vārdhanīm
uccāryāstraṃ krameṇāgre
dravyāṇāṃ vārdhanīṃ nayet
//
acchinnāmanulomena
jaladhārāṃ tu pātayan
tatsthānāttu samuddhṛtya
yāvatkoṇaṃ tu śāṅkaram
//
ācāryaḥ kalaśaṃ paścād
bhairaveṇa samuddharet
nayedvārdhānimārgeṇa
tasmin saṃsthāpayetpunaḥ
//
vārdhānīṃ sthāpayetpaścād
astramantramanusmaran
viśeṣapūjāmubhayor
gandhapuṣpapavitrakaiḥ
//
mantrasandhānakaṃ kuryān
nāḍīsandhimathobhayoḥ
vikirān saṃhitān pūrvaṃ
vārdhānyāḥ kalpayedadhaḥ
//
akṣatāstrāṇyanekāni
śarakuntāsimudgarāḥ
cakrapaṭṭisavajrādi
triśūlāntānyanekaśaḥ
//
yogauko vyāpya sarvaṃ tu
tiryagūrdhvamadhaḥ sthitāḥ
vārdhānyastrasya sarve te
raśmibhūtā vyavasthitāḥ
//
śiṣyasya dakṣiṇe haste
vārdhānyastraṃ tu saṃhitam
tenaitaṃ yajñarakṣārthaṃ
yāgādau kalaśaṃ nyaset
//
naivedyaṃ vividhaṃ dattvā
nutvā vijñāpayedvibhum
bhagavaṃstvatprasādena
yāgaṃ nirvartayāmyaham
//
sannidhānaṃ sadā tubhyam
avighnārthaṃ sadā bhava
anujñātotthito yāyād
arghahasto digīśvarān
//
svanāmapadavinyāsān
oṃkārādinamontagān
gandhapuṣpapavitrādyaiḥ
pūjayettān prayatnataḥ
//
indrādyanantaparyantāṃl
lokapālān prapūjayet
tato maṇḍalakaṃ madhye
yāgabhūmau prakalpayet
//
pañcagavyena liptvādau
gandhatoyena copari
śivāmbhasāstramantreṇa
samprokṣya tvavaguṇṭhayet
//
brahmasthānasya pūrveṇa
gurūn pūjya vināyakam
vāyavye pūjayeddevi
gandhapuṣpairanukramāt
//
athaitāṃstu namaskṛtya
ājñāṃ dattāṃ vibhāvayet
tatastu madhyadeśasthaṃ
yogapīṭhaṃ prakalpayet
//
pūrvoktena vidhānena
bhairaveśaṃ varānane
pūjayitvā pavitrādyais
trirāvaraṇasaṃyutam
//
svadhyānaguṇasaṃyuktaṃ
mudrālaṅkārabhūṣitam
mantrasandhānakaṃ pūrvaṃ
nāḍīsandhānameva ca
//
paramīkaraṇaṃ kuryād
vyāpakena pareṇa tu
naivedyān vividhākārān
dattvā mudrāṃ pradarśayet
//
praṇipātaṃ japaṃ kṛtvā
nivedya vidhipūrvakam
paścādbaliḥ pradātavyo
mātṛṇāṃ bhūtasaṃhate
//
bhūteśvarāṇāṃ deveśi
kṣetrapālasya sarvataḥ
tataḥ snāyādathoddhūlya
athavācamya suvrate
//
tato 'gnikuṇḍaṃ gatvā tu
pūrvavacchodhanaṃ tathā
bhairavaṃ pūjayettatra
vidhidṛṣṭena karmaṇā
//
agneḥ santarpaṇaṃ kuryāt
sahasreṇa śatena vā
tataścaruṃ ca śrapayet
sthālīṃ saṃgṛhya nirvraṇām
//
śivāmbhasā tu prakṣālya
kavacenāvaguṇṭhayet
candanādyairvilimpettāṃ
mṛṣṭadhūpena dhūpayet
//
sūtreṇa veṣṭayet kaṇṭhe
varmabhūtena suvrate
darbheṇāstrasvarūpeṇa
kalpayenmaṇḍalaṃ priye
//
prokṣya caiva śivāmbhobhiḥ
kavacenāvaguṇṭhayet
āsanaṃ tatra vinyasyed
anantādiśivāntakam
//
mūrtibhūtāṃ nyasetsthālīṃ
tatrasthaṃ bhairavaṃ yajet
trirāvaraṇasaṃyuktaṃ
gandhapuṣpairanukramāt
//
mānasena prayogeṇa
bhāvapuṣpairvarānane
cullīṃ samprokṣya cāstreṇa
kuṇḍavaccārcayettataḥ
//
tatra sthālīṃ samāropya
paścādagniṃ nyasedadhaḥ
kṣīraṃ prokṣya śivāmbhobhis
taṇḍulāṃśca samāsataḥ
//
mantreṇāṣṭaśatenaiva
prakṣipya pācayecchanaiḥ
mūlamantreṇa deveśi
ekacittaḥ samāhitaḥ
//
cālanodghāṭanādīni
astramantreṇa kārayet
taptābhidhāraṃ susvinne
aṅgaiścaiva prakalpayet
//
tribhistribhirghṛtenaiva
sruveṇa juhuyāt priye
bhūmau maṇḍalakaṃ kṛtvā
praṇavenāvatārayet
//
sthālīmājyopaliptāṃ tu
śītāghāraṃ ca homayet
bhairaveṇa ṣaḍaṅgena
vaṣaḍjātiyutena ca
//
maṇḍalaṃ kuṇḍasāmīpye
kṛtvā darbhāsanaṃ nyaset
sthālyāṃ tasyopari nyasya
sampātaṃ mantrasaṃhitām
//
Dwivedi prints sthā(lyāṃ līṃ) tasyopari
japannekaikayāhutyā
pātayed bhairaveṇa tu
aṣṭotkṛṣṭaśatenaiva
parāmṛtamanusmaran
//
rajasyādau tato devi
kartaryāṃ karaṇau tathā
khaṭikātilājyasampātaṃ
mūlamantreṇa kārayet
//
tribhāgaṃ kalpayitvā taṃ
caruṃ sthālyāṃ tu saṃsthitam
śivāgnisādhakebhyaśca
śivāyāgraṃ nivedayet
//
dvitīyaṃ homayedagnau
sādhakebhyastṛtīyakam
caruṃ pātre tu saṃgṛhya
pūjayedbhairaveṇa tu
//
puṣpadhūpādibhirnītvā
dhāmnaitaṃ vinivedayet
hṛdādyāvaraṇasthānāṃ
daśamāṃśaṃ nivedayet
//
kalaśe 'pyevamevaṃ tu
agnau homyaścaruḥ srucā
bhairavasya śataṃ homyam
aṅgānāṃ tu daśāṃśakam
//
sādhakebhyastu yaccheṣaṃ
pidhāya sthāpayet priye
vināyake śataṃ homyaṃ
bhūparigrahaṇe tathā
//
adhivāse tathaiveha
aṣṭottaraśataṃ hutiḥ
prāyaścittanimittaṃ tu
anulomavilomake
//
nyūnātirikte deveśi
aṣṭottaraśataṃ hutiḥ
bhairavaṃ pūjayitvātha
prārthyānujñāṃ varānane
//
śiśoḥ karma prakartavyaṃ
yathā bhavati tacchṛṇu
dvāre maṇḍalakaṃ kṛtvā
darbhaṃ tasyopari nyaset
//
praṇavenāsanaṃ kalpyaṃ
śiṣyaṃ tasminniveśayet
samapādaṃ stabdhakāyaṃ
saumyānanakṛtāñjalim
//
guruḥ pūrvamukho 'streṇa
prokṣayettaṃ śivāmbhasā
bhasmanā tāḍayenmūrdhni
astramantreṇa cālabhet
//
nābhyūrdhvaṃ trīṃstathā vārān
nabhyadhastrīn prakalpayet
śivaṃ nyāsāṅgasahitaṃ
pūjayedbhairaveṇa tu
//
vastraṃ samprokṣya cāstreṇa
kavacenāvaguṇṭhayet
pūjayedbhairaveṇaiva
mukhaṃ pracchādayettathā
//
hastābhyāṃ taṃ gṛhītvātha
viśejjavanikāntaram
devasyābhimukhaṃ kṛtvā
puṣpaṃ prāṇau pradāpayet
//
prakṣepayettato dhāmnā
mukhamudghāṭya darśayet
vidyāmantragaṇaiḥ sārdhaṃ
kāraṇaṃ sasadāśivam
//
ajñānapaṭanirmuktaḥ
prabuddhaḥ paśurīkṣate
daṇḍavaddharaṇīṃ gatvā
praṇipatya punaḥ punaḥ
//
kṛtakṛtyaḥ prahṛṣṭātmā
prahṛṣṭanayanaṃ śiśum
utthāpya hastān saṃgṛhya
dakṣiṇāṃ mūrtimānayet
//
tatra maṇḍalakaṃ kṛtvā
puṣpeṇa praṇavāsanam
tasyopari śiśuṃ nyasya
ūrdhvakāyamudaṅmukham
//
guruḥ pūrvānanaḥ sthitvā
prokṣaṇādīni kārayet
upaveśya tataḥ kṛtvā
sakalīkaraṇe vidhim
//
viśeṣaphalasiddhyarthaṃ
mumukṣoḥ sādhakasya vā
gandhadigdhau karau kṛtvā
astreṇa pariśodhayet
//
kavacenāvaguṇṭhyaitau
plāvayedamṛtena tu
anantamāsanaṃ kalpyaṃ
bhairavāṅgāni vinyaset
//
vyomnyātmānaṃ yojayitvā
śiśoḥ śoṣyā tanuḥ priye
āgneyīṃ dhāraṇāṃ dhyātvā
nirdahyāstreṇa taṃ śiśum
//
dhūmajvālāvinirmuktaṃ
dagdhakāyaṃ vibhāvayet
bhasmībhūtaṃ tataḥ śāntaṃ
plāvayedamṛtena tu
//
vyomavaccintayeddehaṃ
caitanyaṃ kanakāgnivat
śaktinyāsaṃ nyasetpūrvaṃ
kamalaṃ praṇavena tu
//
tasyopari tadātmānaṃ
dhyāyejjyotirmayaṃ śubham
mūrtimantraṃ samuccārya
mūrtibhūtaṃ prakalpayet
//
pūrvoddhṛtena mantreṇa
plāvayedamṛtena tu
mantranyāso yathāpūrvam
aṣṭātriṃśatkalāvadhi
//
kalādhvānaṃ nyaset paścāc
chāntyatītādyanukramāt
sphaṭikābhā tathā kṛṣṇā
raktā śuklā ca pītakā
//
śāntyatītādikā jñeyās
tattvabhūtāstu tāḥ kalāḥ
dhāmnāvāhya tathāṅgāni
nyasyāntaḥkaraṇaṃ bhavet
//
ātmāntaḥkaraṇe yadvat
tadvatpūjāṃ samārabhet
dhāma proccārya sandadhyāt
sabāhyābhyantaraṃ punaḥ
//
śivahaste vibhuṃ dhyātvā
mantragrāmaṃ sujājvalam
dhāmoccārya ca sandhāya
śiṣyamūrdhni karaṃ nyaset
//
adhomukhena hṛtpṛṣṭhe
śivahastena cālabhet
utthāpya dattvā puṣpaṃ tu
añjalau bhairaveṇa tu
//
praveśyābhyarcayecchambhuṃ
śivamuccārya nikṣipet
nirgatya vandayeddevaṃ
daṇḍavat triḥ pradakṣiṇam
//
śivakumbhāgnimadhyasthaṃ
sthaṇḍilasthaṃ ca vandayan
śivapūjāgnikāryādau
sakalīkṛtavigrahaḥ
//
nānyathā prāksvarūpeṇa
pūjanārho bhavettu saḥ
nītvā kuṇḍasamīpaṃ taṃ
śiṣyahastāviyogataḥ
//
ātmasavye 'tha digbhāge
maṇḍalaṃ praṇavena tu
praṇavenāsanaṃ dattvā
tasyopari śiśuṃ nyaset
//
upaveśya kare darbhaṃ
bhairaveṇa samarpayet
mūlaṃ śiṣyasya hastasthaṃ
sāgramācāryajaṅghayoḥ
//
piṅgalā madhyamā nāḍī
śiṣyadehādvinirgatā
saivātra darbhabhūtā tu
gurunāḍyāṃ layaṃ gatā
//
nāḍīsandhānahetvarthaṃ
bhairaveṇāhutitrayam
tayā nāḍyā praveṣṭavyaṃ
śiṣyasya hṛdaye sakṛt
//
grahaṇākarṣaṇārthaṃ tu
gṛhṇan muñcan punaḥ punaḥ
dīkṣākāle yataścaivaṃ
tadarthaṃ nāḍisaṃhatiḥ
//
śiṣyasyātha śirobhūmau
bhairaveṇa vidhāya tu
sampātaṃ sarvamantraistu
dhruveṇājyāhutiṃ kṣipet
//
mūlamantraṃ samuccārya
svā ityagnau prapātayet
heti śiṣyasya śirasi
sampātaḥ śivacoditaḥ
//
śiṣ.yadehe tu ye mantrāḥ
sabāhyābhyantaraṃ sthitāḥ
kuṇḍasthāḥ pūjitā ye tu
dhāmādyāvaraṇāntagāḥ
//
yugapattarpaṇaṃ teṣāṃ
sampātastena kīrtitaḥ
ekaikasyātra mantrasya
āhutitritayena tu
//
utthāpya ca tataḥ śiṣyaṃ
tadarthaṃ mantratarpaṇam
bhairavāya śataṃ hutvā
hṛdādau daśakaṃ hutiḥ
//
dhāmnā cotthāya hotavyaṃ
pūrṇāhutyānutarpayet
mantrāṇāṃ dīpanaṃ kuryād
dhāmādyastrāvadhi kramāt
//
huṃkāradvayamadhye tu
mūlamantraṃ samuccaran
praṇavādiphaḍantena
āhutīḥ pratipādayet
//
hṛdādīnāṃ ca sarveṣāṃ
jātiruktātra dīpane
pāśānāṃ bandhanārthāya
mantrāṇāṃ dīpanaṃ smṛtam
//
mantrāḥ karaṇabhūtāstu
paśukāryasya sādhane
ācāryaḥ karaṇaṃ proktaḥ
śivarūpo yataḥ smṛtaḥ
//
krūrakārye tu kartavye
mantrān sandīpya yojayet
krūrajātyanurūpeṇa
vācakān yojayet sadā
//
bhrukuṭīkarālavadanān
vācyarūpān vicintayet
saumyajātiyutān saumye
saumyarūpān vicintayet
//
pāśakarma tato vakṣye
kanyākartitasūtrakam
triguṇaṃ triguṇīkṛtya
pāśabandhanasūtrakam
//
śivāmbho 'streṇa samprokṣya
kavacenāvaguṇṭhayet
pūjayitvā vidhānena
gandhapuṣpādidhūpakaiḥ
//
prasārayedgṛhītvā tan
mūrdhādyaṅguṣṭhakāvadhi
śiṣyasya stabdhadehasya
nāḍībhūtaṃ vicintayet
//
suṣumnā madhyamā nāḍī
sarvanāḍīsamanvitā
oṃkārādi svanāmnā tu
namaskārāvasānakam
//
śiṣyadehasthitāṃ nāḍīṃ
sūtre saṃgṛhya yojayet
gandhapuṣpādibhiḥ pūjya
kavacenāvaguṇṭhayet
//
sannidhānāhutīstisraḥ
svanāmapadajātikāḥ
śivāmbho 'streṇa samprokṣya
śiṣyasya hṛdayaṃ punaḥ
//
tāḍayedastrapuṣpeṇa
hṛdi citsaṃhṛtā bhavet
huṃkāroccārayogena
recakena viśeddhṛdi
//
nāḍīrandhreṇa gatvā tu
caitanyaṃ bhāvayecchiṣoḥ
kadambagolakākāraṃ
sphurattārakasannibham
//
hṛtsthaṃ chittvāstrakhaḍgena
humphaṭkārāntajātinā
dhāmnā cāṅkuśarūpeṇa
karṣecchaktyavadhi kramāt
//
dvādaśāntaṃ tu saṃgṛhya
sampuṭya hṛdayena tu
saṃhāramudrayā yojyaṃ
sūtre nāḍīprakalpite
//
vyāpakaṃ bhāvayitvā tu
kavacenāvaguṇṭhayet
bhairaveṇāhutīstisraḥ
sannidhānasya hetave
//
dvitīyaḥ sūtradehastu
pāśā yatra sthitāstvime
bandyāścedyāstathā dāhyāḥ
sūtrasthāne na vigrahe
//
pāśāstu trividhā bhāvyā
māyīyāṇavakarmajāḥ
caitanyarodhakāstvete
kāryakāraṇarūpiṇaḥ
//
malaḥ karma nimittaṃ tu
naimittikamataḥ param
ādhārarūpaṃ naimittaṃ
śarīrabhuvanādikam
//
nimittamabhilāṣākhyaṃ
vicitrairheturūpakaiḥ
tāṃścāvalokayet sūtre
bandhyabandhanahetutaḥ
//
pāśānāṃ tāḍanaṃ kāryaṃ
humphaṭkārāntajātinā
svanāmapraṇavādyena
śāntyatītādyanukramāt
//
puṣpeṇa tāḍayenmūrdhni
grāhyaṃ hūmādi yojayet
huṃpha.kārāntayogenā
gṛhya saṃhāramudrayā
//
dhāmnā tu yojayet sūtre
namaskārāntayoginā
evaṃ śāntyādikān pāśān
sthānāt saṃgṛhya yojayet
//
bhāvayettrividhān pāśān
pañcatattvādhvavyāpakān
trayāṇāṃ vyāpikā śaktiḥ
kriyākhyā pārameśvarī
//
śāntyatītādibhedena
pañcasaṃjñāpratiṣṭhitā
ādheyagraha ādhāraṃ
gṛhītaṃ bhāvayet paśoḥ
//
gandhapuṣpādibhiḥ pūjya
sūtre pāśāṃśtu tarpayet
śāntyatītākrameṇaiva
āhutīnāṃ trayaṃ trayam
//
sannidhānāya pāśānām
ataḥ pāśāṃstu dīpayet
svanāmajātiphaṭkāra
dhāmabhiśca trayaṃ trayam
//
viśleṣakaraṇārthaṃ tu
pāśānāṃ dīpanaṃ bhavet
dīptāḥ pāśāstato bandhyās
tāḍanagrahaṇādinā
//
sūtrasthāṃstāḍayetpuṣpaiḥ
svadehasthāniva kramāt
dhāmnā ca sampuṭīkṛtya
svanāmnā ca sakṛtsakṛt
//
bandhane tu prayogo 'yaṃ
sūtre granthīn pradāpayet
bandhane parimāṇaṃ ca
karmaṇo viṣayasya ca
//
ṣaṭtriṃśattattvamadhyastho
bhuṅkte bhogaṃ na cānyathā
pāśān saṃsthāpya pātre tu
saṃpātaṃ juhuyāt sakṛt
//
pātrasampuṭamadhyasthān
sthaṇḍile vinivedayet
nītvā samarpayet kumbhe
pāśān saṃrakṣa he vibho
//
darbhaṃ vimocayecchiṣyaṃ
puṣpaṃ pāṇau pradāpayet
shtaṇḍile śivakumbhe ca
śivāgnau ca prapūjayet
//
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā
daṇḍavannipatedbhuvi
utthāpya pañcagavyādīn
dadyādvai bhairaveṇa tu
//
gomayena śucau deśe
kāryaṃ maṇḍalakatrayam
ekasmin maṇḍale viṣṭaḥ
pañcagavyaṃ śiśuḥ pibet
//
upaviśya dvitīye tu
carukaṃ prāśayedbudhaḥ
ācamya dantakāṣṭhaṃ tu
tṛtīye maṇḍale sthitaḥ
//
bhakṣayitvā ca deveśi
tataścaiva vinikṣipet
pūrvaṃ paścāttathaiśordhvaṃ
cottarasyāṃ ca śobhanam
//
anyasyāmaśubhaṃ viddhi
tasya homaḥ śataṃ bhavet
ācāryo juhuyāt paścāt
prāyaścittaṃ śivena tu
//
vidhernyūnātiriktasya
cittavikṣepakarmaṇi
aṣṭottaraśataṃ hutvā
prāyaścittād viśuddhyati
//
paścātsantarpayeddhoma
sahasreṇa śatena vā
mantrāṃśca daśabhāgena
vahnau naivedyadāpanam
//
viśeṣapūjanaṃ cārghaṃ
mudrābandhaṃ varānane
stotraṃ vādyaṃ tataḥ kṛtvā
caruṃ prāśya visarjayet
//
nirodhārgheṇa cārghaṃ tu
dattvā caiva varānane
recakena tu saṃgṛhya
bhairavaṃ tamanusmaran
//
muṣṭinā pūritaṃ nītvā
pūjayitvā varānane
agniṣṭhaṃ vai pūrakeṇa
gṛhītvā sthāpayet punaḥ
//
tatrasthaṃ pūjayitvā ca
kalaśe tu vinikṣipet
kusumādibhirabhyarcya
kumbha eva tu bhairavam
//
prakṣipya caiva nirmālyaṃ
gomayena spṛśet priye
śivāmbhasā tu samprokṣya
śiṣye śayyāṃ prakalpayet
//
gṛhiṇo darbhaśayyāṃ tu
yatervai bhasmanā priye
pūrvāśirā gṛhī kāryo
yatirvai dakṣiṇāśirāḥ
//
tatra sthitasya śiṣyasya
śikhābandhaṃ varānane
siddhārtharocanādyaiśca
rakṣāṃ kuryādasiṃ smaran
//
bhasmanā rocanādyaiśca
astraprākāracintanam
kavacenāvaguṇṭhyaiva
śiṣyaṃ tu svāpayettataḥ
//
tataścaiva tu nirgatya
balikarma samārabhet
balistu kalpitaḥ pūrvaṃ
sarvabhūteṣvathādarāt
//
taṃ tu saṃgṛhya deveśi
pūrvādīśāntakaṃ kṣipet
bhūtā ye vividhākārā
divyabhaumāntarikṣagāḥ
//
pātālatalasaṃsthāśca
śivayāge subhāvitāḥ
dhruvādisarvabhūtāśca
aindrādyāśāsthitāśca ye
//
svāhākārasamāyogāt
tṛpyantūccārayan kṣipet
namaskāreṇa sampūjya
gandhairdhūpairanukramāt
//
pūrvādīśānaparyantam
adhaścordhvaṃ samantataḥ
koṇasthān kṣetrapālāṃśca
patitāñchvapacānapi
//
baliṃ dattvā tu sarvebhya
ācamya ca varānane
sakalīkaraṇaṃ kṛtvā
krameṇa prāśayeccarum
//
sahāyaiḥ sahito vīra
ekacittaḥ samāhitaḥ
prāṅmukha udaṅmukho vā
maṇḍalasthaḥ pṛthakpṛthak
//
pañcagavyaṃ pibet pūrvaṃ
carukaṃ dantadhāvanam
prāśyaivaṃ sakalīkṛtya
rakṣāṃ pūrvavadeva ca
//
yāgabūmau svapet pāścāc
chiṣyaiḥ saha varānane
bhairavadhyānayogena
samādhau jāgradeva vā
//
svacchandatantre 'dhivāsapaṭalastṛtīyaḥ
caturthaḥ paṭalaḥ
pratyūṣe vimale kṛtvā
śaucādyān purrvavatkramāt
sakalīkaraṇaṃ kṛtvā
pūrvavat praviśedgṛham
//
śiṣyaśca śucirācāntaḥ
puṣpahastaḥ (...) guruṃ tataḥ
praṇamya śirasā (...) hṛṣṭo
guroḥ svapnānnivedayet
//
śubhān svapnān pravakṣyāmi
aśubhāṃśca varānane
svapneṣu madirāpānam
āmamāṃsasya bhakṣaṇam
//
krimiviṣṭhānulepaṃ ca
rudhireṇābhiṣecanam
bhakṣaṇaṃ dadhibhaktasya
śvetavastrānulepanam
//
śvetātapatraṃ mūrdhasthaṃ
śvetasragdāma bhūṣaṇam
siṃhāsanaṃ rathaṃ yānaṃ
dhvajaṃ rājyābhiṣecanam
//
ratnāṅgābharaṇādīni
tāmbūlaṃ phalameva ca
darśanaṃ śrīsarasvatyoḥ
śubhanāryavagūhanam
//
narendrairṛṣibhirdevaiḥ
siddhavidyādharairgaṇaiḥ
ācāryaiḥ saha saṃvādaṃ
kṛtvā svapne prasiddhyati
//
nadīsamudrataraṇam
ākāśagamanaṃ tathā
bhāskarodayanaṃ caiva
prajvalantaṃ hutāśanam
//
grahanakṣatratārāṇāṃ
candrabimbasya darśanam
harmyasyārohaṇaṃ caiva
prāsādaśikhare 'pi vā
//
narāśvavṛṣapotebha
taruśailāgrarohaṇam
vimānagamanaṃ caiva
siddhamantrasya darśanam
//
lābhaḥ siddhacaroścaiva
devādīnāṃ ca darśanam
guṭikāṃ dantakāṣṭhaṃ ca
khaḍgapādukarocanāḥ
//
upvītāñjanaṃ caiva
amṛtaṃ pāratauṣadhīḥ
śaktiṃ kamaṇḍaluṃ padmam
akṣasūtraṃ manaḥśilām
//
prajvalatsiddhadravyāṇi
gairikāntāni yāni ca
dṛṣṭvā siddhyati svapnānte
kṣitilābhaṃ vraṇaṃ tathā
//
kṣatajārṇavasāṃgrāma
taraṇaṃ vijayaṃ raṇe
jvalatpitṛvanaṃ ramyaṃ
vīravīreśibhirvṛtam
//
vīravetālasiddhaiśca
mahāmāṃsasya vikrayam
mahāpāśoḥ saṃvibhāgaṃ
labdhvā devebhya ādarāt
//
ātmanā pūjayan devaṃ
japan dhyāyan stuvannapi
suhutaṃ cānalaṃ dīptaṃ
pūjitaṃ vā prapaśyati
//
haṃsasārasacakrāhva
mayūraśavarohaṇam
mātṛbhirbhairavaścaiva
mātṛrudragaṇaiḥ saha
//
bhairavaṃ bhairavīṃ dṛṣṭvā
siddhyatyatra na saṃśayaḥ
śubhāḥ svapnā mayākhyātā
aśubhāṃśca nibodha me
//
tailābhyaṅgastathā pānaṃ
viśanaṃ ca rasātale
andhakūpe ca patanam
atha paṅke nimajjanam
//
vṛkṣavāhanayānebhyaḥ
patanaṃ harmyaparvatāt
kartanaṃ karṇanāsābhyām
atha vā hastapādayoḥ
//
patanaṃ dantakośānām
ṛkṣavānaradarśanam
vetālakrūrasatvānāṃ
tathaiva kālapūruṣāḥ
//
kṛṣṇordhvakeśā malināḥ
kṛṣṇamālyāmbaracchadāḥ
raktākṣī strī ca yaṃ svapne
puruṣaṃ tvavagūhayet
//
mriyate nātra saṃdeho
yadi śāntiṃ na kārayet
gṛhaprasādabhedaṃ ca
śayyāvastrāsaneṣu ca
//
ātmano 'bhibhavaṃ saṃkhya
ātmadravyāpahāraṇam
kharoṣṭraśvasṛgāleṣu
kaṅkagṛdhrabakeṣu ca
//
mahiṣolūkakākeṣu
rohaṇam ca pravartanam
bhakṣaṇam pakvamāṃsasya
raktamālyānulepanam
//
kṛṣṇaraktāni vastrāṇi
vikṛtātmā prapaśyati
hasanaṃ valganaṃ svapne
mlānasragdāmadhāraṇam
//
svamāṃsotkartanaṃ bandhaṃ
kṛṣṇasarpeṇa bhakṣaṇam
udvāhaṃ ca tathā svapne
dṛṣṭvā naiva prasidhyati
//
aśubhā hyevamākhyātā
vijñeyā deśikottamaiḥ
śubhāstatrānumedyāstu
aśubheṣu tu homayet
//
aṣṭottaraśataṃ dhāmnā
prāyaścittādviśuddhyati
pūrvavat sakalīkṛtya
vighnoccāṭanarakṣaṇam
//
veṣṭanaṃ pūrvavat kuryāc
chivambhaḥ śivahastakam
lokapālāṃstu saṃpūjya
śivakumbhaṃ ca sthaṇḍilam
//
agnikāryaṃ yathāpūrvaṃ
pūrṇāhutiprapātanam
prāyaścittaṃ tataḥ paścād
dusvapnārthaṃ yaduktavān
//
evaṃ pūjādikaṃ kṛtvā
visṛjya sthaṇḍilacchivam
nirmālyāpanayaṃ kṛtvā
bhūmiṃ saṃśodhya pūrvavat
//
nityakarma tataḥ kuryāt
pūjāhomajapādikam
nityāhnike samāpte tu
naimittikamathācaret
//
upalipya śivāmbhobhir
bramhmasthānaṃ prapūjayet
bhāvena gandhapuṣ.pādyaiḥ
tato maṇḍalamālikhet
//
karaṇīṃ khaṭikāṃ caiva
bhairaveṇa prapūjayet
dhāmnā tu rajasāṃ pātaḥ
sitādyaśvāgamoditaḥ
//
niṣpanne maṇḍale snātvā
nityakarma samācaret
nityakarmasamāptau tu
kuryānnaimittikaṃ budhaḥ
//
snānādi pūrvamantraiḥ
sakalīkaraṇādikam
ātmarakṣāstraprākāra
dvārapālādipūjanam
//
vighnoccāṭanadigbandhau
bhūpātālakhavāsinām
astraprākāramāropya
kavacenāvaguṇṭhanam
//
udaṅmukhaṃ tūpaviṣṭaḥ
karaśuddhyādi pūrvavat
śivāmbhaḥ śivahastaṃ ca
arghatrayaprakalpanam
//
lokapālāṃstu saṃpūjya
śivakumbhaṃ prapūjayet
maṇḍalasyāgrato bhūtvā
maṇḍalaṃ prokṣya cāsinā
//
varmaṇā veṣṭayet paścāt
praṇavenābhimantrayet
aṣṭottaraśataṃ dhāmnā
rajodoṣairviśuddhyati
//
caturdikṣvastraṃ saṃpūjya
dvāre gandhādibhiḥ kramāt
prākāraṃ bhāvayedastraṃ
maṇḍalaṃ praviśet tataḥ
//
gurūn saṃpūjya vighneśaṃ
puṣpādyaiḥ praṇavena tu
anantamāsanaṃ prāgvac
chivāntaṃ praṇavena tu
//
mūrtyādi pūrvannyasyed
dhṛdādyāvaraṇāntagam
pūrvoktavidhinā pūjya
naivedyāni nivedayet
//
nirodhārgheṇa cārdhaṃ tu
datvā caiva nirodhayet
japadhyānādikaṃ kṛtvā
agniṣṭhaṃ bhairavaṃ yajet
//
nāḍīsaṃdhānakaṃ triṣṭhaṃ
kṛtvā saṃtarpayedvibhum
ātmano niṣkaloccāraṃ
kṛtvā kumbhe niveśayet
//
kalaśasthasya vāmena
rocayet pūrayettataḥ
maṇḍalasthasya savyena
punarvāmena rocayet
//
agniṣṭhasya tu tattejo
dakṣiṇena viśan smaret
evaṃ sādhanakaṃ kṛtvā
tatastarpaṇamārabhet
//
daśabhāgavibhāgena
hutvā pūrṇāhutiṃ kṣipet
prāyaścittaviśuddhyarthaṃ
kuryādaṣṭottaraṃ śatam
//
vidheḥ pūrṇātiriktasya
dhāmnā pūrṇāhutiṃ tataḥ
ācāryoṭhārdhahastastu
maṇḍalaṃ praviśettataḥ
//
saṃpūjya parameśānaṃ
puṣpādyairardhapaścimam
mudrāṃ baddhvā praṇamyādau
jānubhyāmavaniṃ gataḥ
//
vijñāpayeta paśvarthaṃ
prārabdhyoyaṃ makhottamaḥ
snānādhivāsanādyaṃ yan
maṇḍale 'gnau ca yatkṛtam
//
vidhānaṃ puṣkalaṃ samyak
tvatprasādādihāstu tat
idānīṃ śiṣyadehe tu
sakalīkaraṇādikā
//
yojanyantādhvaśuddhistu
tvatprasādāt prasiddhyatu
evamastvityanujñātaḥ
parameśena vīrarāṭ
//
labdhānujñaḥ prahṛṣṭātmā
niṣkrāmenmaṇḍalādbahiḥ
paśvarthāya kṛtaṃ yattu
tadgṛhītvārdhapātrakam
//
dhāmnastu dakṣiṇe bhāge
kārayenmaṇḍalaṃ guruḥ
praṇavāsanaṃ kuśairnyasya
śuciṃ śiṣyaṃ niveśayet
//
śivāmbho 'streṇa saṃtāḍya
bhasmanā ca kuśaiḥ kramāt
maṇḍale kalpite śiṣyaṃ
mūrtibhūtaṃ prakalpayet
//
upaviśya karanyāsaṃ
nirdāhādyastrapūrvakam
sabāhyābhyantaraṃ nyāsaṃ
mantrasaṃdhānameva ca
//
śivahastaḥ pradātavyo
dhyātvā devaṃ sujājvalam
mūrdhni saṃpātayettejaḥ
pāśāṅkuravināśanam
//
utthāpya ca tato nītvā
maṇḍalaṃ tu praveśayet
vastraṃ saṃprokṣya toyena
kavacenāvaguṇṭhayet
//
pūjayedgandhapuṣpādyair
bhairaveṇābhimantrayet
netre baddhā tu netreṇa
puṣpaṃ pāṇau pradāpayet
//
akāmānnikṣipetpuṣpaṃ
devasyābhimukhaṃ sthitaḥ
puṣpapātavaśānnāma
kuryādvai sādhakasya ca
//
mumukṣorgururicchātaḥ
nāma vai sādhakasya vā
mukhamudghāṭya taṃ śiṣyaṃ
śivāya praṇipātayet
//
pradakṣiṇamataḥ kṛtvā
maṇḍalegnau praṇamya ca
agnikuṇḍasamīpe tu
ācāryaḥ paśunā saha
//
ātmasavyetha digbhāge
maṇḍalaṃ praṇavena tu
pūrvannāḍisaṃdhānaṃ tad
arthaṃ cāhutitrayam
//
saṃpātābhihutiṃ kṛtvā
aṇutarpaṇameva ca
pūrṇāhutiṃ tato dattvā
prāyaścittāni homayet
//
dhāmnā cāṣṭaśataṃ paścāt
pātayedāhutitrayam
jātyuddhāre dhruveṇaiva
dvijatvāpādane tathā
//
bījāhāre tathā deśa
bhāvaśuddhau dvijo bhavet
praṇavenāhutīstisro
rudrāṃśāpādane tathā
//
astreṇa prokṣayecchiṣyaṃ
puṣpayuktena tāḍayet
recakena tato gatvā
śiṣyadehe viśeddhṛdi
//
oṃkārādi śivaṃ japtvā
astramantraṃ phaḍantagam
viśleṣakaraṇaṃ kṛtvā
caitanyasya vidhānataḥ
//
chedayedastramantreṇa
kavacenāvaguṇṭhayet
aṅkuśena samākṛṣya
dvādaśānte tu kārayet
//
tatrasthaḥ pudgalo grāhyaḥ
saṃpuṭyaiva dhruveṇa tu
saṃhāramudrayā samyak
pūrakeṇa viśeddhṛdi
//
saṃskubhya sarasīkṛtya
recayetpudgalaṃ punaḥ
tyajantaṃ devatāṣaṭkaṃ
tataścāpi svakaṃ padam
//
tatrasthaṃ pudgalaṃ gṛhya
saṃpuṭya ca bhavena tu
saṃhāramudrayoddhṛtya
śiṣyasya hṛdi yojayet
//
bhairaveṇābhimantrya evam
upavītaṃ śiśordadet
ādhānādyāvadantyeṣṭiṃ
dvijatve saṃskṛto bhavet
//
piṇḍasyāpādanaṃ jāteḥ
āhutitritayena tu
caitanyasyāpi saṃskāram
ādhānāntyeṣṭitaḥ param
//
sūkṣmavijñānataḥ kṛtvā
dvijatve saṃskṛto bhavet
śatahomaṃ sahasraṃ vā
hutvā pūrṇāhutiṃ tataḥ
//
samayī saṃskṛto hyevaṃ
vacaneṣyārhatā bhavet
śravaṇe 'dhyayane home
pūjanādau tathaiva ca
//
caryādhyānaviśuddhātmā
labhate padamaiśvaram
atha dīkṣādhvaśuddhyarthaṃ
bhuktimuktiphalārthinām
//
vidhānamucyate sūkṣmaṃ
pāśavicchattikārakam
guruḥ saṃpṛcchate śiṣyaṃ
dvividhaṃ phalakāṅkṣiṇam
//
phalamākāṅkṣase yādṛk
tādṛk sādhanamārabhe
vāsanābhedataḥ prāptiḥ
sādhyamantrapracoditā
//
mantramudrādhvadravyāṇāṃ
homaḥ sādhāraṇaḥ smṛtaḥ
vāsanābhedato bhinnaḥ
śiṣyāṇāṃ ca gurostathā
//
sādhako dvividhastatra
śivadharmyekataḥ sthitaḥ
śivamantraviśuddhādhvā
sādhyamantraniyojitaḥ
//
jñānavāṃścābhiṣiktaśca
mantrārādhanatatparaḥ
trividhāyāstu siddhervai
so 'trārhaḥ śivasādhakaḥ
//
dvitīyo lokamārgastha
iṣṭāpūrtavidhau rataḥ
karmakṛtphalamākāṅkṣañ
śubhaikastho 'śubhojjhitaḥ
//
tasya kāryaṃ sadā mantrair
aśubhāṃśavināśanam
gṛhastho vā yatirvāsāv
āśramaikatamasthitaḥ
//
mumukṣurdvividhaḥ prokto
nirbījo bījavānpunaḥ
bālabāliśavṛddhastrī
bhogabhugvyādhitātmanām
//
eṣāṃ nirbījikā dīkṣā
samayadivivarjitā
vidvaddvandvasahānā tu
sabījā kīrtitā priye
//
dīkṣānugrāhikā teṣāṃ
samayācārasaṃyutā
viśeṣasamayācārā
mantrākhye ye prakīrtitāḥ
//
te 'tra pālyāḥ prayatnena
mokṣasiddhimabhīpsatā
sabījā sā tuvijñeyā
putrakācāryayoḥ sthitā
//
gṛhastho vāśramī vātha
yatiḥ saṃkalpya dīkṣayet
pāśasūtrakamādāya
śiṣyadehe 'valambayet
//
adhvānaṃ saṃdhayedagnau
dhāmnā caiva vicakṣaṇaḥ
kumbhamaṇḍalavahnisthaś
cādhvātmasthaḥ śiśośca yaḥ
//
sūtrasthaścāpi caikatra
adhvasaṃdhiḥ prakīrtitaḥ
ṣaḍvidhasyādhvamārgasya
sādhāraṇagatasya tu
//
kuṇḍe saṃkalpya saṃśodhya
madhvasaṃdhau tu homayet
mūlamantrāṣṭaśatika
madhvasaṃdhānahetutaḥ
//
adhvāvalokanaṃ paścād
vyāpyavyāpakabhedataḥ
bhuvanavyāptitā tattveṣv
anantādiśivāntake
//
vyāpakāni ca ṣaṭtriṃśat
mantravarṇapadātmakāḥ
tattvāntarbhāvinaḥ sarve
vācyavācakayogataḥ
//
kalāntarbhāvinaste vai
nivṛttyādyāśca tāḥ smṛtāḥ
hṛdādyā vācakāstāsāṃ
bījāmantrāḥ prakīrtitāḥ
//
ekikasyāḥ kalāyāśca
pṛthagvyāptiṃ vibhāvayet
pṛthivyādikalā jñeyā
brahmādyāḥ kāraṇāśca te
//
evaṃ vyāptiṃ bhāvayitvā
adhvopasthāpanaṃ bhavet
trirāhutiṃ dhruveṇaiva
adhvaśuddhirato bhavet
//
agnau tu pūjite deve
adhvanyāse kṛte sati
tadeva pādādārabhya
pṛthivyādikramānnyaset
//
dhāmādhiḥ praṇavādiśca
nivṛttyai ca namaḥ punaḥ
upasthāpanamantro 'yaṃ
vyāptiṃ dhyātvādhvasaṃsthitām
//
nivṛttyabhyantare pṛthvī
śatakoṭipravistarā
tasyāṃ ca bhuvanānāṃ ca
śatamaṣṭottarāvadhi
//
aṣṭāviṃśatiḥ padāni
varṇa eko 'tra saṃsthitaḥ
mantrau dvāveva vijñeyau
adhvaṣaṭkaṃ vibhāvayet
//
puṣpagandhādinā pūjya
saṃnidhāvāhutitrayam
māyīyā bhuvanākārā
malāḥ karma ca saṃsthitāḥ
//
śarīrabhuvanākārā
māyīyāḥ parikīrtitāḥ
bhogahetuśca karma syād
abhilāṣo malo 'tra tu
//
evaṃ pāśatrayaṃ bhāvyaṃ
dīkṣāyāmadhvasaṃsthitam
tadviśuddhyai ca dīkṣā ca
kriyate sā yathāvidhi
//
ādau śaktiṃ nyaseddevi
kalātattvasamanvitām
hṛdā saṃkalpya vāgīśīṃ
vyāpikāṃ sarvayoniṣu
//
śatarudrādyanantāntaṃ
yonayo vividhāḥ sthitāḥ
samakālamṛtutvena
vāgīśīṃ saṃnidhāpayet
//
dhruveṇa pūjayetpuṣpair
gandhadhūpairanukramāt
oṃkāreṇāhutistisro
vāgīśīsaṃnidhāpane
//
śiṣyaṃ saṃprokṣya cāstreṇa
tāḍayedastramuccaran
recakenātmano gatvā
chindyāttasyāsinā hṛdaḥ
//
dhāmnākṛṣya tadātmānaṃ
dvādaśānte nidhāpayet
dhruveṇa tatsthaṃ saṃpuṭya
caitanyaṃ mudrayātmani
//
pūrayedbhairaveṇaiva
kumbhayedrecayettataḥ
dvādaśāntāttu saṃgṛhya
yojayedbhavamudrayā
//
ātmānamīśvaraṃ dhyātvā
māyāṃ vāgīśvarīmapi
saṃyojya tasyāṃ caitanyaṃ
śarīrāṇyadhvani sṛjet
//
prākkarmavāsanāśeṣa
phalabhogatvahetave
yugapadbhinnabhogāni
deśakālaśarīrataḥ
//
mantraśaktyā vipacyante
pudgalāśca tathāvidhāḥ
bhinādehā visṛjyante
garbhe vāgīśiyoniṣu
//
dhāmnā ca yojayitvā ca
juhuyādāhutitrayam
yugapatsarvagarbheṣu
dehā vividharūpakāḥ
//
bhairavecchāsusaṃpannaḥ
śatarudrādyanantagāḥ
garbheṣu garbhaniṣpatti
bhairaveṇāhutitrayam
//
hutvā tu jananaṃ kāryaṃ
punastenāhutitrayāt
sarvayoniṣu dehāste
yugapadvṛddhimāgatāḥ
//
bhoganiṣpattaye karma
vyāparasahakāraṇam
tadabhāvānna bhogaḥ syāt
tadarthaṃ mārjanaṃ smṛtam
//
arjite [ārjite] sati bhoktavyo
bhogo duḥkhasukhātmakaḥ
layaḥ paramayā prītyā
sukhaduḥkhādike 'pyalam
//
tisṛbhistisṛbhirhomaṃ
dhāmnaiva triṣu kārayet
āhutīnāṃ śataṃ homyaṃ
dhāmnā niṣkṛtaye punaḥ
//
yatkarmabhogyarūpaṃ tu
jātyāyurbhogalakṣaṇam
niṣkṛtyante viśuddhyettad
bhūlokasamavasthitam
//
saṃsārā daśacatvāraḥ
saṃskārā aṣṭabhiḥ saha
catvāriṃśad dvijatvāya
vakṣyante bhuvanādhvani
//
yonirbījaṃ tathā bhāva
āhāro deśa eva ca
eteṣāṃ śodhanaṃ devi
rudrāṃśāpādanaṃ tathā
//
atrāvalokanaṃ kṛtvā
niṣ.kṛtyāmeva śuddhyati
viṣayā bhuvanākārā
ye kecidbhogyarūpiṇaḥ
//
bhuktakarmaphalāśeṣā
niṣkṛtistena sā smṛtā
viśleṣo niṣkṛterbhogāt
bhogābhāve sa hi smṛtaḥ
//
bhoktṛtvaṃ viṣayāsaktir
malakāryaṃ prakīrtitam
bhoktṛtvābhāvastatraiva
śarīreṇa tu yatkṛtam
//
viśleṣaḥ kriyate tasya
paśormantraiḥ śivājñayā
dhāmnā cāhutayastisro
viśleṣakaraṇāya ca
//
āhutitritayaṃ dhāmnā
pāśacchede 'pi dāpayet
pāśā dehe tu māyīyāḥ
kalādyā bhūtakāvadhi
//
śarīrakaraṇākārāḥ
puruṣārthaprasiddhaye
bhogābhāvādvipadyante
śarīrāṇi sahasradhā
//
pāśacchede vidhistasya
mantraiśca vidhicoditaiḥ
evaṃ pāśatrayasyāpi
viśleṣo dīkṣayocyate
//
śarīraśeṣabhaṅgena
ekacaitanyabhāvanā
pūrṇāhutiṃ śivenaiva
vauṣaḍjātiyutena ca
//
śuddhatattvāgrasaṃsthaṃ tac
caitanyaṃ kanakaprabham
uddhārāyāhutīstisraḥ
punardhāmnā tu dāpayet
//
tasmāt tattvādgṛhītvā tu
caitanyaṃ malasaṃyutam
mudrayā prāgvidhānena
ātmasthaṃ pūrayedddhṛdi
//
kumbhitvā recya saṃgṛhya
dvādaśāntād dhruveṇa tu
śiṣyadehe niveśyaitan
nāḍīrandhreṇa pūrvavat
//
tatsthīkaraṇahetvarthaṃ
dhāmnā caivāhutitrayam
kalāśuddhyavasāne tu
brahmāṇaṃ kāraṇādhipam
//
svanāmapraṇavāhvāna
pūrvaṃ saṃtarpya cārpayet
śabdasparśo tyajet tasmin
dhruvādyau nāmasaṃyutau
//
svāhākāraprayogena
tau brahmaṇi nivedayet
tisṛbhistisṛbhirhomāt
puryaṣṭāṃśaṃ nivedayet
//
āmantraṇavibhaktyā tu
śrāvaṇāṃ tasya kārayet
brahmāṇaṃ pūjayitvā tu
homaṃ kṛtvā visarjayet
//
dhruveṇābhyarcya vāgīśīṃ
saṃtarpya ca visarjayet
hutvāvalokayettatra
viśuddhaṃ pāśajālakam
//
prākkarmabhāvikasyātha
abhāvaṃ bhāvayettadā
mumukṣornirapekṣatvāt
prārabdhrekaṃ na śodhayet
//
sādhakasya tu bhūtyarthaṃ
prākkarmaikaṃ tu śodhayet
prākkarmāgāmi caikasthaṃ
bhāvayitvā ca dīkṣayet
//
śivadharmiṇyasau dīkṣā
lokadharmiṇyato 'nyathā
prāktanāgamikasyāpi
adharmakṣayakāriṇī
//
lokadharmiṇyasau jñeyā
mantrārādhanavarjitā
prārabdhadehabhede tu
bhuṅkte sa hyaṇimādikān
//
bhuktvā vrajedūrdhvaṃ
guruṇā yatra yojitaḥ
sakale niṣkale vāpi
śiṣyācāryavaśādbhaved
//
nirvāṇe 'pi sabījāyāṃ
karmābhāvādvipadyate
samayācārapāśaṃ hi
dīkṣitaḥ pālayettu yaḥ
//
taṃ pāśaṃ naiva śuddhyeta
sā sabījā prakīrtitā
samayācārapāśaṃ tu
nirbījāyāṃ viśodhayet
//
dīkṣāmātreṇa muktiḥ syād
bhakrimātrādguroḥ sadā
sadyonirvāṇadā dīkṣā
nirbījā sā dvitīyakā
//
atītanāgatārabdha
pāśatrayaviyojikā
dīkṣāvasāne śuddhiḥ syād
dehatyāge paraṃ padam
//
evaṃ bhāvānusāreṇa
śiṣyāṇāṃ guruṇā sadā
phalaṃ tu vividhākāraṃ
niṣpādyeta sudīkṣayā
//
acintyā mantraśaktirvai
parameśamukhodbhavā
kriyā kāle prayoktavyā
guruṇā bhaktipūrvikā
//
viṣāṇamiva pāśānāṃ
mantraiḥ kavalanaṃ dhruvam
karoti mantratattvajñaḥ
śivāveśī guruḥ kṣaṇāt
//
kalāsaṃdhānakaṃ kuryāc
chuddhāśuddhadvirūpagam
śuddhamuccārayedhrasvam
aśuddhaṃ dīrghameva ca
//
ekatvaṃ bhāvayitvā tu
līnaṃ śuddhaṃ vibhāvayet
praṇavādinivṛttistu
pratiṣṭhā tadanantaram
//
namaskārastadante tu
kalāsaṃdhānakaṃ smṛtam
āvāhya sthāpya saṃpūjyā
hutīstisraḥ prapātayet
//
kalāsaṃdhānametaddhi
vyāptiṃ tasyāvalokayet
gulphādārabhya nābhyantaṃ
śiṣyadehe 'dhvakalpanam
//
pratiṣṭhāyā bhavedvyāptiś
caturviṃśatitattvikā
ṣaṭpañcāśadbhuvanikā
trayoviṃśativarṇikā
//
jñeyaikaviṃśatipadā
trimantrā ca vidhīyate
mukhyā hyete smṛtāḥ pāśāḥ
sūkṣmānantarvibhāvayet
//
anyattantraprasiddhiṃ tu
tanmātrendriyaśodhanam
ṣaṭkośānviṣayān pañca
tadantarbhāvayetsadā
//
viśeṣasthāpanaṃ kṛtvā
pūjyā gandhādibhistataḥ
bhairaveṇāhutīstisraḥ
tasyā vāgīśikalpanā
//
svanāmāvāhanādyasya
ardhahomādi pūrvavat
prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ cheda
ākarṣagrahaṇe tathā
//
dhāmnāpūrya kumbhayitvā
chittvātha grāhayetpunaḥ
yojanaṃ garbhadhāritvaṃ
jananaṃ pūrvavatkramāt
//
aiśvarīṃ mūrtimāsthāya
tāḍanādīni kārayet
adhikārasthathā bhogo
layo niṣkṛtireva ca
//
śivarūpeṇa kartavyāḥ
niṣkṛtiḥ śirasā punaḥ
viśleṣaśca hṛdā homyaḥ
pāśacchedastathāsinā
//
pūrṇāhutisamuddhāraṃ
pūrvavadbhairaveṇa tu
sadāśivatanau sthitvā
viśleṣādīni kārayet
//
ātmasthaṃ pūrakeṇaiva
tatsthaṃ recakavṛttitaḥ
svanāmnoccārayedviṣṇuṃ
dhyātvāvāhya tu sthāpayet
//
pūjayetpuṣpagandhādyaiḥ
tarpaṇāhutitrayam
rasaṃ puryaṣṭakāṃśaṃ tu
arpayedviṣṇave sadā
//
visarjayettato viṣṇuṃ
vāgīśīṃ ca visarjayet
kalāsaṃdhiryathāpūrvaṃ
hrasvadīrghaprayogataḥ
//
abhāvaṃ bhāvayettasmin
pāśajāle tvanantake
kalādvayavinirmuktaḥ
paśurūrdhvagamotsukaḥ
//
tasyedānīṃ tṛtīyasyāṃ
vidyāyāṃ yojya śodhayet
sthāpayitvā saṃpūjya
juhuyādāhutitrayam
//
evaṃ tu saṃmukhīkṛtya
prāgivādhvāvalokanam
puṃstattvādyāvanmāyāntaṃ
vidyāyā vyāptiriṣyate
//
sapta tattvāni bhuvana
saptaviṃśatireva ca
padaviṃśatirākhyātā
varṇāḥ sapta prakīrtitāḥ
//
mantrau dvau ṣaḍvidhādhvānaṃ
jñātvā vāgīśikalpanam
praṇavena samāvāhya
vyāpinīṃ sarvayoniṣu
//
samakālamṛtutvena
dhyātvā saṃpūjya tarpayet
tataḥ śivāmbhasā śiṣyaṃ
prokṣya cāstreṇa tāḍayet
//
tenaiva cāstrabhūtena
huṃphaṭkārayutena tu
ātmano revakenaiva
śiṣyadehe viśeddhṛdi
//
astramantreṇa saṃchedya
viśeṣāśleṣyāstreṇa karṣayet
dvādaśāntāttu saṃgṛhya
ātmasthaṃ pūrvavatkuru
//
pūrakeṇātha saṃkumbhya
recayitvā tu yojayet
pūrvavaddvyāpakaṃ tasya
caitanyaṃ sarvayoniṣu
//
yogādyaṃ layaparyantaṃ
dhāmnā caivātra pūrvavat
śikhayā śatahomāttu
vidyāyā niṣkṛtirbhavet
//
praṇavādi tato rudram
āvāhya sthāpya pūjayet
tato 'sya vinyaseddevi
gandharūpe dhruvāhutī
//
puryaṣakāṃśaṃ vinyasya
visarjya rudradevatām
vāgīśīṃ ca visarjyaivaṃ
kalāsaṃdhiśca pūrvavat
//
hrasvadīrghavibhāgena
vidyāṃ śāntau niyojayet
saṃdhānārthaṃ tu mūlena
juhuyādāhutitrayam
//
svanāmnāvāhanaṃ śānter
vidhipūrvaṃ nivedanam
prameyabhāvanāṃ kṛtvā
pūjayet kusumādibhiḥ
//
trirāhutiṃ tu mūlena
vidyātattvātsadāśivam
tattvānāṃ tritaye vyāptir
varṇānāṃ traya eva ca
//
padaikādaśikā jñeyā
purāṇi daśa sapta ca
mantrau dvau ṣaḍvidho 'dhvaivaṃ
mukhyāḥ pāśā ime smṛtāḥ
//
sūkṣmapāśānanekāṃśca
tadantarbhāvayetsadā
vagīśīṃ kalpayettatra
pūrveṇa vidhināhutiḥ
//
pūjanaṃ mūlamantreṇa
tataḥ prokṣaṇatāḍanam
chedākarṣagrahaṃ caiva
yogadhāritvajanma ca
//
adhikārastathā bhogo
layo vai pūrvavadbhavet
sarve te mūlamantreṇa
āhutitritayena tu
//
niṣkṛtau śatahomaṃ tu
kavacena tu kārayet
viśleṣaṃ pāśachedaṃ tu
kuryādastreṇa daiśikaḥ
//
uddhārakaraṇātmastha
tatsthīkārānbhavena tu
svanāmnā praṇavādyena
īśamāvāhya pūjayet
//
saṃpūjya hutvā saṃtarpya
buddhyahaṃkṛtidyaṃśakam
svanāmnā praṇavādyaṃ tu
svāhānte buddhimarpayet
//
ahaṃkāraṃ tathāpyevaṃ
hutvedaṃ kṣamayettataḥ
vāgīśīṃ pūjayitvā tu
tarpayitvā visarjayet
//
kalāsaṃdhānakaṃ pūrvaṃ
śāntyatīte tu yojayet
hrasvadīrghavibhāgena
juhuyādāhutitrayam
//
dhruveṇa tattvasaṃdhānaṃ
kartavyaṃ vidhivedinā
kalopasthāpanaṃ paścād
dhruveṇa juhuyātpriye
//
trirāhutiprayogeṇa
svanāmapadamuccaran
śāntyatītāṃ samāvāhya
sthāpayetpūjayetpunaḥ
//
vyāptimālokya cādhvasthāṃ
śivatattvagatāśca ye
bindurnādastathā śaktiḥ
śivatattve vyavasthitāḥ
//
padamekaṃ mantra eko
varṇāḥ ṣoḍaśa kīrtitāḥ
bhuvanāni tu sūkṣmāṇi
śāntyatīte tu bhāvayet
//
śodhanīyā varārohe
yāvatte śivaraśmayaḥ
śivasyordhve śivo jñeyo
yatra yukto na jāyate
//
ṣaḍadhvā caikato jñeyaḥ
tasya saṃkhyāṃ punaḥ śṛṇu
kalāśca pañca vijñeyās
tattvaṣaṭtriśadeva tu
//
sacaturviṃśati jñeyaṃ
bhuvanānāṃ śatadvayam
ekāśītipadānyatra
varṇārdhaśatikā smṛtā
//
mantrā ekādaśā jñeyā
ityetaccādhvamaṇḍalam
etasmiñśuddhimāpane
muktimāpnoti dīkṣitaḥ
//
dhruveṇāvāhya vāgīśīṃ
vinyaset pūrvavaddhutiḥ
saṃpūjya kusumādayistu
tadyonau pūrvavatpaśum
//
dhruveṇa sarvaṃ kartavyaṃ
jananādilayāntakam
niṣ.kṛtau śatahomaṃ tu
mūlamantreṇa kalpayet
//
viśleṣapāśacchedābhyāṃ
prāgvatkuryāddhruveṇa tu
graheṇātmasthatatsthatvaṃ
praṇavena paśoḥ smṛtam
//
sadāśivamathāvāhya
mūlamantraṃ samuccaran
namaskāreṇa saṃsthāpya
puṣpaiḥ saṃpūjya tarpayet
//
manaḥ puryaṣṭakāṃśaṃ tu
vinyasetkāraṇeśvare
praṇavādi samuccārya
manaḥsaṃjñāṃ namastathā
//
vinyasya pūjayetpaścāt
saṃjñāsvāhāntameva ca
āhutitritayaṃ hutvā
puryaṣṭāṃśādviśuddhyati
//
tato visarjayeddevaṃ
kāraṇaṃ ca sadāśivam
puṣpādibhiḥ samabhyarcya
vāgīśīṃ tadanantaram
//
tā tu saṃpūjya saṃtarpya
vijñāpyā bhaktibhāvitā
kṣamasva devadeveśi
paśvarthaṃ kheditā mayā
//
idānīṃ noparoddhavyaṃ
gaccha devi svaviṣṭapam
visarjyaivaṃ kalā bhāvyā
śāntyatītā layaṃ gatā
//
svaśaktyādhāraparyante
susūkṣmābhāvasaṃsthite
ātmatattvavibhāgena
dhāmnā vai juhuyācchatam
//
saśaboccārayogena
ātmatattve tu homayet
māyātattvāvadhi jñeyaṃ
daiśikena mahādhvare
//
vidhivaikalyakarmārthaṃ
prāyaścittaviśuddhaye
vidyātatve tu hotavyaṃ
śatamaṣṭottaraṃ priye
//
upāṃśūccarayogena
vidyātattve tu homayet
sadāśivāntamadhvānaṃ
vidyātattvaṃ vinirdiśet
//
mantroccaravolomena
prāyaścittaṃ tu yadbhavet
tadviśuddhyai sa homaḥ syād
vidyātattve tu yaḥ kṛtaḥ
//
manovijñānavaikalyāt
prāyaścittaṃ tu yadbhavet
tacchuddhyarthaṃ śive tattve
mūlamantreṇa homayet
//
mānasena prayogena
śaktyante 'dhvani saṃsthitam
tattvatrayaviśuddhyante
śikhācchedaṃ tu kalpayet
//
adhvāntasthāṃ parāṃ śāntām
anaupamyāmanāmayām
vyāpinīṃ sarvatattvānāṃ
sarvakāraṇakāraṇam
//
dhyātvā śiśoḥ śikhāgre tu
puṣpāgre jalabinduvat
kartarīṃ śikhayāmantrya
śikhayā cchedayecchikhām
//
śikhāṃ samarpya cānyasya
nirgacchetsa saśiṣyakaḥ
snānaṃ samācarecchiṣyaḥ
gurorācamanaṃ bhavet
//
snānamuddhūlanaṃ vātha
ācaretsvecchayā guruḥ
praviśya sakalīkṛtya
pūrṇayā juhuyācchikhām
//
hutvā nirgamya cācamyā
kṣālya sruksruvakartarīḥ
praviśya sakalīkṛtya
śivahastānupūjanam
//
tatastu maṇḍale paścāt
pūjayetparameśvaram
puṣpādibhiraśeṣaistu
tato vijñāpayecchivam
//
bhagavaṃstvatprasādena
adhvaṣṭakavyavasthitam
paśuṃ saṃgṛhya saṃśodhya
śikhācchedāvasānakam
//
tvanmukhoktavidhānaṃ tu
leśato vartitaṃ mayā
tvacchaktyaiva tu gantavyam
āśu dhruvapadaṃ śivam
//
idānīṃ yojane karma
tavājñānuvidhāyinaḥ
ājñā me dīyatāṃ nātha
śiṣyaṃ saṃyojayāmyaham
//
labdhānujñātamātmānaṃ
prahṛṣṭo nirgataḥ purāt
ardhahasto vrajedagnim
śiṣyamāhūya prokṣayet
//
pūrvavaccāsanasthasya
sakalīkaraṇādikam
antaḥkaraṇavinyāsaṃ
nāḍīsaṃdhānapūrvakam
//
pūjanaṃ tarpaṇaṃ cāgnau
mantrāṇāṃ ca śivasya ca
daśabhāgavibhāgena
yathā dravyānusārataḥ
//
mantrānsaṃśodhayetpaścāt
sakalīkaraṇe sthitān
sakṛdāhutiyogena
adhikāro vivarjyatām
//
sakalīkaraṇatvena
na kadācitpaśoḥ punaḥ
yojanīyaṃ prayogaṃ tu
adhunā kathayāmi te
//
jñātvā cārapramāṇaṃ tu
prāṇasaṃcārameva ca
ṣaḍvidhādhvavibhāgaṃ tu
prāṇaikatra yathāsthitam
//
haṃsoccāraṃ tu varṇaiśca
kāraṇatyāgameva ca
śūnyaṃ samarasaṃ jñeyaṃ
tyāgaṃ saṃyogamudbhavam
//
bhedanaṃ ca padārthānāṃ
bhāvaprāptivaśātpunaḥ
ātmavidyāśivavyāptim
evaṃ jñātvā tu yojayet
//
tadvibhāgaṃ pravakṣyāmi
yathā jñāyeta tattvataḥ
ṣaṭtriṃśadaṅgulaścāro
hṛtpadmādyāvaśaktitaḥ
//
tuṭiṣoḍaśamānena
kālena kalitaḥ priye
saṃcarantaṃ vibhāgena
yathāvattaṃ śṛṇuṣva me
//
hṛtpadmādyāvadayanaṃ
bhāgamekaṃ tyajettu saḥ
nāsikāgre dvitīyaṃ tu
śaktyante tu tṛtīyakam
//
tatrastho vinivarteta
yāvattattvaṃ na vindati
vidite tu pare tattve
tatrastho 'pi na bādhyate
//
śaktyā cādho yadā gacched
abudhastu tadā bhavet
hṛdgataḥ punaruttiṣṭhed
budhyamānaḥ sa ucyate
//
śaktiṃ prāpya budho jñeyaḥ
vyāpinyaṃśe prabuddhatā
atītaḥ suprabuddhastu
unmanastvaṃ tadā bhavet
//
na kālo na kalā cāro
na tattvaṃ naca kāraṇam
sunirvāṇaṃ paraṃ śuddhaṃ
gurupāramparāgatam
//
tadvoditvā vimucyeta
gatvā bhūyo na jāyate
adhvaṣṭkaṃ yathā prāṇe
saṃsthitaṃ kathayāmi te
//
āpādānmūrdhaparyantaṃ
citeḥ saṃvedanaṃ hi yat
bhuvanādhvā sa vijñeyas
tattvādhvā ca tathaiva hi
//
kalākalitasaṃtānaḥ
prāṇaḥ saṃcarate sadā
nivṛttiśca pratiṣṭhā ca
adhobhāge pravartike
//
vidyā śāntistathā cordhve
śāntyatītā tvadhiṣṭhikā
tadatītaḥ paro bhāvaḥ
tadūrdhvam. padamavyayam
//
evaṃ bindukalā jñeyā
nādaśaktyātmikāśca yāḥ
vyāpinyādyātmikā yāśca
vyāpyavyāpakabhedataḥ
//
prāṇaikasaṃsthitāḥ sarvāḥ
ṣaṭtyāgātsaptame layaḥ
kalādhvaivaṃ samākhyāto
varṇādhvānaṃ nibodha me
//
varṇāḥ śabdātmakāḥ sarve
jagatyasmiṃścarācare
sthitāḥ pañcaśatā bhedaiḥ
śāstreṣvānantyakoṭiṣu
//
śabdātprāṇaḥ samākhyātas
tasmādvarṇāstu prāṇataḥ
utpadyante layaṃ yānti
yatra śabdo layaṃ gataḥ
//
śabdātīto varārohe
tattvena saha yujyate
yuktaḥ sarvagato devi
dharmādharmavivarjitaḥ
//
nādho nirīkṣate bhūyaḥ
śivatattvaṃ gato yadā
adho vai yātyadharmeṇa
dharmeṇordhvaṃ vrajetpunaḥ
//
vijñānena dvayaṃ tyaktvā
sarvagastu bhavediha
varṇādhvaivaṃ samākhyātaḥ
padādhvā procyate 'dhunā
//
ekāśītipadānyeva
vidyārājasthitānyapi
varṇātmakāni tānyatra
varṇāḥ prāṇātmakāḥ sthitāḥ
//
tasmādevaṃ padānyatra
tāni prāṇakrameṇa tu
padādhvaivaṃ samākhyātaḥ
mantrādhvānaṃ nibodha me
//
mantrikādaśikā yā tu
sā ca haṃse vyavasthitā
padikādaśikā sā ca
prāṇe carati nityaśaḥ
//
akāraśca ukāraśca
makāro bindureva ca
ardhacandro nirodhī ca
nādo nādānta eva ca
//
śaktiśca vyāpinī caiva
samanaikādaśī smṛtā
unmanā ca tato 'tītā
tadatītaṃ nirāmayam
//
mantrā evaṃ sthitāḥ prāṇe
haṃsoccārastathocyate
hakārastu smṛtaḥ prāṇaḥ
svapravṛtto halākṛtiḥ
//
akāreṇa yadā yukta
ukāracaraṇena tu
makāramātrayā yukto
varṇoccāro bhavetsphuṭaḥ
//
binduḥ śiraḥsamāyogāt
susvaratvaṃ prapadyate
nādo 'sya vadanaṃ proktaḥ
vadanaṃ śabdamīrayet
//
anenaiva ca yogena
haṃsaḥ puruṣa ucyate
brahmaviṣṇvīśamārgeṇa
caranvai sarvajantuṣu
//
śaktitattve layaṃ yāti
vijñānenordhvatāṃ vrajet
vyāpinīṃ samanāṃ tyaktvā
vrajedunmanayā śivam
//
śivatattvagato haṃso
na caret vyāpako bhavet
haṃsoccāraḥ samākhyātaḥ
kāraṇaiśca samanvitaḥ
//
hakāraḥ prāṇaśaktyātmā
akāro brahmavācakaḥ
hṛdi tyāgo bhavettasya
ukāro viṣṇuvācakaḥ
//
kaṇṭhe tyāgo bhavettasya
makāro rudravācakaḥ
tālumadhye tyajettaṃ tu
binduścaiveśvaraḥ svayam
//
tyāgastatra bhruvormadhye
nāde vācyaḥ sadāśivaḥ
lalāṭānmūrdhaparyantaṃ
tyāgastasya vidhīyate
//
śaktivyāpinīsamanās
tāsāṃ vācyaḥ śivo 'vyayaḥ
mūrdhamadhye tyajecchaktiṃ
tadūrdhve vyāpinīṃ tyajet
//
samanāṃ unmanāṃ tyaktvā
ṣaṭtyāgātsaptame layaḥ
sūkṣmasūkṣmatarairbhāvair
evamevaṃ tyajetpriye
//
sthūlasthūlatarairbhāvair
nānāsiddhiphalapradaiḥ
sūkṣmo 'tyantaṃ paro bhāvas tv
abhāvaḥ sa vidhīyate
//
unmanā tvaparo bhāvaḥ
sthūlastasyāparo mataḥ
tasyāparaṃ punaḥ śūnyaṃ
saṃsparśaṃ ca tato 'param
//
śabdo jyotiḥ tato mantrāḥ
kāraṇā bhuvanāni ca
pañcabhūtātmabhuvanaṃ
kāraṇaiḥ samadhiṣṭhitam
//
bhuvanaṃ cintayedyastu
vakṣyamāṇaikarūpakam
bhuvaneśatvamāpnoti
śivaṃ dhyātvā tu tanmayaḥ
//
brahmādikāraṇānāṃ ca
sādhane vigrahaṃ smaran
pūrvoktalakṣaṇaṃ yaśca
tanmayatvamavāpnuyāt
//
mantriśca mantrasiddhistu
japahomārcanādbhavet
pūrvoktarūpakadhyānāt
siddhyantyatra na saṃśayaḥ
//
jyotirdhyānāttu yogīndro
yogasiddhimavāpnuyāt
tanmayatvaṃ yadāpnoti
yogināmadhipo bhavet
//
śabdadhyānācca śabdātmā
vāṅmayāpūrako bhavet
sparśadhyānācca sparśātmā
jagataḥ kāraṇaṃ bhavet
//
śūnyadhyānācca śūnyātmā
vyāpī sarvagato bhavet
samanadhyānayogena
yogī sarvajñatāṃ vrajet
//
unmanyā tu paraṃ sūkṣmam
abhāvaṃ bhāvayetsadā
sarvendriyamanotītas tv
alakṣyo 'bhāva ucyate
//
abhāvaṃ bhāvyaṃ bhāvena
bhāvaṃ kṛtvā nirāśrayam
sarvopādhivinirmuktam
abhāvaṃ labhate padam
//
eṣa te kāraṇatyāgaḥ
kālatyāgaṃ nibodha me
tuṭiṣoḍaśasaṃyuktaḥ
prāṇastu samudāhṛtaḥ
//
tuṭadvayaṃ samāśritya
ekaiko bhairavaḥ sthitaḥ
ahorātravibhāgena
kurvantyudayameva te
//
navamastu paro devaḥ
tejasastūdayanti te
sarvaṃ kālaṃ tyajetprāṇe
yathāvatkathayāmi te
//
tuṭayaḥ ṣoḍaśaivoktāḥ
kālasya karaṇaṃ tu tāḥ
tadādiḥ saṃsthitaḥ kālaḥ
sarvaṃ carati vāṅmayam
//
tuṭirlavo nimeṣaśca
kāṣṭhā caiva kalā tathā
muhūrtaścāpyahorātraḥ
pakṣo māsa ṛtustathā
//
ayanaṃ vatsaraścaiva
yugaṃ manvantaraṃ tathā
kalpaścaiva mahākalpaḥ
śaktyante taṃ parityajet
//
vyāpinyante paraḥ kālaḥ
sa tadaṅgī tyajettu tam
sa ca saptadaśo jñeyaḥ
parārdhaparataḥ sthitaḥ
//
parārdhaḥ corr.
so 'pi cāṣṭādaśo devi
samanānte tu taṃ tyajet
sarvakālaṃ tu kālasya
vyāpakaḥ paramo 'vyayaḥ
//
unmanyante pare yojyo
na kālastatra vidyate
nityo nityodito vyāpī
ādirūpaṃ na saṃtyajet
//
taṃ ca nityoditaṃ prāpya
tanmayo jāyate sadā
kālatyāgo bhavedevaṃ
śūnyabhāvastvathocyate
//
ūrdhvaśūnyamadhaḥśūnyaṃ
madhyaśūnyaṃ tṛtīyakam
śūnyatrayaṃ calaṃ hyetat
tadadho madhya ūrdhvataḥ
//
caturthaṃ vyāpinīśūnyaṃ
samanāyāṃ ca pañcamam
unmanāyāṃ tathā ṣaṣṭhaṃ
ṣaḍete sāmayāḥ sthitāḥ
//
tattvenādhiṣṭhitāḥ sarve
sāmayā api siddhidāḥ
ṣaṭ śūnyāni parityajya
saptame tu layaṃ kuru
//
tacchūnyaṃ tu paraṃ sūkṣmaṃ
sarvāvasthāvivarjitam
aśūnyaṃ śūnyamityuktaṃ
śūnyaṃ cābhāva ucyate
//
abhāvaḥ sa samuddiṣṭo
yatra bhāvāḥ kṣayaṃ gatāḥ
sattāmātraṃ paraṃ śāntaṃ
tatpadaṃ kimapi sthitam
//
yatra yatra ca nādādi
sthūlā anye 'pi saṃsthitāḥ
tatra tatra paraṃ śūnyaṃ
sarvaṃ vyāpya vyavasthitam
//
tadeva bhavati sthūlaṃ
sthūlopādhivaśātpriye
sthūlasūkṣmaprabhedena
tadekaṃ saṃvyavasthitam
//
tatprāpya tanmayatvaṃ ca
labhate nātra saṃśayaḥ
śūnyabhāvaḥ samākhyātaḥ
sāmarasyaṃ nibodha me
//
ātmanyekaḥ samaraso
mantre jñeyo dvitīyakaḥ
tṛtīyaṃ nāḍigaṃ kuryāc
chaktau kuryāccaturthakam
//
vyāpinyāṃ pañcamaṃ proktaṃ
samanāyāṃ tu ṣaṣṭhakam
tātvaḥ samaraso devi
saptamastu vidhīyate
//
śiṣyātmānaṃ tu saṃgṛhya
pūrvoktavidhinā kramāt
paścādātmani saṃyojya
lolībhūtaṃ vicintayet
//
pūrakaṃ kumbhakaṃ kṛtvā
samānena nirodhayet
yāvatyo nāḍayo devi
tiryagūrdhvamadhaḥsthitāḥ
//
samānena samākṛṣṭā
ekībhūtā bhavanti tāḥ
tāsu ye vāyavaste 'pi
prāṇe samarasīgatāḥ
//
nāḍayastu suṣumnāyām
ekībhūtā vyavasthitāḥ
tato vai uccarenmantraḥ
nāde līnaṃ vicintayet
//
mantra ātmā tathā nāḍī
evaṃ samarasībhavet
vāmadakṣiṇamadhye tu
tato nādaṃ pramocayet
//
setubandhaṃ ca taṃ mārgaṃ
yatra gatvā na jāyate
brahmā viṣṇuśca rudraśca
īśvaraḥ śiva eva ca
//
ete 'tra samatāṃ yānti
anyathā tu pṛthak pṛthak
tasminsamuccarennādaṃ
yāvacchaktau layaṃ gataḥ
//
śaktimadhyagato nādaḥ
śaktyātmā tu vidhīyate
sarvaṃ śaktimayaṃ tatra
sarvaṃ samarasībhavet
//
tadūrdhvaṃ vyāpinīṃ prāpya
sarvaṃ tanmayatāṃ vrajet
samantādvyāpnuyādyasmād
vyāpinītyabhidhīyate
//
tadūrdhvaṃ samanāṃ vyāpya
tanmayatvaṃ vrajetpunaḥ
sā ca sarvagatā jñeyā
sāmarasyena saṃsthitā
//
ṣaṣṭhaṃ samarasaṃ tyaktvā
saptamaṃ tu tato vrajet
taṃ prāpya tanmayatvaṃ hi
nātra kāryā vicāraṇā
//
sa ca sarveṣu bhūteṣu
bhāvatatvendriyeṣu ca
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva
cetanācetanasthitam
//
adhvānaṃ vyāpya sarvaṃ tu
sāmarasyena saṃsthitaḥ
prasahya cañcalītyeva
yogināmapi yanmanaḥ
//
yasya jñeyamayo bhāvaḥ
sthiraḥ pūrṇaḥ samantataḥ
mano na calate tasya
sarvāvasthāgatasya tu
//
yatra yatra mano yāti
jñeyaṃ tatraiva cintayet
calitvā yāsyate kutra
sarvaṃ śivamayaṃ yataḥ
//
viṣayeṣu ca sarveṣu
indriyārtheṣu ca sthitaḥ
yatra yatra nirūpyeta
nāśivaṃ vidyate kvacit
//
evāṃ samarasaṃ jñātvā
nāsau muhyet kadācana
yasyaivaṃ sarvato bhāvaḥ
so 'pi sarvagato bhavet
//
evaṃ samarasaḥ prokto
viṣuvattu nibodha me
prathamaṃ prāṇaviṣuvan
mātraṃ jñeyaṃ dvitīyakam
//
tṛtīyaṃ nāḍiviṣuvat
praśāntaṃ ca caturthakam
pañcamaṃ śaktiviṣuvat
ṣaṣṭhaṃ vai kāla ucyate
//
saptama tattvaviṣuvat
pravibhāgastvathocyate
ātmānaṃ ca manaḥ prāṇe
saṃyojya viṣuvadbhavet
//
prāṇe viṣuvadākhyātaṃ
māntraṃ viṣuvaducyate
mantramuccārayettāvad
yāvannānyamanā bhavet
//
parāparavibhāgena
mantrātmā tu taducyate
māntraṃ viṣuvadityuktaṃ
nāḍisthaṃ tannibodha me
//
sarvāsāmeva nāḍīnāṃ
madhye yā saṃvyavasthitā
suṣumnā nāma sā jñeyā
nābheḥ śaktyā śivaṃ gatā
//
tatra pravāhayennādaṃ
nāḍīviṣuvaducyate
praśāntaṃ viṣuvaccaivam
adhunā kathayāmi te
//
ayane ṣaḍaṅgulaścāraḥ
kāraṇānyaṅgule 'ṅgule
tānyadhastātparityajya
kāraṇāni ṣaḍeva tu
//
saptame tu praśāntaṃ vai
praśāntendriyagocaram
praśāntaḥ stimito jñeyaḥ
stimito niścalaḥ smṛtaḥ
//
niścalo nistaraṅgaśca
sthiraḥ pūrṇaḥ samantataḥ
evaṃbhāvaṃ samāsthāya
dīkṣā kāryā tu daiśikaiḥ
//
etatpraśāntaviṣuvat
śaktyupādhiṃ nibodha me
śaktimadhyagato nādo
nādordhvaṃ ca caredyadā
//
tāvattu śaktiviṣuvat
kālākhyaṃ tu nibodha me
tuṭiḥ ṣoḍaśakā yā tu
prāṇānte saṃvyavasthitā
//
kālo bhrūkṣepamātrastu
tatrānte kīrtito mayā
taṃ parāparabhāgena
punareva tridhā kuru
//
aparaḥ ṣoḍaśo yāvat
kālaḥ saptadaśaḥ paraḥ
parāparastu yaḥ kālaḥ
sa priye 'ṣṭādaśaḥ prabhuḥ
//
prāṇa evaṃ tridhā kālaṃ
kṛtvā caiva tyajetpunaḥ
aparaḥ śaktimūrdhastho
vyāpinyāṃ ca dvitīyakaḥ
//
tṛtīyaḥ samanāsthāne
tatkālaviṣuvatsmṛtam
etatṣaṣṭhaṃ samākhyātaṃ
saptamaṃ tātvvamucyate
//
unmanā parato devi
tatrātmānaṃ niyojayet
tasminyuktastato hyātmā
tanmayaśca prajāyate
//
tattvākhyaṃ viṣuvaddevi
sarveṣāṃ parataḥ sthitam
viṣuvadevaṃvidhaṃ jñātvā
ko na mucyeta bandhanāt
//
viṣuvatte samākhyātaṃ
padārthabhedanaṃ śṛṇu
tyāgaṃ cānubhavaṃ caiva
yojanaṃ ca pare pade
//
padārthaikādaśī jñeyā
unmanāntaḥ paro bhavet
bhedayejjñānaśūlena
jñānaṃ jñeyasya jñāpakam
//
jñāpakaṃ bodhamatulaṃ
dīpavadyotanaṃ yataḥ
dīpahasto yathā kaścid
dravyamālokya cāharet
//
evaṃ jñānena ca jñeyaṃ
tasmin kuryāttu saṃsthitam
jñānaṃ vai lakṣaṇaṃ proktaṃ
jñeyatatvasya suvrate
//
lakṣaṇaṃ guṇa ākhyātaḥ
kalā tattvasya sarvadā
na guṇena vinā tattvaṃ
na tattvena vinā guṇaḥ
//
guṇaṃ gṛhṇanti sarvatra
na tattvaṃ gṛhyate kvacit
gṛhyate hyanumānena
pratyak.ānubhavena ca
//
arthipratyarthibhāvena
āgamena tu labhyate
āgamo jñānamiyuktam
anantāḥ śāstrakoṭayaḥ
//
śāstraṃ śabdātmakaṃ sarvaṃ
śabdo haṃsaḥ prakīrtitaḥ
haṃsayogaḥ purākhyātaḥ
mātrāsaṃkhyā tvathocyate
//
mātrāyogo yathā cāsya
pramāṇaṃ hṛdayādis.u
nābherūrdhvaṃ vitastyante
kaṇṭhādhastātṣaḍaṅgule
//
hṛdayaṃ madhyadeśe tu
caturaṅgulasaṃmitam
caturviṃśatitattvaistu
brahmā tatra vyavasthitaḥ
//
kaṇṭhamaṣṭāṅgulaṃ viddhi
viṣṇustatra vyavasthitaḥ
tattvāṣṭakena saṃyuktaḥ
tadūrdhvaṃ caturaṅgulam
//
māyātattvaṃ samāśritya
rudrastālutale sthitaḥ
aṅguladvayamānaṃ tu
bhruvormadhyaṃ prakīrtitam
//
tatreśvaraḥ sthito devi
tattvadvayasamanvitaḥ
ekādaśāṅgule caiva
mūrdhvaṃ devaḥ sadāśivaḥ
//
tattvadvayasamāyukto
yāvadbrahmabilaṃ gataḥ
tadūrdhvaikāṅgulā śaktiḥ
śivastatra vyavasthitaḥ
//
tvakcheṣe vyāpinī proktā
samanā conmanā tataḥ
tatparaṃ tu paraṃ tattvaṃ
pramāṇaparivarjitam
//
mātrāsaṃkhyā ca yogaścā
dhunā haṃsasya kathyate
akāraśca hakāraśca
dvāvetāvekataḥ sthitau
//
vibhaktirnānayorasti
mārutāmbarayoriva
ekamātraḥ sa vijñeyo
hṛdayātsaṃpravartate
//
ukārastu dvimātro vai
kaṇṭhasthāne samuccaret
trimātrastu makāro vai
tālumadhyagataścaret
//
binduścaivārdhamātrastu
mātrārdhaṃ hi sa ucyate
bhruvormadhye sa uccāras
tasya devi vidhīyate
//
taccheṣāccārdhacandrastu
pādamātrastvasau bhavet
nirodhī cārdhapādastu
lalāṭānte samuccaret
//
nādaḥ ṣoḍaśakāṃśastu
mūrdhāntaṃ yāvaduccaret
dvātriṃśadaṃśā śaktistu
ṣaṭtriṃśānte samuccaret
//
vyāpinī catuḥṣaṣṭyaṃśā
śaktestu parataḥsthitā
samanā conmanā cordhvam
amātraḥ paramo 'vyayaḥ
//
mātrāsaṃkhyā ca yogaśca
pramāṇaṃ parikīrtitam
evaṃ jñātvā varārohe
padārthān bhedayettataḥ
//
bhedayenmatraśūlena
mudrābhāvayutena ca
mantro vai jñānaśaktiśca
mudrā caiva kriyātmikā
//
bhāvaśca mana ityuktaṃ
tanmano buddhipūrvakam
paraśca manasā gamya
icchāśaktyā tvadhiṣṭhitaḥ
//
yatra yatra bhavedicchā
jñānaṃ tatra pravartate
kriyākaraṇasaṃbandhāt
tattvasyoccāraṇaṃ bhavet
//
kriyākaraṇahīnasya
na caivoccāraṇaṃ bhavet
kriyā karaṇabhedena
sā caiva trividhā smṛtā
//
ekenoccārayettattvaṃ
karaṇena vicakṣaṇaḥ
nāḍīścātha dvitīyena
dvārāṇi ca nirodhayet
//
tṛtīyaṃ karaṇaṃ divyaṃ
kṛtvā vai tattvamuccaret
pūrakaṃ kumbhakaṃ kṛtvā
sarvadvārāṇi rodhayet
//
gudadvāreṇa ruddhena
ruddhānyatra bhavanti hi
dvāramekaṃ tataścordhve
pravahattadvicintayet
//
nāḍayo granthipadmāśca
ye 'dhomukhagatāḥ priye
te kumbhakena saṃruddhā
vikasanti samantataḥ
//
karaṇaṃ tu tataḥ kṛtvā
lakṣaṇaṃ tasya vai śṛṇu
jihvā tu tāluke yojyā
kiṃcidūrdhvaṃ na saṃspṛśet
//
īṣatprasārya vaktraṃ tu
kiṃcidoṣṭhau na saṃspṛśet
dantapaṅktī tathaiveha
dṛṣṭiścādhordhvavarjitā
//
kāyaṃ samunnataṃ kṛtvā
karaṇaṃ divyamucyate
divyaṃ ca karaṇaṃ kṛtvā
tattvasyoccāraṇaṃ kuru
//
kumbhitaścaiva yaḥ prāṇo
recayettaṃ śanaiḥ śanaiḥ
nāḍayo granthipadmāśca
dehe yāḥsaṃvyavasthitāḥ
//
recakena samākṣiptā
ūrdhvasroto bhavanti te
tato vai jñānaśūlena
granthīnbhindan samuccaret
//
bhitvā hṛtpadmagranthiṃ tu
tataḥ śabdaḥ prajāyate
yadākāśasamāyogāt
ghoṣaśabdopamo bhavet
//
kaṇṭhastho viramecchabdaḥ
kaṇṭhaṃ prāpya varānane
bhindataḥ kaṇṭhadeśaṃ tu
śabdo dhugadhugāyate
//
tālumadhyagataḥ prāṇo
yadā bhavati suvrate
bindatastālugranthiṃ tu
śabdo ghumaghumāyate
//
evaṃ te 'nubhavāḥ proktāḥ
prāṇe carati suvrate
trayaste 'ṣṭakalāḥ proktā
uparyuparitaḥ kramāt
//
tiṣṭhetsa yatra vai prāṇa
ātmā tadgatimāpnuyāt
tattadrūpaṃ bhavettasya
sthānabhāvānurūpataḥ
//
bhruvormadhyaṃ yadā gacchet
sphoṭaśabdastu jāyate
binduṃ bhedayato devi
śabdo dhumadhumāyate
//
kapirvai nārikīlena
ācāryaḥ saha bindunā
abhinnena kuto mokṣaṃ
sabāhyābhyantaraṃ priye
//
bhitvā binduṃ tato devi
ardhacandraṃ vibhedayet
bhidyataścārdhacandrasya
lalāṭe jhimijhimāyate
//
ardhacandraṃ tu bhittvā vai
bhedayettu nirodhinīm
tasyāstu bhidyamānāyāḥ
śabdaḥ simisimāyate
//
sthanatrayamidaṃ devi
pañcapañcakalānvitam
prāṇasya caratastatra
yasminsthāne sa tiṣṭhati
//
tattadrūpo bhavedātmā
tāṃ tāṃ gatimavāpnuyāt
nirodhinīṃ bhedayitvā
tato nādaṃ vrajedbudhaḥ
//
vaṃśaśabdasamaḥ śabdas
tatra sūkṣmaḥ prajāyate
bhedayennādasaṃsthānaṃ
brahmarandhraṃ sudurbhidam
//
bhidyato brahmarandhrasya
śabdaḥ śumaśumāyate
śaktimadhyagataḥ prāṇo
vaṃśanādāntasaṃnibhaḥ
//
tāṃ vai tu bhedayecchaktiṃ
durbhedyāṃ sarvayoginām
bhidyate ca yadā śaktiḥ
śāntaḥ śumaśumastataḥ
//
śaktiṃ bhitvā tato devi
yaccheṣaṃ vyāpinī bhavet
anubhāvo bavettatra
sparśo yadvatpipīlikā
//
sthānatrayamidaṃ devi
pañcapañcakalānvitam
yatra yatra caretprāṇas
tattadrūpamavāpnuyāt
//
yatra yatrāvatiṣṭheta
tāṃ tāṃ gatimavāpnuyāt
tasmādvai suprayatnena
bhitvā yāti parāṃ gatim
//
bhitvā vai vyāpinīṃ devi
samanāyāṃ manastyajet
manasā tu manastyaktvā
jīvaḥ kevalatāṃ vrajet
//
jīvo vai kevalastatra
ātmajñānakriyānvitaḥ
bandhanāśeṣanirmuktaḥ
sattāmātrasvarūpakaḥ
//
samastādhvapadātītaḥ
śuddhavijñānakevalaḥ
gṛhāṇāti nāparaṃ bhāvaṃ
na paraṃ ca śivātmakam
//
parāparavinirmuktaḥ
svātmanyātmā vyavasthitaḥ
ātmavyāptirbhavedeṣā
śivavyāptirataḥ param
//
bandhanāśeṣabhāvena
sarvādhvopādhivarjitā
aviditvā paraṃ tattvaṃ
śivatvaṃ kalpitaṃ tu yaiḥ
//
ta ātmopāsakāḥ śaive
na gacchanti paraṃ śivam
ātmatattvagatiṃ yānti
ātmatattvānurañjitāḥ
//
tasmādātmā parityājyo
yadīcchecchivamātmanaḥ
ātmatattvaṃ tatastyājyaṃ
vidyātatve niyojayet
//
unmanā sā tu vijñeyā
manaḥ saṃkalpa ucyate
saṃkalpaḥ kramato jñānam
unmānaṃ yugapatsthitam
//
tasmāt sā tu parā vidyā
yasmādanyā na vidyate
vindate hyatra yugapat
sārvajñyādiguṇān parān
//
vedanānādidharmasya
paramātmatvabodhanā
varjanā paramātmatve
tasmādvidyeti socyate
//
tatrastho vyañjayettejaḥ
paraṃ paramakāraṇam
parasmiṃstejasi vyakte
tatrasthaḥ śivatāṃ vrajet
//
supradīpte yathā vahnau
śikhā dṛśyeta cāmbare
dehaprāṇasthito hyātmā
tadvallīyeta tatpade
//
tadvadevābhimānastu
kartavyo daiśikottamaiḥ
ahameva paro haṃsaḥ
śivaḥ paramakāraṇam
//
matprāṇe sa tu paśvātmā
līnaḥ samarasīgataḥ
mantrakaraṇakriyāyogād
yojayāmi pare śive
//
evaṃ yo vetti tattvena
agnivaddehamadhyataḥ
yadvadvahniśikhātītā
tadvadyojayate pare
//
tasminyuktaḥ pare tattve
sārvajñyādiguṇānvitaḥ
śiva eko bhaveddevi
avibhāgena sarvataḥ
//
tattvatrayaṃ paraṃ khyātam
aparaṃ cādhvamadhyagam
bhedanaṃ tu padārthānāṃ
tyāgānubhavayojanam
//
pūrvoktaṃ ca idaṃ sarvaṃ
jñātvā tattve niyojayet
saṃkṣepeṇa tu tattvasya
vyāptiṃ śṛṇu sureśvari
//
vidyātattvāspadaṃ baddhvā
bindutattvāsane sthitaḥ
nādaśaktitanuścaiva
vyāpinīkaraṇānvitaḥ
//
sarvajñatvāvabodhena
samanāntaścarā tu sā
tritatvaṃ yatparaṃ proktaṃ
tena cāpūritā tanuḥ
//
aparā sā tanuḥ sthūlā
ṣaṭviṃśattattvakalpitā
tattvatrayaṃ paraṃ yacca
sarvatattvādhvavarjitam
//
tena cāpūritāśeṣaṃ
sā tattvādhvaparā tanuḥ
evamācarate yastu
ācāraṃ tu śivātmakam
//
śivena sahacāritvād
ācāryastena cocyate
tasya darśanasaṃbhāṣā
sparśanātsmaraṇādapi
//
bhavatyevaiśvarī vyāptir
na bhavettadadhogatiḥ
tena saṃyojito jantuḥ
brahmahāpi śivo bhavet
//
tatastena samo nāsti
jagatyasmiṃścarācare
śiva ācāryarūpeṇa
lokānugrahakārakaḥ
//
tasmānna mānavīṃ buddhiṃ
kārayeddeśakaṃ prati
ācāryasya ca mantrasya
śivajñāne śivasya ca
//
nānātvaṃ naiva kurvanti
vidyeśāścakranāyakāḥ
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ
śūdrā vai vīravandite
//
ācāryatve niyuktā ye
te sarve tu śivāḥ smṛtāḥ
anyathā prāksvarūpeṇa
ye paśyanti narādhamāḥ
//
narake te prapacyante
sādākhyaṃ vatsaratrayam
na tena saha saṃbhāṣā
kartavyā tu śivārthinā
//
kṛtvā saṃbhāṣaṇaṃ tena
narakaṃ so 'pi gacchati
tasmācchivasamāḥ sarve
draṣṭavyā muktimicchatā
//
bhuktimuktiphalāvāptir
bhavatyeva tadājñayā
ācāryaḥ svajānānāṃ ca
kulakoṭisahasraśaḥ
//
jñānajñeyaparijñānāt
samastāstārayiṣyati
evamuktavidhānajño
bhāvajñaścāpi daiśikaḥ
//
pūrṇāhutyaikayaivāsau
paśūnyojayate pare
pūrṇāhutiprayogaṃ tu
kathayāmyadhunā tava
//
ūrdhvakāya ṛjugrīvaḥ
samapādo vyavasthitaḥ
nābhisthāne sruco mūlam
uttānāgramukhaṃ samam
//
srucyupari sruvaṃ devi
kṛtvā caivamadhomukham
puṣpaṃ dattvā srugagre tu
darbheṇa sahitau karau
//
muṣṭinā caiva hastābhyāṃ
gṛhītvā yatnato 'pi ca
agrato dakṣiṇaṃ hastaṃ
vāmaṃ vai pṛṣṭataḥ priye
//
muṣṭibhyāṃ saṃgṛhītvā vai
uttānakarayogataḥ
tato ghṛtena saṃplāvya
abhimānaṃ tu kārayet
//
ahameva paraṃ tattvaṃ
parāparavibhāgataḥ
tattvamekaṃ hi sarvatra
nānyaṃ bhāvaṃ tu kārayet
//
yatkumbhe 'dhvātra vinyastaḥ
ṣaṭprakāro varānane
maṇḍale 'gnau śiśorantaḥ
sādhāraṇavikalpitaḥ
//
srucyadhvānaṃ tamāropya
prāṇasthaṃ nāḍimadhyagam
prāṇadhāre samīkṛtya
srucā dhārāṃ vinikṣipet
//
vasudhāraprayogeṇa
prakṣipejjātavedasi
nābhisthāne sruco mūlaṃ
nayannāsāntagocaram
//
yathā yathā tyajeddhārāṃ
tathā prāṇaṃ samuccaret
prāṇo 'pi varṇatāṃ yāti
ṣaḍvidhādhvamayastu saḥ
//
ṣaḍvidhedhvani nāto 'nyaḥ
prameyo vidyate kvacit
tasmānmāntre parāmarśe
heyopādeyataḥ sthitāḥ
//
varṇaiḥ kāraṇaṣaṭkaṃ tu
ṣaṭtyāgātsaptame layaḥ
akāraśca ukāraśca
makāro bindureva ca
//
ardhacandro nirodhī ca
nādaścaivordhvagāminī
śaktiśca vyāpinī hyetāḥ
samanā ca tataḥ param
//
samanāntaṃ varārohe
pāśajālamanantakam
kāraṇaiḥ ṣaḍbhirākrāntaṃ
mantrasthaṃ heyalakṣaṇam
//
atra pāśopari hyātmā
vyomavadbindu[ccitsu]nirmalaḥ
śivatattvaguṇāmodāc
chivadharmāvalokakaḥ
//
pāśāvalokanaṃ tyaktvā
svarūpālokanaṃ hi yat
ātmavyāptirbhavedeṣā
śivavyāptistato 'nyathā
//
sarvajñyādiguṇā ye 'rthā
vyāpakānbhāvayedyadā
śivavyāptirbhavedeṣā
caitanye heturūpiṇī
//
ato dharmisvabhāvo hi
śivaḥ śāntaśca paṭhyate
unmanāśca manogrāhyaḥ
ātmabodhe sthitonmanāḥ
//
vyāpāraṃ mānasaṃ tyaktvā
bodharūpeṇa yojayet
tadā śivatvamāyāti
paśurmukto bhavārṇavāt
//
pare caiva niyuktasya
sruvamāpūrayetpunaḥ
sruco randhreṇa taddravyaṃ
yāvadvahnau prayujyate
//
bahisthāṃ kumbhakaṃ tāvat
pare tattve tu bhāvayet
bahirnirodhabhāvena
sāmarasyaṃ śivena ca
//
anyathā na bhaveddevi
nadīvega ivārṇave
sthitaḥ sa sāgaredbhistu
sindhuḥ samarasībhavet
//
punarvibhāgaṃ nāpnoti
tathātmā tu śivārṇave
srucastu pūraṇaṃ yāvat
tāvatkālaṃ samādiśet
//
anenaiva tu kālena
bahiḥ kumbhakavṛttinā
ātmā samarasatvena
śivībhavati sarvagaḥ
//
guṇānāpādayetpaścāt
ṣaṭ aṅgaparimāhutīn
yathā nṛpatve saṃprāpte
kalaśaiścābhiṣicyate
//
vandibhiśca guṇāste 'pi
khyāpyante vasudhātale
tathā śivatve saṃprāpte
guṇānāpādayedbudhaḥ
//
sarvajño vai bhava svāhā
paritṛptastathaiva ca
anādibodho bhava ca
tataḥ svātantryaśaktikaḥ
//
tathā tvaluptaśaktiścā
nantaśaktistataḥ punaḥ
guṇānāpādya sarvāṃstān
mūlamantramanusmaret
//
oṃhūmātmapadopetaṃ
sarvajñāyetyapaścimam
svāhākāraprayogeṇa
āhutīḥ pratipādayet
//
tisraḥ pañca daśaikā vā
tilairvātha ghṛtena vā
dadyāt tato 'bhiṣekaṃ tu
mūlamantreṇa suvrate
//
paraṃ śaktyamṛtaṃ kṣobhya
śiṣyamūrdhni nipātayet
turyadvāraṃ viśettaddhi
sabāhyābhyantaraṃ smaret
//
mantraśaktibhirugrābhiḥ
śeṣanirdahanādibhiḥ
śarīraṃ śoṣyate tābhis
tadarthamabhiṣecanam
//
dīkṣānirvartanātpūrvaṃ
puṣpaṃ pāṇau pradāpayet
darbhaṃ vimocayitvā ca
śivāgnau kalaśe gurau
//
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā
daṇḍavannipatedbhuvi
kṛtakṛtyaḥ prahṛṣṭātmā
bhavottīrṇaḥ sunirmalaḥ
//
protphullanayanaḥ śāntas
tṛptātmānaṃ tu bhāvayet
iyaṃ nairvāṇakī dīkṣā
nirbījā vā sabījikā
//
yeṣāṃ sabījikā dīkṣā
kuryātteṣvabhiṣecanam
śrutaśīlasamācārān
deśakatve niyojayet
//
athābhiṣeka ācārye
śivayogādanantaram
pañcabhiḥ kalaśairbhadre
sitacandanalepitaiḥ
//
śivakumbhavadabhyarcya
ratnagarbhāmbupūritaiḥ
ṛddhivṛddhyādibhiḥ pūtair
oṣadhyakṣatapūritaiḥ
//
sitapadmamukhodgāraiś
cūtapallavasaṃyutaiḥ
pṛthivyādīni tattvāni
pañca pañcasu vinyaset
//
kalaśeṣu mahādevi
punaścaiva kalā nyaset
nivṛttyādyāḥ kalāḥ pañca
teṣu caivātra vinyaset
//
ekaikakalaśo vyāpyo hy
anantādiśivāntakaḥ
pūjayedbhairavaṃ devaṃ
sarvasaṃbhārakaiḥ kramāt
//
ṣaḍaṅgāvaraṇopetaṃ
mantrasaṃdhānasaṃyutam
bhairaveṇābhimantreta
ekaikaṃ kalaśaṃ priye
//
aṣṭottaraśatenaiva
paratattvamanusmaran
vāruṇyāṃ saumyayamyāyam
endryāmaiśyāṃ tathaiva ca
//
saṃpūjyaivaṃ vidhānena
abhiṣekaṃ samācaret
yāgaharmyasya aiśānyāṃ
pīṭhaṃ saṃkalpyayebudhaḥ
//
tatra maṇḍalakaṃ kṛtvā
svastikādivibhūṣitam
vitānoparisaṃchannaṃ
dhvajaiśca pariśobhitam
//
tatrāsanaṃ nyaseddevi
śrīparṇīcandanodbhavam
tatrānantāsanaṃ nyasya
mūrtibhūtaṃ śiśuṃ nyaset
//
pūrvavatsakalīkṛtya
aiśānyabhimukhaṃ sthitam
gandhapuṣpādinābhyarcya
nirbhartsyaḥ kāñcikaudanaiḥ
//
mṛdbhasmagomayaiḥ piṇḍair
dūrvāṅkurasamāśritaiḥ
siddhārthadadhitoyaiśca
nirājanasamanvitaiḥ
//
nirbhartsyaivaṃ vidhānena
abhiṣekaṃ pradāpayet
pṛthivyādighaṭāsayirvā
dhāmānusmṛtya secayet
//
kramāddhyātvā kalaśeṣu
ācāryaḥ susamāhitaḥ
abhiṣikto 'nyavāsastu
paridhāpyācanettataḥ
//
praviśya dakṣiṇāṃ mūrtiṃ
yogapīṭhaṃ prakalpayet
saṃsthāpya sakalīkṛtya
adhikāraṃ prakalpayet
//
uṣṇīṣaṃ mukuṭādyāṃśca
chatraṃ pādukamāsanam
hastyaśvaśivikādyāṃśca
rājāṅgāni hyaśeṣataḥ
//
karaṇīṃ kartarīṃ khaṭikāṃ
sruksruvau darbhapustakam
akṣasūtrādikaṃ dattvā
caturāśramasaṃsthitāḥ
//
dīkṣyānugrahamārgeṇa
dīkṣā vyākhyā tvayā sadā
adyaprabhṛti kartavyety
adhikāraḥ śivājñayā
//
utthāpya hastau saṃgṛhya
maṇḍale tu praveśayet
jānubhyāṃ dharaṇīṃ gatvā
saṃpūjya bhairavaṃ tataḥ
//
vijñāpya bhagavannevam
abhiṣiktastvadājñayā
ācāryapadasaṃsthena
tavānujñāvidhāyinā
//
kartavyaṃ yattadāyātam
adhikāraṃ tu deśake
śivatattvārthakathanaṃ
śivasya purataḥ shitaḥ
//
nirgatya bhavanādaganau
kalādhvānaṃ tu homayet
mantratarpaṇakaṃ kṛtvā
kalānāṃ pañca cāhutīḥ
//
pañca pañcasu sarvāsu
hutvā pūrṇāhutiṃ guruḥ
arghapūjādikaṃ kṛtvā
praṇamya khyāpayetprabhoḥ
//
abhiṣikto mayācāryas
tadarthaṃ mantratarpaṇam
hṛdādyaiḥ pañcabhiścāṅgair
dakṣiṇaṃ lāñchayetkaram
//
darbholmukaṃ śivāgnau tu
kānīyasyādi lāñchayet
puṣpaṃ pāṇau pradadyāttu
maṇḍalāgnau prapātayet
//
bhairavaṃ kalaśaṃ cāgniṃ
namaskṛtya tu daṇḍavat
labdhādhikāro hṛṣṭātmā
dṛṣṭādṛṣṭaphalānvitaḥ
//
sa guruḥ śivatulyastu
śivadhāmaphalapradaḥ
śāntyante bhūtidīkṣā ca
sadāśivapadātmikā
//
śivadharmiṇyasau jñeyā
lokadharmiṇyatoṇyathā
śivadharmiṇyasau yeṣāṃ
sādhakānāṃ prakīrtitā
//
teṣāṃ kṛtvābhiṣekaṃ tu
sādhakatve niyojayet
sādhakasyābhiṣeko 'yaṃ
vidyādīkṣāta uttaraḥ
//
vidyādīkṣā bhavetsā tu
vāsanābhedataḥ sthitā
karmabhedo na vidyeta
sarvatrādhvani saṃsthitaḥ
//
kṛtāni yāni karmāṇi
sarvāṇyadhvagatāni tu
tāni saṃśodhya vidhivat
kalāpañcasthitāni tu
//
yojanyavasare bhedo
vimarśaḥ sādhakasya tu
prārabdaṃ karma pāścātyaṃ
na caikasthaṃ tu bhāvayet
//
sādhakasya tu bhūtyarthaṃ
prāk karmaikaṃ tu śodhayet
dhāma proccārya sakalaṃ
sadāśivatanau nyaset
//
vidyādehasvarūpeṇa
dhyātvā devaṃ sadāśivam
pūrṇāhutiprayogena
aṇimādiguṇairyutam
//
aṇimādiguṇāvāptau
mūlamantrasvasaṃjñayā
aṣṭāvevāhutīrdattvā
abhiṣiñcettu sādhakam
//
kalaśaiḥ pañcabhiḥ kuryāt
nivṛtyādyāstriṣu nyaset
śāntyatītāṃ pañcame ca
śāntiṃ paścāccaturthake
//
śāntyā tu saṃpuṭīkṛtya
pṛthivyādyaiśca pañcabhiḥ
ekaikakalaśe paścāt
sādhyamantraṃ tu vinyaset
//
vidyāṅgaiḥ sakalīkṛtya
vidyāṅgāvaraṇaṃ nyaset
saṃmantryāṣṭaśatenaiva
ekaikaṃ kalaśaṃ tataḥ
//
bahirmaṇḍalake nyasya
āsanaṃ praṇavena tu
sādhakaṃ tatra saṃsthāpya
sakalīkaraṇaṃ tataḥ
//
nirbhatsya pūrvavatsarvaiḥ
sādhyamantreṇa secayet
nivṛtyāditribhiḥ kumbhaiḥ
snāpayetpūrvadiṅmukham
//
śāntyatītaṃ ghaṭaṃ paścād
gṛhītvā secayecchiśum
śāntiṃ paścāttu gṛhṇīyāt
saṃpuṭenābhiṣecayet
//
sādhakasyābhiṣeko 'yam
anulomavilomataḥ
abhiṣicya praveśyainaṃ
dakṣiṇāṃ mūrtimāsthitam
//
praṇavenāsanaṃ dattvā
sakalīkaraṇaṃ bhavet
sādhakasyādhikārārtham
akṣamālādi kalpayet
//
mantrakalpākṣasūtraṃ ca
khaṭikāṃ chatrapāduke
uṣṇīṣarahitaṃ datvā
praviśya śivasaṃnidhau
//
vijñāpya parameśānaṃ
sādhako 'yaṃ mayā kṛtaḥ
bhūyātsiddhistvadājñātas
triprakārasya bhaktitaḥ
//
sādhyamantraṃ dadetpaścāt
puṣpodakasamanvitam
tasya haste samarpyeta
siddhyarthaṃ sādhakasya tu
//
praṇamyobhau gṛhītvā tu
mantraṃ hṛdi niveśayet
prahṛṣṭavadanaḥ śiṣyo
guruścāpi praharṣavān
//
agnyāgāre sāvadhānau
tarpayenmantrasaṃhitām
sahasraṃ vā śataṃ vāpi
sādhyamantrasya tarpaṇam
//
evaṃ saṃtarpayitvā tu
puṣpaṃ pāṇau pradāpayet
tristhaṃ saṃpūjya devaṃ tu
tato 'pi triḥpradakṣiṇam
//
praṇamya bhaktiyuktātmā
aṇimādiphalaṃ labhet
utthāpya sādhakaṃ brūyāt
samayānpāhi yatnataḥ
//
dīkṣāvasāne te devi
śrāvaṇīyā vipaścitā
evaṃ dīkṣāṃ tu nirvartya
sarvadaiva varānane
//
ātmatyāgaḥ prakartavyo
yathā bhavati tacchruṇu
vaijñānakī prākṛtī vā
ācāryasya yadṛcchayā
//
vaijñānikīṃ susūkṣmāṃ tu
vidhinānena kārayet
tilājyādisamāyuktā
adhvavāgīśikalpanā
//
kalābhiḥ pañcabhirvyāptam
adhvānaṃ yugapannyaset
pūjāhomopacārādyān
kṛtvātmānaṃ niyojayet
//
śiṣyacaitanyavat yogād
adhvānaṃ yugapannyaset
puṣpādyaiḥ pūjayitvā taṃ
yogārthamāhutitrayam
//
garbhadhāritvajanane
arjane bhogatallaye
yugapaddhomayeddevi
mūlamantreṇa suvrataḥ
//
āhutīnāṃ trayaṃ homyaṃ
pratikarma varānane
hotavyā niṣkṛtirbhinnā
pañcasthānakalātmasu
//
śatamekaṃ tadarthaṃ vā
niṣkṛtiḥ parikīrtitā
viśleṣapāśacchedādye
dhāmnaiva yugapaddhutiḥ
//
uddhāre cātmatattvasthe
pūrṇāhutiṃ tu pātayet
ātmānaṃ yojayettattve
śive paramakāraṇe
//
guṇān pūrvavadāpādya
amṛtānpūrvavat kuru
ātmadīkṣā samāptau tu
prāyaścittanivṛttaye
//
atha vijñānarūpeṇa
sakṛduccāralakṣaṇā
heyopādeyapāśānāṃ
yugapadbhairaveṇa tu
//
śāśvatī saṃsthitiḥ paścāt
sūkṣmadīkṣā prakīrtitā
viśeṣapūjanaṃ homaṃ
yathāśakti prakalpayet
//
vādyagītasunṛtyādyaiḥ
stutibhiḥ pūjayeddharam
triḥ pradakṣiṇamāvartya
kalaśāgnisamaṇḍalam
//
aṣṭāṅgapatanaṃ kṛtvā
vijñapetparameśvaram
bhagavanpaśuhetvarthaṃ
yenmayāvāhito bhavān
//
tatkṣantavyaṃ sadā deva
vidhisthasya mama prabho
vidhinyūnamakāmasya
pūjā śāstoditā yathā
//
na bhavedatibhūyiṣṭhā
prākṛtairdravyasaṃcayaiḥ
avalambya bhaktimātraṃ
vidhānaṃ yatkṛtaṃ mayā
//
tatsarvaṃ saphalaṃ me 'stu
suprasanne vibho tvayi
prasannavadano hṛṣṭo
varaṃ dattaṃ vibhāvayet
//
upaviśya tato yāgaṃ
saṃhareta kramāt priye
agraṃ saṃprārthya gṛhṇīyāt
sthāpayeccāstrarakṣitam
//
viśeṣapūjanaṃ cārdhaṃ
praṇipātaṃ tataḥ punaḥ
nirodhārdhaṃ tato gṛhya
ardhaṃ savyāpasavyataḥ
//
datvā visarjayeddevaṃ
dhāmamantramanusmaran
ātmano recakaṃ kṛtvā
puṣpaṃ devāya ni.kṣipet
//
saṃhāriṇyā ca saṃgṛhya
mantrān pārśvavyavasthitān
vidyudvaccalitān dhyātvā
dhāmadehe tu vinyaset
//
vidyādehaṃ bhairavasya
tallīnaṃ binduvigrahe
binduṃ tu nādaśaktisthaṃ
śaktirūpaṃ tu grāhayet
//
śaktirūpaṃ vyapakena
praṇavobhayasaṃpuṭam
saṃhāriṇyā tu saṃgṛhya
dvādaśāte tu yojayet
//
pūrakeṇa hṛdi nyasya
svasthānasthaṃ tu bhāvayet
sakalaṃ niṣkalaṃ rūpaṃ
tathā sakalaniṣkalam
//
bhinnāvasthaṃ tu mantreṣu
hṛtsthaṃ tatsaṃsmaretpriye
visarjanavidhirhyevaṃ
agnāvevaṃ prapūjayet
//
aṣṭottaraśataṃ hutvā
pūrṇāhutiṃ prapātayet
ardhāmācamanaṃ datvā
praṇipatya kṣamāpayet
//
maṇḍalasthaprayogena
recakāpūrakeṇa tu
saṃgṛhya mantrasaṃghātaṃ
yathāsthānaṃ prakalpayet
//
jāgarayettadāgniṃ tu
nityakarmanimittataḥ
nirmālyanayanaṃ kuryād
rajāṃsyapaharetpriye
//
tataḥ praviśya vasudhāṃ
prokṣayettaṃ śivāmbhasā
bahirnirgatya bhūtānāṃ
balikarma tu pūrvavat
//
ācamya sakalīkṛtya
liṅginastarpayettataḥ
guruṃ saṃpūjayecchiṣyo
yathāvibhavavistaraiḥ
//
deśādhyakṣo grāmaśataṃ
maṇḍaleśastadardhakam
śatabhukpañca vai dadyād
grāmaṃ viṃśatibhuktathā
//
dadyāttu grāmabhuk kṣetraṃ
kṣetrabhoktā tu viṃśatim
yena yena gurustuṣyet
tatsarvaṃ vinivedayet
//
tatastvanṛṇatāṃ yāti
vittaśāṭhyavivarjitaḥ
tatastu samayāñśrāvyas
tantre bhairavanirgate
//
carukaṃ prāśayetpaścāc
cumbakaḥ sādhakaiḥ saha
vāṅniruddhaḥ prasannātmā
pṛthak pātravyavasthitaḥ
//
anukrameṇa dātavyaḥ
tataḥ siddhimavāpnuyāt
anenaiva vidhānena
dīkṣitā ye varānante
//
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ
śūdraścānye 'thavā priye
sarve te samadharmāṇaḥ
śivadharme niyojitāḥ
//
sarve jaṭādharāḥ proktā
bhasmoddhūlitavigrahāḥ
ekapaṅktibhujaḥ sarve
samayinastu varānane
//
putrakāṇāṃ bhavedekā
sādhakānāṃ tathā bhavet
cumbakānāṃ bhavedekā
na prāgjātivibhedataḥ
//
ekaiva sā smṛtā jātir
bhairavīyā śivāvyayā
tantrametatsamāśritya
prāgjātiṃ na hyudīrayet
//
putrakāṇāṃ sādhakānāṃ
tathā samayināmapi
prāgjātyudīraṇāddevi
prāyaścittī bhavennaraḥ
//
dinatrayaṃ tu rudrasya
pañcāhaṃ keśavasya ca
pitāmahasya pakṣaikaṃ
narake pacyate tu saḥ
//
avivekī bhavettasmād
yadīccheduttamāṃ gatim
avivekena deveśi
siddhirmuktirdhruvaṃ bhavet
//
svacchandatantre caturthaḥ paṭalaḥ
pañcamaḥ paṭalaḥ
kalādīkṣā sureśāna
kathitā parameśvara
tattvadīkṣā samāsena
kathayasva prasādataḥ
//
samāsāt kathayiṣyāmi
tvatpriyārthaṃ varānane
ṣaṭtriṃśattattvamukhyāni
yathā śodhyāni pārvati
//
pṛthivyādiśivāntāni
svavyāptyānuguṇaiḥ saha
yathā śuddhyānti deveśi
tathā te kathayāmyaham
//
vidyārājasya ye varṇā
navasaṃkhyopalakṣitāḥ
vācakāste ca tattvānāṃ
kathayāmyanupūrvaśaḥ
//
dharitryādipradhānāntam
ūkāro vācakaḥ smṛtaḥ
puruṣasya yakāro vai
rāgatattvānvitasya ca
//
Cf. Niśvāsa, uttara 1:7--8
niyāmikāṃ vakāreṇa
vidyātattvasamanvitām
kālaṃ kalāṃ lakāreṇa
kalpayettu varānane
//
māyātattvaṃ makāreṇa
vidyātattvaṃ kṣakārataḥ
repheṇa caiśvaraṃ tattvaṃ
hakāreṇa sadāśivaḥ
//
praṇavena tathā śaktir
nyasitavyā varānane
vyāpinīṃ samanāṃ cordhvaṃ
tatraiva tu viśodhayet
//
śodhayitvā krameṇaiva
mūlamantreṇa suvrate
yojya ātmā pare tattve
unmanātītasarvage
//
nirābhāse pare śānte
īśāne cāvyaye tvaje
ṣaṭtriṃśattattvamākhyātaṃ
navatattvaṃ pracakṣmahe
//
prakṛtiḥ puruṣaścaiva
niyatiḥ kāla eva ca
māyā vidyā tatheśaśca
sadāśivaśivau tathā
//
śodhayitvā tu vidhivad
vyāptyātmānaṃ niyojayet
pañcatattvī yadā śodhyā
vaktramantrāstu vācakāḥ
//
dharitryādi khaparyantaṃ
śodhayet tatkrameṇa tu
kalānāṃ yāvatī vyāptis
tattvānāṃ tāvadeva hi
//
tritattvamadhunā vakṣye
yathā śodhyaṃ varānane
akāra ātmatattvasya
vācakaḥ parikīrtitaḥ
//
māyāntaṃ tadvijānīyāt
vidyākhyasyāpyukārakaḥ
sakalāvadhi tajjñeyaṃ
śivasya tu makārakaḥ
//
khasvaraḥ khasvarūpasya
śivatattvasya vācakaḥ
śodhayitvā krameṇaiva
pare tattve niyojayet
//
tattvadīkṣā samākhyātā
caturbhedavyavasthitā
paradīkṣāṃ pravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
//
vidyārāje tu ye varṇā
navasaṃkhyopalakṣitāḥ
pṛthagbhedena teṣāṃ tu
vinyāsaṃ kathayāmi te
//
navanābhaṃ puraṃ kṛtvā
navapadmopalakṣitam
navahastaṃ likhedveśma
aṣṭaparvādhikaṃ budhaḥ
//
saptabhāgīkṛtaṃ tattu
dakṣiṇottarabhājitam
caturaśraṃ vibhajyādau
matsyaiścaivātra cihnitam
//
koṣṭhakaikonapañcāśat
sūtreṇa tu samālikhet
madhyame koṣṭhake sūtraṃ
dvātriṃśāṅgulasammitam
//
samālikhya mahādevi
caturbhāgavibhājite
prathame karṇikāṃ kuryāt
kesarāṇi dvitīyake
//
tṛtīye dalasandhīṃśca
dalāgrāṇi caturthake
dikṣu rekhāṣṭakaṃ dattvā
pratidikṣu tathaiva ca
//
bhrāmayeccaturo vṛttāṃś
caturaṅgulasammitān
dvābhyāṃ pratidigrekhābhyāṃ
madhye sūtraṃ nidhāpya tat
//
sūtrāgraṃ tu tato bhrāmyam
ardhacandravidhānataḥ
madhyasūtraṃ ca dātavyaṃ
kiñjalkasthaṃ vipaścitā
//
pūrvapatraṃ prasādhyavam
itarāṇyevameva hi
kesarāṇi ca saṃlikhya
caturviṃśatisaṃkhyayā
//
patrāgrato nyasellekhāṃ
vartulāṃ tu suśobhanām
tasyāntaṃ caturaśraṃ tu
kartavyaṃ tatpramāṇataḥ
//
pūrvaṃ brahma prasādhyaṃ tu
viṣuvatsthena helinā
pūrvapaścāttataṃ sūtraṃ
śaṅkunā sādhayet priye
//
dvādaśāṅgulamānena
madhye śaṅkuṃ praropya tam
pārśveṣu bhrāmayedrekhāṃ
ṣoḍaśāṅgulasammitām
//
pūrvāhne grāhayecchāyām
aparasthāṃ sucihnitām
aparasthena sūryeṇa
prākchāyāṃ lāñchayet priye
//
dhruveṇottaradakṣasthāṃ
lāñchayettu varānane
tataḥ samālikhet padmam
aṣṭapatraṃ sakarṇikam
//
dikkoṣṭhakāṃśca saṃgṛhya
aṣṭasaṃkhyopalakṣitam
śeṣā lopyā varārohe
ekāntaritayogataḥ
//
padmāṣṭakaṃ tato dikṣu
bāhye dvārāṇi cālikhet
vīthyardhasammitāṃ devi
śobhāṃ caiva prakalpayet
//
upaśobhāṃ ca tanmānāṃ
kapolāntaṃ samālikhet
tathā kaṇṭhaṃ ca tanmānaṃ
dvārametatprakīrtitam
//
dvārāṣṭakavibhāgena
navanābhaṃ puraṃ smṛtam
snātvā tu vidhivad devi
praviśedbhavanaṃ guruḥ
//
pūrvoktena vidhānena
sakalīkaraṇādikam
tataḥ sampūjayeddevaṃ
bhairavaṃ parameśvaram
//
praṇavenāsanaṃ dattvā
śivāntaṃ varavarṇini
madhye sampūjayeddevaṃ
svacchandaṃ parameśvaram
//
pūrvoktena vidhānena
aṅgaṣaṭkasamanvitam
patrāṣṭake nyasedvarṇān
pūrvādīśāṃśtataḥ kramāt
//
sadāśivaṃ hakāreṇety
evamādi varānane
prakṛtyantaṃ vijānīyān
madhye pīṭheśakalpanā
//
dikpadmakarṇikāsaṃsthān
aṣṭau devān prapūjayet
tatsthāne bhairavaḥ pūjyaḥ
śeṣā varṇairyathākramam
//
śodhayecca prakṛtyādi
śivāntaṃ surasundari
īśānadiśa ārabhya
madhyapīṭhaṃ viśodhayet
//
yojayettu pare tattve
śive paramakāraṇe
evaṃ varṇāstathā mantrān
bhuvanāni viśodhayet
//
kālāgnyādi śivāntaṃ tu
kalāvidhi samāśrayet
samayān śrāvayetpaścāt
tantrāmnāyotthitān priye
//
na nindedbhairavaṃ devaṃ
śāstraṃ vānyasamudbhavam
sāṃkhyaṃ yogaṃ pāñcarātraṃ
vedāṃścaiva na nindayet
//
yataḥ śivodbhavāḥ sarve hy
apavargaphalapradāḥ
smārtaṃ dharmaṃ na nindettu
ācārapathadarśakam
//
brahmādidevatā yāśca
mātaraścumbako giriḥ
vīrāścaiva bhaginyaśca
gāvo bhūtagaṇāstathā
//
devadravyaṃ na hiṃsyāttu
siddhānte yadvyavasthitam
gurorannaṃ na bhuñjīta
adattaṃ parameśvari
//
madyaṃ māṃsaṃ tathā matsyān
anyāni ca varānane
sācārāśca nirācārāṃl
liṅgino na jugupsayet
//
carukaṃ prāśayannityaṃ
gurūn sampūjayet sadā
upaskarān mahādevi
pādena tu na saṃspṛśet
//
saṃhitāṃ cintayennityaṃ
bhaktānāṃ śrāvayet sadā
āhnikaṃ na vilumpettu
sandhyākarma varānane
//
adīkṣitānāṃ purato
noccarecchāstrapaddhatim
trikālaṃ pūjayeddevaṃ
japadhyānarataḥ sadā
//
samayān pālayannityam
ubhayārthaphalepsayā
ato vijñānadīkṣāṃ tu
pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ
//
adhyātmagaticāreṇa
kevalena viśodhikām
śiṣyātmānaṃ gṛhītvā tam
ātmaprāṇe niyojayet
//
abhimānaṃ tathoccārya
kuryādvai pūrvavattadā
udghātaiśca tato 'dhvānaṃ
śiṣyasya tu viśodhayet
//
tataḥ samuccaraṃstattvaṃ
pṛthivyādyaṃ tu suvrate
bhinnābhinnasvarūpeṇa
ekaikaṃ tu yathākramam
//
sasvaraṃ hyakṣaroccāraṃ
devatābhiḥ samanvitam
bindunā śaktisaṃyogād
udghātaḥ prathamaḥ smṛtaḥ
//
devatātrayanirmuktaḥ
caturthāntasamanvitaḥ
udghātaḥ sa tu deveśi
dvitīyaḥ parikīrtitaḥ
//
haṃsākṣarasamuccāraḥ
sudīrgho bindusaṃyutaḥ
ardhacandrānnirodhinyām
udghātastu tṛtīyakaḥ
//
bhinnodghātau yadā devi
nādāntastu tadā bhavet
udghātaḥ sa tu deveśi
caturthaḥ parikīrtitaḥ
//
sa eva cākṣaroccāro
vyāpinyante vyavasthitaḥ
udghātaḥ sa tu deveśi
pañcamaḥ parikīrtitaḥ
//
pañcodghātāṃstato dattvā
pṛthivīṃ śodhayedbudhaḥ
akārokāramakārāntam
evaṃ śuddhyati nānyathā
//
śuddhe 'tha pārthive tattve
cintitavyaṃ tu yogibhiḥ
jalībhūtaṃ tadevaitad
ātmanā saha yogataḥ
//
jalībhūte punarmantrī
tadeva caturuccaret
bindvantaṃ dhāraṇāyuktaṃ
śiṣyādātmani cintayet
//
śodhite toyasaṃghāte
tejobhūtaṃ vicintayet
tejodghātāstrayasteṣu
nirodhyantamavasthitāḥ
//
nāsti tejastato vāyur
udghātadvayaśodhitaḥ
ākāśe līyamānaṃ tam
udghātena tu cintayet
//
naṣṭe vāyau tataḥ śūnyam
udghātaikena yojayet
vyāpinī sā tu vijñeyā
pañcamānte vyavasthitā
//
samanāyāṃ tato hyātmā
tattvavyāpī sa ucyate
ātmavyāpī tataścordhvaṃ
sarvavyāpī tataḥ punaḥ
//
tattvāntasaṃsthito hyātmā
udghātaikena yogavit
yojayetparame tattve
unmanātītasarvage
//
yojanāṃ tu pare tattve
śṛṇu devi vadāmyaham
mantramuccārayeddevi
hrasvaṃ dīrghaṃ plutaṃ param
//
parāparavibhāgena
yāvattattvaṃ paraṃ gatam
tridevaṃ bindusaṃyuktam
ardhacandraṃ nirodhikām
//
nādaṃ ca śaktisaṃyuktaṃ
vyāpinīsamanonmanāḥ
unmanā ca paraścaiva
sarvavyāpī śivo 'vyayaḥ
//
jñātvā sarvamaśeṣeṇa
vidhimeṣāṃ yathākramam
tadā tu yojayenmantrī
anyathā naiva yojayet
//
bindusthaṃ tritayaṃ śabde
caturtho bindureva hi
brahmā viṣṇustathā rudraḥ
trimāṇaṃ varṇa ucyate
//
īśvaro bindudevastu
kaṇṭhe śabdaḥ pravartate
tatra śabdaḥ kriyāntasthaḥ
kriyāśaktiriti smṛtā
//
sa śabdastāluke devi
īritaḥ sampravartate
tasya kiṃcidgataḥ śabdo
nāsikānte pravartate
//
jñānaśaktistuvijñeyā
yatnataḥ parameśvari
mūrdhasthānagataḥ śabdo
lalāṭāntamavasthitaḥ
//
varṇaḥ śabdagataḥ teṣām
udghātaḥ sa tu kīrtitaḥ
tatrasthā vinivartante
śivajñānavivarjitāḥ
//
pañcadhāvasthito bindur
ardhacandro nirodhikā
tasyātīto bhavennādaḥ
avicchinnastvasau bhavet
//
īṣatprasārite vaktre
devadevaḥ sadāśivaḥ
caturvidho bhavecchabdo
yaḥ suvegavahaḥ smṛtaḥ
//
pañcamo na vahecchabdaḥ
ūrdhvagāminyasau smṛtā
tasyātītā bhavecchaktiḥ
pañcadhā tu vyavasthitā
//
sparśastatra bhaveddevi
ātmavittatra pūrvavat
vyāpinī parataścaiva
pañcadhā tu vyavasthitā
//
vālāgramāśritaṃ sparśaṃ
kadācidvetti vā na vā
vyāpinī sā samuddiṣṭā
na jñānaṃ parameśvari
//
tasyāpi samanātītā
manastatra na kārayet
unmanāpadamārohan
śuddhātmā tu tato bhavet
//
śiṣyātmānaṃ guruvara
unmanyante niyojayet
tatra yuktaḥ pare śānte
mahāśāntimavāpnuyāt
//
gurupāramparāyātaḥ
sampradāyaḥ prakāśitaḥ
yojane tu pare tattve
upāyaḥ kathitastava
//
evaṃ jñātvā varārohe
sarvakarmāṇi kārayet
tattvādhvānaṃ kalādhvānaṃ
bhuvanādhvānameva ca
//
varṇamantrapadādhvānaṃ
kṛtvaivaṃ śuddhyati priye
eṣā vai dhāraṇādīkṣā
kartavyā yoginātra tu
//
mantrasiddhena vā devi
kṛtā vai sukṛtā bhavet
//
iti svacchandatantre tattvadīkṣāprakāśanaṃ nāma pañcamaḥ paṭalaḥ
ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ
samayācārayuktasya
sādhakasya varānane
jāyate vividhā siddhiḥ
girigahvaramāśrite
//
suśuddhe bhūpradeśe tu
sarvaśalyavivarjite
pracchanne vijane ramye
bhairavaṃ tatra pūjayet
//
japitvākṣaralakṣaṃ tu
bahurūpasya suvrate
pañcapraṇavasaṃyogāj
japataḥ siddhyate dhruvam
//
mucyate na tu sandeho
bhedanāt praṇavasya tu
hrasvaṃ dīrghaṃ plutaṃ sūkṣmam
atisūkṣmaṃ paraṃ śivam
//
praṇavaṃ pañcadhā jñātvā
bhittvā mokṣo na saṃśayaḥ
praṇavaḥ pañcadhāvasthaḥ
haṃsena saha saṃyuktaḥ
//
yatkiñcidvāṅmayaṃ loke
śivajñāne pratiṣṭhitam
śivajñānaṃ ca tatrasthaṃ
haṃsaḥ praṇavasaṃyutaḥ
//
vinā praṇavasaṃyogāj
jīva eko vyavasthitaḥ
yathāprakṛti saṃyukto
na ca tiṣṭhati caikataḥ
//
tathā ṣaṣṭhena sambhinno
dehe jīvaḥ pravartate
coditastu yadā tena
tadā cordhvaṃ pravartate
//
pratyakṣamapi tattattvaṃ
mahāmāyāvimohitāḥ
kathitaṃ nābhijānanti
vinā śāstreṇa codanām
//
ṣaṣṭhaścordhvavaho jñeyaḥ
svabhāvamukhasaṃsthitaḥ
aprakāśaḥ svadehastho
guṇabhūtaḥ pravartate
//
nirguṇastu yadā deva
ekākī kālavarjitaḥ
vijñātavyaṃ na kiñcitsyāt
kevalo niṣkalastu saḥ
//
tasya rūpaṃ śarīraṃ ca
nāsti varṇaḥ kriyā tathā
sa kathaṃ gṛhyate sūkṣma
agrāhyo nityamavyayaḥ
//
etasmātkāraṇāddevi
ṣaṣṭhaṃ bījaṃ niyojitam
pañcapañcakasaṃyukto
dehe sakalaniṣkalaḥ
//
grahaṇaṃ tu yadā tasya
yogī yogavicintakaḥ
yogenāvāhitasyāpi
bhāvamātraṃ tu bhāvayet
//
yadā karoti sṛṣṭiṃ ca
ūrdhvaṃ binduḥ pravartate
bindūpari ca yacchāntaḥ
śivaḥ paramakāraṇam
//
tatra bindurlayaṃ yāti
tatsthānaṃ durlabhaṃ suraiḥ
ṣaṣṭhasvarasamāyogād
abhyāsādacirāllabhet
//
ṣaṣṭhaśca pañcamaścaiva
tasya devi guṇāḥ smṛtāḥ
saguṇaḥ sakalo jñeyo
nirguṇo niṣkalaḥ śivaḥ
//
sakalo grahasaṃyukto
niṣkalo bhāvamāśritaḥ
sakale japyamāne tu
japto bhavati niṣkalaḥ
//
surāsurāṇāṃ devena
yajanopāyahetunā
rūpaṃ tu sakalaṃ tasya
dvidhāvasthaṃ prakāśitam
//
prathamaṃ prākṛtaṃ rūpaṃ
vikṛtaṃ ca dvitīyakam
prakṛtirvikṛtiścaiva
ubhe ṣaṣṭhena saṃyute
//
ye padārthāḥ purā proktās
tatrāsāvucchvasan muhuḥ
pravartate ca etena
punastena nivartate
//
praṇavaḥ pañcadhāvasthaḥ
trivarṇaśca tridaivataḥ
bindunādasamāyuktaḥ
praṇavaḥ paripaṭhyate
//
akāraśca ukāraśca
makāraśca tṛtīyakaḥ
varṇatrayamidaṃ proktaṃ
brahmādyā devatāstrayaḥ
//
bindunādasamāyogād
īśvaraśca sadāśivaḥ
ete vai praṇavāḥ pañca
haṃsaḥ prāṇayutaḥ sadā
//
paramātmā śivo haṃsas tv
apareṇa samanvitaḥ
parataḥ praṇavān pañca
punareva vadāmyaham
//
śaktiśca vyāpinī caiva
samanātmā ca niṣkalaḥ
unmanā ca tathā devi
praṇavāḥ pañca kīrtitaḥ
//
parataḥ paramo haṃsaḥ
sarvaṃ vyāpya vyavasthitaḥ
ete vai praṇavāḥ pañca
parāparavibhāgaśaḥ
//
parāpareṇa haṃsena
nityameva praṇāmitāḥ
pravartante hi sarvatra
bhuktimuktiphalapradāḥ
//
pañcabhistu yutastvebhiḥ
sa pañcapraṇavātmakaḥ
tatrasthaḥ ekarūpastu
niṣkalastattvataḥ smṛtaḥ
//
tadyogādapi tadbījaṃ
sarvabījaprarohakam
pravartate 'yato yasmād
devāsuraniketanam
//
tatra mantrāśca varṇāśca
pratiṣṭhāṃ yānti nānyathā
tasya boddhādvimucyante
ahikañcukavat priye
//
tāvadbhramati saṃsāre
yāvattattvaṃ na vindati
vidite tu pure tattve
na bhūyo jāyate kvacit
//
akṛtārtho narastāvad
yāvaddhaṃsaṃ na vindati
praṇavena samāyuktaṃ
kṛtārtha iti nirdiśet
//
uccāraṃ ca tato jñātvā
uccarettaṃ varānane
uccārastrividho devi
haṃsasya samudāhṛtaḥ
//
hakārokārasaṃyukta
bindvante tu tṛtīyakaḥ
sṛṣṭinyāsena tūccāraḥ
saṃhārayoga ucyate
//
evamādikrameṇaiva
mantramuccārayedbudhaḥ
bindusthaṃ tritayaṃ kṛtvā
vaktramudghāṭayettataḥ
//
īṣadudghāṭite vaktre
tadā nādaṃ vijānata
nādasthaṃ pañcadhā caiva
śaktisthaṃ pañcadhā punaḥ
//
vyāpinyāṃ pañcadhā caiva
samanāniṣkalātmanoḥ
unmanā ca paraṃ tattvaṃ
sarvaṃ vyāpya vyavasthitam
//
evaṃ jñātvā vimucyante
śivatattvavido janāḥ
anyathā naiva mucyante
bindvante ye vyavasthitāḥ
//
jyotīrūpaṃ tu bindusthaṃ
nādasthaṃ śabdarūpakam
śaktisthaṃ sparśagaṃ caiva
tadūrdhvaṃ śūnyarūpakam
//
brahmādipañcakaṃ yacca
teṣāṃ śūnyaṃ ca tatpadam
parāparavibhāgena
te sarvatra vyavasthitāḥ
//
śūnyātītā tu samanā
śuddhātmā tūnmanā tathā
sarvātītaṃ paraṃ tattvaṃ
sarvaṃ vyāpya vyavasthitam
//
mantrarūpāśca vijñeyā
bindudharmāttu devatāḥ
tatrasthā sarvakarmāṇi
sādhayanti na saṃśayaḥ
//
tattvaṃ ca unmanātmā tu
samanā śūnyameva ca
sparśaścaiva tathā śabdo
rūpaṃ ca tadanantaram
//
mantrātmani sthitāḥ sarve
jñātavyā daiśikena tu
tatrasthā jñānayogaṃ ca
prayacchanti varānane
//
karmakāle tu sakalān
śiraḥ pāṇyādibhiryutān
japet tu sakalān devi
niṣkalena samanvitān
//
dhyāyejjyotirmayān sarvān
śabdasiddhipradāyakān
śaktisthāḥ śaktidāḥ proktāḥ
śūnyasthā vyāpakāḥ smṛtāḥ
//
kramājjñānapradāste vai
samanāsthā varānane
kaivalyadāstataścordhve
sarvajñāśconmane pade
//
tattvena vedhitāḥ sarve
ye mayā parikīrtitāḥ
tajjñātvā siddhidāḥ sarve
muktidāśca na saṃśayaḥ
//
pañcapraṇavasaṃyuktaṃ
tattvaṃ te kathitaṃ mayā
pañcapraṇavapūrveṇa
oṃkārādyayutena tu
//
namaskārāvasānena
bahurūpeṇa suvrate
japataḥ siddhimāpnoti
lakṣenākṣarasaṃkhyayā
//
praṇavādyena saṃyuktaṃ
mantramevaṃ japet sadā
japānte tu punarhomaṃ
daśamāṃśena kārayet
//
nṛmāṃsaṃ purasaṃyuktaṃ
ghṛtena ca pariplutam
tataḥ siddhimavāpnoti
adhamāṃ madhyamottamam
//
triguṇena tu japyena
svacchandasadṛśo bhavet
brahmaviṣṇvindradevānāṃ
siddhadaityorageśinām
//
bhayadātā ca hartā ca
śāpānugrahakṛd bhavet
darpaṃ harati kālasya
pātayed bhūdharānapi
//
sphoṭayedbilvayantrāṇi
diggajānapi cālayet
brahmarākṣasavetālān
krūragrahavināyakān
//
smaraṇānnāśayeddevi
avadhyastridaśairapi
prākṛtānyapi karmāṇi
siddhyanti japalakṣataḥ
//
tāni samyakpravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
mohanā sahadevā ca
bhūdhātrī cakralāñchanā
//
rāmavallyā sahaikatra
ātmabījena poṣayet
bhakṣe pāne ca dātavyaṃ
vaśīkaraṇamuttamam
//
uttavāraṇimūlaṃ tu
puṣyarkṣeṇa tu grāhayet
ātmendriyeṇa saṃyuktaṃ
vaśīkaraṇamuttamam
//
śravaṇākṣimalaṃ lālā
rudhirendriyasaṃyutam
bhūkadambasamopetaṃ
dātavyaṃ payasā niśi
//
apravāse pradātavyaṃ
mriyate viraheṇa sā
ṣaṣṭiṃ kanakabījāni
ṣoḍaśa maṇicandrikāḥ
//
naragodantasaṃyuktāḥ
pradadyādyasya bhāminī
eṣa kāpāliko yogo
gacchantamanugacchati
//
śvetārkamūlaṃ mañjiṣṭhā
caṭakasya śirastathā
gṛhodbhavasya kuṣṭhaṃ ca
svaraktendriyasaṃyutam
//
bhakṣye pāne pradātavyaṃ
vaśīkaraṇamuttamam
mohanā caiva kāntārī
mayūraśikhayā yutā
//
ātmalālendriyairyuktaṃ
vaśīkaraṇamuttamam
lajjālukā ca gorambhā
caṇḍālīkarmakaṃ tathā
//
nāgendrapadamiśraṃ tad
ātmabījasamanvitam
eṣa yogavaro divyo
dīyate yasya suvrate
//
madhureṇa samāyukto
yāvadāyurvaśī sa tu
caṇakā māṣamudgāśca
apānena vinirgatāḥ
//
vāntaṃ ghṛtaṃ tathā retaḥ
strīrajo hṛnmalaṃ tathā
mūtraṃ raktaṃ tathā keśo
lālā caiva varānane
//
putrajāniḥ kṛtāhvā ca
nāgendrapadasaṃyutā
mohanā viṣṇukrāntā ca
dhātrī caivaikataḥ sthitā
//
puṣyarkṣeṇa niyuñjīta
garvitānāṃ varānane
bhakṣye pāne pradātavyo
yogastridaśapūjitaḥ
//
uccāṭanaṃ pravakṣyāmi
śatrūṇāṃ garvitātmanām
kākolūkasya pakṣāṃśca
kharoṣṭramūtramṛttikā
//
kṛtvā pratikṛtiṃ prājñaḥ
kākaraktena lepayet
kākolūkasya pakṣāṃśca
gude tasya vinikṣipet
//
tāṃ catuṣpathe nikhanet
śmaśānāgnimathopari
prajvālya homayettatra
kākapakṣāṃśca suvrate
//
udbhrāntapatrasahitān
kharamūtreṇa bhāvitān
yasya nāma samuddiśya
yakārādyantarodhitam
//
mantrāvasāne vinyastaṃ
visargāntaṃ pracāṭayet
bhramate kākavat pṛthvīṃ
śatrurvyādhinipīḍitaḥ
//
piṇyākaṃ nimbapattrāṇi
mṛtkiṇvaṃ tu tuṣāṇi ca
śatroḥ pratikṛtiṃ kṛtvā
akṣapuṣpaistu veṣṭitām
//
śmaśāne nikhanettāṃ tu
vahniṃ prajvālya copari
puṣpairvibhītatarujair
yasya nāmnā tu homayet
//
vidviṣṭo vai bhavecchatruḥ
kāmadevasamo 'pi yaḥ
priyaṅgulatikāmiśraṃ
gugguluṃ ghṛtavedhitam
//
hṛtvā tvaṣṭaśataṃ devi
subhagaḥ samprajāyate
jātikuṭmalakairmiśrais
trimadhvaktaistilairhutaiḥ
//
subhagatvamavāpnoti
rūpahīno 'pi yo naraḥ
tilairlavaṇasammiśrais
trimadhvaktairhutaiḥ priyaiḥ
//
saptāhādvaśamāyāti
yā strī rūpeṇa garvitā
rājikā lavaṇaṃ caiva
madhukṣīraghṛtaplutam
//
homayennāmasammiśraṃ
yasyākarṣettu taṃ drutam
narasya rocanāṃ gṛhya
dviradasya madena tu
//
bhāvayitvābhimantryaitan
mantreṇāṣṭaśataṃ japet
snāne vilepane madye
gandhe vā yasya dīyate
//
sa vaśyo bhavati kṣipraṃ
dhanadaḥ prāṇadastathā
athavā mārayetkṣipraṃ
śatruṃ niścitamātmanaḥ
//
apakāraśatairyuktaṃ
kṛtaghnaṃ duṣṭacetasam
kapāladvayamādāya
nāma śatroḥ samālikhet
//
kapālasampuṭasthaṃ tad
viṣāṅgāreṇa bhāvitam
rudhireṇa samāyuktaṃ
humphaṭkāravidarbhitam
//
mahāpretavanaṃ gatvā
svacchandaṃ pūjayettataḥ
kṛṣṇamālyopahāraiśca
tataḥ karma samārabhet
//
vijñāpya bhairavaṃ devaṃ
śatruṃ me vinipātaya
anujñātastu devena
gṛhittvā tacchirodvayam
//
tatra gatvā mahādevi
kapālāsanasaṃsthitaḥ
tatrastho roṣasampūrṇo
dakṣiṇābhimukhaḥ sthitaḥ
//
ātmano bhairavaṃ rūpaṃ
jñātvā ghoraṃ subhīṣaṇam
kruddhaḥ samuccarenmantrī
dvātriṃśākṣarasammitam
//
vilomena mahābhāge
śatrunāma tato 'ntagam
humphaḍdvayaṃ samuccārya
kādye cāsphālayedbhṛśam
//
khaṇḍaśaścūrṇite yāvat
tāvacchaturvinaśyati
saptarātreṇa deveśi
prayogastvanivartakaḥ
//
evaṃ śatasahasrāṇi
anyakalpotthitāni ca
prayogāṇāṃ karotyeṣa
mantrarājeśvareśvaraḥ
//
anulomagataṃ devaṃ
vauṣatkārāntasaṃsthitam
kṣīraṃ tu homayeddevi
śāntyarthe hitakārakam
//
vaṣadāpyāyane śastaṃ
svāhāntaṃ vaśakarmaṇi
mantrāṇāṃ tarpaṇārthaṃ ca
natyantaṃ cārcane smṛtam
//
etaddhi kathitaṃ devi
sādhakasya sumedhasaḥ
kriyākālāṃśayuktasya
akleśāttu sukhāvaham
//
iti svacchandatantre pañcapraṇavādhikāraḥ ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ
saptamaḥ paṭalaḥ
kriyā jñātā mayā deva
tvatprasādānmaheśvara
kālāṃśakaṃ ca deveśa
kathayasva prasārataḥ
//
kālo dvidhātra vijñeyaḥ
sauraścādhyātmikaḥ priye
suvārakaraṇe lagne
suyoge sudine priye
//
tejo 'pacayarāśau tu
dakṣiṇāyanamuttaram
grahaṇaṃ candrasūryābhyāṃ
kālaśca ṛtavastathā
//
pakṣo māsaśca velā vi
ṣuvadrāśyantaraṃ tathā
puṇyāpuṇyodayo devi
saura eṣa prakīrtitaḥ
//
ādhyātmikaṃ punardevi
kathayāmi nibodha me
ṣāṭkośikastu yo deho
bhūtatanmātrasaṃyutaḥ
//
sa manobuddhyahaṅkāra
buddhikarmendriyairguṇaiḥ
sarvatattvaistathā devaiḥ
samadhiṣṭhitavigrahaḥ
//
tatrātmā prabhuśaktiśca
vāyurvai nāḍibhiścaran
nābhyadhomeḍhrakande ca
sthitā vai nābhimadhyataḥ
//
tasmādvinirgatā nāḍyas
tiryagūrdhvamadhaḥ priye
cakravat saṃsthitāstatra
pradhānā daśa nāḍayaḥ
//
dvāsaptatisahasrāṇi
nāḍyastābhyo vinirgatāḥ
punarvinirgatāścānyā
ābhyo 'pyanyāḥ punaḥ punaḥ
//
yāvatyo romakoṭyastu
tāvatyo nāḍayaḥ smṛtāḥ
yathā parṇa palāśasya
vyāptaṃ sarvatra tantubhiḥ
//
śarīraṃ sarvajantūnāṃ
tadvadvyāptaṃ tu nāḍibhiḥ
mārutāpūritāḥ sarvā
ātmaśakticarāḥ sadā
//
pṛthagvṛttiprabhedena
bhinnāścāraprabhedataḥ
cāravṛttiprabhedena
saṃjñābhedo varānane
//
nāḍināṃ caiva vāyūnāṃ
bhedo jñeyaḥ sahasraśaḥ
pradhānā daśa yāḥ proktā
nāḍayaśca varānane
//
tāsāṃ madhye tu deveśi
vāyavo ye vyavasthitāḥ
nāḍīnāṃ caiva vāyūnāṃ
saṃjñāvṛttīrnibodha me
//
iḍā ca piṅgalā caiva
suṣumnā ca tṛtīyakā
gāndhārī hastijihvā ca
pūṣā caiva yaśasvinī
//
alambusā kuhūścaiva
śaṃkhinī daśamī smṛtā
etāḥ prāṇavahāḥ proktāḥ
pradhānā daśa nāḍayaḥ
//
prāṇo 'pānaḥ samānaśca
udāno vyāna eva ca
nāgaḥ kūrmo 'tha kṛkaro
devadatto dhanañjayaḥ
//
vāyavo nāḍayaścaiva
cakravatsaṃsthitāḥ priye
tāsu saṃcarataḥ siddhiṃ
yogaṃ caiva varānane
//
japataśca varārohe
japasiddhimavāpnuyāt
daśānāṃ tu paraṃ devi
nāḍītrayamudāhṛtam
//
bindunādātmake dve vai
madhye śaktyātmikā smṛtā
hṛccakre tu samākhyātāḥ
sādhakānāṃ hitāvahāḥ
//
prāṇo vai carate tāsu
ahorātravibhāgataḥ
tathā te kathayiṣyāmi
pravibhajya yathāsphuṭam
//
prabhuśaktisamākṛṣṭā
marutprāṇātmasaṃsthitāḥ
traya ete 'vibhāgena
saṃcarante samantataḥ
//
adha ūrdhvaṃ vahedyasmāt
sarvanāḍīḥ pravāhayan
vṛttisaṃjñāprabhedena
varṇarūpāṇyanekadhā
//
dvāsaptatisahasrebhyo
jāyante daśa vai priye
koṭidhāto varārohe
sa ekaḥ saṃvyavasthitaḥ
//
prāṇāpānamayaḥ prāṇo
visargāpūraṇaṃ prati
nityamāpūrayanneva
prāṇināmurasi sthitaḥ
//
prāṇanaṃ kurute yasmāt
tasmāt prāṇaḥ prakīrtitaḥ
ahorātragatiṃ prāṇe
adhunā kathayāmi te
//
tuṭayaḥ ṣoḍaśa prāṇe
pūrvaṃ hi kathitā mayā
bāhye naiva tu kālena
te lavāḥ parikīrtitāḥ
//
tābhiścatasṛbhirdevi
prāṇe yāmo vidhīyate
taireva praharairdevi
caturbhistu dinaṃ bhavet
//
rātriścaturbhirvijñeyā
ahorātrastvato 'ṣṭabhiḥ
śivo dharmeṇa haṃsastu
sūryā haṃsaḥ prabhānvitaḥ
//
ātmā vai haṃsa ityuktaḥ
prāṇo haṃsasamanvitaḥ
tasyodayātkaletkālaḥ
grahāṇāmudayo bhavet
//
ṛkṣāṇi rāśayaścaiva
tārāstvaṃśāstathaiva ca
prāṇe vai udayantyete
ahorātreṇa suvrate
//
ahorātrodayastyaiva
vibhāgaṃ kathayāmi te
hṛdayordhve tu kaṇṭhādho
yāvadvai pravahet priye
//
aṅgulena vihīne tu
prathamaḥ praharaḥ smṛtaḥ
dvitīya ūrdhve vijñeyo
madhyāhnastālumadhyataḥ
//
atra homo japo dhyānaṃ
kṛtaṃ vai mokṣadaṃ bhavet
nāsāgryatryaṅgulordhve tu
yāvatprāptastu suvrate
//
praharastu tṛtīyo 'sau
bhavedvai varavarṇini
śaktyante ca caturthastu
praharo 'haḥ prakīrtitam
//
caturthānte tu deveśi
prāṇasūryaḥ sadāstagaḥ
tato 'stamayasandhyātra
tuṭyardhaṃ tu bhavet priye
//
tatkālaṃ tu vilambyaivaṃ
punaścādhaḥ pravartate
sa ca candrodayo devi
rajanī ca vidhīyate
//
pūrvoktakramayogena
yāmeṣvevaṃ caratyasau
tāluke cārdharātrastu
punarevaṃ vidhīyate
//
hṛtpadmaṃ tu yadā prāptaḥ
prabhātasamayastadā
tuṭyardhaṃ tu varārohe
pūrvasaṃdhyā bhavettataḥ
//
tasmātsamudayaścaiva
sūryasya sa bhavetpunaḥ
pūrvavat kramayogena
sa careddhi sadā śubhe
//
vāsare tu caretsūryo
dhārāyāṃ saṃcarecchaśī
candrasūryodayo hyeṣa
mayā te parikīrtitaḥ
//
bhaumādyāśca grahā hyevaṃ
caranti pravibhāgaśaḥ
prāṇe cāpyudayantyete
prahare prahare priye
//
velā vāro bhavedyasya
sa caretpraharadvayam
rāhuścarati somena
ketuścarati bhāsvatā
//
ye grahāste ca vai nāgā
lokapālāṣṭakaṃ ca te
mūrtayaścaiva te cāṣṭāv
aṣṭau te ca gaṇeśvarāḥ
//
te ca pañcāṣṭakā rudrās
tathā yogāṣṭakāḥ pare
anantādiśikhaṇḍyantās
te ca vidyeśvarāṣṭakāḥ
//
sakalādyāni tattvāni
sthitāni paratastviha
pūrvoktā bhairavāścāṣṭau
sarve te ca vyavasthitāḥ
//
grahādīnsamadhiṣṭhāya
sarveṣūdayakārakāḥ
rāśibhiḥ saha nakṣatrais
ta udyanti aharniśam
//
madhyāhne cārdharātre ca
udayo 'bhijito bhavet
abhīpsitaṃ phalaṃ tatra
sādhakānāṃ bhavediha
//
ahorātravibhāgo 'yam
evaṃ te kathito mayā
adhunā pakṣamāsāṃśca
varṣāṇi kathayāmi te
//
ādhyātmikāhorātreṇa
bāhye kāṣṭhā vidhīyate
māsenādhyātmikenaiva
bāhye caiva kalā bhavet
//
tatra triṃśadahorātrā
māsastu varavarṇini
māsaidvadaśabhiścaiva
bāhye 'tha ghaṭikā bhavet
//
śatāni trīṇyahotrātrāḥ
ṣaṣṭireva tathādhikā
varṣametat samākhyātaṃ
bāhye vai ghaṭikā ca sā
//
ghaṭikāḥ ṣaṣṭistvahorātre
bāhye tu pravahanti vai
tā evāntaracāreṇa
ṣaṣṭiḥ saṃvatsarāḥ smṛtāḥ
//
prāṇasaṃkhyāṃ punasteṣu
kathayāmyadhunā tava
ṣaṭ śatāni varārohe
sahasrāṇyekaviṃśatiḥ
//
ahorātreṇa bāhyena
adhyātmaṃ tu saradhipe
prāṇasaṃkhyā samākhyātā
jñātavyā sādhakena tu
//
praṇahaṃse sadā līnaḥ
sādhakaḥ paratattvavit
tasyāyaṃ japa uddiṣṭaḥ
siddhimuktiphalapradaḥ
//
adhaḥ pravahaṇe siddhir
hṛtpadmaṃ yāvadāgataḥ
muktiścaiva bhavedūrdhve
paratattve tu suvrate
//
mano 'pyanyatra nikṣiptaṃ
cakṣuranyatra pātitam
yathā pravartate prāṇas tv
ayatnādeva sarvadā
//
nāsyoccārayitā kaścit
pratihantā na vidyate
svayamuccarate haṃsaḥ
prāṇināmurasi sthitaḥ
//
māsavatsarasaṃkhyā tu
eṣā te kathitā mayā
candrasūryoparāgaṃ tu
kathayāmi tataḥ param
//
ahorātrastu yaḥ proktaḥ
prāṇe 'sminsurasundari
sa eva pakṣadvitayaṃ
māsaṃ ca kathayāmi te
//
tuṭyardhaṃ cāpyadhaścordhvaṃ
viśramaḥ parikīrtitaḥ
madhye pañcadaśoktā yās
tithayastāḥ prakīrtitāḥ
//
prathamodaye tu hṛtpadmāt
tuṭyardhaṃ tu dinaṃ bhavet
dvitīye caiva tuṭyardhe
yadā carati śarvarī
//
rāśayo grahanakṣatrāṇy
udayanti yathākramam
asminnevamahorātre
pūrvavacca varānane
//
tuṭibhiḥ pañcadaśabhiḥ
pakṣaḥ sa tu vidhīyate
tithicchede ṛṇaṃ jñeyaṃ
vṛddhau caiva dhanaṃ bhavet
//
ṛṇaṃ caiva bhavetkāso
niḥśvāso dhana ucyate
kṛṣṇapakṣordhvacāreṇa
saṃhāraḥ saṃkṣayo bhavet
//
krūrakarmāṇi vai tatra
kurvansiddhimavāpnuyāt
śubhakarmāṇi kṛṣṇe ca
na ca siddhyanti suvrate
//
śaktiṃ vai viśati prāṇe
yā tuṭistu vidhīyate
amāvasyā tu sā jñeyā
kṛṣṇapakṣe varānane
//
śaktermadhyordhvabhāge tu
tuṭyardhaṃ yatprakīrtitam
pakṣasaṃdhistvasau jñeyo
'māvasyārdhapratipadā
//
tithicchedena vai tatra
sūryasya grahaṇaṃ bhavet
ravibimbāntare devi
candrabimbaṃ tadā bhavet
//
tadantare bhavedrāhur
amṛtārthī varānane
amṛtaṃ sravate candro
rāhuśca grasate tu tam
//
pītvā tyajati tadlimbaṃ
tadā muktaḥ sa ucyate
ādityagrahaṇaṃ caiva
loke tadupadiśyate
//
rāhurādityacandrau ca
traya ete grahā yadā
dṛśyante samavāyena
tanmahāgrahaṇaṃ bhavet
//
sa kālaḥ sarvalokānāṃ
mahāpuṇyatamo bhavet
tatra snānaṃ tathā dānaṃ
pūjāhomajapādikam
//
yatkṛtaṃ sādhakairdevi
tadanantaphalaṃ bhavet
tāṃ caivārdhatuṭiṃ tyaktvā
śuklapakṣodayo bhavet
//
śaktigarbhādadhaḥ sṛṣṭis
tasmādvṛddhiḥ prajāyate
tadārabhya ca karmāṇi
śubhānyabhyudayāni ca
//
dhyānamantrādiyuktasya
siddhinte nātra saṃśayaḥ
prāṇahaṃso yadā prāptas tv
adhastāṃ prathamāṃ tuṭim
//
pūrvamardhaṃ tvahaḥ proktaṃ
tuṭyardhamaparaṃ niśā
rāśayo graha ṛksāṇi
yogāśca karaṇāni ca
//
pūrvavatkramayogena
tānyudyanti tvaharniśam
pratipatsā tu vijñeyā
candraścaikakalo bhavet
//
dvitīyāyāṃ dvitīyā tu
vṛddhimeti krameṇa tu
tithayaścaivamārabhya
yāvatpañcadaśī tuṭi
//
paurṇamāsī tu vijñeyā
tithirvai sādhakena tu
tatra pūjā japo dhyānaṃ
saṃpūrṇaṃ saphalaṃ bhavet
//
saṃpūrṇaśca bhavettasyāṃ
candro vai cārulocane
tasyāścārdhatuṭiryā tu
pakṣasaṃdhyā tu sā smṛtā
//
tasyārdhaṃ paurṇamāsī tu
pratipadardhena saṃsthitā
hṛtpadmasaṃdhimadhye tu
somasya grahaṇaṃ bhavet
//
ādityena vinā loke
somagrahaṇamucyate
tatraiva ca mahatpuṇyaṃ
dhyānahomajapādibhiḥ
//
pakṣadvaye 'pi deveśi
grahaṇaṃ candrasūryayoḥ
nānādiddhipradaṃ hyetat
sādhakasyābhiyoginaḥ
//
mokṣaścaiva punarbhadre
pakṣadvayasamujjhitaḥ
pakṣadvayaṃ parityajya
pūvoktakaraṇena tu
//
unmanyante sthito nityaṃ
paravṛttyavalambakaḥ
parityajya tvadhaḥ sarvaṃ
dhyānamāsthāya yojayet
//
tasya muktirna saṃdehas tv
anyathā siddhibhāgbhavet
pakṣadvaye 'pi grahaṇaṃ
bhavedvai sarvadehinām
//
evametatsamākhyātaṃ
yāvadāyurvarānane
atraivādhyātmāhorātre tv
athābdodaya ucyate
//
hṛtpadmādūrdhvaparyantaṃ
rāśayaḥ ṣaḍ vyavasthitāḥ
aṅgulaiḥ ṣaḍbhirekaiko
hṛtpadmādyāva śaktitaḥ
//
aṅgule aṅgule hyatra
tithayaḥ pañca saṃsthitāḥ
tasyāpyardhaṃ dinaṃ pūrvam
aparārdhaṃ niśā bhavet
//
ṣaṭpañcakāstithīnāṃ ye
te ḥorātrāstu māsikāḥ
triṃśatā tairahorātrair
dvipakṣo māsa ucyate
//
māsi rāśyudaye hyeṣa
adhordhvaprāṇasaṃcare
hṛdayādudayasthānāt
saṃkrāntirmakare sthitā
//
ṣaḍaṅgulānyadhastyaktvā
kumbhe saṃkramate punaḥ
kaṇṭhordhve dvyaṅgulaṃ tyaktvā
mīne saṃkramate punaḥ
//
galordhvādyāvattālvantaṃ
tyaktvā meṣe 'tha saṃkramet
nāsāntaṃ yāvatsaṃkrāntir
aṅgulāni ṣaḍeva hi
//
eṣā vai viṣusaṃkrāntir
uttare saṃvyavasthitā
japahomārcanadhyānān
mahābhyudayakārikā
//
nāsāgraṃ tu parityajya
prāṇahaṃso vṛṣe caret
ṣaḍaṅgulāni saṃtyajya
saṃkramenmithune punaḥ
//
śaktyantaṃ yāvadadhvānaṃ
saṃkrāntirmithune smṛtā
makarācca samārabhya
mithunāntaṃ ca suvrate
//
uttarayaṇamatraitad
aihikīsiddhivarjitam
snānaṃ dhyānaṃ tathā dānaṃ
pūjāhomajapādikam
//
sādhakādyaiḥ kṛtaṃ yacca
sahastrānekadhā bhavet
iha janmani nāpnoti
paratraivopatiṣṭhate
//
dināni tatra vardhante
makarānmithunāntikam
tatkāle saṃharedvīryaṃ
jagatyasmiṃścarācare
//
haṃso raśmibhirākṛṣya
garbhasthaṃ kārayettu tam
garbhasthānekadhārūpaṃ
yadgṛhītaṃ purātanam
//
karkaṭādeḥ samārabhya
sarvaṃ varṣati tatpunaḥ
tasmādārabhya makarād
dhyānahomajapādikam
//
paralokanimittāya
tadanantaphalaṃ bhavet
puraścaryānimittāya
mantragrahavrataṃ ca yat
//
mīnādāvārabhetsarvaṃ
mantrasiddhyarthamātmanaḥ
bāhye 'pi taravo loke
ṛtuṣaṭkasamīritam
//
kusumānandamāyānti
kusumāyudhadīpakam
mantrāḥ kālānurūpeṇa
vratacaryādineritāḥ
//
jñeyabodhapradīptāśca
siddhimuktiprasādhakāḥ
adhyātmaśabdarūpātmā
ṣaḍrasāsvādaneritaḥ
//
haṃsabodhapradīptastu
galake mīnamāśritaḥ
śabdasaṃvedanaṃ tasya
sphuṭaṃ tatra bhavedyataḥ
//
tadārabhya japāttasya
sarvameva pravartate
mithunāntaṃ ca deveśi
tataḥ siddhiḥ prajāyate
//
sahaṃso binduśaktisthaḥ
siddhidvārairadhomukhaḥ
karkaṭādau sa varṣettu
tulāntaṃ tālukāntare
//
kaṇṭhādadhastato dehī
hṛtpadmātsarvato vrajet
tasmādihātmasiddhyarthaṃ
puṣṭyarthaṃ caiva sādhayet
//
dakṣiṇāyanaje kāle
yasmātsṛṣṭiḥ prajāyate
śaktyadho hṛdaye haṃsaḥ
saṃkrametkarkaṭe priye
//
ṣaḍaṅgulāni saṃtyajya
siṃhe vai saṃkrametpunaḥ
ṣaḍaṅgulaiḥ punastyaktaiḥ
kanyāṃ saṃkramate punaḥ
//
nāsikāgrāttu tālvantaṃ
tyaktvaivaṃ viṣuvadbhavet
tulāsaṃkrāntireṣoktā
dakṣiṇaṃ viṣuvadbhavet
//
sādhanaṃ yat kṛtaṃ tatra
iha janmani kāmadam
mṛtyorjayaṃ tathā śāntiṃ
puṣṭiṃ tasmātsamārabhet
//
tasmātsa ṣaḍrasāhāro
galādhaḥ prīṇayettanum
ṣaḍaṅgulāni tyaktvā tu
vṛścike kramate punaḥ
//
kaṇṭhordhvaṃ dvyaṅgulaṃ tyaktvā
kaṇṭhādhaścaturaṅgulam
vṛścikaṃ tu parityajya
dhanvisaṃkrāntirucyate
//
ṣaḍaṅgulādadhastāttu
dhanvisthaścarate hṛdi
hṛtpadmāntaṃ tu vai haṃsaś
caritvā ūrdhvagodayaḥ
//
makarādiṣu saṃkrāntau
dvādaśaivaṃ caretsadā
amunoktakrameṇaiva
āyurvai sarvadehinām
//
aihikāmuṣmikī siddhir
adhamā madhyamottamā
ayanadvayamākhyātaṃ
mokṣasiddhirdvayojjhitā
//
ayanadvayaparyanta
unmanyante sadā sthitaḥ
tatrastho vai japadhyānān
mokṣasiddhimavāpnuyāt
//
mokṣaṃ gatvā tu nāgacchet
pratijñā bhairavasya tu
asminnabdodaye bhūyo
dvādaśābdodayaṃ śṛṇu
//
caitrasaṃvatsare yasmān
māsānāmudayo bhavet
tadādi sādhakaistasmāt
kartavyaṃ mantrasādhanam
//
dvādaśābdaḥ sa vijñeyaś
caitramāsādvarānane
lakṣaṇaṃ tasya vakṣyāmi
prāṇo 'sminpravibhāgaśaḥ
//
tatra saṃvatsareṇaiva
amunoktena suvrate
ahorātrastu yaḥ prokto
dvādaśāṃśaṃ bhajetpriye
//
dvādaśa te ahorātrā
dvādaśābde bhavanti vai
pañcabhistāṃstu saṃguṇya
dvādaśābda ṛturbhavet
//
tameva dviguṇaṃ kṛtvā
kālastu sa vidhīyate
triguṇenaitadayane
vatsaraḥ ṣaṅguṇena tu
//
saṃkrāntayo dvādaśātra
yadvadabde prakīrtitāḥ
dvādaśābdodaye prāṇe
vatsarāste prakīrtitāḥ
//
dvādaśābde tvahorātrāḥ
teṣāṃ saṅkhyāṃ nibodha me
sahasrāṇi tu catvāri
triśatī viṃśatistathā
//
dvādaśābdodaye devi
prāṇe 'sminkathitā mayā
ṣaṣṭyabdodayamatraiva
punaśca kathayāmi te
//
ānandādyāstu te jñeyāḥ
ṣaṣṭyabdāstu varānane
te cādha ūrdhvage prāṇe
ekasminsurasundari
//
caranti pravibhāgena
tathā te kathayāmyaham
ānandaprabhṛterdevi
mantramārādhayettu yaḥ
//
tasyānandastu deveśi
mantreṇa saha jāyate
dvādaśābde tvahorātraṃ
pañcadhā bhedayecca tam
//
ṣaṣṭyabde te tvahorātrāḥ
pañcaiva parikīrtitāḥ
te vai ṣaṅguṇitāstatra
māsa ekaḥ prakīrtitaḥ
//
taiśca dvādaśabhirdevi
varṣamekaṃ vidhīyate
aṅgule tu sapañcāṃśe
mānametatprakīrtitam
//
ṣaḍaṅgulaistu pañcābdāḥ
ṣaṣṭyabda udayanti te
hṛtpadmādyāva śaktyūrdhvaṃ
triṃśadabdodayo bhavet
//
śaktyadho yāvaddhṛtpadmaṃ
triṃśadabdodayo bhavet
ṣaṣṭyabde ye tvahorātrāḥ
saṅkhyāṃ teṣu vadāmyaham
//
viṃśatistu sahasrāṇi
sahasraṃ ṣaṭśatādhikam
ahorātrāstu ṣaṣṭyabde
saṅkhyātāstu varānane
//
ṣaṣṭyabdodaya ākhyātaḥ
prāṇa ekatra te mayā
candrasūryoparāge ca
pakṣamāsāyaneṣu ca
//
yugādiṣu yugānteṣu
yacca saṃvatsare 'pyatha
varṣadvādaśake caiva
ṣaṣṭyabde 'tha varānane
//
snānadānena yajñaiśca
pūjāhomajapena ca
jñānayogādibhiścaiva
bāhye kāle tu yatkṛtam
//
amunokte varārohe
tatphalaṃ labhate mahat
prāṇahaṃsagatiṃ cāre
jñātvaikasmiṃstu tadbhajet
//
svasaṃvedyo bhaveccāro
nāḍīcārajayātsphuṭam
athavā sa japādevam
atyarthamupabṛṃhitaḥ
//
mantrī yogaṃ vijānāti
jñātvā sarvajñatāṃ vrajet
punareva pravakṣyāmi
nāḍitrayavibhāgataḥ
//
dakṣinottarasaṃkrāntau
viṣuvaccāratastathā
yathā caratyasau haṃso
jagatyasmiṃścarācare
//
antaḥsthaḥ kālarūpeṇa
kalābhiḥ kalayañjagat
nāḍitrayakṛtādhāro
mārgatrayavyavasthitaḥ
//
guṇatrayasamāviṣṭas
tridhāvasthāvyavasthitaḥ
kāraṇaiḥ ṣaḍbhirākrāntaḥ
śaktitritayasaṃyutaḥ
//
icchājñānakriyāviddhaḥ
somasūryāgnimadhyagaḥ
dakṣanāsāpuṭe caiva
nāḍī vai piṅgalā smṛtā
//
iḍā caiva tu vāmena
suṣumnā madhyataḥ sthitā
dakṣiṇe devamārgastu
pitṛmārgastathottare
//
madhyamaḥ śivamārgastu
tatra gatvā na jāyate
dakṣiṇe sattvajāgratsthaḥ
svapnastho vāmato rajaḥ
//
madhye tamastu vijñeyaṃ
suṣuptāvastha eva ca
brahmeśvaraśca dakṣastho
vāme viṣṇusadāśivau
//
madhye rudraśivau proktau
sarvātītaḥ paraḥ śivaḥ
jyeṣṭhājñāne ca dakṣe ca
kriyā vāmā tathottare
//
raudrī cecchā ca madhyasthā
parā śaktiḥ parāparā
dakṣiṇo tu sthitaḥ sūryo
vāme somo virājate
//
pāke prakāśakatve ca
madhyasthaścaiva pāvakaḥ
pācayetsarvapākaṃ hi
somādiguṇasambhavam
//
prakāśayetsvasāmarthyāt
paratattvamanāmayam
rāśayaśca grahāḥ sarve
ṛkṣayogādayaśca ye
//
candrasūryapathenaiva
te carantyanupūrvaśaḥ
sūryasomau ca te sarve
bhuñjate kramaśaḥ priye
//
somasūryātmakāste vai
pathitrayavyavasthitāḥ
vāyati tapati sūryaḥ
somo varṣati cāmṛtam
//
somasūryātmakaṃ yasmāj
jagatsthāvarajaṅgamam
sauro dakṣiṇamārgastu
uttarāyaṇasaṃjñitaḥ
//
vāmaḥ saumyastu yaḥ proktas
tatra vai dakṣiṇāyanam
somasūryātma viṣuvat
puṭadvayaviniḥsṛtam
//
udaksaṃkrāntayaḥ pañca
pañca vai dakṣiṇāyane
dakṣiṇottarayormadhye
saṃkrāntyā viṣuvaddvayam
//
sauraśca dakṣiṇo mārgas tv
abhicāraprasiddhidaḥ
āpyāyane tathā puṣṭau
śāntike saumya uttaraḥ
//
dakṣiṇāduttaraṃ yāti
uttaraddakṣiṇaṃ yadā
dakṣiṇottarasaṃkrāntiḥ
sā caivaṃ saṃvidhīyate
//
dakṣiṇasyāṃ yadā nāḍyaṃ
saṃkrāmettu yadottaram
yāvadardhaṃ tu tatrasthaṃ
madhyenottarato vahet
//
tāvattadviṣuvatproktam
uttaraṃ tūttarāyaṇe
uttarāddakṣiṇāyāṃ tu
saṃkrāmansa varānane
//
yāvadardhaṃ vahettatra
ardhaṃ dakṣiṇato vahet
viṣuvaddakṣiṇaṃ tāvad
dakṣiṇāyanajaṃ priye
//
tatra pūjā japo homo
yatkṛtaṃ muktidaṃ bhavet
dhyānayogena dīkṣāyāṃ
tatstho vai mocayedguruḥ
//
bāhye caiva tvahorātre
adhyātmaṃ tu varānane
caturviṃśatisaṃkrāntīḥ
prāṇahaṃsastu saṃkramet
//
ahani dvādaśa proktā
rātrau vai dvādaśa smṛtāḥ
pūrvāhṇe viṣuvattvekaṃ
madhyāhne tu dvitīyakam
//
tṛtīyaṃ cāparāhṇe vai
ardharātre caturthakam
caturdhā viṣuvatproktam
ahorātreṇa muktidam
//
caturviṃśatisaṃkrāntyaḥ
samadhātoḥ svabhāvataḥ
śatāni nava vai haṃsa
ekāmekāṃ vahetsadā
//
etanmānaṃ samākhyātaṃ
anyathā pravahedyadā
iṣṭaṃ caivāpyaniṣṭaṃ ca
tadā saṃsūcayettu saḥ
//
ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā
tasmādyogī nirūpayet
pūrvodaye tu saṃprāpte
bhāskarasya varānane
//
jīvitaṃ maraṇaṃ caiva
tadārabhya vicārayet
susaṃyatamanā yogī
vīro yogāsanasthitaḥ
//
saṃsmarannātmajaṃ prāṇaṃ
suṣumnāntargataṃ priye
supraśāntastadā tiṣṭhet
prāṇaikagatamānasaḥ
//
prāṇasaṃkrāntikālo vai
piṅgalaikasthito vahet
pravāhe viṣuvaddevi
jñātvā kālaṃ samādiśet
//
ekābdaṃ jīvitaṃ jñeyam
ahorātreṇa suvrate
abdadvayaṃ sa jīvettu
ahorātradvayena tu
//
tryabdaṃ tu tribhirevātra
caturbhiścaturabdakam
pañcābdaṃ pañcadivasaiḥ
ṣaḍbhiḥ ṣaḍvarṣameva ca
//
saptabhiḥ sapta varṣāṇi
jīvedaṣṭāṣṭabhirdinaiḥ
navabhirnavavarṣāṇi
daśabhirdaśa eva ca
//
dinaikādaśakenaiva
varṣaikādaśakaṃ priye
dinairdvādaśabhiryogī
jīvedvarṣāṇi dvādaśa
//
saptayāmapravāheṇa
ṣaṇmāsānatha jīvati
praharānṣaḍvahedyasya
māsāṃstrīnvai sa jīvati
//
pañcapraharavāhena
dvayardhamāsāyurva saḥ
caturbhiḥ praharaidevi
māsamekaṃ sa jīvati
//
praharatrayavāhena
māsārdhaṃ caiva jīvati
praharadvayaṃ vahedyasya
dinānyaṣṭau sa jīvati
//
caturaḥ praharāñjīvet
praharaṃ tu vahedyadā
praharārdhaṃ vahedyasya
sa jīvetpraharadvayam
//
sadyo mṛtyurbhavettasya
yasya haṃsastrimārgagaḥ
yadārabhya nirūpyeta
prāṇe vai kālamīśvaram
//
māsaḥ pakṣo dinaṃ varṣaṃ
tadahaḥ prabhṛti priye
saṃlakṣyaivaṃ prayatnena
tatkāle niścayo bhavet
//
uttarāyaṇaje kāle
evaṃ te kathitaṃ mayā
ayuktasyāpi ca prāṇe
mṛtyujñānaṃ nibodha me
//
karṇarandhrakṛtāṅguṣṭho
ghoṣaṃ na śṛṇute yadā
maraṇaṃ tasya deveśi
ṣaṇmāsena vinirdiśet
//
ghoṣamadhye paraṃ śabdaṃ
cīravākciñcinīravam
māsamekaṃ sa jīvettu
na śṛṇoti yadā priye
//
utpāṭaṃ caiva kāṇaṃ ca
mṛtyuyogaṃ ca me śṛṇu
saṃkrāntipañcakaṃ prāṇo
mukharandhre vahedyadā
//
tamutpāṭaṃ vadedyogaṃ
sthānātsthānāntaraṃ vrajet
vittanāśastathodvego
rogavṛddhiśca jāyate
//
suhṛdgṛhavināśaśca
tejohāniśca jāyate
dakṣiṇe puṭa ekasmin
dakṣiṇāyanavarjite
//
saṃkrāntyaṣṭakavāhena
kāṇayogo bhaveddhi saḥ
bhagandharo 'nugranthaśca
netrarogaśca kāmalā
//
śūlaṃ visphoṭikā duḥkham
urodoṣā bhavanti ca
vāmanāsāpuṭenaiva
saṃkrāntīśca trayodaśa
//
jvaraḥ śiro 'rtiḥ śūlaṃ ca
arśāsi stambha eva ca
mūtrakṛcchraṃ pramehaśca
pāṇḍurogaśca jāyate
//
iḍāsthaḥ śleṣmaṇā vyādhiṃ
prakopayati suvrate
yasmiṃścāre nirūpyeta
tatkāladivase pare
//
vyādhibhiḥ pīḍyate sarvair
vāmavāmetaretare
athānyatsparśavijñānaṃ
nāsādhastāttathopari
//
ūrdhvena spṛśataścordhvaṃ
rugdoṣāḥ prākpracoditāḥ
vācākrośābhibhavanaṃ
dakṣiṇena vahedyadā
//
madhye madhyapuṭasparśī
parābhibhavatāṃ vrajet
itaścetaśca bahudhā
saṃkrāntyekā vahedyadā
//
pūjanaṃ bahusaṃmānaṃ
lābhastasya bhavettadā
mandacāre suṣumnāyāṃ
prāṇahaṃso vahedyadā
//
bhūlābho dharma aiśvaryaṃ
bhaveccātra priyāgamaḥ
dvādaśaiva tu saṃkrāntīr
vahedviṣuvataikataḥ
//
tadaikavatsareṇaiva
maraṇaṃ tu samādiśet
hrasetsaṃkrāntirekaikā
māsa eko hrasettadā
//
saṃkrāntyekā varārohe
triṃśatprāṇakṣayodayā
dine dine vahedbāhye
yāvattriṃśaddināni tu
//
māsānte tu bhavenmṛtyuḥ
sadya eva varānane
mṛtyuyogaḥ samākhyāto
mayā te varavarṇini
//
abdaṃ māsaṃ tathā pakṣaṃ
tithiṃ velāṃ yadābhyaset
yatkālāttu samārabhya
tatkālaṃ tu samādiśet
//
iḍāsuṣumnāmārgeṇa
prāṇacāraṃ vidurbudhāḥ
dakṣiṇāyanaje kāle
evaṃ te kathitaṃ śubham
//
evaṃ śarīraje kāle
mṛtyuṃ cāśubhameva ca
jñātvā yogī jayenmṛtyum
aśubhānyapyaśeṣataḥ
//
dhyātvā kāleśasvacchandaṃ
haṃsaṃ vā sakaleśvaram
nāsikārandhramārgasthaḥ
sa sṛjetsaṃharejjagat
//
tatrasthaḥ kalayetsarvaṃ
sarvabhūteṣvavasthitaḥ
tatsthaṃ dhyātvā jayenmṛtyuṃ
nākalasthaṃ kaletprabhuḥ
//
dhyānayuktasya ṣaṇmāsāt
sarvajñatvaṃ pravartate
kālatrayaṃ vijānāti
kālayuktastu yogavit
//
kālahaṃsaṃ sa tu japan
dhyāyanvāpi maheśvari
sa bhavetkālarūpī vai
svacchandaḥ kālavaccaret
//
hatamṛtyurjarāṃ tyaktvā
rogaiḥ sarvabhayojjhitaḥ
vijñānaṃ śravaṇaṃ dūrān
mananaṃ cāvalokanam
//
sarvaiśvaryaguṇāvāptir
bhavetkālajayātsadā
dakṣanāsāpuṭe dhyātvā
brāhmaiśvaryamavāpnuyāt
//
tadāyustatsamaṃ vīryaṃ
bhūtakālaṃ ca vettyataḥ
bhaviṣyajjño bhavedvāme
viṣṇutulyabalaśca saḥ
//
tatsamaṃ caitadaiśvaryaṃ
tadāyuryogirāḍbhavet
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca
sarvaṃ jānāti madhyataḥ
//
nityaṃ vai dhyānayogena
rudrasya samatāṃ vrajet
āyuṣā balavīryeṇa
rūpaiśvaryeṇa tatsamaḥ
//
brahmaṇaḥ parabhāvena
aiśvaraṃ padamāpnuyāt
viṣṇoḥ sadāśivaiśvaryaṃ
parabhāvādavāpnuyāt
//
rudrasya yaḥ paro bhāvo
dhyātvā taṃ tu śivo bhavet
evaṃ mṛtyujayaḥ khyātaḥ
amṛtaṃ dhyāyato jayaḥ
//
nāḍibhinnālarandhrasthaṃ
hṛtpadmaṃ ṣoḍaśacchadam
dhyātvā sitaṃ suvikacaṃ
kalāṣoḍaśakānvitam
//
saṃpūrṇāvayavaṃ candraṃ
karṇikākāravigraham
tanmadhye cintyamātmānaṃ
śuddhasphaṭikanirmalam
//
śrīrāmṛtārṇavāvastha
kallolāmṛtapūritam
upariṣṭāddvitīyābjaṃ
śaktāmṛtamahodadhau
//
taccādho mukhapadmaṃ tu
paripūrṇendukarṇikam
tanmadhye cintayeddhaṃsam
adho binduśikhānvitam
//
varṣantamamṛtaṃ divyaṃ
samantātsaṃvicintayet
ātmordhvarandhramārgeṇa
praviṣṭaṃ tacca cintayet
//
sitaṃ subahulaṃ sāndram
amṛtaṃ mṛtyunāśanam
tenāplāvitamātmānaṃ
pūryamāṇaṃ vicintayet
//
padmanālanibaddhaiśca
nāḍīrandhramukhaiḥ sadā
amṛtāpūritaṃ dehaṃ
sarvameva vicintayet
//
evaṃ vai nityayuktātmā
amṛteśasamo bhavet
vyādhīnmṛtyuṃ jarāṃ tyaktvā
krīḍate tvaṇimādibhiḥ
//
evaṃ tasyāmṛtadhyānāt
kālamṛtyujayo bhavet
athavā paratattvasthaḥ
sarvakālairna bādhyate
//
cintayetparamaṃ tattvaṃ
kālacāravivarjitam
kalākalaṅkanirmuktaṃ
niṣkalaṃ paramaṃ padam
//
niṣkalaṃ cātmatattvaṃ tu
kalaṅko deha ucyate
saṃyuktaḥ kāraṇaiḥ ṣaḍbhiḥ
sarvatattvasamanvitaḥ
//
varṇo bindustathā nādo
vyāpinīśaktisaṃyutaḥ
samanāvadhiparyantaḥ
kalaṅkādhāra ucyate
//
ādheyaḥ paramo hyātmā
tatparāpyunmanā smṛtā
tasyāścānte paraṃ tattvaṃ
sakalākalavarjitam
//
vyāpakaṃ sarvatobhadraṃ
sarvāntaḥ sarvatomukham
pañcapañcakatattvastham
aṣṭādaśaguṇānvitam
//
yadyasmiṃstu paraṃ vetti
tadā mucyeta bandhanāt
kāraṇāni ca mantrāśca
nivṛttyādyāḥ kalāstathā
//
binduścaivārdhacandraśca
nirodhī nāda ūrdhvargaḥ
śaktiśca vyāpinī caiva
samanātmā tathonmanā
//
pañcapañcakametaddhi
kathitaṃ te varānane
tattvānyeva tu ṣaṭtriṃśat
guṇāṃścaiva nibodha me
//
ahaṃkāro dhīrmanaśca
indriyārthāstathaiva ca
grahaṇaṃ sparśa ādhāraḥ
śaktiścaivāṣṭamī smṛtā
//
ete cāṣṭau guṇāḥ aṣṭau
bhairavā bhairavāvṣṭakam
prāṇahaṃsastathā śaktiḥ
guṇā aṣṭādaśa tvime
//
eteṣu tatparaṃ tattvam
uccārālambanādṛte
akṣarākṣaranirmuktaṃ
paraṃ tattvamanakṣaram
//
akṣareṣu kuto mokṣa
ākāśo kusumaṃ kutaḥ
yāvaduccāryate vācā
yāvallekhye 'pi tiṣṭhati
//
tāvatsa sakalo jñeyo
niṣkalo bhedavarjitaḥ
sṛṣṭisaṃhāranirmuktaḥ
kriyākālavivarjitaḥ
//
adhaścāre bhavetsṛṣṭir
ūrdhve saṃhāra ucyate
adhaścāreṇa jāto 'sau
urdhve caiva mṛto bhavet
//
sūtakaṃ mṛtakaṃ tyaktvā
tiṣṭhedvai tattvavṛttitaḥ
tattvavṛttiśca vyākhyātā
sarvādhvopādhivarjitā
//
tattvādhvadharmanirmukhtaḥ
kāraṇaiśca vivarjitaḥ
tattvavṛttau sthito yogī
sarvārambhavivarjitaḥ
//
rāgadveṣavinirmukto
viṣādānandavarjitaḥ
nākāṅkṣenna ca nindettu
viṣayāṃśca kadācana
//
samaḥ śatrau ca mitre ca
brāhmaṇe śvapace samaḥ
tulyadarśī bhavennityaṃ
sarvaṃ śivamayaṃ smaret
//
ātmānaṃ ca tathaivaivaṃ
sarvathaiva sadā smaret
sarvatattvāni bhūtāni
varṇā mantrāśca ye smṛtāḥ
//
nityaṃ tasya vaśāste vai
śivabhāvanayānayā
nacāsau kurute puṇyaṃ
naiva pāpaṃ ca suvrate
//
kṛtakṛtyaḥ prasannātmā
kṛtyaṃ cāsya na vidyate
iha loke parasmiṃśca
paripūrṇastu sarvadā
//
dharmādharmavinirmuktaḥ
puṇyapāpavivarjitaḥ
na cāsya bhakṣyābhakṣyaṃ hi
na peyāpeyameva ca
//
nāpavitraṃ hi tasyāsti
na pavitraṃ hi suvrate
nirapekṣo hyasau nityaṃ
sarvāpekṣāvivarjitaḥ
//
nāsya kṣetraṃ nāsya tīrthaṃ
niyamo yama eva ca
kṣetraṃ tasya parā śaktir
yataḥ sarvaṃ prasūyate
//
sarvādhvāno yato devi
tatrasthāḥ pracaranti vai
tīrthaṃ caiva paraṃ śāntaṃ
nityaṃ cānandaviśvagam
//
yena vyāptamidaṃ viśvam
anantaṃ viśvaśaktibhiḥ
nityaṃ viraktiḥ saṃsārād
yamo 'yam parikīrtitaḥ
//
niyamo bhāvanā nityaṃ
paratattvaikatānatā
nātmano bhāvayejjātiṃ
na kulaṃ na ca bāndhavān
//
ācaretsarvavarṇatvaṃ
na ca varṇeṣu vartayet
parabhāvanayā nityaṃ
paradharmeṇa vartayet
//
sarvajñaḥ paritṛptaśca
paripūrṇaḥ svabhāvataḥ
svatantro 'luptasāmarthyas tv
anādinidhanāśritaḥ
//
anādibodho hyatulaḥ
kālavelāvivarjitaḥ
cāroccāravinirmuktas tv
ahorātravivarjitaḥ
//
na divā jāgaraṃ kuryān
na ca rātrau svapetkvacit
svabhāvenaiva saṃtiṣṭhad
dinarātrivivarjitaḥ
//
evaṃ vai vartate yogī
pareṇa samatāṃ vrajet
na ca taṃ kalayetkālaḥ
kalpakoṭiśatairapi
//
jīvanneva vimukto 'sau
yasyaiṣā bhāvanā sadā
śivo hi bhāvito nityaṃ
na kālaḥ kalayecchivam
//
yogī svacchandayogena
svacchandagaticāriṇā
sa svacchandapade yuktaḥ
svacchandasamatāṃ vrajet
//
svacchandaścaiva svacchandaḥ
svacchando vicaretsadā
evaṃ vai mṛtyuliṅgāni
riṣṭānyanyāni yāni ca
//
yogājjānāti yogīndro
nādajāntargatāni ca
nirjityaitāni yogena
evamuktavrameṇa tu
//
ayogī yāni jānāti
ayukto vāpi suvrate
bahirliṅgāni tānyatra
aṅgāriṣṭāni me śṛṇu
//
śuṣkatālvoṣṭhakaṇṭhaśced
akasmāddhūsaracchaviḥ
skandhau ca bhaṅgamāyātaḥ
ṣaṇmāsānmṛtyumāpnuyāt
//
sunīlaṃ maṇḍalaṃ vyomni
yaḥ paśyati dine dine
sitaṃ haritakṛṣṇaṃ ca
vatsarārdhānmriyeta saḥ
//
viraśmiṃ paśyati raviṃ
somaṃ vai lakṣmavarjitam
tārāṃ jyotsnāṃ ca kṛṣṇāṃ vai
paśyetṣaṇmāsajīvitaḥ
//
hiraṇyavarṇaṃ puruṣaṃ
piṅgalaṃ kṛṣṇameva ca
svapne saṃpaśyate yo vai
ṣaṇmāsānso 'pi jīvati
//
ātmano hyaśiracchāyāṃ
paśyetṣaṇmāsajīvitaḥ
tailābhyaṅgaṃ tathā pānaṃ
raktasraganulepanam
//
raktāmbarāṇi kṛṣṇāni
svapne paśyati vai yadā
pretaiḥ piśācai rakṣobhiḥ
śvagomāyukasūkaraiḥ
//
vṛtaṃ yātaṃ gṛddhrakākair
mahiṣairuṣṭragardabhaiḥ
aṅgabhakṣaṇamudvāhaṃ
nagnaṃ cātīva vihvalam
//
svapne ca paśyate yo vai
varṣamekaṃ sa jīvati
śaṃkhāvarte bhujāmadhye
gulphayormarmasandhiṣu
//
so 'vaśyaṃ vadhamāyāti
yasyaitatspandanaṃ na hi
somārkamaṇḍalaṃ dehe
dhruvaṃ caiva tvarundhatīm
//
na paśyati mahāyānaṃ
so 'vaśyaṃ mriyate naraḥ
tālurandhragato dhūmo
mahāyānaṃ taducyate
//
jihvā tvarundhatītyuktā
nāsāgraṃ dhruva ucyate
netrānte karajākrānte
maṇḍalaṃ somasūryayoḥ
//
na paśyedgagane 'pyetat
so 'vaśyaṃ mriyate naraḥ
sthūlo 'kasmācca jāyeta
akasmādvai bhavetkṛśaḥ
//
atikruddho 'tibhītaśca
varṣamekaṃ sa jīvati
kṛṣṇāmbaradharaṃ kṛṣṇaṃ
lohadaṇḍakarodyatam
//
naraṃ cābhimukhaṃ svapne
dṛṣṭvā māsatrayāyuṣam
hṛdayaṃ śuṣyate yasya
snātamātrasya tatkṣaṇāt
//
gātraṃ caivāpyanuṣṇaṃ ca
ṛtumekaṃ sa jīvati
dhanurniśi divā colkā
vyabhre vidyutpradarśanam
//
digdāho 'pluṣṭadeśe 'pi
māsamekaṃ sa jīvati
cakṣuṣī sravato yasya
śabdaṃ na śṛṇuyāt sphuṭam
//
nāghrāti gandhaṃ vāgjāḍyaṃ
māsamekaṃ gatāyuṣaḥ
raktapadmopamaṃ vaktraṃ
jihvā kṛṣṇā ca yasya vai
//
gātre varṇānyanekāni
hṛdayaṃ yasya roditi
tālukampo 'tha nābheśca
ardhamāsaṃ sa jīvati
//
pratyakṣakākanāsīro
dīpadhūmaṃ na jighrati
pūrvadṛṣṭaṃ na jānāti
caturmāsaṃ sa jīvati
//
binduṃ yastu na paśyettu
nityaṃ vaktrānugaṃ hitam
nityaṃ vahati hikkāṃ tu
varṣamekaṃ sa jīvati
//
bahirliṅgāni caitāni
aṅgāriṣṭāni yāni ca
pūjayā japahomena
dhyānadhāraṇayā priye
//
kṛtarakṣāvidhānena
jīyante nātra saṃśayaḥ
nāḍīnāṃ śodhanaṃ caiva
vāyūnāṃ ca jayaḥ katham
//
sthānaṃ rūpaṃ ca śabdaṃ ca
karma brūhi mama prabho
paramo yogasadbhāvo
guhyādguhyataraḥ priye
//
yo na kasyacidākhyātas
taṃ yogaṃ śṛṇu tattvataḥ
supraśaste bhūpradeśe
nāgnitoyasamīpataḥ
//
vālukāśarkarāhīne
śuṣkavṛkṣavivarjite
niḥśabdakīṭavalmīke
ītibhiḥ parivarjite
//
puṇye dharmiṣṭhasaṃvāse
tatra yogaṃ samabhyaset
devadevaṃ samabhyarcya
bhairavaṃ savināyakam
//
pūrvācāryānnamaskṛtya
yukto dhyānaparāyaṇaḥ
āsanaṃ svastikaṃ baddhvā
padmakaṃ bhadrameva vā
//
sāpāśrayaṃ sārdhacandraṃ
yogapaṭṭaṃ yathāsukham
dahanotpūyane kṛtvā
plāvayedamṛtena ca
//
sabāhyābhyantareṇaiva
sakalīkaraṇaṃ tataḥ
antaryāgaṃ yathāpūrvam
uccāryaṃ ca paraṃ tathā
//
daśadhā yogamārgeṇa
haṃsasvacchandamabhyaset
mantraṃ bindumatītaṃ tu
nādāntajyotirākṛtim
//
saṃkalpya kalpanālakṣyaṃ
dhyāyedvai tena sarvagam
apasavyena pūryeta
savyenaiva virecayet
//
nāḍīsaṃśodhanaṃ caitan
mokṣamārgapathasya ca
recanātpūraṇādrodhāt
prāṇāyāmasridhā smṛtaḥ
//
sāmānyā bahirete tu
punaścābhyantare trayaḥ
ābhyantareṇa recyeta
pūryetābhyantareṇa tu
//
niṣkampaṃ kumbhakaṃ kṛtvā
kāryāścābhyantarāstrayaḥ
nābhyāṃ hṛdayasaṃcārān
manaścendriyagocarāt
//
prāṇāyāmaścaturthastu
supraśānta iti śrutaḥ
prāṇarodhe tu saṃpūrṇe
nābhau nītvā samucchvasan
//
śanairvimocayedvāyuṃ
vāmanāsāpuṭena tu
vāyavī dhāraṇāṅguṣṭhe
āgneyī nābhimadhyataḥ
//
māheyī kaṇṭhadeśe tu
vāruṇī ghaṇṭikāśrayā
ākāśadhāraṇā mūrdhni
sarvasiddhikarī smṛtā
//
ekadvitricatuṣpañca
saṃkhyoddhātaiḥ prasiddhyati
saṃniruddhe tu vai prāṇe
mūrdhni gatvā nivartate
//
sa udghāta iti prokto
jñātavyo yogibhiḥ sadā
rāgadveṣau prahīyete
prāṇāyāmaiḥ sudhāritaiḥ
//
dhāraṇābhirdahetpāpaṃ
pratyāhāre 'kṣasaṃyamaḥ
hṛdgude nābhikaṇṭhe ca
sarvasandhau tathaiva ca
//
prāṇādyāḥ saṃsthitā hyete
rūpaṃ śabdaṃ ca me śṛṇu
drutatāranibho rakta
indragopakasaṃnibhaḥ
//
kṣīrābhaḥ sphaṭikābhaśca
pañcānāṃ rūpalakṣaṇaṃ
ghaṇṭākaṃsābdamadhuro
gajanādo mahādhvaniḥ
//
prāṇādināṃ tu pañcānām
ayaṃ śabda udāhṛtaḥ
jalpitaṃ hasitaṃ gītaṃ
nṛttaṃ yuddhagatiḥ kalāḥ
//
śilpaṃ ca sarvakarmāṇi
prāṇasyaiva viceṣṭitam
praveśayedannapānaṃ
tanmalaṃ srāvayedadhaḥ
//
andhatvaṃ śrotrarogaṃ ca
apānastu kariṣyati
aśitaṃ līḍhapītaṃ ca
samānaḥ samatāṃ nayet
//
kṣobho hikkā tathā chikkā
udānasya viceṣṭitam
svedaśca romaharṣaśca
śūlaṃ dāho 'ṅgabhañjanam
//
vyānasyaitāni karmāṇi
sparśaṃ caiva sa vindati
aṅguṣṭhajānuhṛdaye
locane mūrdhni saṃsthitāḥ
//
nāgādyāḥ bahurūpāśca
karma tveṣāṃ nibodha me
āhlādodvegajanakaḥ
śoṣaṇastrāsanastathā
//
nāgaḥ kūrmaśca kṛkaro
devadattaśca pañcamaḥ
atinidrākaraścānyo
yojakaśca dhanaṃjayaḥ
//
śvāsasaṃkocanacchedā
ghurghurotkramaṇaṃ tathā
nāgādīnāṃ tu pañcānāṃ
mṛtyukāle viceṣṭitam
//
na caiva yāti cotkrāntau
tanuṃ tyaktvā dhanañjayaḥ
ākuñcayati vai kūrmaḥ
śoṣayecca kalevaram
//
prāṇameva jayetpūrvaṃ
jite prāṇe jitaṃ manaḥ
jite manasi śāntasya
paraṃ tattvaṃ prakāśate
//
prāṇāpānaṃ gude dhyāyet
prāṇasamānaṃ nābhitaḥ
prāṇodānaṃ tu kaṇṭhe tu
prāṇavyānaṃ tu sarvagam
//
nāgādyāḥ prāṇasaṃyuktāḥ
svasthāneṣu nirodhayet
niruddhasya ca yaḥ kālas
taṃ vakṣyāmi nibodha me
//
tālātprabhṛti taṃ dhyāyed
yāvatpañcaśataṃ gatam
jito 'nilo bhavatyeva
saṃkrāntyutkrāntikarmaṇi
//
divyā kāntiḥ śubho gandhaḥ
prajñā cāsya vivardhate
divyā dṛṣṭiśca śravaṇaṃ
divyā vākca prajāyate
//
vāyuvadvicarellokān
siddhāndevāṃśca paśyati
manasā cintitāvāptiḥ
pravarteta guṇāṣṭakam
//
sarvakāmasusaṃpūrṇaḥ
sarvadvandvavivarjitaḥ
saṃsārabandhanirmuktaḥ
śivatulyaśca jāyate
//
prāṇāpānau tu saṃyojya
hrasvakoṭisamanvitau
nābhyādhāre ca yogīndraḥ
svedaḥ kampaśca jāyate
//
punareva tu hṛtsthau hi
prāṇāpānau nirodhayet
dīrghakoṭisamāyogāt
tatkṣaṇācca patedbhuvi
//
kaṇṭhasthaṃ ca tathaiveha
prāṇameva nirodhayet
plutakoṭisamāyogāt
svapnavṛttistato bhavet
//
bhrūmadhye binduyogena
prāṇarodhaṃ tu kārayet
suṣuptaṃ jāyate tatra
kṣaṇāccaiva prabuddhyate
//
mūrdhadvāraṃ samāśritya
niṣkalaṃ dhyānamārabhet
evamabhyasatastasya
pratyayastu tadā bhavet
//
pipīlakaṇṭakāvedho
mūrdhvadvāraṃ vibhindataḥ
bhittvā krameṇa sarvaṇi
unmanyantāni yāni tu
//
pūrvoktalakṣṇairdevi
tyaktvā svacchandatāṃ vrajet
jāyate unmanastvaṃ hi
dehenānena sādhake
//
saṃkrāmetparadeheṣu
kṣuttṛṣṇābhyāṃ na bādhyate
atītānāgataṃ caiva
trailokye yatpravartate
//
pratyakṣaṃ tadbhavettasya
sarvajñatvaṃ ca jāyate
prasaṅge 'dhyātmakālasya
jñānaṃ vijñānameva ca
//
sarvametatsamākhyātam
aṃśakāṃśca nibodha me
//
iti svacchandatantre saptamaḥ paṭalaḥ
aṣṭamaḥ paṭalaḥ
aṃśakaṃ ṣaḍvidhaṃ devi
kathayāmyanupūrvaśaḥ
bhāvāṃśakaḥ svabhāvāṃśaḥ
puṣpapātāṃśa eva ca
//
mantrāṃśakaḥ smṛtaścānyas tv
aṃśakāpādanaṃ dvidhā
devānusmaraṇaṃ bhāvaḥ
sahajaṃ taṃ vijānata
//
svabhāvaśca bhavecceṣṭā
kathayāmyanupūrvaśaḥ
brahmāṃśo vedabhaktastu
rudrāṃśaṃ ca nibodha me
//
rudrabhaktaḥ suśīlaśca
śivaśāstrarataḥ sadā
viṣṇvaṃśo viṣṇubhaktaśca
candrāṃśaḥ priyadarśanaḥ
//
sarvadevarataḥ śānto
yakṣāṃśo dhanasaṃgrahī
lubdho garvitamṛṣṭāśī
vātāṃśaścapalaḥ smṛtaḥ
//
sarpavisrambhagāmī syān
nāgāṃśo dīrghaśāyyatha
dīrgharoṣaḥ pūtivaktro
gurukṣīraruciḥ sadā
//
gāndharvo gāyano nityaṃ
śivabhakto varānane
vidyādharāṃśakaḥ prāṇī
daityāṃśo dveṣaṇaḥ smṛtaḥ
//
kāmāṃśo rūpavāṃścaiva
subhago gaṇikāpriyaḥ
rakṣoṃśaḥ krūranistriṃśo
devadveṣī dvijeṣu ca
//
piśācāṃśaśchalānveṣī
vāsare bhīrukātaraḥ
agnyaṃśaḥ paruṣastīvra
uṣṇādaḥ piṅgalastathā
//
savitraṃśaśca tejasvī
pūrtadharmarataḥ sadā
iṣṭāni kurute nityaṃ
dayāluḥ śivabhāvitaḥ
//
svasiddheḥ phaladāḥ sarve
svadhyānajapahomataḥ
bhairavāṅgasamālabdhāḥ
sarve devā varānane
//
bhairavāstu smṛtāḥ sarve
sarvasiddhiphalapradāḥ
svabhāvāṃśaḥ samākhyātaḥ
sādhakānāṃ hitāya vai
//
puṣpapātavaśānnāma
kartavyaṃ surasundari
sa mantraḥ siddhyate tasya
tamevārādhayedyadi
//
aṃśakāpādanaṃ devi
kathayāmi samāsataḥ
vaihāyasaṃ dhvaja caiva
homayedyastu sādhakaḥ
//
sa mantraḥ siddhyate tasya
aryanto 'pi hi suvrate
anaṃśako 'pi yo mantro
jñātacihnairvarānane
//
tadā yāgaṃ purā kṛtvā
agnau homaṃ tu kārayet
śiṣyasya pūrvavatkarma
kṛtvā tu vidhipūrvakam
//
pūrṇāhutiprayogeṇa
yojayecchāśvate pade
paratattvamabhidhyāyan
sādhayenmanasepsitam
//
mantrāṃśaṃ gaṇayitvā tu
gṛhṇīyātsuvicāritam
hīnamadhyasamutkṛṣṭaṃ
kathayāmi samāsataḥ
//
hīnaṃ śatruṃ vijānīyān
madhyamaṃ sādhyarūpiṇam
siddhaṃ caiva susiddhaṃ ca
uttamaṃ parikīrtitam
//
mantrākṣaraṃ tu viśleṣya
mātrābindusamanvitam
ātmanāmākṣaraṃ tadvad
adhobhāge 'sya yojayet
//
ātmavarṇātsamārabhya
yāvanmantrārṇamāgatam
yasminsa nipateddevi
tamāyaṃ parikalpayet
//
rekhāṅguligataṃ taṃ tu
kathayāmi samāsataḥ
parvaṇi prathame siddhaḥ
sādhyaścaiva dvitīyake
//
tṛtīye tu susiddhaḥ syād
arirjñeyaścaturthake
arisādhyau parityajya
dātavyaścumbakena tu
//
siddharūpaḥ susiddhaśca
bhuktimuktiphalapradaḥ
yastvaṃśakaviśuddhaḥ syād
bhairavo 'tra varānane
//
taṃ madhyamasthaṃ saṃpūjya
tatsthāne madhyamaṃ nyaset
yataḥ sarvagato devaḥ
sarveṣvantargataḥ smṛtaḥ
//
tatsiddhimuktidātāsau
na varṇāḥ paramārthataḥ
kathitaṃ sarahasyaṃ te
guhyādguhyataraṃ param
//
atastantrāvatārārthaṃ
kathayāmi samāsataḥ
adṛṣṭavigrahāyātaṃ
śivātparamakāraṇāt
//
dhvanirūpaṃ susūkṣmaṃ tu
suśuddhaṃ suprabhānvitam
Note however that when Kṣemarāja refers forward to this passage
in his commentary on SvaT1:1--4b, he quotes it as follows:
yadvakṣyati---
adṛṣṭavigrahācchāntāc chivātparamakāraṇāt |
dhvanirūpaṃ viniṣkrāntaṃ śāstraṃ paramadurlabham |
tadevāpararūpeṇa
śivena paramātmanā
//
mantrasiṃhāsanasthena
pañcamantramahātmanā
puruṣārthaṃ vicāryāśu
sādhanāni pṛthak pṛthak
//
laukikādiśivāntāni
parāparavibhūtaye
tadanugrahayogyānāṃ
sve sve viṣayagocare
//
anuṣṭupchandasā baddhaṃ
koṭyarbudasahasradhā
guruśiṣyapade sthitvā
svayaṃ devaḥ sadāśivaḥ
//
pūrvottarapadairvākyais
tantramādhārabhedataḥ
tajjñānamīśvare 'dāttad
īśvareṇa śivecchayā
//
vidyāyāḥ kathitaṃ pūrvaṃ
vidyeśebhyastathādarāt
māyāniyatiparyantais
tasmādrudrairavāpi tat
//
śrīkaṇṭheneśvarātprāptaṃ
jñānaṃ paramadurlabham
tenāpi tadadhaḥ proktaṃ
rudrāṇāmīśvarecchayā
//
pradhānācchatarudrāntaṃ
dīkṣayitvā vidhānataḥ
mamāpi ca purā dīkṣā
tathā caivābhiṣecanam
//
śrīkaṇṭhena purā dattaṃ
tantraṃ sarvārthasādhakam
mayāpi tava deveśi
sādhikāraṃ samarpitam
//
tvamapi skandarudrebhyo
dadasva vidhipūrvakam
brahmaviṣvindradevānāṃ
vasumātṛdivākṛtām
//
loke saṃgṛhya nāgānāṃ
yakṣāṇāṃ parameśvari
kathayasva ṛṣīṇāṃ ca
ṛṣibhyo manujeṣvapi
//
evaṃ tantravaraṃ divyaṃ
siddharatnakaraṇḍakam
tvayā guptataraṃ kāryaṃ
na deyaṃ yasya kasyacit
//
iti svacchandatantre 'ṃśakādhikāro 'ṣṭamaḥ paṭalaḥ samāptaḥ
navamaḥ paṭalaḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi
rahasyamidamuttamam
yanna kasyacidākhyātaṃ
tatte vakṣyāmi suvrate
//
mahābhairavadevasya
krīḍamānasya bhāmini
sṛṣṭisaṃhārakartāraṃ
hṛdayāttu vinirgataḥ
//
kalpāntavahnivapuṣaṃ
pralayāmbudaniḥsvanam
taḍitpuñjanibhoddaṃṣṭraṃ
jaṭājvālāsamaprabham
//
candrasūryāgninayanaṃ
koṭarākṣaṃ subhīṣaṇam
bṛhadvakṣaḥ sthalābhogaṃ
nāgayajñopavītinam
//
sphuranmāṇikyamukuṭaṃ
sarpakuṇḍalabhūṣitam
sarpahārakṛtāṭopaṃ
sarpakaṅkaṇanūpuram
//
siṃhacarmaparīdhānaṃ
sarpamekhalamaṇḍitam
gajacarmāvṛtapaṭaṃ
śaśāṅkakṛtaśekharam
//
pañcavaktraṃ śavārūḍhaṃ
daśabāhuṃ trilocanam
kapālamālābharaṇaṃ
khaḍgakheṭakadhāriṇam
//
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ
śaraśārṅgāvatānitam
kapālakhaṭvāṅgadharaṃ
varadābhayapāṇikam
//
bhinnāñjanacayaprakhyaṃ
sphuritādharabhāsvaram
brahmendraviṣṇunamitaṃ
tridaśairapi durlabham
//
evaṃ taṃ bhairavaṃ devaṃ
svacchandaṃ parikīrtayet
smaraṇānnāśayeddevaḥ
pāpasaṃghātamulbaṇam
//
asya mantraḥ purākhyāto
dvātriṃśākṣarasaṃmitaḥ
pañcapraṇavapūrvāntaṃ
tatra līnaṃ japenmanum
//
tasya kalpaṃ pravakṣyāmi
samāsānna tu vistarāt
pūrvoktabhūpradeśe ca
viśuddhe śubhalakṣaṇe
//
puṣpaprakarasaṃkīrṇe
gandhadhūpādhivāsite
tatra maṇḍalamālikhya
pūrvoktairvarṇakaiḥ śubhaiḥ
//
ekahastaṃ dvihastaṃ vā
caturhastāṣṭahastakam
susūtritaṃ samaṃ kṛtvā
caturasraṃ samantataḥ
//
pūrvavatsādhayitvā tu
digbhāgāṃstu varānane
caturdvārasamopetam
aṣṭapatraṃ sakarṇikam
madhye padmaṃ samālikhya
kesarairupalakṣitam
//
dvātriṃśadakṣaraṃ bāhye
cakramālikhya śobhanam
evaṃ susūtritaṃ kṛtvā
bāhye caiva tu vartulam
//
caturasraṃ tadāsannaṃ
bāhye vīthiṃ prakalpayet
madhyapadmapramāṇena
dvāraṃ kalpyeta pūrvavat
//
bhasmoddhūlitadehastu
mudrālaṅkārabhūṣitaḥ
keśayajñopavītī ca
digvāsāḥ saṃyatendriyaḥ
//
śaṅkhārghapātrahastastu
sakalīkṛtavigrahaḥ
parito 'straṃ pravinyasya
bhairavaṃ pūjayetpriye
//
praṇavāsanasaṃsthaṃ tu
mūrtiṃ haṃsākṣareṇa tu
tameva sakalaṃ devaṃ
svacchandaṃ parameśvaram
//
yattatparamanirbhāsam
anāmayamarūpakam
tena cāvāhayeddevi
hṛcchiraśca śikhāṃ tathā
//
varma netre tathāstraṃ ca
tenaiva parikalpayet
sthāpanaṃ saṃnidhānaṃ ca
nirodhārdhādipūjanam
//
sarvaṃ tenaiva kartavyam
uktānuktaṃ varānane
madhyasthaṃ bhairavaṃ pūjyam
aṅgaṣaṭkasamanvitam
//
tataḥ patrasthitā devīr
dvātriṃśārṇairniveśayet
pūrvārakātsamārabhya
yāvadante vyavasthitāḥ
//
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi
dvatriṃśatparisaṃkhyayā
aruṇā ghoṣā devī ca
revatī bhogadāyikā
//
sthāpanī ghorasaṃjñā ca
rakṣā bhārabhareti ca
ghorarūpā ravā ghoṇā
ratistārātha rūpiṇī
//
bhayahānistu caṇḍā vai
sarvadā ca tathā varā
takṣakī ca tathā śārvī
barbarā sarvagā tathā
//
raudrī ca bhrāmaṇī caiva
nāginī ca manoharā
stambhanī roṣaṇī caiva
drāvā rudrā praśāsinī
//
bhayāpahāriṇī devī
jñeyā dvātriṃśa tatkramāt
praṇavādistato varṇo
devīnāma natistathā
//
sarvāsāṃ tu vidhirhyeṣa
kartavyo vidhivedinā
hemābhaṃ prākcatuṣkaṃ tad
indracāpasamaprabham
//
caturmukhaṃ caturbāhu
vajrahastaṃ sugarvitam
kapālamālābharaṇaṃ
prahasattu vicintayet
//
āgneyaṃ raktavarṇābhaṃ
śaktihastaṃ sadā smaret
daṇḍahastaṃ smaredyāmyāṃ
kṛṣṇavarṇaṃ subhīṣaṇam
//
nīlamindīvarābhāsaṃ
nairṛtaṃ khaḍgahastakam
śyāmaṃ vāruṇadigbhāge
pāśahastaṃ vicintayet
//
dhūmraṃ sāmīradigbhāge
dhvajahastaṃ sucañcalam
uttaraṃ dhavalaṃ jñeyaṃ
gadākheṭakadhāri ca
//
sphaṭikābhaṃ tathaiśānyāṃ
triśūlāyudhapāṇikam
evaṃ dhyānaparo yastu
cakrametatsadābhyaset
//
vatsarārdhādvarārohe
tasya siddhistridhā bhavet
mahendre malaye sahye
pāriyātre 'rbude tathā
//
vindhye śrīparvate caiva
tathā kolagirau priye
gaṅgāyamunāsaṃbādhe
kurukṣetre varānane
//
gaṅgādvāre prayoge ca
brahmāvarte samāsthitaḥ
antarvedyāṃ supuṇyāyāṃ
narmadāyāṃ tathaiva ca
//
susnigdhadeśe bhūbhāge
padmaṣaṇḍairmanorame
yeṣu yeṣu pradeśeṣu
svayaṃbhūrbhagavāñchivaḥ
//
teṣu sthāneṣu deveśi
niyamastho jitendriyaḥ
vāṅniruddhaḥ prasannātmā
lakṣākṣarajape rataḥ
//
śākabhakṣaḥ phalāhārī
nīvārādyaśane rātaḥ
trikālapūjānirato
'thāgnikāryaparāyaṇaḥ
//
bhāvitātmā mahāsattvo
rakṣāyāśca vidhānavīt
tasya mantraḥ prasiddhyettu
sādhayetsacarācaram
//
kālāgnirnarakāścaiva
pātālā hāṭakeśvaraḥ
saptalokaṃ sabrahmāṇḍaṃ
pañcāṣṭakamataḥ param
//
devayonyaṣṭakaṃ caiva
pradhānapuruṣāntakam
niyatiḥ kālatattvaṃ ca
rāgo vidyā kalā tathā
//
māyā vidyeśvaraṃ tattvaṃ
sādākhyaṃ śaktigocaram
sarvaṃ siddhyatyanāyāsān
mantrarājaprabbhāvataḥ
//
pūrvoktaṃ karma vai kṣipram
adhamaṃ madhyamottamam
sādhayennātra saṃdeho
bhairavasya vaco yathā
//
athaikavīramāśritya
aṅgaṣaṭkasamanvitam
jātiyogayutaṃ kṛtvā
aṣṭapatre kuśeśaye
//
pūjayetpūrvavidhinā
japahomārcane rataḥ
dhyāyanneva mahādevi
svacchandaṃ parameśvaram
//
prāpnoti cintitānkāmān
devi nāstyatra saṃśayaḥ
atha rakṣāvidhāneṣu
aghoraṃ yojayedyathā
//
tathāhaṃ kathayiṣyāmi
tadekāgramanāḥ śṛṇu
dvātriṃśadarasaṃyuktaṃ
cakramālikhya bhāmini
//
nābhikesarasaṃyuktaṃ
susamaṃ tu varānane
gorocanāṃ tu saṃgṛhya
siddhālaktakasaṃyutām
//
dūrvākāṇḍena deveśi
haritena samālikhet
vidyārājaṃ karṇikāsthaṃ
bindunādasamanvitam
//
śaktyavasānaṃ deveśi
tasminsādhyaṃ samālikhet
kaṣamadhye varārohe
nayanādyantarodhitam
//
īkāraveṣṭitaṃ kṛtvā
arakasthā niveśayet
pūrvoktadevatā devi
tadgarbhe sādhyamālikhet
//
bhavagarbhe tu tatkṛtvā
īkārākhyena veṣṭayet
trīnvārāṃstu varārohe
dhyānayogasamāśritaḥ
//
ūrdhve caiva tu saṃrodhya
kroṃkāreṇa varānane
indunācchuritaṃ kṛtvā
puṣpadhūpaiḥ prapūjayet
//
veṣṭayeccaiva tadbhūrjam
arandhraṃ nirvraṇaṃ samam
pañcaraṅgakasūtreṇa
veṣṭayitvā varānane
//
sikthena muṭayetpaścāt
kṣaudramadhye nidhāpayet
yadā mṛtyuvaśāghrātaṃ
kālena kalitaṃ priye
//
ariṣṭacihnitaṃ jñātvā
rakṣāmetāṃ samālikhet
tasya mṛtyurna jāyeta
ityevaṃ bhairavo 'bravīt
//
kapālīśasya garbhe tu
nāma yasya samālikhet
bhūrjapatre varārohe
rocanāyā rasena tu
//
oṃkārapuṭamadhyasthaṃ
rodhitaṃ nayanākṣaraiḥ
vauṣaḍjātiprayogeṇa
tasya mṛtyurna jāyate
//
śikhyāhvena tu deveśi
sādhyanāma vidarbhayet
analārṇamadhaścordhve
sādhyārṇeṣu niyojayet
//
tasya vai jāyate dāhaḥ
phaṭkārādyantarodhitam
jvalantaṃ cintayetsādhyaṃ
dinānāṃ saptakaṃ yadi
//
tatkṣaṇājjāyate dāho
bhairavasya vaco yathā
krodharājaniruddhaṃ tu
śmaśānapaṭamadhyagam
//
śmaśānādalinā lekhyaṃ
viṣaraktānvitena tu
yasya nāma varārohe
huṃphaṭkāravidarbhitam
//
mārayetisamāyogāt
krūrajātisamanvitam
mriyate saptarātreṇa
yo rakṣābhiḥ surakṣitaḥ
//
vikarālo mahādevi
ūrdhvādhaḥ pāśasaṃsthitaḥ
sādhyanāmnastu deveśi
huṃphaṭkāravidarbhiṇaḥ
//
na kṣāmayatyayatnena
tasya śatrorbhayaṃ bhavet
manmathena yutaṃ kṛtvā
sādhyanāma varānane
//
dhruvādyaṃ svāhayāntena
raktadhyānasamanvitam
amuko 'tra varārohe
taddiśo 'bhimukhaḥ sthitaḥ
//
amukasya vaśaṃ yātu
japahomau samācaret
saptāhādvaśamāyāti
iti śāstrasya niścayaḥ
//
meghanādāvasāne tu
nāma yasya samālikhet
yakārādyantasaṃruddhaṃ
mantraṃ phaḍdvitayānvitam
//
pretasthāne nidhāpyaitad
bhairavaṃ tatra pūjayet
akṣapuṣpairvarārohe
taddiśo 'bhimukhaḥ sthitaḥ
//
tamuccāṭayate kṣipraṃ
devi nāstyatra saṃśayaḥ
somarājena deveśi
ādimadhyāntasaṃyutam
//
nāma yasya samālikhya
vaṣaḍjātisamanvitam
saṃnidhāpya trimadhure
sthāpayetsurasundari
//
saptarātraprayogeṇa
trikālāṣṭaśatena ca
asādhyaṃ sādhayatyāśu
dhanaṃ ca vipulaṃ labhet
//
pañcāṅgena piśācasya
krodharājāvasānikām
saṃjñāṃ samuccareddevi
krūrajātisamanvitām
//
unmatto jāyate sādyo
homena ca japena ca
mṛtyunñjayaṃ pravakṣyāmi
tamekāgramanāḥ śṛṇu
//
bhūrjapatraṃ samādāya
nīrandhraṃ nirvraṇaṃ samam
tasminsamālikhetpadmam
aṣṭapatraṃ sakarṇikam
//
tasminvai karṇikāmadhye
sādhyanāma samālikhet
saṃveṣṭayāṣṭau diśo devi
svacchandena kṛśodari
//
praṇavena tu saṃveṣṭya
patreṣvevaṃ samālikhet
patrāṣṭake 'pyaghorasya
nāmādhastātsamālikhet
//
vaktavyaṃ deva saṃrakṣa
śaraṇaṃ tvāmupāgatam
ādau tryakṣaravinyāsaṃ
svacchandaṃ tadanantaram
//
janmanāma tu sādhyasya
akṣarāntaritaṃ likhet
punastryakṣaravinyāsaṃ
vaṣaḍantaṃ niyojayet
//
muṭitvā sikthakenaiva
kṣīramadhye tu prakṣipet
jāyate paramā śāntiḥ
punaranyannibodha me
//
juṃsaḥ saṃpuṭamadhyasthaṃ
praṇavobhayasaṃyutam
nāma kṛtvā varārohe
prakṣipenmadhuratraye
//
parāṃ śāntimavāpnoti
mṛtyurogairna bādhyate
bhūrjapatraṃ samādāya
rocanāyā varānane
//
mātṛkāntaritaṃ nāma
dūrvākāṇḍena cālikhet
tadabhyantaragarbhe tu
svarairantarītaṃ kuru
//
punargarbhe samālikhya
sādhyanāma varānane
dhruveṇa veṣṭayetpaścād
vakāreṇa tataḥ priye
//
sakāraṃ ca kṣakāraṃ ca
likhecca tadanantaram
punarveṣṭaya ṭhakāreṇa
māyābījena suvrate
//
aṅkuśena niruddhyeta
rakṣāṃ mṛtyuvināśinīm
svacchandasahitāṃ devi
praṇavenādiyojitām
//
vaṣaḍjātisamopetāṃ
karpūrakṣodacarcitām
gandhapuṣpādinā pūjya
prakṣipenmadhuratraye
//
jāyate paramā śāntir
nātra kāryā vicāraṇā
athavā guṭikāṃ kṛtvā
kaṇṭhe bāhau ca dhārayet
//
tasya vyādhirna jāyeta
ityevaṃ bhairavo 'bravīt
tryakṣaraṃ mūlamantraṃ ca
vaṣaḍjātisamanvitam
//
bhojanodakapāne tu
mantrayitvāśnataḥ sadā
na tasya jāyate mṛtyur
bhairavasya vaco yathā
//
athā hinā mahādevi
dūṣitaḥ sādhako yadā
mūlamantrasamopetam
aghoraṃ tatra yojayet
//
ātmano bhairavaṃ rūpaṃ
kṛtvā caiva sudāruṇam
daṃṣṭrākarālavikaṭaṃ
jvālāmālopaśobhitam
//
sarpairlalallambamānaiḥ
khaḍgahastaṃ subhīṣaṇam
pūrvarūpasamopetaṃ
sūryakoṭisamaprabham
//
tenākrāntaṃ mahādevi
daṣṭakaṃ tu vicintayet
tajjvālābhiḥ sudīptābhir
dagdhaṃ saṃcintayedviṣam
//
tatkṣaṇāddevadeveśi
nirviṣaḥ sa tu jāyate
graheṣvevaṃ vidhaṃ dhyānaṃ
yaḥ kuryānmocayetkṣaṇāt
//
atha dhyāne hyakuśalo
yadā kaścinnaro bhavet
tadāgadairmahādevi
nirviṣaṃ kurute kṣaṇāt
//
kumāridvitayaṃ gṛhya
nāginyā tu sahaikataḥ
gokarṇikāsitaṃ mūlaṃ
somāhvāmūlasaṃyutam
//
āmagokṣīrasaṃpiṣṭaṃ
bhakṣayennirviṣo bhavet
gonimbasya ca mūlena
nirviṣatvaṃ prajāyate
//
aśvamārasya mūlaṃ tu
udakena tu peṣayet
pāne nasye pradātavyaṃ
tadā bhavati nirviṣaḥ
//
āragvadhasya mūlaṃ tu
udakena ca peṣayet
pāne nasye pradātavyaṃ
tadā bhavati nirviṣaḥ
//
madhukasya tu sāraṃ yan
nasye pāne prayojayet
nirviṣastu prajāyeta
bhairavasya vaco yathā
//
jambulāsikamūlaṃ tu
pāne nasye prayojayet
nirviṣastu bhaveddevi
nātra kāryā vicāraṇā
//
ṣaḍbindupaṭakharjūra
sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet
mayūrapittasaṃyuktaṃ
guṭikāṃ kārayetpriye
//
trilohaveṣṭitāṃ kṛtvā
kare kaṇṭhe nidhāpayet
na viṣaṃ kramate tasya
yaśca daṣṭo mahoragaiḥ
//
agadānghṛtasaṃyuktān
pibedvai viṣadūṣitaḥ
na viṣaṃ kramate tasya
iti śāstrasya niścayaḥ
//
evamanye 'pi ye yogāḥ
svacchandena vinirmitāḥ
kālāgnirnarakāścaiva
pātālā hāṭakeśvaraḥ
//
[pradadyādbhāvitātmā ca
siddhyante nātra saṃśayaḥ
svacchandeneti sarvaṃ hi
parameśvareṇa pravartitam]
//
iti svacchandatantre navamaḥ paṭalaḥ samāptaḥ
daśamaḥ paṭalaḥ
adhvāyaṃ tu mahādeva
sūcito na tu varṇitaḥ
kathayasva prasādena
sādhakānāṃ hitāya tam
//
adhvānaṃ saṃpravakṣyāmi
sādhakānāṃ hitāya vai
atha kālāgnirudrādhaḥ
kaṭāhaḥ saṃvyavasthitaḥ
//
koṭiyojanabāhulyaḥ
tasyordhve bhuvanāni tu
navanavatikoṭyaścāpy
aṇḍānāṃ tu sahasrakam
//
koṭīnāṃ saptatirlakṣāṇy
ayutānāṃ sahasrakam
arbudānyatha vṛndāni
kharvāṇi ca tathaiva ca
//
padmāni cāpyasaṃkhyānīty
evamādīnyanekaśaḥ
teṣāṃ vai nāyako hyatra tv
anantaḥ parameśvaraḥ
//
tena śuddhena śuddhāni tv
aṇḍānyatrohakaiḥ saha
śaktyādhārāśrayaireva
dvātriṃśatparisaṃkhyayā
//
koṭikoṭiparīvārās tv
anaupamyaguṇānvitāḥ
divyāṅgānaughasaṃkīrṇā
bhrūbhaṅgalalitekṣaṇaiḥ
//
sūryāyutapratīkāśās
toraṇāṭṭālamaṇḍitāḥ
na tatra diḥkhitaḥ kaścin
muktvā diḥkhamanaṅgajam
//
ramante tatra vai vīrā
nārībhiḥ saha līlayā
bhuvaneṣu vicitreṣu
yonyākāreṣu saṃsthitāḥ
//
bhuvanānyevamuktāni
bhuvanāntaravāsinām
sarvāṇi śuddhimāyānti
tānyanante viśodhite
//
athopariṣṭātkālāgniḥ
śrīkaṇṭhena niveśitaḥ
adhikāraṃ prakurute
tadājñānuvidhāyakaḥ
//
anekarudrakoṭībhir
upetastiṣṭhati priye
adhunā saṃpravakṣyāmi
pramāṇaṃ śivanirmitam
//
yojanānāṃ varārohe
yathā bhavati tacchṛṇu
avyaktāddaśabhirbhāgair
mahānsthūlo vibhāvyate
//
dvipañcabhāgo mahato
bhūtādiḥ sthūla ucyate
bhūtādeḥ parimāṇaṃ ca
bhāvagrāhyaṃ na cākṣuṣam
//
bhūtāderyaddaśaguṇam
aṇīyo dṛśyate rajaḥ
jālāntaragate bhānau
paramāṇuḥ sa ucyate
//
aṣṭānāṃ paramāṇūnāṃ
samavāyastu yo bhavet
trasareṇuḥ sa vikhyātaḥ
tatpadmaraja ucyate
//
trasareṇavaśca yetvaṣṭau
vālāgraṃ tu vidhīyate
vālāgrāṇi tathātvaṣṭau
likṣeti parikīrtitā
//
likṣāścāṣṭau viduryūkāṃ
yūkāścāṣṭau yavo bhavet
aṣṭau yavā varārohe
parvāṅguṣṭhamathāṅgulam
//
dvādaśāṅgulamānena
vitastistāla ucyate
tāladvayaṃ bhaveddhastaś
caturviṃśatikāṅgulaḥ
//
caturhasto dhanurdaṇḍo
nālikā yūpa eva ca
dhanuḥ sahasre dve pūrṇe
krośaḥ samabhidhīyate
//
krośadvayena gavyūtir
gavyūtī dve tu yojanam
anena parimāṇena
yojanānāṃ yaśasvini
//
siṃhāsanaṃ mahādīptaṃ
sahasradvayavistṛtam
sahasramucchritaṃ tasya
mahāpīṭheṣu suvrate
//
tiṣṭhate tatra deveśaḥ
kālo dvādaśalocanaḥ
sitaraktapītakṛṣṇaś
caturvaktro mahābalaḥ
//
raktāṅgo 'tha karālaśca
piṅgabhrūśmaśrulocanaḥ
vaktrajvālā jaṭājvālā
lomajvālāḥ sujājvalāḥ
//
jvalantyasyāyudhajvālāḥ
sutīvrāḥ karamadhyagāḥ
jvalatparvatavaddīpto
jvalajjvālābhirājitaḥ
//
daśabāhurmahātmā vai
khaḍgakheṭakadhārakaḥ
śaraśārṅgavihastaśca
pāśāṅkuśadharastathā
//
kapālakhaṭvāṅgadharo
varadābhayapāṇibhṛt
daśayojanalakṣāṇi
śarīraṃ bhāti bhāsvaram
//
koṭiyojanamānena
bhuvanaṃ cāsya jājvalam
saṃbhṛtaṃ rudrakanyābhī
rudrairjvalitaśūlibhiḥ
//
nānārūpavimānaiśca
prajvaladbhiḥ samāvṛtam
jvālāstasya viniṣkrāntāḥ
koṭayo daśacordhvataḥ
//
tasyopariṣṭāddeveśi
pañcakoṭyo varānane
na kaścinnavasatyatra
dhūmoṣmaparivāritaḥ
//
ataḥ paraṃ varārohe
narakāḥ parikīrtitāḥ
pañcāśatkoṭayo devi
kathitāhyanupūrvaśaḥ
//
pradhānaṃ saṃpravakṣyāmi
śataṃ tatra varānane
catvāriṃśatsamopetaṃ
kathitaṃ nāmataḥ śṛṇu
//
avīcī rauravaścaiva
mahāraurava eva ca
tāmisraścāndhatāmisraḥ
saṃjīvanasujīvanau
//
padmaścaiva mahāpadmaḥ
kālasūtrastathaiva ca
sūcīmukhaḥ mahākāyaḥ
kṣuradhāro 'siparvataḥ
//
asistālo drumaścaiva
drumamastaka eva ca
drumārāmaśca vikhyātaḥ
kumbhīpākastathaiva ca
//
ambareṣo 'ṅgārarāśiḥ
tīkṣṇatuṇḍastathaiva ca
vajratuṇḍaśca śakuniḥ
mīnodarakharodarau
//
sandaṃśaḥ vajrakāyaśca
medakaśca varānane
uṣṭragrīvo mahākāyo
vetālo vaḍavāmukhaḥ
//
asṛkpūyahradaścaiva
bhramaro maṣakastathā
saṃgrahaśca kapālaśca
taptakavaca eva ca
//
gajapādo mahāvaktraḥ
kūrmākhyonakulastathā
pīḍanaścaivakumbhīraḥ
krakacaḥ śūlameva ca
//
anaṅgaścāṅgārodgāraḥ
pradīptastrimukhastathā
pañcavaktraḥ śatāsyaśca
jalauko biladhūmakaḥ
//
sutapto jatupaṅkaśca
ghorarūpo 'tidāruṇaḥ
asthibhaṅgaḥ pūtimāṃsaḥ
dravyaścaiva tvamedhyakaḥ
//
ulūkaḥ paraśurdaṇḍaḥ
kākākhyaśca tathaiva ca
socchvāsaśca nirucchvāsaḥ
vṛkāsyaśca tathaiva ca
//
aśvāsyo gopalādaśca
aloko dahanastathā
śvavaktro 'tha davāgniśca
kṣārakūpastathā tamaḥ
//
ahīnāṃ nicayaścaiva
taptapāṣāṇa eva ca
virūpo rūpavāṃścaiva
citrī citradharastathā
//
kṛṣṇapiṅgalaraktāsyaḥ
mahiṣo rākṣasastathā
kubjaḥ uttaptatailākhyaḥ
aśanī vṛṣṭimudgarau
//
musalaḥ anātapaścaiva
yamalādristathaiva ca
krimikūṭaḥ bahuśākhaḥ
śalmaliśca phaḍistathā
//
nigaḍo loharajjuśca
lohapañjara eva ca
tanubhedaścoragaśca
vṛścikaḥ kāla eva ca
//
vajrakaṇaḥ kaṭāhaśca
paṭṭaḥ saṃkula eva ca
ghoraścājagaraścaiva
mahāvaitaraṇī tathā
//
gṛddhraśca kuraraścaiva
kukkuṭaśca pramardakaḥ
kardamaḥ durduraścaiva
lamboṣṭho vajranāsikaḥ
//
cipiṭaḥ khañjarīṭaśca
śavalo nīla eva ca
kākaḥ kaṅkumamukhaścaiva
śivārāvastataḥ paraḥ
//
gajanādo mahānādaḥ
siṃhanādastathaiva ca
mahāgrāhastathā nakro
mūṣikākīṭasāgaraḥ
//
avākśirāḥ trirāvartaḥ
cakrapīḍanakastathā
trapulepastrapukūpaḥ
ikṣuyantraḥ girerlatā
//
kaṭaṅkaṭaścavikhyātaḥ
taptavāluka eva ca
ete 'tighorā narakās
trikoṇāḥ parikīrtitāḥ
//
asatkarmaratānāṃ ca
prāṇināṃ pātanāya tu
nistriṃśakarmakartṝṇāṃ
śaṭhānāṃ pāpināṃ tathā
//
nirdayādhamajātīnāṃ
parahiṃsāratātmanām
paradāraratānāṃ ca
śivaśāstrasya dūṣiṇām
//
devadravyāpahartṝṇāṃ
brahmaghnapitṛghātinām
goghnānāṃ ca kṛtaghnānāṃ
mitravisrambhaghātinām
//
suvarṇabhūmihartṝṇāṃ
śaucācāranivartinām
dayādākṣiṇyahīnānāṃ
paiśunyānṛtacetasām
//
narakāstu samākhyātās tv
akarmapathavartinām
śubhakarmaratā lokā
narake na patanti hi
//
tatsamāsena vakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
satyaṃ kṣāntirahiṃsā ca
śaucaṃ snānamakalkatā
//
dayālaulyaṃ ca yasyāsau
narakānnādhigacchati
śānto dāntaḥ suhṛṣṭātmā tv
anahaṃkāravānsamaḥ
//
adrohī cānasūyaśca
paraiśvarye ca niḥspṛhaḥ
amātsaryamamānitvaṃ
śivabhaktiracāpalam
//
japadhyānaratiḥ sthairyaṃ
kārpaṇyasya ca varjanam
vratāni niyamāścaiva
svādhyāyaśca tridaṃdhyatā
//
sarvatra śraddadhānatvam
ārjavaṃ hrīrmanasvitā
tejaḥ praśāntiḥ saṃtoṣo
'priyavākyavivarjanam
//
samīkṣyakāritā nityaṃ
manohaṃkāranigrahaḥ
adambhitvamamāyitvam
akalko jñānaśīlatā
//
pitṛdevārcane bhaktir
gobrāhmaṇa śaraṇyatā
agnau homo gururdānaṃ
jñānināṃ paryupāsanam
//
ekānte ca ratirdhyānam
ātmanyeva ca tuṣṭatā
avyāpāraḥ parārtheṣu
audāsīnyamanāgasaḥ
//
akrodhitvamanālasyām
ete dharmāḥ prakīrtitāḥ
yastvetānbhajate bhāvān
so 'mṛtatvāya kalpate
//
naśyanti pauruṣāḥ pāśā
ye 'pyanantāḥ prakīrtitāḥ
śivācāraratānāṃ tu
dhārmikāṇāṃ hi dehinām
//
tasmādevaṃ tu vijñāya
mano dharme niyojayet
yasya cittamasaṃbhrāntaṃ
nirvikalpamakalmaṣam
//
sa yāti paramāṃllokān
narakāṃśca na paśyati
yasya buddhirasaṃmūḍhā
sarvabhūteṣvapātakī
//
akalkavānsattvavānyo
narakānsa na paśyati
jitāni yenendriyāṇi
mano yasya vaśe sthitam
//
tajjayena jitaṃ sarvaṃ
trailokyaṃ sacarācaram
svakārye parakārye vā
yasya buddhiḥ sthirā bhavet
//
etadeva hi pāṇḍityaṃ
śeṣāḥ pustakavācakāḥ
ityeṣa tāntriko nyāyaḥ
kathitastu samāsataḥ
//
atāntrikāṇāmanyeṣāṃ
parisaṃkhyā na vidyate
śivaśāstraratā ye tu
gurubhaktiparāyaṇāḥ
//
paratattvavido ye tu
na teṣāṃ duritaṃ bhavet
eteṣāṃ narakāṇāṃ tu
pradhānāni nibodha me
//
pañcatriṃśattu narakāḥ
caturbhedāḥ prakīrtitāḥ
catvāriṃśacchataṃhyetat
samāsātparikīrtitam
//
tairviśuddhairviśuddhyanti
pañcāśatkoṭayastu tāḥ
pañcatriṃśadyadā vaite
dvātriṃśadvā viśodhitāḥ
//
catvāriṃśacchataṃ śuddhaṃ
tadetatsyādvarānane
tribhiḥ śuddhaistu dvātriṃśac
chuddhā eva bhavanti hi
//
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi
trayāṇāṃ varavarṇini
avīciścaiva vikhyātaḥ
kumbhīpākaśca dāruṇaḥ
//
mahārauravarājaśca
sthānaṃ teṣāṃ nibodha me
adhomadhyordhvabhāgeṣu
saṃsthitāste yathākramam
//
vyāptiṃ teṣāṃ pravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
narakaikādaśagatam
avīciṃ śodhayetpriye
//
ātmanā dvādaśaṃ devi
kumbhīpākaṃ viśodhayet
mahārauravasaṃjñaṃ cāpy
evameva na saṃśayaḥ
//
pañcatriṃśatpravakṣyāmi
samāsena varānane
avīciḥ kriminicayo
nadī vaitaraṇī tathā
//
lohaśca śalmaliścaivāpy
asiparvata eva ca
socchvāsaśca nirucchvāsaḥ
pūtimāṃsaḥ parastathā
//
taptatrapuḥ kṣārakūpo
jatulepastathaiva ca
antarbhūtā avīcau tu
kumbhīpākasya śrūyatām
//
asthibhaṅgaḥ krakacachedaḥ
kūpaścāpi kaṭaṅkaṭaḥ
vasāmiśrohyayastuṇḍas
trapulepaḥ prakīrtitaḥ
//
kumbhīpākaśca vijñeyas
tīkṣṇāsiśca tathaiva ca
tapralohaśca vijñeyaḥ
kṣuradhārapathastathā
//
aśaniśca sutaptaśca
dvādaśaite prakīrtitāḥ
ekādaśāntarvijñeyāḥ
kumbhīpākasya dāruṇāḥ
//
mahārauravarāje ca
ata ūrdhvaṃ nibodha me
kālasūtro mahāpadmaḥ
kumbhaḥ saṃjīvanekṣukau
//
pāśo 'mbareṣakaścaiva
ayaḥpaṭṭastathaiva ca
daṇḍayantrastvamedhyaśca
ghorarūpastathāparaḥ
//
mahāraurava eteṣām
upariṣṭādvyavasthitaḥ
avīcau kṛminarakān
kumbhīpāke sudāruṇān
//
mahārauravake 'medhyān
antarbhūtānvicintayet
dvātriṃśannarakāṇāṃ ca
mānaṃ caiva nibodha me
//
navanavatirlakṣāṇi
ekaikasyocchrayaḥ smṛtaḥ
lakṣamātrāntarā jñeyā
dvātriṃśaccāpyanukramāt
//
eteṣāmupariṣṭāttu
prabhutvena varānane
yogaiśvaryaguṇopetaḥ
kūṣmāṇḍādhipatiḥ sthitaḥ
//
navanavatirlakṣāṇi
puraṃ tasya prakīrtitam
tasyopariṣṭātpātālān
kathayāmi samāsataḥ
//
ābhāsaṃ varatālaṃ ca
śarkaraṃ ca gabhastimat
mahātalaṃ ca sutalaṃ
rasātalamataḥ param
//
sauvarṇamaṣṭamaṃ jñeyaṃ
sarvakāmasamanvitam
ābhāsādyāvatsauvarṇaṃ
pramāṇaṃ kathayāmi te
//
sahasranavakotsedham
ekaikaṃ tu purottamam
ekaikasyāntaraṃ jñeyaṃ
sahasraparisaṃkhyayā
//
chatrākārāṇi sarvāṇi
teṣāṃ vai bhuvanāni tu
sarvakāmaiḥ sametāni
guṇaiḥ sarvairyutāni tu
//
hemaprākāraśikharaiś
chatradhvajasamākulaiḥ
kiṅkiṇījālamukharais
toraṇāṭṭālamaṇḍitaiḥ
//
nirgamaiḥ sagavākṣaiśca
divyavastravibhūṣitaiḥ
tantrīmurajavādyaiśca
geyatūryaravākulaiḥ
//
nānābhuvanapaṅktyoghaiḥ
sarvaratnasamujjvalaiḥ
prāsādaistuṅgaśikharaiś
candrātapasamaprabhaiḥ
//
rathyāmārgavarārāmaiḥ
sadāpuṣpaphalānvitaiḥ
kokilārāvamadhuraiḥ
śikhiṣaṭpadasevitaiḥ
//
haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś
cakravākopaśobhitaiḥ
sārasārāvasaṃghuṣṭa
padminīṣaṇḍamaṇḍitaiḥ
//
taḍāgaiḥ svacchatoyāḍhyair
dīrghikābhiryutāni tu
puruṣaiśca mahākāyair
mahābalaparākramaiḥ
//
sarvaiśvaryasvarūpāḍhyaiḥ
sarvalakṣaṇasaṃyutaiḥ
divyavastraiḥ sutāmbūlair
divyagandhānulepanaiḥ
//
divyābharaṇasaṃyuktair
mukuṭai ratnamaṇḍitaiḥ
śivārādhanasaktā ye
tatprasādena sādhakāḥ
//
te viśanti mahādevi
pātālaṃ siddhasevitam
rasaṃ rasāyanaṃ divyaṃ
siddhadravyaṃ labhanti te
//
krīḍanti cānye satataṃ
divyānāṃ yoṣitāṃ gaṇaiḥ
kāminaḥ kāmarūpaistu
mattamātaṅgagāmibhiḥ
//
sarvābharaṇasaṃyuktaiḥ
kāmaśāstrasupeśalaiḥ
divyavastraparīdhānaiḥ
stanabhārasamānataiḥ
//
madhyakṣāmaiḥ prasannāsyais
taralāyatalocanaiḥ
sakiṅkiṇīnitambaiśca
hārakeyūraśobhitaiḥ
//
sugandhigandhaliptāṅgaiḥ
kāñcīmekhalamaṇḍitaiḥ
evaṃ te kathitā devi
pātālāntaravāsinaḥ
//
trayo 'surāstathā nāgā
rākṣasāśca vibhāgataḥ
ekaikatra ca pātāle
kathitāste varānane
//
pātālasaptake jñeyās
tathānye bhuvanādhipāḥ
balohyatibalaścaiva
balavānbalavikramaḥ
//
subalo balabhadraśca
balādhyakṣaśca kīrtitāḥ
etaiḥ śuddhairime śuddhāḥ
saptapātālavāsinaḥ
//
yadūrdhve caiva sauvarṇaṃ
pātālaṃ parikīrtitam
tatra vasatyasau devo
hāṭakaḥ parameśvaraḥ
//
purakoṭisahasraistu
samantātparivāritaḥ
siddhairudragaṇairdivyair
bhaginīmātṛbhirvṛtaḥ
//
yoginīyogakanyābhī
rudraiścaiva sakanyakaiḥ
siddhadravyasamairmantraiś
cintāmaṇirasāyanaiḥ
//
siddhavidyāsamṛddhaṃ vai
hāṭakeśasya mandiram
haṭhatpraveśayellokāṃ
stadbhāvagatamānasān
//
tenāsau hāṭakaḥ prokto
devadevo maheśvaraḥ
tasyordhve tu sahasrāṇi
yojanānāṃ tu viṃśatiḥ
//
bhūkaṭāhaḥ samuddiṣṭaḥ
samantāttu varānane
ato bhagavatī pṛthvī
nānājanapadākulā
//
tasyā madhye mahāmeruḥ
sauvarṇaśca varānane
tasyācalasya vistāram
ūrdhvādhaḥ kathayāmi te
//
yojanānāṃ sahasrāṇi
caturaśītirucchritaḥ
ṣoḍaśaiva sahasrāṇi
adhobhāge praropitaḥ
//
tānyeva mūlavistāraḥ
dviguṇo mūrdhavistaraḥ
tasyordhve tu sabhā divyā
nāmnā caiva manovatī
//
caturdaśasahasrāṇi
yojanānāṃ pramāṇataḥ
sarvaratnasuśobhāḍhyā
strīsahasrasamanvitā
//
sarvabhogagaṇopetā
brahmaṇastu mahātmanaḥ
siddhavidyādharākīrṇā
ṛṣibhiḥ parivāritā
//
tasyā īśānadigbhāge
jyotiṣkaṃ śikharaṃ smṛtam
sūryakoṭipratīkāśaṃ
gaṇaprathamasevitam
//
sarvartukusumopetaṃ
devagandharvasevitam
strīsahasrasamākīrṇaṃ
sarvaiśvaryasamanvitam
//
tatrāste bhagavāndevas
tryambakaḥ parameśvaraḥ
lokapālairvṛto 'sau hi
brahmaviṣṇvindranāyakaḥ
//
mamāṃśaṃ taṃ vijānīyāḥ
surasiddhanamaskṛtam
adhikāraṃ prakurute
parecchāsaṃpracoditaḥ
//
sabhāyā brahmaṇo 'dhastāt
sahasrāṇi caturdaśa
yojanānāṃ parityajya
cakravāṭaḥ samantataḥ
//
svargāṣṭakaṃ samuddiṣṭaṃ
tatra tiṣṭanti lokapāḥ
pūrveṇendrasya vikhyātā
purī nāmnāmarāvatī
//
tejovatī tathāgneyyāṃ
citrabhānoḥ prakīrtitā
dakṣiṇe yamarājasya
nāmnā saṃyamanī purī
//
kṛṣṇāṅgārā tu naiṛtyāṃ
rākṣaseśasya kīrtitā
paścimena jaleśasya
nāmnā śuddhavatī smṛtā
//
vāyavyāṃ tu purī vāyor
nāmnā gandhavahā priye
uttareṇāpi somasya
purī nāmnā mahodayā
//
aiśānyāmīśarājasya
purī nāmnā yaśovatī
etāsāmuttare devi
śṛṇu ṣaḍviṃśatiṃ purīḥ
//
dakṣiṇenāmarāvatyāḥ
kāmavatyapsaraḥ purī
sauvarṇī siddhasaṅghānāṃ
tasyā vai dakṣiṇena tu
//
tasyā vai dakṣiṇenānyā
padmarāgopaśobhitā
ādityānāṃ purīkhyātā
nāmnācāṃśumatī śubhā
//
sādhyānāṃ rājatī divyā
khyātā vai kusumāvatī
vahneḥ paścimadigbhāge
viśveṣāṃ revatī purī
//
tasyāstu paścime devi
divyā vai viśvakarmaṇaḥ
paścime dharmarājasya
mātṛnandā purī smṛtā
//
krīḍanti mātarastatra
madhupānavighūrṇitāḥ
rudrāṇāṃ paścime tasyā
rohitā nāma kāñcanī
//
tatra śūladharā rudrā
yamasya paricārakāḥ
tasyāḥ paścimato jñeyā
nāmnā guṇavatī purī
//
ekādaśānāṃ rudrāṇāṃ
vajraprākāratoraṇā
nirṛteḥ pūrvabhāge tu
piṅgalā nāma vai purī
//
svakarmasaṃjñā deveśi
piśācāstatra saṃsthitāḥ
nairṛtyuttarasāmīpye
purī kṛṣṇāvatī smṛtā
//
nistriṃśā nāma tatraiva
vasanti rākṣasāḥ sadā
tasyā apyuttare bhāge
purī haimī sukhāvatī
//
mitro vasati tatraiva
bahubhṛtyajanāvṛtaḥ
tasyā apyuttare haimī
gāndharvī nāma viśṛtā
//
vasanti tatra gandharvā
divyakanyāsamāvṛtāḥ
daśakoṭisahasrāṇi
teṣāṃ saṃkhyā prakīrtitā
//
bhūtānāṃ siddhasenā tu
varuṇasya tu dakṣiṇe
hemasaṃjñā vasūnāṃ tu
varuṇasyāpi cottare
//
tasyāstūttarato devi
nāmnā siddhavatī purī
sarvavidyādharāṇāṃ tu
sā purī parikīrtitā
//
vāyordakṣiṇato devi
siddhā nāmnā purī smṛtā
vasanti kinnarāstatra
purairhemārkasaprabhaiḥ
//
vāyoḥ pūrveṇa gāndharvī
haimī citrarathasya tu
gandharvarājamukhyasya
divyagandharvanāditā
//
āste bhagavatī sākṣāt
saprasvaravibhūṣitā
grāmatrayaparīdhānā
jātimekhalamaṇḍitā
//
mūrcchanātānacitrāṅgī
nānātālakalodayā
lakṣaṇavyañjanopetā
madhyamenāvaguṇṭhitā
//
gandharvairgīyamānā sā
tatra devī sarasvatī
nāradādyaiśca ṛṣibhir
nāgakinnarasevitā
//
tasyāḥpūrveṇa citrā vai
tumbururnāradasya ca
somasya paścātpramadā
guhyakānāṃ purī smṛtā
//
pūrveṇaiva tu somasya
nāmnā citravatī purī
sarvadhātumayī citrā
kuberasya mahātmanaḥ
//
ṣaḍviṃśatisahasraistu
koṭīnāṃ parivāritaḥ
yakṣāṇāmuttamaḥ śrīmān
āste bhogairanuttamaiḥ
//
tasyā pūrve śubhā nāmnā
jāmbūnadamayī purī
tatra vai karmadevāstu
devatvaṃ karmaṇā gatāḥ
//
paścimeneśarājasya
viṣṇorvai śrīmatī purī
tatrāste śrīpatiḥ śrīmān
atasīpuṣpasannibhaḥ
//
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ
pītavāsā janārdanaḥ
īśasya dakṣiṇebhāge
nāmnā padmavatī purī
//
mahāpadmopaviṣṭasya
padmamālādharasya tu
padmapatrāyatākṣasya
brahmaṇaḥ padmajanmanaḥ
//
tasyā dakṣiṇato devi
nāmnā kāmasukhāvatī
aśvinau tatra deveśi
tathā dhanvantariḥ sthitaḥ
//
uttaretvamarāvatyā
mahāmegheti viśrutā
vināyakānāṃ sā divyā
vasatistatra kalpitā
//
daśakoṭisahasrāṇi
vīryavantaḥ śubhāstathā
vināyakā mahādīptā
agnijvalitatejasaḥ
//
asurāṇāṃ vadhārthāya
aṅguṣṭhānnirmitā mayā
evaṃvidhairadhaścordhvaṃ
meruḥ puravarairvṛtaḥ
//
puryaśca yāḥ samākhyātā
meroścaiva samantataḥ
purakoṭisahasraistu
sarvāstāḥ saṃbhṛtāḥ priye
//
sarvaiśvaryasusaṃpūrṇāḥ
sarvaratnasamujjvalāḥ
divyastrībhiḥ samākīrṇā
divyapuṃbhiḥ samākulāḥ
//
ānandaḥ satataṃ devi
devānāṃ ca pure pure
vimānanagarārāmaiś
caturodyānamaṇḍapaiḥ
//
chatradhvajapatākābhir
gajavājisamākulaiḥ
dvandvabhīnandiśabdaiśca
śaṅkhakāhalaniḥsvanaiḥ
//
gītanṛttaistathākīrṇaṃ
devānāṃ mandiraṃ sadā
iṣṭāpūrtaratā devi
ye narā puṇyabhārate
//
tryambakaṃ sakṛdarcanti
meruṃ gacchanti te narāḥ
gaṅgātoyasusaṃsiktāḥ
krīḍanti surasattamāḥ
//
kathaṃ gaṅgāsamutpannā
surasiddhanamaskṛtā
kathayasva prasādena
samāsātsurasattama
//
gaṅgāyāśca samutpattiṃ
kathayiṣyāmi suvrate
jaganmātā mahādevi
mama patnī purā hi sā
//
mamanetrodakaṃ caiva
karajaiśchādite mama
punarudghāṭite netre
jaganmātaḥ purā tvayā
//
mannetrebhyo 'sravattoyaṃ
tvadīyāṅgulibhiḥ priye
daśadhā niḥsṛtā gaṅgā
kapālāvaraṇe mama
//
saptaiva saṃsthitāstatra
ekā viṣṇupure sthitā
dvitīyā brahmalokordhve
tṛtīyā satyalokagā
//
svarge caivapunaḥ sā vai
saṃsthitā somamaṇḍale
somāccaiva viniḥ sṛtya
purakāśe vyavasthitā
//
tato 'haṃ saṃstuto devi
brahmaviṣṇupuraḥsaraiḥ
gaṅgānadīṃ mahāpuṇyāṃ
martyānāṃ hitakāmyayā
//
avatārya mahādeva
martyalokaṃ visarjaya
tato mayā sureśāni
proktā sā tvaparājitā
//
lokānāṃ tu hitārthāya
āgaccha surasundari
āgatya mama mūrdhānaṃ
merumūrdhni punargatā
//
tasmānnirgatya deveśi
caturdikṣūdadhiṃ gatā
pūrve sītā samuddiṣṭā
suvahā dakṣiṇena tu
//
sunandā paścime bhāge
bhadrasomā tathottare
mandarastu mahādevi
gandhamādanasaṃjñakaḥ
//
vipulaśca supārśvaśca
pūrvādyā uttarāntakāḥ
viṣkambhāśca samākhyātāḥ
varṇāṃścaiva nibodha me
//
sitaṃ caiva haridrābhaṃ
nīlaṃ dāḍimasaprabham
prāgviṣkambhasamīpe tu
nāmnā citrarathaṃ vanam
//
tatrāruṇodakaṃ nāma
taḍāgaṃ padmamaṇḍitam
gandhamādanasāmīpye
nandanaṃ tu mahāvanam
//
tasyamadhye 'mbujacchannaṃ
mānasaṃ tu sarovaram
vipulasya samīpe tu
vaibhrājaṃ tu mahāvanam
//
sitodaṃ tasya madhye tu
taḍāgaṃ vimalodakam
vanaṃ pitṛvanaṃ nāma
svapārśvasya samīpataḥ
//
tasyāntastu mahābhadraṃ
taḍāgaṃ ca manoramam
kalpadrumāṃśca caturaḥ
kathayāmi nibodha tān
//
mandare 'tha kadambaṃ syān
mastake tu vyavasthitam
sahasrayojanāyāmaṃ
śākhāpañcaśatocchritam
//
puṣpaiḥ kumbhapramāṇaiśca
bhrājate tatsupuṣpitam
tatpramāṇā smṛtā jambūr
gandhamādanamūrdhani
//
tasyāḥ phalasamūhottho
raso jñeyo 'mṛtopamaḥ
tena jambūnadī jātā
priye vegavatī bhṛśam
//
meruṃ pradakṣiṇīkṛtya
jambūmūlaṃ viśetsvakam
tatsaṃparkātsamutpannaṃ
kanakaṃ devabhūṣaṇam
//
tena jāmbūnadaṃ loke
jñāyate bhūṣaṇottamam
tatra vṛkṣālatāgulmāḥ
pakṣiṇaḥ śvāpadādayaḥ
//
jāmbūnadamayāḥ sarve
ye cānye tatravāsinaḥ
vipule 'pi tathāśvatthaḥ
ketumāla iti śrutaḥ
//
tasyendreṇāsurāñjitvā
ratnamālā pralambitā
tenāsau ketumāleti
khyātaḥ siddhaniṣevitaḥ
//
nyagrodhaśca supārśve tu
tattulyaḥ parikīrtitaḥ
anekaguṇasaṃpanno
meruḥ khyātaḥ samāsataḥ
//
tatpārśvasthānpriye deśān
kāthayāmi samāsataḥ
merumadhyāccaturdikṣu
lakṣārdhaṃ tu samāsataḥ
//
lavaṇodadhiparyantaṃ
jambudvīpaṃ samantataḥ
parvatāntaritāstatra
nava bhāgā bhavanti hi
//
dakṣiṇe caiva digbhāge
trayo jñeyā mahīdharāḥ
niṣadho hemakūṭaśca
himavāniti te trayaḥ
//
uttare cāpi merustu
nīlaḥ śveto 'tha śṛṅgavān
prāk paścimāyātā hyete
ṣaḍeva tu mahīdharāḥ
//
nīlaśca niṣadhaścaiva
lakṣayāmau prakīrtitau
śvetaśca hemakūṭaśca
sahasranavatiḥ smṛtau
//
himavān śṛṅgavāṃścaiva
sahasrāśītireva tu
lavaṇodadhiparyantāḥ
sahasradvayavistṛtāḥ
//
kailāsayukto himavāṃs
triśṛṅgaśca sajārudhiḥ
śṛṅgavāṃścandrakanibhaḥ
sitaḥ śveto virājate
//
nīlaratnamayo nīlo
niṣadhaḥ padmarāgabhaḥ
sauvarṇo hemakūṭaśca
himābho himavāniti
//
pūrveṇa mālyavānmeroḥ
parvatastu virājate
catustriṃśatsahasrāṇi
yojanānāṃ sureśvari
//
yāmyottarāyato bhāti
sahasraṃ tasya vistṛtiḥ
tathaivāparadigbhāge
tattulyo gandhamādanaḥ
//
nīlaśca niṣadhaścaiva
mālyavāngandhamādanaḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi
yojanānāṃ samucchritāḥ
//
caturdikṣu gatau meror
dvau dvau sīmāntaparvatau
jaṭharo hemakūṭastu
pūrvabhāge vyavasthitau
//
kailāso himavāṃścaiva
dakṣabhāge vyavasthitau
niṣadhaḥ pāriyātraśca
apareṇa mahīdharau
//
jārudhiḥ śṛṅgavāṃścaiva
uttareṇa vyavasthitau
meroḥ samantato ramyam
ilāvṛtamudāhṛtam
//
adhastāccakravāṭasya
navasāhasravistṛtam
yojanānāṃ caturdikṣu
caturaśraṃ samantataḥ
//
nātapo bhānujastatra
na ca somasya raśmayaḥ
prabhavanti hi lokānāṃ
merorbhāsā prabhāsitam
//
pratyagrāmbujapatrābhā
janāścātīva komalāḥ
jambūrasaphalāhārā
jarāmṛtyuvivarjitāḥ
//
trayodaśābdasāhasraṃ
teṣāmāyuḥ prakīrtitam
devagandharvasiddhāśca
ṛṣayo 'tha vināyakāḥ
//
gaṇamātṛbhaginyaśca
vetālā rākṣasādayaḥ
evamādyairasaṃkhyātair
vṛtaṃ caitadilāvṛtam
//
gandhamādanavāruṇyāṃ
samudrasya ca pūrvataḥ
ketumālamiti khyātaṃ
varṣaṃ sarvaguṇottamam
//
nīlotpaladalaśyāmā
janāstatra suśobhanāḥ
panasasya rasaṃ pītvā
jīvantyayutameva ca
//
jayanto vardhamānaśca
aśoko hariparvataḥ
viśālaḥ kambalaḥ kṛṣṇas
tatra sapta kulādrayaḥ
//
mālyavatpūrvabhāgena
samudrasyāpareṇa tu
varṣaṃ bhadrāśvasaṃjñaṃ ca
tatrāpi tvayutāyuṣaḥ
//
janāścandrapratīkāśāḥ
kālāmraphalabhojanāḥ
kaurañjaḥ śvetaparṇaśca
nīlo mālāgrakastathā
//
padmaścaiva samākhyātās
tatra pañca kulādrayaḥ
dvātriṃśattu sahasrāṇi
pūrvapaścāyate smṛte
//
catustriṃśatsahasrāṇi
dakṣiṇodaksamāyate
varṣe dve tu samākhyāte
kuruvarṣanivāsinaḥ
//
kuravonāmalokāste
kuruvṛkṣaphalāśinaḥ
trayodaśasaharāṇi
jīvanti sthirayauvanāḥ
//
yugmaṃ yugmaṃ prasūyante
viyogabhayavarjitāḥ
śyāmāpuṣpanibhāḥ snigdhāḥ
surūpāḥ puruṣāḥ striyaḥ
//
sarvaratnamayī bhūmir
himavālukayā citā
navayojanasāhasraṃ
dhanvākāraṃ prakīrtitam
//
sūryakāntendukāntau ca
dvau tatra kulaparvatau
kalpavṛkṣaḥ kururnāma
tatraiva kusumojjvalaḥ
//
tasya nāmnā tu tajjñeyaṃ
kuruvarṣaṃ suśobhanam
tasyacottaradigbhāge
praviśya lavaṇodadhim
//
pañcayojanasāhasraṃ
candradvīpaṃ prakīrtitam
tathā vāyavyadigbhāge
praviśya lavaṇodadhim
//
yojanānāṃ sahasrāṇi
catvāryeva varānane
daśayojanasāhasraṃ
dvīpaṃ bhadraṃ prakīrtitam
//
bhadrākāramiti jñeyaṃ
sarvakāmaphalapradam
ayutāyuṣo janāstatra
divyāmṛtaphalāśinaḥ
//
candrākhye 'pyayutaṃ cāyur
jīvanti phalabhojinaḥ
śvetaśṛṅgavatoścaiva
madhye jñeyaṃ hiraṇmayam
//
lakucasya phalaṃ prāśya
janāstatrendusannibhāḥ
jīvantyabdasahasrāṇi
mānenārdhatrayodaśa
//
nīlasyottaradigbhāge
tathā śvetasya dakṣiṇe
ramyakaṃ nāma varṣaṃ tu
nyagrodhaphalabhojanāḥ
//
nīlotpaladalaśyāmā
jarārogavivarjitāḥ
dvādaśābdasahasrāṇi
teṣāmāyuḥ prakīrtitam
//
navasāhasravistāraṃ
ramyakaṃ ca hiraṇmayam
hemakūṭasya saumyena
dakṣiṇe niṣadhasya tu
//
harivarṣaṃ samākhyātaṃ
raupyābhāstatra jantavaḥ
dvādaśaiva sahasrāṇi
jīvantīkṣurasāśinaḥ
//
atīva śobhanaṃ tacca
navasāhasravistṛtam
hemakūṭasya yāmyena
himavatastvathottare
//
varṣaṃ kiṃpuruṣaṃ nāma
tatrahemanibhā janāḥ
navavarṣasahasrāṇi
jīvanti plakṣabhojanāḥ
//
navaiva tu sahasrāṇi
vistārastatra kīritaḥ
yāmye himācalendrasya
uttare lavaṇodadheḥ
//
bhārataṃ nāma varṣaṃ tu
tatra cālpaṃ sukhaṃ smṛtam
janā rogabhayatrastā
duḥkhitā mandasaṃpadaḥ
//
surūpā mandarūpāśca
subhagā durbhagāḥ pare
bhogino mandabhogāśca
tathānye 'tyantaduḥkhitāḥ
//
gaurāḥ śyāmāstathā kṛṣṇā
babhravaḥ śvetapiṅgalāḥ
varṇajātiprabhedena
nānākarmānurūpataḥ
//
caturvarṇā antyajāśca
jāyante bhāratāhvaye
svadeśabhāṣāyuktāni
dvīpadvīpāntarāṇi ca
//
paṇḍitāśca tathā mūrkhāḥ
śilpavijñāninastathā
yogino jñāninaścaiva
dharmiṣṭhāḥ pāpino 'pare
//
yācakāścāpi jāyante
dātāraścāpare janāḥ
preṣyā dāsāśca bahavo
mānavāḥ satataṃ priye
//
guṇastvekaḥ sthitastatra
śubhāśubhaphalārjanam
naṣṭāsu vidyate kācid
yugatrayamayī sthitiḥ
//
caturyugavatī jñeyā
bhāratākhye varānane
tatraiva yatkṛtaṃ karma
śubhaṃ vā yadi vāśubham
//
vasanti tena lokāśca
śivādyavīcimadhyagāḥ
mahākālastathaikāmram
evamādi varānane
//
tīrthānāṃ koṭiruddiṣṭā
mahāpuṇyaphalodayā
gaṅgādīnāṃ nadīnāṃ ca
tatra pañca śatāni ca
//
navayojanasāhasraṃ
dhanvākāraṃ nibodha tam
nava bhedāḥ smṛtāstatra
sāgarāntaritāḥ priye
//
ekaikasya tu dvīpasya
sahasraṃ parikīrtitam
śatāni pañca vijñeyaṃ
sthalaṃ pañca jalaṃ tathā
//
parasparamagamyāste
teṣāṃ nāmāni me śṛṇu
indradvīpaṃ kaśeruṃ ca
tāmravarṇaṃ gabhastimat
//
nāgadvīpaṃ ca saumyaṃ ca
gāndharvaṃ vāruṇaṃ tathā
dvīpaṃ kumārikākhyaṃ ca
navamaṃ parikīrtitam
//
bindusaraḥ prabhṛtyeva
kumāryāhvaṃ prakīrtitam
yojanānāṃ sahasraṃ tu
nānāvarṇāśramānvitam
//
ye pūrvoktā guṇā loke
bhārate varavarṇini
te tatraiva sthitā loke
kumārīsaṃjñake priye
//
bhūdharāḥ sapta vijñeyās
tatraiva tu suśobhanāḥ
mahendro malayaḥ sahyaḥ
śaktimānṛkṣaparvataḥ
//
vindhyaśca pāriyātraśca
bhāntyete kulaparvatāḥ
dakṣasāgaramadhyasthāny
upadvīpāni ṣaṭ priye
//
aṅgadvīpaṃ yavākhyaṃ ca
malayaṃ śaṅkhasaṃjñakam
kumudaṃ ca varāhaṃ ca
ityevaṃ parikīrtitam
//
kathito malayadvīpe
malayo nāma parvataḥ
tasyapāde trikūṭo vai
laṅkā tasyoparisthitā
//
cāmīkaramayī śubhrā
catvārodyānamaṇḍitā
citraprākāraracitā
vajravaiḍūryamaṇḍitā
//
anantavibhavāstatra
rākṣasā devakanyakāḥ
ramante kanyakāsaktā
mahābalaparākramāḥ
//
agastyaśikharaṃ tatra
malaye bhūdharottame
tatrāśramo mahāpuṇya
āgastyaḥ sphāṭikaprabhaḥ
//
tatrānyonyaviruddhāstu
sattvāḥ krīḍantyaśaṅkitāḥ
na tatra jāyate mārī
nākālaḥ saṃpravartate
//
na jarā na ca śokaśca
nopasargabhayaṃ kvacit
na vadatyanṛtaṃ kaścid
rāgadveṣau na kutracit
//
agastyasya prabhāveṇa tv
ajñānaṃ dūrato gatam
tatra vai ṛṣayo vīrā
jñānayogakṛtāśramāḥ
//
japādhyayana homādi
pūjāstutiparāyaṇāḥ
tryambakasya mahādevi
nityamārādhane ratāḥ
//
agastyasahitāḥ sarve
mokṣābhyudayavādinaḥ
tiṣṭhanti bhāvitātmānaḥ
śāpānugrahakāriṇaḥ
//
lakṣayojanavistīrṇaṃ
jambudvīpaṃ samantataḥ
lakṣayojanavistīrṇaṃ
lavaṇāmbhaḥ sthitaṃ bahiḥ
//
triguṇaṃ pariṇāhena
sthitaṃ vai maṇḍalākṛti
vṛtrāribhayasaṃtrastāḥ
praviṣṭāstatra parvatāḥ
//
dvādaśaiva mahāvīryās
tānbravīmi samāsataḥ
vṛṣabho dundubhirdhūmraḥ
praviṣṭāḥ pūrvabhāgataḥ
//
candraḥ kaṅkastathā droṇaḥ
praviṣṭā uttareṇa tu
aśoko 'tha varāhaśca
nandanaśca tṛtīyakaḥ
//
apareṇa nagāstatra
praviṣṭā lavaṇodadhim
cakro mainākasaṃjñaśca
tṛtīyastu balāhakaḥ
//
dakṣiṇena varārohe
praviṣṭāścaiva bhūdharāḥ
cakramainākayormadhye
tiṣṭhedve vaḍavāmukhaḥ
//
jambūdvīpaṃ samākhyātaṃ
prabhavastvadhunocyate
svāyaṃbhuvo manurnāma
tasya putraḥ priyavrataḥ
//
tasyātha daśa putrā vai
jātā vīryabalotkaṭāḥ
agnīdhraścāgnibāhuśca
medhā medhātithirvapuḥ
//
jyotiṣmān dyutimān havyaḥ
savanaḥ satra eva ca
medhāḥ satro 'gnibāhuśca
ete pravrajitāstrayaḥ
//
saptadvīpeṣu ye śeṣā
abhiṣiktā mahābalāḥ
jambudvīpe tathāgnīdhrāḥ
tasya putrā nava smṛtāḥ
//
nābhiḥ kiṃpuruṣaścaiva
hariścaiva ilāvṛtaḥ
bhadrāśvaḥ ketumālaśca
ramyakaśca hiraṇmayaḥ
//
navamastu kururnāma
navavarṣādhipāḥ smṛtāḥ
agnīdhratastu jātā vai
śūrāścātibalotkaṭāḥ
//
teṣāṃ nāmāṅkitānīha
navavarṣāṇi pārvati
nābheḥ putro mahāvīryo
vṛṣabho dharmatatparaḥ
//
tasyāpi hi suto jñeyo
bharatastu pratāpavān
tannamnaiva tu vijñeyaṃ
bhārataṃ varṣamuttamam
//
tasyāpyaṣṭau punaḥ putrā
jātā kanyāparā priye
bhārate tvaṣṭadvīpe 'tra
aṣṭau putrā niveśitāḥ
//
navamastu kumāryāhvaḥ
kumāryāḥ pratipāditaḥ
teṣāṃ nāmnā tu te dvīpā
bharatena prakīrtitāḥ
//
jambudvīpaṃ ca śākaṃ ca
kuśaṃ krauñcaṃ ca śālmalim
gomedaṃ puṣkaraṃ caiva
sapta dvīpāni pārvati
//
adhunā saṃpravakṣyāmi
samudrāṃstava suvrate
kṣāraḥ kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ
tathā ikṣuraso 'pi ca
//
madirodaśca svādūdaḥ
samudrāḥ sapta kīrtitāḥ
jambudvīpaṃ smṛtaṃ lakṣaṃ
yojanānāṃ pramāṇataḥ
//
parimaṇḍalato jñeyaḥ
kṣārodastatsamo bahiḥ
evaṃ dviguṇavṛddhyātra
samudrā dvīpasaṃsthitāḥ
//
agnīdhraśca samākhyāto
jambudvīpe varānane
śāke medhātithirnāma
vapuṣmān kuśasaṃjñake
//
rājā krauñce 'tha jyotiṣmān
śālmalau dyutimānsmṛtaḥ
gomede havyanāmā tu
savanaḥ puṣkare tathā
//
tretāyugasamaḥ kālaḥ
śākagomedavāsinām
tathā varṇāśramācārā
jñeyāstatra nivāsinām
//
medhātitheḥ sapta putrāḥ
śākadvīpe 'bhiṣecitāḥ
śānto 'bhayastvaśiśiraḥ
sukhado nandakaḥ śivaḥ
//
kṣemakaśca dhruvaśceti
varṣanāmnā tu te 'ṅkitāḥ
varṣāṇi sapta khyātāni
parvatāṃśca nibodha me
//
gomedaścandrasaṃjñaśca
nārado dundubhistathā
somaka ṛṣabhaścaiva
vaibhrājaśca kulādrayaḥ
//
sukṛtā cānasūyā ca
sumukhī ca tṛtīyakā
vipāśā tridivā kumbhī
tathā cāmṛtanālikā
//
etā eva mahānadyo
giriṣveteṣu nirgatāḥ
pūrvādārabhya niṣkrāntāḥ
praviṣṭāḥ kṣīrasāgaram
//
śākadvīpe tu ye lokāḥ
kṣīrāhārāḥ phalāśinaḥ
candrakāntasamāḥ sarve
surūpāḥ priyadarśanāḥ
//
krīḍanti divyanārībhiḥ
sarvaiśvaryasamanvitāḥ
kuśe vapuṣmatā pūrvaṃ
sapta putrā niveśitāḥ
//
śvetalohitajīmūtā
harito vaidyutastathā
mānasaḥ suvrataśceti
varṣanāmnaiva cāṅkitāḥ
//
kumudaścorvadaścaiva
vārāho droṇakaṅkatau
mahiṣaḥ kusumaścaiva
sapta sīmantaparvatāḥ
//
śvetatoyā tathā kṛṣṇā
candrā śuklā ca locanī
vīvṛtā ca vivṛndā ca
saptaitāstu saridvarāḥ
//
dadhyudakaṃ praviṣṭāstā
nimnagāḥ pāvanodakāḥ
janāstu sukhinastatra
dadhnāmṛtaphalāśinaḥ
//
divyabhogaratāḥ sarve
krīḍantyete sayoṣitaḥ
jyotiṣmatā sapta putrāḥ
krauñcadvīpe niveśitāḥ
//
udbhijjaśca samākhyāto
veṇurmaṇḍala eva ca
rathakāraśca lavaṇo
dhṛtimānsuprabhākaraḥ
//
kapilaśceti rājāno
varṣanāmnā ca te 'ṅkitāḥ
vaidrumo hemanābhaśca
dyutimān puṣpadantakaḥ
//
kuśalo harimardaśca
saptaite tu kulādrayaḥ
mahī dhātā śivāpāpā
pavitrā saṃtatadyutiḥ
//
dambhā ceti samākhyātāḥ
saptaitāḥ saritaḥ srutāḥ
ghṛtodaṃ praviśantyetāḥ
sarvāḥ pāpaharāḥ priye
//
janāstadvāsinaḥ sarve
surūpāstejasotkaṭāḥ
ghṛtāmṛtaphalāhārāḥ
sutṛptāḥ smarapīḍitāḥ
//
krīḍanti vanitāyuktāḥ
padmapatrāyatekṣaṇāḥ
sapta dyutimatā putrāḥ
śālmalāvabhiṣecitāḥ
//
manonugastathoṣṇaśca
pāvano hyandhakārakaḥ
munirdundubhināmā ca
kuśalaśceti te smṛtāḥ
//
varṣanāmāni teṣāṃ vai
saptānāṃ sapta tu kramāt
krauñco 'tha vāmanaścaivāpy
andhakāro divākṛtiḥ
//
dvibinduḥ puṇḍarīkaśca
dundubhiśca kulādrayaḥ
pauṇḍarī kauśikī gaurī
siddhā caiva kumudvatī
//
sandhyā rātrī ca vikhyātā
samāsātparikīrtitāḥ
nadyastāḥ śailaniṣkrāntā
gacchantīkṣurasārṇavam
//
pibantīkṣurasaṃ tatra
ye janāstannivāsinaḥ
divyakāntiyutāḥ śāntāḥ
surūpāḥ priyavādinaḥ
//
nānānārīsamākīrṇāḥ
sarvakāmasukhodayāḥ
havyarājaḥ sutānsapta
gomode cābhyaṣecayat
//
jaladaśca kumāraśca
sukumāro marīcakaḥ
kumudaśconnataścaiva
mahābhadra iti smṛtāḥ
//
teṣāṃ nāmnā ca varṣāṇi
aṅkitāni svamānataḥ
udayaḥ kesaraścaiva
jaṭharo 'tha suraivataḥ
//
śyāmo 'mbikeyo meruśca
śailāḥ sīmantagāstvime
gabhastī sukumārī ca
kumārī nālinī tathā
//
veṇukā cāpyathekṣū ca
dhenuketi saridvarāḥ
madirodaṃ vahantyetāḥ
puṇyāḥ puṇyajalodvahāḥ
//
amṛtopamāni svādūni
phalānyatra varānane
bhakṣayanti ca tallokāḥ
pibanti madirāmṛtam
//
sarvakāmasamṛddhāśca
surūpā vyādhivarjitāḥ
nānāyuvativṛndaiśca
rūpayauvanagarvitaiḥ
//
madālasaiḥ pānamattair
amante satataṃ priye
ataśca puṣkarākhye ca
savanastatra nāyakaḥ
//
dvau putrau tena vikhyātau
puṣkarākhye niveśitau
parvato valayākāro
mānasottarasaṃjñitaḥ
//
pañcāśaducchrayastasya
vistāraḥ pañcaviṃśatiḥ
yojanānāṃ varārohe
sarvaratnasamanvitaḥ
//
dhātakī madhyame rājā
mahavīto bahirnṛpaḥ
īrṣyayā rāgatṛṣṇābhir
ītibhiśca vivarjitāḥ
//
sarve te sukhinastatra
tasminvarṣadvaye janāḥ
cakrākārastu boddhavyo
mānasastu varānane
//
caturṇāṃ lokapālānāṃ
purīstvatra bravīmi te
harervasvekasārākhyā
yāmyā saṃyaminī purī
//
sukhāhvā vāruṇī caiva
somasya tu vibhāvarī
puṣkaradvīpaguṇitaḥ
svādūdo 'nte vyavasthitaḥ
//
pañcāśattu sahasrāṇi
tripañcāśattathaiva ca
yojanānāṃ tu lakṣāṇi
koṭidvitayameva ca
//
mervardhādyāvatsvādūdaṃ
pramāṇaṃ parikīrtitam
tato hemamayī bhūmir
daśakoṭyo varānane
//
devānāṃ krīḍanārthāya
lokālokastvataḥ param
parvato valayākāro
yojanāyutavistṛtaḥ
//
lakṣamātrasamutsedho
yojanānāṃ varānane
sarvaratnasamopeto
hemavarṇaḥ prakīrtitaḥ
//
tasyāntarbhāsayedbhānur
na bahiḥ surasundari
lokapālāḥ sthitāstatra
rudrāścāmoghaśaktayaḥ
//
virujo vasudhāmā ca
śaṃkhapāt kardamastathā
hiraṇyaromā parjanyaḥ
ketumān bhājanastathā
//
jāmbūnadamaye śubhre
siddhāmaraniveśane
pūrvādārabhya kramaśo
yāvadīśānagocaraḥ
//
lokapālāḥ sthitāste vai
pālayanta imāḥ prajāḥ
asya madhye varārohe
yonayastu caturdaśa
//
ceṣṭante vividhākārāḥ
svakarmaparirañjitāḥ
lokālokopariṣṭāttu
saviturdakṣiṇāyanam
//
tathottarāyaṇaṃ tatra
uttareṇa prakīrtitam
ardharātro 'marāvatyām
astameti yamasya ca
//
madhyāhnaścaiva vāruṇyāṃ
saumye sūryodayaḥ smṛtaḥ
yadaiva cāmarāvatyām
udayastasya dṛśyate
//
tadāstameti vāruṇyām
ityādityagatāgatam
suvīthī uttare tasya
ajavīthī ca dakṣiṇe
//
pitṛdevapathohyeṣa
kathitastu mayā tava
asya bāhye tamo ghoraṃ
duḥprekṣyaṃ jīvavarjitam
//
pañcatriṃśatsmṛtāḥ koṭyo
lakṣāṇekonaviṃśatiḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi
yojanānāṃ varānane
//
saptasāgaramānaṃ tu
garbhodastatsamaḥ smṛtaḥ
brahmaṇo 'ṇḍakaṭāhena
yuktā vai merumadhyataḥ
//
pañcāśatkoṭayo jñeyā
daśadikṣu samantataḥ
evametacchataṃ jñeyaṃ
koṭīnāṃ pārthivaṃ mahat
//
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi
pramāṇaṃ varavarṇini
atha vātra mahādevi
paripāṭyā samantataḥ
//
dīkṣākāle tu saṃskārāḥ
kramaṃ teṣāṃ nibodha me
śaktiṃ tattvaṃ ca bhuvanaṃ
yoniṃ caiva niveśayet
//
teṣāṃ gandhopacāraṃ tu
kṛtvā caiva yathākramam
anantaṃ caiva kālāgniṃ
narakāṃśca yathākramam
//
pātālāni tataścordhve
śodhayedanupūrvaśaḥ
upasthānaṃ tataḥ kuryād
bhuvarlokasya varānane
//
tato vāgīśvarī devī
saṃpūjya kusumādibhiḥ
tataḥ paśustu saṃprokṣya
stāḍyo viśleṣya eva ca
//
chedanaṃ ca tathākarṣo
grahaṇaṃ yojanaṃ tataḥ
garbhadhāritvajanane
adhikāraṃ tathaiva ca
//
yogaṃ bhogaṃ layaṃ caiva
tato yoniviśodhanam
caturdaśa samāsena
kathayāmyanupūrvaśaḥ
//
paiśācaṃ rākṣasaṃ yākṣaṃ
gāndharvaṃtvaindrameva ca
saumyaṃ tathā ca prājeśaṃ
brāhmaṃ caivāṣṭamaṃ viduḥ
//
saṃhārakramayogena
śodhanīyāḥ śivādhvare
paśupakṣimṛgāścaiva
tathānye ca sarīsṛpāḥ
//
sthāvaraṃ pañcamaṃ caiva
ṣaṣṭhaṃ mānuṣayonikam
devayonisamāyuktaṃ
proktaṃ saṃsāramaṇḍalam
//
caturdaśavidhaṃ caiva
bhūrloke tu viśodhayet
ātmā saṃsaratihyatra
māyādyavanigocare
//
saṃsāraḥ procyate tasmāt
paryaṭetsa yatastataḥ
sukhaṃ duḥkhaṃ tathā mohaṃ
bhuṅkte caivādhvamadhyagaḥ
//
bandhatrayasamāyukto
vāmaśaktyātvadhiṣṭhitaḥ
īśvareṇa nimittena
sṛṣṭisaṃhāravartmani
//
punaḥ punaścādhvamadhye
yujyate sa śubhāśubhaiḥ
adhvamadhye tu ye pāśā
jñeyāścānantakoṭayaḥ
//
pradhānaguṇabhedena
yāvaccānāśritaṃ padam
tasmādevaṃ vijānīyāt
adhvā bandhasya kāraṇam
//
caturdaśavidhaṃ yacca
proktaṃ saṃsāramaṇḍalam
tasya bhedāhyanantāśca
bhidyante karmabhedataḥ
//
karmavallyohyanantāśca
karmeśānādikārakāḥ
ātmanā badhyatehyātmā
muñcennātmānamātmanā
//
kośakāro yathā kīṭa
ātmānaṃ veṣṭayeddṛḍham
nacodveṣṭayituṃ śakta
ātmānaṃ sa punaryathā
//
tathā saṃsāriṇaḥ sarve
baddhāḥ svaireva bandhanaiḥ
na ca mocayituṃ śaktāḥ
paśavaḥ pāśabandhanāḥ
//
svayameva svamātmānaṃ
yāvadvai nekṣate śivaḥ
śivaśaktinipātāttu
mucyante pāśabandhanāt
//
anyathā naiva jānanti
svarūpaṃ yatsunirmalam
yattatsvābhijanaṃ śuddham
anaupamyamanāmayam
//
mohitā malamohena
baddhāḥ karmakalādinā
nigūḍhāstatra tiṣṭhanti
kāṣṭhe vahniryathā tathā
//
uddhṛtastu yathā vahnir
manthakasya vaśātsphuṭam
svasvarūpaṃ prapaśyeta
bhāsvaraṃ yatsunirmalam
//
anyeṣāmapi jantūnāṃ
timirākrāntacakṣuṣām
prakāśayati vastūni
hatvā vai raśmibhistamaḥ
//
tathātmā tu vijānāti
yatsvarūpamanādimat
manthakasya vaśāddevi
nānyathā tu kathaṃcana
//
manthakastviha deveśi
svayameva sadāśivaḥ
ācāryatanumāsthāya
sadā cānugrahe sthitaḥ
//
mantrā manthanavajjñeyā
adhvā cātrāraṇiryathā
vāgīśī yonisaṃsthānā
dhūmo jñeyo malādivat
//
ātmā vai vahnivajñeyo
bodhakastu paraḥ śivaḥ
udbodhito yathā vahnir
nirmalo 'tīva bhāsvaraḥ
//
na bhūyaḥ praviśetkāṣṭhaṃ
tathātmādhvana uddhṛtaḥ
malakarmakalādyaistu
nirmukto vigataklamaḥ
//
tatrastho 'pi na badhyeta
yato 'tīva sunirmalaḥ
rasavahnisamāyogāt
tāmraṃ kālikayā yathā
//
viśleṣitaṃ tu tattvajñair
hematvaṃ pratipadyate
na bhūyastāmratāṃ yāti
tathātmā na kadācana
//
rasavanmantraśaktistu
kriyā jñeyā tu vahnivat
tajjñaścaiva śivo jñeya
ācāryatanuvigrahaḥ
//
ātmā vai hemavajjñeyo
malo jñeyastu kālikā
mantradravyakriyāyogād
vahnyādhāre tathā priye
//
guruṇā tantraviduṣā hy
ātmā vai nirmalīkṛtaḥ
na bhūyo malatāṃ yāti
śivatvaṃ yāti nirmalam
//
evaṃ jñātvā varārohe
dīkṣā kāryā yathā purā
śodhayenmukhyapāśāṃśca
ye proktāste mayā purā
//
guṇabhūtāstu ye pāśās
te 'pi śuddhyanti tadvaśāt
caturdaśavidhaṃ caiva
yaduktaṃ tu mayā purā
//
saṃsāramaṇḍalaṃ devi
śoddhyaṃ tadavanītale
tadvakṣyāmi kramātsarvaṃ
yathā śodhyaṃ śivādhvare
//
brahmādistambhaparyantaṃ
prādhānyena viśodhayet
brāhmaṃ caiva tu prājeśaṃ
saumyamaindraṃ tathaiva ca
//
gāndharvaṃ cāparaṃ yākṣaṃ
rākṣasaṃ ca tathāparam
paiśācaṃ kramataḥ śodhyaṃ
sthāvaraṃ mānuṣaṃ tathā
//
saptacchadaṃ sthāvarāṇāṃ
sarpāṇāṃ vāsukiṃ tathā
pakṣiṇāṃ garuḍaṃ caiva
mṛgāṇāṃ siṃhameva ca
//
paśūnāṃ caiva goyoniṃ
manuṣyāṃśca viśodhayet
antyajāñchūdraviṭ kṣatra
brāhmaṇāṃśca viśodhayet
//
pañcabhirbrahmabhirdevit
vadhikārānviśodhayet
daśāhutiprayogeṇa
antyajān brāhmaṇāvadhi
//
brāhmaṇasyādhikārāṣṭau
catvāriṃśatameva ca
garbhaḥ puṃsavanaṃ caiva
sīmanto jātakarma ca
//
nāma niṣkramaṇaṃ caiva
annaprāśanacūḍakam
anenaiva varārohe
śodhyāstvaṣṭau prakīrtitāḥ
//
etairnivartitairdevi
tato 'sau jāyate dvijaḥ
navamo vratabandhastu
sa cāṅgī parikīrtitaḥ
//
aṅgāni saṃpravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
mekhalā dantakāṣṭhaṃ ca
ajinaṃ tryāyuṣaṃ tathā
//
saṃdhyāṃ vahnerupāsāṃ ca
bhikṣāṃ vai saptamaṃ viduḥ
niyantṝṇi ca dṛṣṭāni
dīkṣākāle varānane
//
bhauteśaṃ pāśupatyaṃ ca
gāṇaṃ gāṇeśvaraṃ tathā
unmattakāsidhāraṃ ca
ghṛteśaṃ saptamaṃ viduḥ
//
saptaitāni tu dṛṣṭāni
vratāni brahmacāriṇām
caryāvratāni bodhyāni
aṅgatve kīrtitāni tu
//
ebhistu sahitaṃ hyekaṃ
navamaṃ vratabandhanam
tasyāntarbhūtamevaitat
kathitaṃ vratasaptakam
//
caturdaśa vratānyevaṃ
hotavyāni varānane
vedavratāni catvāri
hotavyāni na saṃśayaḥ
//
aiṣṭikaṃ pārvikaṃ caiva
bhautikaṃ saumikaṃ tathā
vrateśvarāstu catvāro
brahmacāriniyāmakāḥ
//
trayodaśavijānīyāt
tato vai vedabhājanam
tato bhavati godānaṃ
taccaturdaśakaṃ priye
//
snāta udvāhayedbhāryāṃ
jñānasiddhaḥ kumārikām
kṛtvā darbhamayīṃ patnīṃ
tayā saha yajetkratūn
//
tajjñeyaṃ pañcadaśamaṃ
tataḥ pākamakhāḥ kramāt
naimittikāṃśa tānāhuḥ
pravakṣyamyanupūrvaśaḥ
//
aṣṭakāḥ pārvaṇī śrāddhaṃ
śrāvaṇyāgrāyaṇī tathā
caitrī cāśvayujī ceti
sapta pākamakhāḥ kramāt
//
etaiḥ saha vijānīyād
dvāviṃśatparisaṃkhyayā
āgneyaṃ cāgnihotraṃ ca
darśaṃ caiva tataḥ param
//
paurṇamāsī tathā jñeyā
cāturmāsyaṃ tathaiva ca
paśubandhaḥ samuddiṣṭaḥ
sautrāmaṇirataḥ param
//
haviryajñāḥ samākhyātāḥ
saptaite pāvanāḥ priye
ebhiḥ saha vijānīyāt
saṃskāraikonatriṃśakam
//
agniṣṭomātyagniṣṭomau
ukthaḥ ṣoḍaśikā tathā
vājapeyo 'tirātrastu
āptoryāmastu saptamaḥ
//
somasaṃsthāḥ samākhyātāḥ
ṣaṭtriṃśatparisaṃkhyayā
hiraṇyapādaḥ prathamas
tathā guhyahiraṇyadhṛt
//
hiraṇyameḍhro hiraṇyanābhir
hiraṇyagarbha eva ca
hiraṇyaśrotro hiraṇyatvag
ghiraṇyākṣastathaiva ca
//
hiraṇyajihvastacchṛṅgo
daśa yajñāḥ prakīrtitāḥ
śatena tu ghṛtaṃ cātra
ekaikaṃ tu vijāyate
//
ete sarve sahasreṇa
śuddhyante saptatriṃśakaḥ
aśvamedhaṃ tataḥ paścāj
juhuyāttu yathākramam
//
evaṃ kṛtaistu taiḥ sarvais
tataścaiva gṛhī bhavet
aṣṭātriṃśattamaṃ taṃ tu
vānaprasthaṃ tato bhavet
//
pārivrājyaṃ tato 'nteṣṭim
evaṃ brāhmaṇyamāpnuyāt
ata ātmaguṇānaṣṭau
kathayāmi samāsataḥ
//
dayā sarveṣu bhūteṣu
kṣāntiścāpyanasūyatā
śaucaṃ caivamanāyāso
maṅgalaṃ cāpyataḥ param
//
akārpaṇyaṃ cāspṛhā cety
aṣṭāvātmaguṇāḥ smṛtāḥ
catvāriṃśadathāṣṭau tu
saṃskārāśca samāsataḥ
//
etaiḥ śuddhaistu śuddhyanti
asaṃkhyā ye 'pi suvrate
ato 'nteṣṭiṃ tu hutvā vai
guṇānāpādayecchiśoḥ
//
pañca pañcāhutīrhutvā
brahmabhiścāpyanukramāt
tilairghṛtena vātāṃśca
ūrdhve tu viniyojayet
//
ūrdhvaśabdena cāśuddhaṃ
yatkarma parikīrtitam
tasmin saṃyojanaṃ kāryaṃ
nacānyatra vidhīyate
//
tasmānnoddharaṇaṃ kāryaṃ
na cāpi nayanaṃ kvacit
yattatra paripāṭyā tu
karma tatra niyojayet
//
tato 'ṇimādirāpādyo
brahmabhiścāpyanukramāt
pañcāhutiprayogeṇa
bhogārthaṃ caivamātmanaḥ
//
ūrdhvaśabdena tajñeyaṃ
yadbhūrlokaṃ samāśritam
tasminyuktasya kartavyaṃ
nacānyasminkadācana
//
anuddhṛte kathaṃ yogaḥ
yāvat karma na bhujyate
tasmāttu yogaśabdena
tattatkarmaikacintanā
//
nivartyate mahādevi
niṣkṛtiṃ juhuyāttataḥ
śivenāṣṭaśatāhutyā
tatastu bhuvanādhipān
//
bhuvanāntarnivāsāṃśca
bhuvanānāṃ yathākramam
homenaiva tu saṃśodhya
viśleṣaṃ chedanaṃ tathā
//
pūrṇaṃ caiva samuddhāraṃ
tatsthatvaṃ cāpyanukramāt
prāyaścittaṃ tato hutvā
nyūnādhikanimittataḥ
//
evamādikrameṇaiva
dhāmāntaṃ ca viśodhayet
bhūrlokastu samākhyāto
bhuvolokaṃ nibodha me
//
bhūpṛṣṭhadyāvadādityaṃ
lakṣamekaṃ pramāṇataḥ
daśa vāyupathā madhye tv
ayutāyutasaṃkhyayā
//
ādye vāyupathe meghān
kathayāmi yathāsthitān
pañcāśadyojanādūrdhvam
ṛtarddhirnāma mārutaḥ
//
yo vivardhayate puṣṭim
oṣadhīnāṃ balaṃ tathā
bṛṃhayecca mahīṃ sarvām
āpyāyayati cāvyayaḥ
//
divā haṃsaḥ sa vai vāyur
manujānāṃ sukhāvahaḥ
yato gṛddhrāndhārayati
tena gṛddhradharaḥ smṛtaḥ
//
prācetaso nāma vāyuḥ
pracetobhivinirmitaḥ
sa vai nāśayate vṛkṣān
kadācitsaṃpravartayet
//
agniḥ prācetaso nāma
tenaiva saha tiṣṭhati
yadā dahati veśmāni
tadāsau samudāhṛtaḥ
//
sukhī samudre vasati
sa jalānnopaśāmyati
yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ
senānīrvāyurucyate
//
vidyudvanto mūkameghā
vasantyasmiṃśca mārute
te bhuvaḥ krośamātreṇa
tiṣṭhanto 'pasṛjantyapaḥ
//
yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ
meghāḥ sattvavahāḥ smṛtāḥ
matsyamaṇḍūkakūrmāṃśca
varṣantyete ca durdine
//
yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ
vāyuroghaḥ prakīrtitaḥ
tasmiṃstu rogadā meghā
varṣanti ca viṣodakam
//
tenopasargā jāyante
mārakāḥ sarvadehinām
tasmādūrdhvaṃ tu tāvadbhyo
devyamoghaḥ sthito marut
//
tasmiṃste mārakā meghā
amoghe saṃpratiṣṭhitāḥ
vajrāṅgo nāma vai vāyuḥ
pañcāśadyojanasthitaḥ
//
tasmiṃstūpalakā nāma
meghāstūpalavarṣiṇaḥ
tāvadbhiryojanaireva
tato vai vaidyuto 'nilaḥ
//
meghāśca vaidyutāstasmin
nivasanti tu vaidyute
aśanirvāyusaṃkṣobhāt
teṣvasau jāyate mahān
//
tadūrdhvaṃ yojanānāṃ ca
pañcāśadraivataḥ smṛtaḥ
tasminpuṣṭivaho nāma
puṣṭiṃ varṣati dehinām
//
saṃvarte rogadā meghās
te rogodakavarṣiṇaḥ
pañcāśadyojane te vai
tasmiṃstiṣṭhanti toyadāḥ
//
viṣāvarto nāma vāyuḥ
pañcāśadupari sthitaḥ
tasminkrodhodakā nāma
meghā vai saṃpratiṣṭhitāḥ
//
te krodharāgabahulaṃ
saṃgrāmabahulaṃ tathā
rājñāṃ kṣayakaraṃ caiva
prajānāṃ kṣayadaṃ tathā
//
varṣaṃ caivātra kurvanti
yadā varṣanti te ghanāḥ
aghopyamegho vajrāṅgo
vaidyuto raivatastathā
//
saṃvartaśca viṣāvarto
vāyavo ghoraveginaḥ
agho vasanti vai divyāḥ
piśācāḥ skandadehajāḥ
//
triṃśatkoṭisahasrāṇi
skandasyānucarāḥ smṛtāḥ
te vai divyaiśca kusumair
arcayanti harātmajam
//
amoghe vināyakā ghorā
mahādevasamudbhavāḥ
triṃśatkoṭisahasrāṇi
tasmin vāyau pratiṣṭhitāḥ
//
ye haranti kṛtaṃ karma
narāṇāmakṛtātmanām
vajrāṅge 'pi tathā vāyau
mātaṅgāḥ krūrakarmiṇaḥ
//
bhinnāñjananibhā ghorās
tāpanā nāma viśrutāḥ
vidyādharāṇāmadhamā
manaḥ pavanagāminaḥ
//
ye vidyāpauruṣe ye ca
vaitālādīñśmaśānataḥ
sādhayitvā tataḥ siddhās
te 'smin vāyau pratiṣṭhitāḥ
//
vaidyute 'psarasastasmin
vāsavena prayojitāḥ
tiṣṭhanti sarvadā tatra
pṛthivīpurapālane
//
bhṛgo vahnau jale vāpi
saṃgrāmeṣvanivartakāḥ
gograhe bandimokṣe vā
mriyante puruṣottamāḥ
//
te vrajanti tatastūrdhvaṃ
vimānairmaṇicihnitaiḥ
patākādīrghikākīrṇair
divyaghaṇṭānināditaiḥ
//
strīsahasraparīvārair
vimānaistānnayanti tāḥ
raivate tu mahātmānaḥ
siddhā vai saṃpratiṣṭhitāḥ
//
gorocanāñjane bhasma
pāduke ajinādi ca
sādhayitvā mahātmānaḥ
siddhāste kāmarūpiṇaḥ
//
te vasanti mahātmāno
divyāṃ siddhimavasthitāḥ
saṃvarte 'pi mahāvāyau
vidyādharagaṇāḥ smṛtāḥ
//
daśa triṃśacca koṭyaste
divyābharaṇa bhūṣitāḥ
divyagandhānuliptāste
divyasragdhāmabhūṣitāḥ
//
āgneyā dhūmajā meghāḥ
śītadurdinadāḥ smṛtāḥ
viṣāvartaṃ nāvamiva
te vāyuṃ yānti miśritāḥ
//
tatra gandharvakuśalā
gandharvasahadharmiṇaḥ
vaṃśavīṇāvidhijñāśca
pakṣiṇaḥ kāmarūpiṇaḥ
//
brahmajā nāma vai meghā
brahmaniḥśvāsasaṃbhavāḥ
upariṣṭādyojanaśatād
durjayasyopari sthitāḥ
//
tatra vai durjayā nāma
indrasya parirakṣakāḥ
parāvahābhidhaṃ vāyuṃ
te samāśritya saṃsthitāḥ
//
mahāvīryabalopetā
daśa koṭyaḥ prakīrtitāḥ
puṣkarāvartakā nāma
meghā vai padmajodbhavāḥ
//
śakreṇa pakṣā ye cchinnāḥ
parvatānāṃ mahātmanām
parāvahastānvahati
manujāniva vāraṇaḥ
//
tasminvāyugamā nāma
gandharvā gaganālayāḥ
ekādaśa tu vai koṭyas
teṣāṃ tu samudāhṛtāḥ
//
jīmūtā nāma ye meghā
devebhyo jīvasaṃbhavāḥ
dvitīyamāvahaṃ vāyuṃ
meghāste ca samāśritāḥ
//
tasmiñjīmūtakā nāma
vidyādharagaṇā daśa
āvahastu tato vāyur
yatra droṇāḥ samāśritāḥ
//
tasmindroṇāḥ samākhyātā
meghānāṃ parirakṣakāḥ
hitārthaṃ tu prajānāṃ vai
nirmitāste mayā purā
//
upariṣṭātkapālotthāḥ
saṃvartānāma vai ghanāḥ
mahāparivaho nāma
vāyusteṣāṃ samāśrayaḥ
//
ādye vāyupathehyevaṃ
meghā vai vāyubhiḥ saha
siddhāśca patayaścaiva
kathitā meghacāriṇaḥ
//
dvitīye vāyupathe jñeyā
agnikanyāśca mātaraḥ
tā vasanti guṇopetā
rudraśaktyātvadhiṣṭhitāḥ
//
tṛtīye vāyupathe caiva
vasante siddhacāraṇāḥ
svakarmabhogasaṃsiddhāḥ
sarvasiddhairadhiṣṭhitāḥ
//
caturthe pathi caivātra
vasantyāyudhadevatāḥ
nārācacakracāparṣṭi
śūlaśaktīṣumudgarāḥ
//
pañcame pathi deveśi
vasantyairāvatādayaḥ
airāvato 'ñjanaścaiva
vāmanaśca mahāgajaḥ
//
supratīko gajendraśca
puṣpadantastathaiva ca
kumudaḥ puṇḍarīkaśca
sārvabhaumo 'pi cāṣṭamaḥ
//
diggajā iti vikhyātāḥ
svasu dikṣu vyavasthitāḥ
ṣaṣṭhe vāyupathe devi
pakṣirājo mahābalaḥ
//
garutmāniti vikhyāto
durjayo 'tīva vīryavān
saptame vyomagaṅgā tu
nānājalacarānugā
//
divyāmṛtajalā puṇyā
tridhā sā parikīrtitā
sā bhrāntā nabhaso madhye
samantātparimaṇḍalā
//
ākāśagaṅgā prathitā
devānāṃ satatotsavā
puṣpamāleva sā bhāti
nabhasaḥ śirasi sthitā
//
tatra siddhairmahābhāgair
vidyādharagaṇaistathā
gandharvairapsarobhiśca
sādhyairviśvairmarudgaṇaiḥ
//
rudrairvasubhirādityaiḥ
pitṛdevamaharṣibhiḥ
rakṣobhirguhyakaiścaiva
divyastutiparāyaṇaiḥ
//
stuvadbhiśca japadbhiśca
gāyadbhiśca mahātmabhiḥ
nṛtyadbhirvalgamānaiśca
divyadundubhiniḥsvanaiḥ
//
bherīmṛdaṅgavādyaiśca
vallakīnāṃ ca niḥsvanaiḥ
vaṃśavāditranādaiśca
manovāyusamīritaiḥ
//
vaidūryanālaiḥ kamalair
hemapatraiḥ sugandhibhiḥ
kesaraiḥ padmarāgaiśca
mahācakrapramāṇakaiḥ
//
nṛtyantīva saricchreṣṭhā
vimānaśatamaṇḍitā
maṇḍitā ca vanairdivyair
dharmādhārā mahānadī
//
mama netrādviniṣkrāntā
kriyāśaktiḥ parā hi sā
mahāmandākinī devī
tridaśaiḥ paryupāsitā
//
mahāvimānakoṭībhir
nirantaramavasthitaiḥ
śobhitāsau bhagavatī
nityamāste nabhastale
//
tatraiṣā meruśirasi
mama vai mastakāccyutā
papāta dharaṇīpṛṣṭhe
lokānāṃ hitakāmyayā
//
akṣobhyā sāpyasau gaṅgā
tiṣṭhatyaniladhāritā
yojanānāṃ śataṃ pūrṇaṃ
vistāro 'syāḥ prakīrtitaḥ
//
pariṇāhastataḥ koṭyaḥ
mahāvegavatī śubhā
sā bhramantīva saṃtiṣṭhet
samantātparimaṇḍalā
//
dhruvamāpūrya sā devī tv
atyadbhutamavasthitā
divyāmṛtavahā puṇyā
sarvapāpapraṇāśinī
//
aṣṭame vṛṣarājastu
sapatnīkaḥ sanandanaḥ
vasati tvapratīghātaḥ
pratyakṣo dharma eva saḥ
//
navame pathi cātrāste
dakṣo nāma prajāpatiḥ
brahmaiva sākṣādvasati
brahmaśaktyā tvadhiṣṭhitaḥ
//
daśame vāyupathe devi
vasurudradivākarāḥ
atra cāṅgārakaḥ sarpir
nairṛtaḥ sadasatpatiḥ
//
sadasaspatiḥ?
budhaśca dhūmaketuśca
vikhyātaśca jvarastathā
ajaśca bhuvaneśaśca
mṛtyuḥ kāpālikastathā
//
ekādaśa smṛtā rudrāḥ
sarvakāmaphalodayāḥ
dhātā dhruvaśca somaśca
varuṇaścānilo 'nalaḥ
//
pratyūṣaśca pradoṣaśca
vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ
vasavaḥ kathitāhyete
ādityāṃśca nibodha me
//
aryamā indravaruṇau
pūṣā viṣṇurgabhastimān
mitraścaiva samākhyātas tv
ajaghanyo jaghanyakaḥ
//
vivasvāṃścaiva parjanyo
dhātā vai dvādaśaḥ smṛtaḥ
kāśyapeyānvidustvetān
teṣāṃ tejonidheratha
//
amṛtodbhavo 'rtho divyaḥ
sarvadevasamanvitaḥ
yajñaścakraṃ rathe tasmin
sarvajñānamayī ca dhūḥ
//
saptāśvāśca svarāḥ sapta
vedahūṃkāraniḥsvanāḥ
nāgā yoktrāṇi teṣāṃ vai
aruṇaścaiva sārathiḥ
//
satyaṃ ca mañcakaṃ tasya
vāyurvego rathasya tu
navayojanasāhasro
vigraho bhāskarasya tu
//
triguṇaṃ maṇḍalaṃ tasya
trailokye bhāti bhāsvaram
jñānaśaktiḥ parāhyeṣā
tapatyādityavigrahā
//
māsavāraprayogeṇa
saṃcaranti śivecchayā
ahorātraṃ bhramantyete
bhuvarlokaṃ samantataḥ
//
tataḥ somastu lakṣeṇa
ādityoparisaṃsthitaḥ
āpyāyayañjagatsarvaṃ
sudhādhārāpravarṣaṇaiḥ
//
candrarūpeṇa tapati
kriyāśaktiḥ śivasya tu
indūrdhve lakṣamātreṇa
sthitaṃ nakṣatramaṇḍalam
//
lakṣadvayena tasyordhvaṃ
saṃsthito bhūminandanaḥ
lakṣadvayena tasyordhve
saṃsthitaḥ somanandanaḥ
//
surācāryo 'pi tasyordhve
dvilakṣeṇaiva saṃsthitaḥ
tasyordhve 'pi dvilakṣeṇa
tiṣṭhate bhṛgunandanaḥ
//
tasyopari dvilakṣeṇa
sauriḥ sarpati līlayā
lakṣamātreṇa tu ṛṣīn
kathayāmi samāsataḥ
//
atriścaiva vasiṣṭhaśca
pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
bhṛgvaṅgirāmarīciśca
ṛṣayaḥ saṃprakīrtitāḥ
//
yamaniyamatohyete
śāpānugrahakārakāḥ
bhītāśca parapīḍāyāḥ
śūrāḥ śāstravicāraṇe
//
jñānakhaḍgodyatāḥ sarve tv
ajñānapaṭalāpahāḥ
mantrayogakriyācāryā
saṃnaddhā duratikramāḥ
//
yogaiśvaryaguṇopetāḥ
śivārādhanatatparāḥ
tebhyo lakṣādhruvo devi
tārakāḥ sa caturdaśa
//
śarīraṃ ghaṭitaṃ tābhir
dhruvasya varavarṇini
brahmaivāpararūpeṇa
brahmasthāne niyojitaḥ
//
tasyajyotirgaṇo devi
nibaddhobhramate sadā
niścalaḥ sa tu vijñeyaḥ
śivaśaktyātvadhiṣṭhitaḥ
//
daśapañca ca lakṣāṇi
dhruvāntaṃ bhūmimaṇḍalāt
vāyuskandhānsthitāṃstvatra
kathayāmi samāsataḥ
//
āmeghādbhāskarātsomān
nakṣatrādgrahamaṇḍalāt
ṛṣisaptakanirdeśād
ādhruvāntaṃ ca saptamaḥ
//
ādityādighruvāntaśca
svarlokaḥ parikīrtitaḥ
atra rājā mahendro vai
tiṣṭhate surapūjitaḥ
//
ṛṣidevaiḥ sagandharvair
vṛtaścāpsarasāṃ gaṇaiḥ
agnihotraṃ kratūnvāpi
kṛtvā jñānavivarjitāḥ
//
svarlokaṃ tu narā yānti
punarāyānti mānuṣam
svarlokasyoparisṭāttu
dve koṭī yojanāni tu
//
pañcāśītiśca lakṣāṇi
maharloko varānane
ṛṣayaścaiva siddhāśca
mārkaṇḍādyā vasanti vai
//
koṭyaṣṭakaṃ mahādevi
yojanānāṃ varānane
maharlokopariṣṭāttu
janalokovyavasthitaḥ
//
ekapādo 'tha jahnuśca
kapilaścāsuristathā
bhautiko vāḍvaliścaiva
janalokanivāsinaḥ
//
dvādaśaiva tathā koṭyo
janalokordhvataḥ priye
tapolokaḥ samākhyāta
ṛṣiyogeśvarākulaḥ
//
sanakaścasanandaśca
sanatkumāraḥ sanandanaḥ
śaṅkuścaiva triśaṅkuśca
tapolokanivāsinaḥ
//
padmāḥ ṣaṭpañcapañcāśat
koṭyo lakṣāṇi viṃśatiḥ
bhūrlokāntaṃ samārabhya
yāvatsatyaṃ varānane
//
iyaṃ saṃkhyā samākhyātā
bhuvanānāṃ varānane
koṭyaḥ ṣoḍaśamānena
tapolokordhvataḥ priye
//
satyalokaḥ samākhyāto
yatra brahmā svayaṃ sthitaḥ
krīḍate bhagavāndevo
vṛta ātmasamairdvijaiḥ
//
karmajñānena saṃsiddhā
advaitapariniṣṭhitāḥ
ānandapadasaṃprāptā
ānandapadamāgatāḥ
//
ṛgvedomūrtimāṃstasminn
indranīlasamadyutiḥ
divyagandhaviliptāṅgo
divyābharaṇabhūṣitaḥ
//
saṃsthitaḥ pūrvatastasya
dīpyamānaḥ svatejasā
uttareṇa yajurvedaḥ
śuddhasphaṭikasaṃnibhaḥ
//
divyakuṇḍaladhārī ca
mahākāyomahābhujaḥ
sthitaḥ paścimadigbhāge
sāmavedaḥ sanātanaḥ
//
raktāmbaradharaḥ śrīmān
padmarāgasamaprabhaḥ
sragdāmadhārakaścitram
ālābhūṣaṇabhūṣitaḥ
//
atharvāñjanavacchyāmaḥ
sthito dakṣiṇatastathā
piṅgākṣo lohitagrīvo
harikeśo mahātanuḥ
//
ṣaḍaṅgānītihāsāśca
purāṇānyakhilāni tu
vedopaniṣadaścaiva
mīmāṃsāraṇyakaṃ tathā
//
svāhākāravaṣaṭkārau
rahasyāni tathaiva ca
gāyatrī ca sthitā tatra
yatra devaścaturmukhaḥ
//
bhogasthānaṃ brahmaṇaḥ syāt
paraṃ brahma tato vrajet
koṭiyojanamānena
satyalokordhvataḥ priye
//
brahmāsanamitikhyātaṃ
japāsindūrasaprabham
raktendīvaramadhyasthaḥ
padmarāgasamaprabhaḥ
//
caturmukhaścaturvedaś
caturyugavaśānugaḥ
brahmavidbhiḥ samākīrṇo
brahmā muniniṣevitaḥ
//
aiśvaryāṣṭakasaṃyuktaḥ
ṣaḍvidhasṛṣṭikārakaḥ
dharmādiphalasaṃbandha
pradātā ca yuge yuge
//
tiryaṅnārakisattvānāṃ
divyānāṃ manujaiḥ saha
sraṣṭā ca sarvabhūtānāṃ
sadevāsuramānuṣe
//
koṭidvayaṃ tadūrdhve tu
yojanānāṃ varānane
nīlendīvarasaṃkāśā
indranīlasamaprabhā
//
brahmalokātparatvena
viṣṇoścaiva purīsmṛtā
sarvakāmasamopetā
sarvaratnasamujjvalā
//
marakatastambhasopānā
nīladhvajasamākulā
ghaṇṭāvitānavistīrṇā
cārucāmaraśobhitā
//
nīlotpaladalaprakhyaiḥ
kanyāvṛndaiḥ samāvṛtā
kāmakārmukanirghoṣa
vitrastamṛgalocanaiḥ
//
nūpurārāvamukharaiḥ
skhaladbhirmṛduvibhramaiḥ
manobhavaśarāyāsa
nipātaśatajarjaraiḥ
//
sughūrṇitamadāyāsa
viloladhavalekṣaṇaiḥ
saṃsevyate sa bhagavān
viṣṇuḥ kamalalocanaḥ
//
indranīlasamākāro
nilotpaladalaprabhaḥ
caturbhujo mahākāyaḥ
pīnavakṣā gadādharaḥ
//
kirīṭīkuṇḍalīśaṅkhī
prajāpālanatatparaḥ
saṃsevyate sa bhagavān
nikāyairātmavikramaiḥ
//
viṣṇubhaktāśca ye nityaṃ
dhyānapūjājape ratāḥ
te tu gacchanti tatsthānaṃ
viṣṇoramitavikramāḥ
//
saptakoṭyastadūrdhvaṃ vai
rudraloko vyavasthitaḥ
śuddhasphaṭikasaṃkāśaś
catvarodyānamaṇḍitaḥ
//
sahasrabhūmikābhiśca
harmyamālābhirūrjitaḥ
vimānaiḥ puṣpakairyukto
haṃsakundendunirmalaiḥ
//
vanopavanaṣaṇḍaiśca
sarvartukusumojjvalaiḥ
mārutāḥsukhasaṃsparśā
vartikarpūragandhayaḥ
//
nadīnadahradākīrṇaḥ
padminīṣaṇḍamaṇḍitaḥ
vareṇyāvaradācaiva
variṣṭhā varavarṇinī
//
vasiṣṭhā ca varāhā ca
varārohā ca saptamī
gaṅgāhyetāḥ samākhyātā
rudralokavahāḥ sadā
//
lakṣapatradalāḍhyaiśca
sitapadmairvibhūṣitāḥ
indranīlanibhairnālair
yojanāyatagandhibhiḥ
//
strīsahasrakadambāḍhyāḥ
puṣpaprakaradhūsarāḥ
śaradindunibhānāryo
navanītasukomalāḥ
//
subhrūlalāṭavadanāḥ
kṛśodaryo madālasāḥ
alipuñjanibhaiḥ keśair
mṛgāmodasugandhibhiḥ
//
pralambaśravaṇādhārāḥ
padmapatrāyatekṣaṇāḥ
dāḍimīpuṣpasaṃkāśair
oṣṭhairutpalagandhibhiḥ
//
rambhānibhābhirjaṅghābhir
bāhubhirbisakomalaiḥ
aśokapallavākāraiḥ
pādaiḥ padmadalopamaiḥ
//
nakhaiśca ketakīprakhyair
daśanairmauktikojjvalaiḥ
svabhāvasusugandhāḍhyaiḥ
prasravadbhirivāmṛtam
//
hārakeyūrakaṭakaiḥ
sīmantamaṇijālakaiḥ
kāñcīḍoraiḥ suraktaiśca
kusumairbhūṣitāḥ sadā
//
tārakumbhanibhākārair
unnataiśca payodharaiḥ
suvṛttaiḥ pīnapārśvaiśca
pīnakaṇṭhasamāśritaiḥ
//
guruśreṇībharākrāntā
muktāvalivirājitāḥ
rājahaṃsagatispardhi
mattamātaṅgavibhramāḥ
//
nūpurārāvamukhara
praskhalanmṛduvikramāḥ
hāsyalāsyavilāsāḍhya
bhrūbhaṅgataralekṣaṇāḥ
//
hlādayantīva gātrāṇi
rudrāṇāṃ tannivāsinām
kāmagrahagrahāviṣṭā
ghūrṇantyo madavihvalāḥ
//
ghūrṇantyo?
pariṣvajanamātreṇa
modayantyo gaṇeśvarān
yadyapyevaṃvidhānāryaḥ
nijabhartṛbhayāturāḥ
//
vitrastamṛganetrāstu
bharturutsaṅgamāgatāḥ
avagūhya ca sarvāṅgair
āpīya vadanairmukham
//
krīḍantirudrabhavane
rudrakanyāḥ sarudrakāḥ
rudrāścaivaṃvidhākārā
jñānayogabalotkaṭāḥ
//
mukuṭaiḥ kuṇḍalaiścitrair
mahāratnasamujjvalaiḥ
keyūrakaṭakairḍoraiḥ
puṣpavastravibhūṣaṇaiḥ
//
muktāphalāvalīhārair
brahmasūtrottarīyakaiḥ
mahākāyā mahoraskās
trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ
//
candrāyutapratīkāśāḥ
karpūrakṣodadhūsarāḥ
surasiddhanutāḥsarve
suprasanna varapradāḥ
//
haralabdhavarāstṛptā
daśabāhvindumaulayaḥ
na tatra mṛtyurna jarā
na śoko 'sti viyogajaḥ
//
krīḍantisārdhaṃkanyābhiḥ
saṃsārabhayavarjitāḥ
adhikārakṣaye rudrā
rudrakanyāsamāvṛtāḥ
//
śrīkaṇṭhasyecchayā sarve
śivaṃyāntitanukṣaye
gatvā bhūyo na jāyante
kalpakoṭiśatairapi
//
evaṃvidhairasaṃkhyātair
vimānarathagāmibhiḥ
mahāvṛṣagajārūḍhaiḥ
siṃhavājisuvāhanaiḥ
//
lakṣāyutasahasraistu
rudrakoṭibhirāvṛtam
tanmadhyesarvatobhadraṃ
siṃhadvāraiḥ sutoraṇaiḥ
//
svacchamauktikasaṃkāśa
prākāraśikharāvṛtam
nandīśvaramahākāla
dvārapālagaṇairvṛtam
//
kiṃkiṇījālamukharaiḥ
patākādhvajasaṃkulaiḥ
vitānacchatraṣaṇḍaiśca
muktāhārapralambitaiḥ
//
ghaṇṭācāmaraśobhāḍyaṃ
darpaṇaiścopaśobhitam
kalaśairdvāranyastaiśca
ratnapallavasaṃyutaiḥ
//
racitaiścitraśāstrajñair
atnacūrṇasamujjvalaiḥ
svastikaiḥ patravalyāḍhyaiś
citritaṃ bhuvanājiram
//
śatasiṃhāsanākīrṇaṃ
vedikāratnabhūṣitam
gopurāṭṭālarathakair
vīthībhiśca bhramāntrakaiḥ
//
sarvaratnavicitrāḍhyair
dvārabaddhaiḥ suśobhanam
nirgamaiḥsugavākṣaiśca
viṭaṅkaiḥsphaṭikaprabhaiḥ
//
stambhaiḥsopānabaddhaiśca
vajravaiḍūryasaprabhaiḥ
pūrṇacandranibhākārair
aṇḍaiḥ śikharamaṇḍitaiḥ
//
muktāphalaprabhābhiśca
bhūmibhiśca sahasraśaḥ
nāṭyaśālaiḥ suśobhāḍhyair
nṛttagītaravākulaiḥ
//
maṇḍapairatnacitrāḍhyaiḥ
sabhāmaṇḍalanirbharaiḥ
āsīnairudravṛndaiśca
rudrakanyākadambakaiḥ
//
mattavāraṇakai ramyaiś
candraśālāsuśobhanaiḥ
dhūpitaṃ dhūpavartībhiḥ
kuṅkumodakasecitam
//
citrapaṭṭaistu saṃchannaṃ
puṣpaprakarasaṃkulam
tūryaśabdajayadhvāna
kāhalākūjitena ca
//
vaṃśavīṇāmṛdaṅgaiśca
gomukhairmukhavādanaiḥ
paṇavaistālavādyaiśca
śaṅkhabherīraveṇa ca
//
dundubhīnādaśabdena
murajasphālanena ca
karasphoṭamahāśabdaiḥ
siṃhanādapraguñjitaiḥ
//
garjadbhirgaṇavṛndaiśca
meghastanitaniḥsvanaiḥ
vandināṃstotraśabdena
sāmavedaraveṇa ca
//
huḍuṅkārāṭṭahāsaiśca
geyajhaṃkārayojitaiḥ
vṛṣananditaśabdena
gajavājiraveṇa ca
//
kāñcīnūpuraśabdena
nadatīva mahatpuram
sarvasaṃpatkaraṃ śrīmac
chaṅkarasya tu mandiram
//
atrāsaubhagavānrudro
brahmaviṣṇvindrapūjitaḥ
gaṅgāyāsnapitonityaṃ
divyavastrāmbaracchadaḥ
//
pṛthivyāgandhaliptāṅgaḥ
śriyāpuṣpaiḥ supūjitaḥ
saptasvarapramukhyaiśca
sarasvatyā ca saṃstutaḥ
//
pūrṇendurātapatraṃ ca
svayameva vyavasthitaḥ
gaṅgātūttarikācchatre
sarvādityāśca dīpakāḥ
//
puṣpadantagaṇeśādyair
āsanaṃ tasya saṃvṛtam
kapilaḥ karkaṭaścaiva
vimardaḥ kaṅkaṭastathā
//
vikramaścadṛḍhaścaiva
niṣkampo niṣkalastathā
aṣṭau te harayaḥproktās
trinetrā bhūrivikramāḥ
//
siṃharūpāḥsutejaskāḥ
saṭāvikaṭabhāsvarāḥ
śaktirūpadharairmantrair
yogaiśvaryasamanvitaiḥ
//
āsanaṃvivṛtaṃtaistu
mahotsāhairbalotkaṭaiḥ
tatrabhadrāsane rudraḥ
sthitaścandrārdhaśekharaḥ
//
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaḥ
sarvābharaṇabhūṣitaḥ
tryakṣodaśabhujodevo
jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ
//
pīnavakṣaḥsthaloruśca
pīnaskandho mahābhujaḥ
baddhapadmāsanāsīnaḥ
karpūrakṣodadhūsaraḥ
//
varadābhayapāṇiśca
sarvāyudhadharastathā
śatapatrāṅkitaiścaiva
hastapādaiḥ sukomalaiḥ
//
candrabimbanakhābhābhir
aṅgulībhiralaṃkṛtaiḥ
suśliṣṭajānugulphaiśca
pādaiścaiva samunnataiḥ
//
pūjitairgaṇarudraiśca
brahmaviṣṇvindravanditaiḥ
cāmaravyajanokṣepai
rudrastrībhiḥ samantataḥ
//
vījatastu sadā śrīmāṃś
candrakoṭisamaprabhaḥ
jñānāmṛtasutṛptātmā
yogaiśvaryapradāyakaḥ
//
dhyāto vai yogibhirnityaṃ
prasannavadanekṣaṇaḥ
prahasansa ivābhāti
nirmalajñānaraśmibhiḥ
//
ajñānatimiraṃ hatvā
darśayetparamaṃ vapuḥ
sarvasaukhyapradātā ca
rudramātṛgaṇāvṛtaḥ
//
tasyotsaṅgagatā devī
taptakāñcanasuprabhā
pūjitā yoginīvṛndaiḥ
sādhakaiḥ surakinnaraiḥ
//
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇā
sarvābharaṇabhūṣitā
yogasiddhipradā nityaṃ
mokṣābhyudayadāyikā
//
devasyābhimukhī nityam
umā tu lalitekṣaṇā
śaktiścāpararūpeṇa
śaktimāṃśca harastathā
//
brahmāṇḍe sṛṣṭisaṃhārau
karoti ca śivecchayā
dīkṣājñānavihīnā ye
liṅgārādhanatatparāḥ
//
te prayānti harasthānaṃ
sarvaiśvaryasukhāvaham
jarāmaraṇanirmuktā
vyādhiśokavivarjitāḥ
//
nādhoyānti punardevi
saṃsāre duḥkhasāgare
śivaṃyānti tataścordhvaṃ
śrīkaṇṭhenasamīkṣitāḥ
//
rudralokaḥ samākhyātas
tataścordhvamume śṛṇu
uttarottaravṛddhyā ca
bhuvanaṃ bhuvanaṃsthitam
//
brahmāṇḍasyāpyadhobhāge
rudralokasyacordhvataḥ
daṇḍapāṇeḥ puraṃjñeyaṃ
nānārudragaṇāvṛtam
//
daṇḍapāṇistu bhagavān
yogaiśvaryabalānvitaḥ
daṇḍaḥ pāṇitalenaiva
dhṛtoyena śivecchayā
//
vivṛṇoti ca brahmāṇḍe
mokṣamārgaṃ sudurbhidam
vidhinārādhitaścaiva
anudhyānācchivecchayā
//
saptalokeṣu ye rudrā
kathayāmi samāsataḥ
śarvorudrastathā bhīmo
bhava ugrastathaiva ca
//
mahādevastatheśāno
rudralokādhipastvamī
brahmalokesthitobrahmā
viṣṇurvai vaiṣṇave pure
//
rudralokesthitorudraḥ
sarveṣāṃ nāyakaḥ smṛtaḥ
kālāgner daṇḍapāṇyantam
aṣṭānavatikoṭayaḥ
//
yojanānāṃvarārohe tv
adhvāyamupavarṇitaḥ
kaṭāhastu adhaścordhvaṃ
brahmāṇḍasya varānane
//
koṭiyojanamānena
ghanākāreṇasaṃsthitaḥ
pañcāśatkoṭayaścordhvaṃ
bhūpṛṣṭhāttu varānane
//
pañcāśacca adhojñeyā
yojanānāṃ samantataḥ
evaṃ koṭiśataṃ jñeyaṃ
pārthivaṃ tattvamucyate
//
śatarudrāvadhijñeyaṃ
sauvarṇaṃ parivartulam
vajrasārādhikasāraṃ
durbhedyaṃ tridaśairapi
//
huṃphaṭkāraprayogeṇa
bhedayettu varānane
śatarudrānato vakṣye
samāsena kṛśodari
//
daśa daśakrameṇaiva
daśadikṣu samantataḥ
pūrvādikramayogena
kathayāmyanupūrvaśaḥ
//
kapālīśohyajobadhno
vajradehaḥ pramardanaḥ
vibhūtiravyayaḥ śāstā
pinākī tridaśādhipaḥ
//
indrasyabalamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā
indreṇa ca supūjitāḥ
//
agnirudrohutāśī ca
piṅgalaḥ khādako haraḥ
jvalanodahanobabhrur
bhasmāntakakṣayāntakau
//
agnerbalaṃsamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā
agnirājasupūjitāḥ
//
yāmyomṛtyurharodhātā
vidhātākartṛsaṃjñakaḥ
saṃyoktā ca viyoktā ca
dharmo dharmapatistathā
//
yamasya balamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā
yamarājasupūjitāḥ
//
nairṛtomarutohantā
krūradṛṣṭirbhayānakaḥ
ūrdhvakeśovirūpākṣo
dhūmalohitadaṃṣṭrakau
//
nairṛtaṃbalamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā
nairṛtendrasupūjitāḥ
//
balohyatibalaścaiva
pāśahasto mahābalaḥ
śveto 'tha jayabhadraśca
dīrghabāhurjalāntakaḥ
//
meghanādī sunādī ca
samāsātparikīrtitāḥ
vāruṇaṃbalamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
//
vicarantimahādevā
varuṇendrasupūjitāḥ
śīghrolaghurvāyuvegaḥ
sūkṣmastīkṣṇo bhayānakaḥ
//
pañcāntakaḥ pañcaśikhaḥ
kapardī meghavāhanaḥ
vāyostu balamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
//
vicarantimahādevā
vāyurājasupūjitāḥ
nidhīśorūpavāndhanyaḥ
sau,yadeho jaṭādharaḥ
//
lakṣmīratnadharaḥkāmī
prasādaśca prabhāsakaḥ
saumyasya balamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
//
vicarantimahādevāḥ
somarājasupūjitāḥ
vidyādhipo 'tha sarvajño
jñānadṛgvedapāragaḥ
//
śarvaḥ sureśo jyeṣṭhaśca
bhūtapālo baliḥpriyaḥ
īśānānumatā devāś
ceṣṭante surapūjitāḥ
//
vicarantimahādevā
īśaśaktyātvadhiṣṭhitāḥ
vṛṣovṛṣadharo 'nantaḥ
krodhano mārutāhvayaḥ
//
grasanoḍambareśau ca
phaṇīndro vajradaṃṣṭrakaḥ
viṣṇostubalamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
//
vicarantimahādevā
anantena supūjitāḥ
śaṃbhurvibhurgaṇādhyakṣas
tryakṣaśca tridaśeśvaraḥ
//
saṃvāhaścavivāhaśca
nalolipsustrilocanaḥ
brahmaṇobalamākramya
prabhuśaktisamanvitāḥ
//
vicarantimahādevā
brahmaṇaiva supūjitāḥ
ekaikasya sahasraṃ tu
parivāro 'bhidhīyate
//
śatarudrā iti khyātā
brahmāṇḍaṃvyāpyasaṃsthitāḥ
asaṃkhyātāḥ sahasrāṇi
ye ca ūrdhvādidiggatāḥ
//
svacchandāviśvagā devāḥ
kalpamanvantareṣvapi
pūrvādidaśadigrudrāḥ
sthitā daśa daśaiva tu
//
ekaikamadhipaṃcaiva
kathayāmi varānane
sthito vai pūrvato 'ṇḍasya
śveto vai nāma nāmataḥ
//
rudrāṇāṃ tu śatairyukto
mahāvīryaparākramaḥ
dīptimadbhirmahātīvrair
mayūkhairiva bhāskaraḥ
//
āgneyyāmagnisaṃkāśo
vaidyuto nāma viśrutaḥ
so 'pi vidyutprabhairudra
śataistu parivāritaḥ
//
yāmye 'ṇḍasya mahākālo
yugāntānalasaṃnibhaḥ
śatarudrairvṛto devi
tiṣṭhatyamitavikramaiḥ
//
nairṛto vikaṭonāma
śatenaparivāritaḥ
saṃtiṣṭhate mahātejā
dvitīya iva bhāskaraḥ
//
paścime 'ṇḍasya yo rudro
mahāvīrya iti śrutaḥ
śatarudrairvṛtaḥ so 'pi
tiṣṭhatyamitavikramaḥ
//
vāyavyadiśicāṇḍasya
vāyuvego mahābalaḥ
śatena ca vṛtaḥ śrīmāṃs
tiṣṭhatyatra mahābalaḥ
//
subhadranāmottarataḥ
śatenaparivāritaḥ
mahāvīryabalopetas
tiṣṭhatyatra mahābalaḥ
//
pariviṣṭo marīcībhis
tatratiṣṭhati vīryavān
vidyādharo nāma rudra
aiśānyāṃ vai pratiṣṭhitaḥ
//
śatarudrairvṛtaḥ so 'pi
pariviṣṭa ivoḍurāṭ
mahāvīryabalopetas
tiṣṭhate 'nantavikramaḥ
//
adhaḥ kālāgnirudro 'nyaḥ
sthitastvatra dvitīyakaḥ
samāvṛto rudraśataiḥ
sthitaistvatra varānane
//
śataiḥ samāvṛto rudra
mayūkhairiva bhāskaraḥ
vīrabhadro vṛtorudrair
uparyaṇḍasya saṃsthitaḥ
//
ekādaśo mahākāyai
rudrakrodhasamudbhavaiḥ
evaṃte 'tramahātmāna
ekaikaṃ tu śatena ca
//
daśaite veṣṭitādevi
śatarudraiśca suvrate
eṣāmaparisaṃkhyeyaḥ
parivāro mahātmanām
//
āvṛtyāṇḍaṃ sthitāhyete
madhu yadvanmadhuvratāḥ
kadambakusumaṃyadvat
kesaraiḥ parivāritam
//
parivāritaṃ tathāhyaṇḍaṃ
rudrairamitavikramaiḥ
gṛhaiḥ satoraṇāṭṭālair
nānāratnavicitritaiḥ
//
jāmbūnadamayaiścitraiḥ
samantātsamalaṃkṛtam
divyanārībhirākīrṇaṃ
sarvakāmasamanvitam
//
brahmāṇḍametadākhyātaṃ
pāśajālāvatāritam
janmavyādhijarāmṛtyu
mahodadhipariplutam
//
guṇatrayamalacchannaṃ
nānājātisamākulam
paśujñānaparikrāntaṃ
gatitrayasamākulam
//
anityā eva gatayaḥ
sarveṣāmeva vādinām
parāparavibhāgaṃ tu
naivajānanti mohitāḥ
//
hemāṇḍaṃ tu purāsṛṣṭaṃ
kṣayātma bhuvanākṛti
īśamāyāsamāviṣṭasy
ātmavargasya bhūtaye
//
athopariṣṭāttattvāni
udakādiśivāntakam
uttarottarayogena
daśadhā saṃsthitāni tu
//
ahaṃkāraḥ tadūrdhvaṃ tu
buddhistu śatadhāsthitā
ūrdhvaṃ sahasradhā jñeyaṃ
pradhānaṃ varavarṇini
//
pauruṣaṃ daśasāhasraṃ
niyatirlakṣadhā smṛtā
tadūrdhvaṃ daśalakṣāṇi
kalā yāvattu suvrate
//
māyā tu koṭidhāvyāpya
sthitā sarvaṃ carācaram
daśakoṭiguṇā vidyā
māyāṃvyāpya vyavasthitā
//
śatakoṭiguṇenaiva
vyāptāsāvīśvareṇa tu
sādākhyaṃ koṭisāhasraṃ
bindunādaṃ tadūrdhvataḥ
//
yojanānāṃ tu vṛndaṃ vai
śaktirvyāpya vyavasthitā
vyāpinī sarvamadhvānaṃ
vyāpyadevi vyavasthitā
//
aprameyaṃ tato jñeyaṃ
śivatattvaṃ varānane
bhuvanāni pravakṣyāmi
aptattvādāvanukramāt
//
ākāraṃ vibhavaṃ caiva
bhuvanānekavistaram
yanna dṛṣṭaṃ paśujñānaiḥ
kupathabhrāntadṛṣṭibhiḥ
//
yanna sāṃkhyairna yogairvā
na caiva pāñcarātrikaiḥ
svabhāvavādibhirnāpi
na ca karmapravādibhiḥ
//
nāpi saṃśayavādaiśca
nagnakṣapaṇakādibhiḥ
na bhūtavādibhiścaiva
nāpi syāllokikairapi
//
na cātmacintakairvāpi
na ca tarkapravādibhiḥ
na ca vaiśeṣikairvā.api
ṣaṭpadārthaparāyaṇaiḥ
//
na cāpi nyāyavādaiśca
hetudṛṣṭāntavādibhiḥ
nāpyekajanmavādaiśca
nacāpyekatvavādibhiḥ
//
na dhūrtavādairlokairvā
suparijñātamaiśvaram
ityevaṃvādināṃ teṣāṃ
vādānāṃ tu śatatrayam
//
triṣaṣṭiradhikāścānye
vādināṃ bhrāntacetasām
ajñānatimirādhānām
unmīlanakṛduttamam
//
saṃsārapaṅkamagnānāṃ
naurivottāraṇaṃ param
mahāmohatamo 'ndhānāṃ
tamonudamidaṃ param
//
parameśamukhodbhūtaṃ
yanmayā prāptamadbhutam
jñānāmṛtamidaṃ divyaṃ
nanabhuvanavistaram
//
śṛṇuṣvaikamanā devi
vicitrākāramadbhutam
ananto bhuvanavrātas tv
avyucchedādvyavasthitaḥ
//
madhukośajālakavat
tathā bhūricayāvṛtiḥ
mīnaśaṃkhakulāyābhaṃ
dāṣimībījavatsthitam
//
kadambakesaranibhaṃ
purāṇāṃ tu samūhakam
mahāsenāvāsakavad
vane tarusamūhavat
//
nirantaramanantāni
bhuvanāni varānane
nānākārāṇi citrāṇi
sarvaratnamayāni ca
//
parimaṇḍalāni dīrghāṇy
ardhacandrākṛtīni ca
puruṣākṛtīni cānyāni
nandyāvartākṛtīni ca
//
parvatākṛtirūpāṇi
gajayuthākṛtīni ca
śarāvākṛtīni cānyāni
jvālārūpākṛtīni ca
//
mahāvimānarūpāṇi
triśūlākṛtimanti ca
murajākṛtīni cānyāni
tryaśrākṛtipurāṇi ca
//
mahāpuruṣarūpāṇi
śataśṛṅgākṛtīni ca
sahasraśṛṅgāvartāni
tathānyāni varānane
//
koṭiśṛṅgāṇi cānyāni
asaṃkhyaśikharāṇi ca
vṛttāni caturaśrāṇi
trikoṇānyaparāṇi ca
//
divyacitrapatākāni
divyaghaṇṭādhvajāni ca
bherinādasvarāḍhyāni
divyagītadhvanīni ca
//
divyadundubhinādāni
mahāveṇusvanāni ca
nānāvāditraghoṣāṇi
bhuvanāni ca sarvadā
//
śuklāni sphaṭikābhāni
padmarāgākṛtīni ca
candrakāntasavarṇāni
muktādāmanibhāni ca
//
lākṣārasasavarṇāni
kānicidvaravarṇini
indragopakavarṇāni
indranīlanibhāni ca
//
nīlotpalasavarṇāni
vidyutpuñjanibhāni ca
bālādityasavarṇāni
padmagarbhanibhāni ca
//
candraprabhāni cānyāni
candrakoṭinibhāni ca
madhyāhnārkasavarṇāni
sūryakoṭinibhāni ca
//
aśokastavakābhāni
haritālanibhāni ca
śakracāpasavarṇāni
gokṣīradhavalāni ca
//
sindūrakuṅkumābhāni
gorocananibhāni ca
taptahemasavarṇāni
nirdhūmāgninibhāni ca
//
śaṅkhapāṇḍuravarṇāni
kānicidbhuvanāni ca
nānāvarṇāni cānyāni
nānārūpākṛtīni ca
//
eteṣāṃ parato devi
vyāpakaṃ paramaṃ padam
aprameyamasaṃkhyeyam
agamyaṃ sarvavādinām
//
vinā prasādādīśasya
jñānametanna labhyate
nacāpi bhāvo bhavati
dīkṣāmaprāpya dehinām
//
yadā tu kāraṇācchaktir
bhavennirvāṇakārikā
śivecchayā prapadyeta
dīkṣāṃ jñānamayīṃ śubhām
//
mantrayogātmikā divyāṃ
tato mokṣaṃ vrajetpaśuḥ
nānyathā mokṣamāyāti
api jñānaśatairapi
//
yasya prakāśitaṃ sarvaṃ
śivenānantarūpiṇā
sa eva mokṣaṃ vrajati
śivaḥ sarvamaheśvaraḥ
//
tenedaṃ jñānamukhyaṃ tu
purā proktaṃ mayā tava
saṃsārārṇavamagnānāṃ
naurivottāraṇaṃ param
//
mahāmāyāñjanātītaṃ
ajñātaṃ paśugocare
anantaṃ pāramakṣobhyaṃ
subodhaṃ parameśvaram
//
parameśamukhodgīrṇaṃ
yan mayā prāptamadbhutam
vakṣye jñānāmṛtamidaṃ
śṛṇuṣvaikamanāḥ priye
//
ūrdhvaṃ vai brahmaṇo 'ṇḍasya
puraikādaśakaṃ sthitam
ekādaśānāṃ rudrāṇāṃ
yugāntāgnisamatviṣām
//
athordhve bhuvanaṃ devyāḥ
kathayāmi varānane
indranīlamayaṃ divyaṃ
samantātparimaṇḍalam
//
tasminbhagavatī devī
bhadrakālī vyavasthitā
vasatīndīvaraśyāmā
snigdhakaṅkuṣṭasaprabhā
//
sūryamaṇḍalarūpābhyāṃ
kuṇḍalābhyāmalaṅkṛtā
paurṇamāsyāṃ yathā sandhyā
candrarkābhyāṃ virājate
//
rājate ca mahāhāraḥ
stanābhyāmantare sthitaḥ
asitāñjanaśailābhyāṃ
madhye srotovahā yathā
//
caturbhiśca dhṛtaṃ pīṭhaṃ
siṃhairamitavikramaiḥ
sarvavajramaye divye
divyaratnavibhūṣite
//
āsane suprabhe devī
jātyañjanasamaprabhā
śukle himavataḥ śṛṅge
nīlamegha iva sthitā
//
sarvaratnamayī divyā
raśanāsyā virājate
pītamālyāṃśukavatī
śarvarīvāruṇodaye
//
tṛtīyaṃ nayanaṃ tasyā
lalāṭasthaṃ virājate
udayastha ivādityo
raśmijālavibhūṣitaḥ
//
ucchritenātapatreṇa
sā śvetena virājate
kṛṣṇameghoparisthena
candreṇeva vibhāvarī
//
koṭikoṭisahasreṇa
strīṇāṃ tu parivāritā
āvṛtā candralekheva
nakṣatraistu nabhastale
//
kumudotpalavarṇāśca
hemaśyāmāśca yoṣitaḥ
priyaṅgukalikāśyāmāś
candragauryaḥ sayauvanāḥ
//
padmāvadātarūpiṇyaḥ
pīnaśroṇipayodharāḥ
hāvabhāvavidhijñāstu
nṛttagītaviśāradāḥ
//
vīṇāveṇumṛdaṅgādyair
vaṃśavāditraniḥsvanaiḥ
upāsīnāstu tāṃ devīṃ
ramante tatra yoṣitaḥ
//
evaṃ viddhi jayaṃ nāma
bhuvanaṃ tu varānane
yā durgeti smṛtā loke
brahmāṇḍodaravartinī
//
viṣṇunā tapasā pūrvam
ārādhya parameśvaram
avatāritā vadhārtāya
mahiṣasya mahātmanaḥ
//
yena caikena śṛṅgeṇa
bhagavān himavān giriḥ
śuṣkaparṇamiva kṣiptaḥ
bhagavatyā vināśitaḥ
//
sā taṃ vināśāyeddevī
tamaḥ sūrya ivotthitaḥ
sā devī sarvadevīnāṃ
nāmarūpaiśca tiṣṭhati
//
yogamāyāpraticchannā
kumārī lokabhāvinī
acintyā cāprameyā ca
anyatra paripaṭhyate
//
viṣṇunā sahitā devī
kalpe kalpe punaḥ punaḥ
bhaginītvena cāyāti
nāmarūpaviparyayaiḥ
//
manvantare manvantare
tathā caiva yuge yuge
rakṣaṇārthaṃ hi lokānāṃ
māteva hitakāriṇī
//
ityākhyātaṃ tu bhuvanaṃ
jayaṃ nāma varānane
tadbhaktāstatra gacchanti
tasyā maṇḍaladīkṣitāḥ
//
nacaitattapasā prāpyaṃ
nayajñairbhūridakṣiṇaiḥ
na dānairvividhaiścāpi
śakyaṃ prāptuṃ varānane
//
prasādāddevadevasya
śaśāṅkāṅkitamaulinaḥ
dīkṣāṃ prāpya prāpnuvanti
maṇḍalaṃ cakravartinām
//
nirbījadīkṣayā mokṣaṃ
dadāti khalu dehinām
sā muktidīkṣā paramā
vidhivatparikīrtitā
//
vidyeśāvaraṇe dīkṣā
yavatī kriyate nṛṇām
tāvatīṃ gatimāpnoti
bhuvane 'tra varānane
//
bhuvanāni tadīśāṃśca
saṃsthānāni yathākramam
kathayiṣyāmi te sarvaṃ
śṛṇuṣvaikamanāḥ priye
//
bhadrakālyāṃ paro devo
rudrakrodhasamudbhavaḥ
koṭimātreṇa deveśi
yugāntāgnisamaprabhaḥ
//
yugāntāmbudavṛndottha
garjitadhvaniniḥsvanaḥ
śatabāhurmahātejā
divyābharaṇabhūṣitaḥ
//
śirasīndudharaḥ śyāmo
nīlāñjanasamadyutiḥ
śikhikaṇṭhanibhaḥ kiñcit
kiñcidāpāṇḍulohitaḥ
//
cāṣajīmūtavarṇaśca
atasīpuṣpasaṃnibhaḥ
indranīlanibhaḥ kiñcit
kiñcidbhṛṅganibhākṛtiḥ
//
jātyañjananibhākāro
rudraikādaśikānvitaḥ
yutaṃ koṭisahasreṇa
rudrāṇāṃ ca mahātmanām
//
bhuvanaṃ tasya devasya
vijayaṃ nāma viśrutam
indranīlanibhaṃ divyaṃ
sarvavajranibhaṃ mahat
//
daśakoṭisahasrāṇi
rudrāṇāṃ varavarṇini
antarbhuvanasaṃghātair
anyaiśca parivāritam
//
nīlotpaladalaśyāmaiḥ
śikhikaṇṭhanibhaistathā
rudrairdivyairmahāvīryaiḥ
samantātparivāritam
//
stutibhirmaṅgalairgītair
nṛttāvāditravāditaiḥ
paṇavairveṇuvīṇābhir
bherījhallari gomukhaiḥ
//
paṭahaiḥ kāhalaiścaiva
śaṅkhadundubhipīlukaiḥ
mṛddalaistaṭṭarībhiśca
tālakairmurajaistathā
//
maundakāhalaṭaṅkaiśca
tamiladraghaṭādibhiḥ
vāditrairvalgitaistālai
roṭanairmukhamṛddalaiḥ
//
bhūtairbhūtagaṇai rudrair
jalpitaiḥ paṭhitaistathā
dhyāyādbhiśca japadbhiśca
dhāvadbhiśceṣṭitaistathā
//
mayūrakokilārāvān
muñcadbhiśca tathāparaiḥ
nānārutavilāsaiśca
vikurvadbhirmahātmabhiḥ
//
āvṛtastairmahātejā
mayūkhairiva bhāskaraḥ
gajavaktraiḥ siṃhavaktrair
aśvavaktraiḥ śubhānanaiḥ
//
gokarṇairgomukhaiścānyair
dvīpiṛkṣamukhaistathā
vyāghravānaravakaiś ca
bhagavānparyupāsyate
//
vīrabhadro mahātejā
yugāntāgnisamaprabhaḥ
āsanaṃ tasya devasya
sarvavajramayaṃ mahat
//
daśayojanavistīrṇaṃ
caturasrānalaprabham
rājate 'trāṣṭabhiḥ siṃhair
vṛtaṃ bhīmaparākramaiḥ
//
atra te puṇyakarmāṇaḥ
ye smaranti maheśvaram
jale marutsvathāgnau vā
śiraśchedena vā mṛtāḥ
//
te yānti caiśvaraṃ bodhaṃ
vīrabhadraṃ mahādyutim
bhuvanasyāsya deveśi hy
uparyāvaraṇaṃ mahat
//
ammayaṃ tu ghanaṃ cāpi
śakracāpamiva sthitam
vitānamiva tadbhadram
antare samavasthitam
//
tatra cāste mahātmāsāv
aṅguṣṭhāgrapramāṇakaḥ
tatra yojanakoṭirvai
viṣkambhādūrdhvamucyate
//
tiryaktriguṇavistāram
āpyamāvaraṇaṃ priye
āvṛtaṃ tena tatsarvaṃ
mahāmbhodhivisāriṇā
//
rudrāṇḍa iti vikhyātaṃ
rudrāloka iti priye
vīrabhadraniketaśca
bhadrakālyālayastathā
//
trayodaśabhiranyaiśca
bhuvānairupaśobhitam
nānārudragaṇairdivyair
nirantaramalaṃkṛtam
//
aṇḍaṃ vai vīrabhadrasya
brahmāṇḍasadṛśaṃ priye
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi
dharitryā bhuvanaṃ mahat
//
dhātrī yasminbhagavatī
dharāloke sanātanī
hairaṇyamatulaṃ prāptā
ādhāraṃ yatra saṃsthitā
//
cakravartivimānaiśca
bahubhiḥ parivāritam
āvṛtaṃ bhūtasaṃghātair
ācāryaistatparāyaṇaiḥ
//
divyagītaninādāḍhyair
vāditraśataniḥsvanaiḥ
antarbhuvanasaṃghātai
rudrāṇāṃ parivāritam
//
bhuvanasyāsya madhye tu
udayādityasaṃnibhaḥ
raktotpalanibho divya
aśokastabakacchaviḥ
//
padmarāgamayo divyaḥ
prāsādo bahubhūmikaḥ
tasya madhye bhagavatī
dharitrī lokadhāriṇī
//
mālayā raktapuṣpasya
lambayā nityabhūṣitā
candrārkamaṇḍalākāra
kapolatalabhūṣitā
//
pītahemāṃśukavatī
mahāhāravibhūṣitā
śatayojanavistīrṇe
kūrmapṛṣṭhe vyavasthitā
//
caturvaktrā cāṣṭabhujā
divyābharaṇabhūṣitā
rūpayauvanasaṃpannā
nṛttagītaviśāradāḥ
//
parivāryopāsate tāṃ
divyā vai mānasāḥ striyaḥ
triṃśatkoṭyastu tāsāṃ vai
divyābharaṇabhūṣitāḥ
//
utpāditāstu śarveṇa
tadarthaṃ hitamicchatā
taptajāmbūnadanibhā
divyābharaṇaśobhitāḥ
//
ucchritenātapatreṇa
dhriyamāṇena śobhitāḥ
puraḥsthito mahātejā
yo 'sau merurmahāgiriḥ
//
upāsīnastu tāṃ devīṃ
tatrāste sa nagādhipaḥ
nīlotpaladalaśyāmo
nīlajīmūtasaṃnibhaḥ
//
nīlo nāma mahāśailaḥ
pītavāsā mahādyutiḥ
atikāntena rūpeṇa
kaiṭabhāririvāparaḥ
//
upāsyamāno divyābhir
nagarībhirnagādhipaḥ
tasyottare candranibho
nānālaṃkārabhūṣitaḥ
//
śvetātapatrī tejasvī
śveto nāma mahāgiriḥ
tasyottareṇa sūryābho
mukuṭādivibhūṣitaḥ
//
pītāmbaradharaḥ śrīmān
śṛṅgavāniti viśrutaḥ
atikāntena rūpeṇa
kusumāstra ivāparaḥ
//
dakṣiṇenāpi vakṣyāmi
śṛṇuṣvāvahitā priye
candrāvadātadīptaujā
divyābharaṇabhūṣitaḥ
//
śuklāmbaradharaḥ śrīmān
niṣadho nāma viśrutaḥ
taptahemapratīkāśo
divyābharaṇabhūṣitaḥ
//
atiśubhreṇa dehena
pitāmaha ivāparaḥ
pītāmbaradharaḥ śrīmān
pītamālyānulepanaḥ
//
hemakūṭo mahātejās
tejasāmiva saṅgrahaḥ
rājate bhagavān śailaḥ
sandhyāvṛta ivāṃśumān
//
pāṇḍurābhrapratīkāśaḥ
śaṅkhagokṣīrasaṃnibhaḥ
śuklāmbaradharaḥ śrīmān
divyakuṇḍalabhūṣitaḥ
//
ātapatreṇa mahatā
dhriyamāṇena mūrdhani
himavāniti vikhyāto
dvitīya iva bhāskaraḥ
//
indragopakasaṃkāśaḥ
paścime gandhamādanaḥ
raktāmbaradharaḥ śrīmān
astādristha ivāṃśumān
//
śuddhasphaṭikasaṃkāśaḥ
śuklāmbaradharaḥ śubhaḥ
kirīṭī kuṇḍalī śrīmān
mālyavānnāma parvataḥ
//
ityevamādibhiścānyaiḥ
parvataiḥ parivāritā
lokālokāvasānaiśca
tathānyaiḥ kulaparvataiḥ
//
divyarūpadharā devī
tanurvai pārameśvarī
dhāraṇāṃ gandhatanmātre
prāṇāṃstyaktvā tu yoginaḥ
//
te yānti tādṛśīṃ mūrtiṃ
dharitryāḥ paramāṃ tanum
ataḥ parataraṃ devi
sāmudraṃ bhuvanaṃ mahat
//
sarvavajramayaṃ divyaṃ
nānāścaryaśatānvitam
nīlotpalasamacchāyaṃ
sarvataḥ parimaṇḍalam
//
madhye tu bhuvanasyāsya
maṇḍalaṃ candrasaṃnibham
śatayojanasāhasraṃ
samantātparimaṇḍalam
//
tasya madhye tu puruṣo
rukmavarṇo mahādyutiḥ
kirīṭī kuṇḍalī sragvī
divyābharaṇabhūṣitaḥ
//
apāṃ nidherbhagavato
varuṇasya parā tanuḥ
taṃ tu devaṃ mahātmānaṃ
parivārya samantataḥ
//
rūpayauvanasaṃpannāḥ
satataṃ paryupāsate
śuklāmbaradharā devī
śuklagandhānulepanā
//
śuklayajñopavītā ca
śuklahāropaśobhitā
śuklainaivātapatreṇa
dhriyamāṇena mūrdhani
//
gaṅgā hyuttaratastasya
sthitā vai paramā tanuḥ
nīlāmbaradharā devī
nīlagandhānulepanā
//
nīlasragdāmakaṇṭhā ca
yamunā tasya dakṣiṇe
evamādyā mahānadyaḥ
parivārya mahādyutim
//
samudrāṣṭakaṃ ca deveśi
svanadībhiḥ samāvṛtam
upāsate sadā bhaktyā
vāruṇīṃ paramāṃ tanum
//
nānāsarāṃsi tīrthāni
tadbhaktāścāpi saṃsthitāḥ
rasatanmātra atraiva
kṛtvā samyaktu dhāraṇām
//
apāṃ yoniṃ parāṃ prāptāḥ
vāruṇī sā parā tanuḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi
bhuvanaṃ varavarṇini
//
śrīniketa iti khyātaṃ
padmagarbha iti śrutam
vimānaśatasaṃghātair
nirantaramavasthitaiḥ
//
śobhitaṃ bhuvaneśaiśca
rudrai rudragaṇaistathā
sarobhirmānasairdivyair
dīrghikābhiśca śobhitam
//
rathacakrapramāṇaiśca
maṇikāñcanamaṇḍitaiḥ
vaidūryanālaiḥ kamalair
divyagandhasugandhibhiḥ
//
mṛdubhiḥ kāntimadbhiśca
candramaṇḍalasaṃnibhaiḥ
saṃśobhitaṃ vicitraistair
vikacairvajrakesaraiḥ
//
udyānairvividhaiścāpi
nānāvihagakūjitaiḥ
nānākāmapradairvṛkṣaiḥ
samantātsamalaṅkṛtam
//
nānāmaṇimayairdivyaiḥ
krīḍāśailaiśca mānasaiḥ
mānasībhiśca nārībhir
divyayauvanakāntibhiḥ
//
hāvabhāvavilāsāḍhya
divyastrībhiralaṃkṛtam
vicitrairmaṇipadmaiśca
sitapatraiśca suvrate
//
vibhūṣitaṃ gajendrasthaiḥ
stutimaṅgalavādibhiḥ
gāyadbhiścātha nṛtyadbhir
divyastraiṇaiḥ samākulam
//
tasmiṃstu bhuvane divye
padmagarbhasamaprabhe
śaradindunibhaṃ divyaṃ
maṇḍalaṃ raśmisaṃkulam
//
tasya madhye bhagavatī
śrī svayaṃ lokabhāvinī
candrakoṭisahasrāṇāṃ
yā kāntimativartate
//
ekatra yugapattejas
tejasāṃ tu virājate
nirvāṇamiva yā śāntā
sarvānandamanoharā
//
rūpiṇī paramā devī
mūrtiravyabhicāriṇī
śatayojanavistīrṇe
uditādityasaprabhe
//
candrakāntamaye padme
vajrakesarakarṇike
koṭipatre mahādivye
gandhapuṣpaguṇānvite
//
padmāsane bhagavatī
padmagarbhasamaprabhā
upaviṣṭātra sā nityaṃ
vibhūtyā parayā yutā
//
mahāratnaiśca sragdhāma
pralambamurasā śubham
vahantī sā tu śuśubhe
jyotsneva tripathāpatham
//
sphuranmayūkhacalane
kapolatalamaṇḍale
sūryamaṇḍalasaṃkāśe
dhārayantī ca kuṇḍale
//
sphuranmayūkhasaṃghātāṃ
raśanāṃ sā tu bibhratī
hemābhā pītavasanā
mahāhāravibhūṣitā
//
candrābbhenātapatreṇa
dhriyamāṇena rājitā
upagītā ca gandharvair
mānasai rudrasambhavaiḥ
//
parivāritā bhagavatī
sā tanuḥ pārameśvarī
yā prāptā tapasārādhya
viṣṇunā prabhaviṣṇunā
//
dattā prītena rudreṇa
viṣṇorurasi vāhinī
ardhena sā bhagavatī
viṣṇoraṅge pratiṣṭhātā
//
pādenendrasya devasya
pādārdhena divi sthitā
tadardhena punardevi
pārthiveṣu vyavasthitā
//
tadardhena manuṣyeṣu
yā sthitā vyāpya mūrtibhiḥ
svarūpā kāmarūpā ca
dvidhā sā parikīrtitā
//
acalā sā tanuḥ sūkṣmā
akṣobhyā tatra tiṣṭhati
rudrakrīḍāvatāreṣu
prayāgādiṣu suvrate
//
śrīgirau ca viśeṣeṇa
mṛtastadbhuvanaṃ vrajet
satsvanyeṣvapi bhāgeṣu tv
iyaṃ sā gaditā gatiḥ
//
prāpya tāmīdṛśīṃ devīm
aiśvaryamaṇimādikam
bhūtvā tu sāṣṭadhā divyā
deveṣvapi ca tiṣṭhati
//
siddheṣvapi ca sā devī
uttamā siddhirucyate
yadarthaṃ tārakādyaiśca
saṃgrāmastridaśeśvaraiḥ
//
kṛto ghorastvasaṃkhyeyaḥ
tāṃ śriyaṃ prāptumicchubhiḥ
asaṅkhyeyāśca saṃgrāmāḥ
kṛtā vai cakravartibhiḥ
//
sā bandha evamuktānām
abudhānāṃ parā smṛtā
śrīpuraṃ tu samākhyātaṃ
yathāvacca varānane
//
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi
bhuvanaṃ ca nibodha me
sārasvatamiti khyātaṃ
gāndharvamiti ca smṛtam
//
padmagarbhapuraṃ cāpi
koṭimātreṇa suvrate
yojanānāṃ samākhyātaṃ
pramāṇena samantataḥ
//
sārvaratnamayaṃ divyaṃ
sarvaiśvaryasamanvitam
vimānairvividhākārair
nānāratnamayaiḥ śubhaiḥ
//
gāndharvairmānasaiścāpi
gāyadbhiścāpyanekadhā
nṛtyadbhiśca tathānyaiśca
gaṇaiḥ pārśvagataistathā
//
strībhiḥ surūpiṇībhiśca
gandharvaiśca samākulam
tasya madhye tu deveśi
śaraccandranibhaṃ śubham
//
raśmimālākulaṃ divyaṃ
maṇḍalaṃ parimaṇḍalam
tasya madhye bhagavatī
sthitā sākṣātsarasvatī
//
śaraccandrasahasrasya
yā kāntimativartate
pītāmbaradharā devī
padmapatrāyatekṣaṇā
//
nīlotpaladalaśyāmā
divyābharaṇabhūṣitā
hemapaṭṭaparīdhānā
divyakuṇḍaladhāriṇī
//
urasā tu mahāhāram
udvahantī śaśiprabham
sphuranmayūkhasaṃghāta
kuṇḍaladvayamaṇḍitā
//
grāmatrayavalīmadhyā
saptasvaratanuḥ śubhā
tānamūrdhāruhā devī
mūrcchanāṅgaruhodvahā
//
padāsanā tālapādā
gītavarṇaprabhāvatī
aṅgulyaḥ sandhayaścaiva
lakṣaṇāni varānane
//
āsane parame divye
vṛtā bhūtagaṇeśvaraiḥ
sthitā sthitirivābhāti
sarvasya jagataḥ śubhā
//
mānasībhiśca nārībhir
gandharvairmānasairvṛtā
hāhā hūhūścitrarathas
tumbururnāradastathā
//
viśvāvasurviśvarathaḥ
divyagītavicakṣaṇāḥ
saṃyojya manasātmānaṃ
tyaktvā karmaphalaspṛhām
//
te vai sārasvataṃ sthānaṃ
prāptā vai surapūjite
ye ca vāgdhāraṇāṃ dhyātvā
prāṇānmuñcanti dehinaḥ
//
te vai sārasvataṃ lokaṃ
prāpnuvanti narottamāḥ
eṣā sarasvatī devī
mūrtirvai pārameśvarī
//
yā sthitāparabhāvena
brahmāṇḍodaravartinām
brahmaloke ca sā devī
pādenaikena tiṣṭhati
//
śākre cāpi tadardhena
gandharveṣu tadardhataḥ
siddheṣu ca tadardhena
kinnareṣu tadardhataḥ
//
tadardhena ca nāgeṣu
yakṣeṣvardhena vai punaḥ
piśāceṣu tadardhena
sā vai tiṣṭhati bhāgaśaḥ
//
piśācebhyaḥ sahasrāṃśān
mānuṣeṣu ca tiṣṭhati
taistu taptvā tapo ghoram
ārādhya ca pinākinam
//
avatāritā tu sā devī
rūpiṇī svarabhūṣitā
svarāṃstu smaratastasya
kalpādau brahmaṇaḥ purā
//
svarebhyastu viniṣkrāntā
tena sā tu sarasvatī
sā sthitā sarvaśāstreṣu
kavīnāṃ kāvyamāsthitā
//
yā vālmīkau sthitā devī
vyāse caiva nirantaram
ṛṣīṇāṃ caiva sarveṣāṃ
medhābudhivivardhinī
//
sarvajñānadharī sā tu
sarvajñā devapūjitā
merorvāyavyadigbhāge
puraṃ tasyāḥ prakīrtitam
//
idaṃ tu paramaṃ devyā
mayā te parikīrtitam
sārasvataṃ tu bhuvanaṃ
kīrtitaṃ paramā tanuḥ
//
atraiva tvāpyatattve tvaṃ
śṛṇu vai bhuvanottamam
amareśaṃ prabhāsaṃ ca
puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā
//
āṣāḍhiṃ ḍiṇḍimuṇḍiṃ ca
bhārabhūtiṃ ca lākulam
guhyāṣṭakamiti khyātaṃ
jalāvaraṇagaṃ priye
//
tejastattvamataścordhvaṃ
kathayāmi samāsataḥ
agnestu bhuvanaṃ tatra
kathayāmi varānane
//
aśokastavakānāṃ ca
sarvato dīptimudvahat
utphullakiṃśukacchāyaṃ
japākusumasaṃnibham
//
bhuvanasyāsya madhye tu
uditārkasamaprabham
parimaṇḍalamāgneyaṃ
tejomaṇḍalamucyate
//
tasya madhye tu bhagavāñ
śivāgniḥ kāraṇaṃ param
yo 'vatīryāṇḍamadhye tu
sthito nityaṃ tridhā tridhā
//
vaktre tu dakṣiṇe tasya
rudrasya paramātmanaḥ
sthito jihvāsvarūpeṇa
svayaṃbhūrnīlalohitaḥ
//
sa eva tu mahādevi
kālāgniḥ parameśvaraḥ
tasya rūpaṃ pravakṣyāmi
śṛṇuṣvāvahitā priye
//
raktapadmadalacchāyaḥ
padmarāgasamadyutiḥ
raktāmbaradharaḥ śrīmān
raktamālyānulepanaḥ
//
arkabhābhyāṃ kuṇḍalābhyām
alaṃkṛtaśubhānanaḥ
mahāhāreṇa dīptena
uraḥsthena virājate
//
kirīṭī kuṇḍalī dīpto
devānāmāsyamucyate
sarvavajramaye pīṭhe
upaviṣṭaḥ svayaṃ prabhuḥ
//
dāvāgniriva śailāgre
veṇugharṣātsamutthitaḥ
daśakoṭisahasrāṇi
āgneyāstu gaṇeśvarāḥ
//
dakṣiṇāsyādviniṣkrāntāḥ
śvasato 'sya svayambhuvaḥ
hitāya sarvalokānāṃ
rudrā vai sūryavarcasaḥ
//
tena te 'gniṃ mahātmāno
nityaśaḥ paryupāsate
nāryaśca vividhā divyā
divyagītavicakṣaṇāḥ
//
gaṇā rudrā bhūtagaṇāḥ
kiṅkarāśca sahasrasaḥ
sa vai śivāgniḥ paṭhitaḥ
sarvahomeśvaraḥ paraḥ
//
agnikāryavidhāneṣu
hūyate tadvidaiḥ sadā
tamagnimaiśvaraṃ yānti
kṛtvāgneyīṃ tu dhāraṇām
//
sa ekadhā sa bahudhā
vyāpya sarvaṃ vyavasthitaḥ
sa tejastejasāṃ yoniḥ
tasmājjajñe divākaraḥ
//
bahudhā vyajyate cāsau
kalpamanvantarādiṣu
bhinnaśca janmabhedaiśca
pañcāśadbhiśca bhūtale
//
tadevaṃ kīrtitaṃ samyag
āgneyaṃ bhuvanaṃ mahat
bhuvanādhipāṃśca bhuvane
kathayāmi tvataḥ param
//
hariścandraṃ ca śrīśailaṃ
jalpamāmrātakeśvaram
mahākālaṃ madhyamaṃ ca
kedāraṃ bhairavaṃ tathā
//
atiguhyaṃ samākhyātaṃ
pūrveśāntamanukramāt
athordhve vāyvāvaraṇaṃ
tatrastho vāyuravyayaḥ
//
prāṇasya bhuvanaṃ tatra
vāyostu varavarṇini
śaṅkhagokṣiradhavalaṃ
śaratkundendusaprabham
//
tasmiṃstu bhuvane divye
divyāścaryaśatairyute
madhye tu maṇḍalaṃ divyaṃ
śaraccandrasamaprabham
//
raśmimālākulaṃ divyaṃ
dyotayadvai diśodaśa
tasya madhye tu deveśi
vāyostu paramā tanuḥ
//
kirīṭī kuṇḍalī dīpto
hārakeyūrabhūṣitaḥ
nānābharaṇacitrāṅgaś
citramālyānulepanaḥ
//
citrāmbaradharaḥ śrīmān
mahāhāravibhūṣitaḥ
mārutā nāma vai devāḥ
śatakoṭyo mahābalāḥ
//
upāsate mahātmānaṃ
vāyumūrtiṃ mahādyutim
yo vyāpayeccharīrāṇi
ekadhā pañcadhā vibhuḥ
//
saptadhā saptadhā caiva
tiryaggo dviguṇo vibhuḥ
svamaṇḍalasya sā divyair
vibhātyekā parā tanuḥ
//
tametamekaṃ daśadhā
prāṇātmānaṃ tu yoginaḥ
dhyātvā tyaktvā tu vai prāṇān
kṛtvā tasminstu dhāraṇām
//
taṃ viśanti mahātmāno
vāyubhūtāḥ khamūrtayaḥ
iti prāṇasya bhuvanam
ākhyātaṃ tava suvrate
//
bhuvaneśāṃstatra rudrān
kathayāmyanupūrvaśaḥ
gayāṃ caiva kurukṣetraṃ
nākalaṃ kanakhalaṃ tathā
//
vimalaṃ cāṭṭahāsaṃ ca
māhendra bhīmamaṣṭamam
guhyādguhyataraṃ hy etad
veditavyaṃ prayatnataḥ
//
ākāśe tu yathākāśaṃ
śuddhasphaṭikanirmalam
sūkṣmarūpo 'vyayo nityo
madhyadeśe vyavasthitaḥ
//
ākāśadhāraṇāyukto
yogī yujyate tatpade
atrākāśe pravakṣyāmi
ye rudrāḥ saṃvyavasthitāḥ
//
vastrāpadaṃ rudrakoṭim
avimuktaṃ mahālayam
gokīrṇaṃ bhadrakarṇaṃ ca
svarṇākṣaṃ sthāṇumaṣṭamam
//
pavitrāṣṭakametaddhi
samāsena prakīrtitam
asya bāhye ahaṃkāraḥ
tatra rudrānnibodha me
//
chagalāṇḍaṃ duraṇḍaṃ ca
mākoṭaṃ maṇḍaleśvaram
kālañjaraṃ śaṅkukarṇaṃ
sthūleśvarasthaleśvarau
//
sthāṇvaṣṭakaṃ samākhyātaṃ
pūrvādīśānagocaram
madhyadeśesthito rudras tv
ahaṃkāreśvaraḥ prabhuḥ
//
śvetaṃ raktaṃ tathā pītaṃ
kṛṣṇaṃ sphaṭikasaprabham
pañcāṣṭakeṣu ye varṇāḥ
samāsātkathitāstava
//
sitā raktāstathā kṛṣṇā
nīlāḥ śyāmā balāhakāḥ
pītāḥ śuklāśca vijñeyāḥ
adhastu dhūmravarcasaḥ
//
śatarudrāḥ samākhyātās
trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ
candrārdhamaulayaḥ sarve
rudrāṇībhiḥ samanvitāḥ
//
padmākṛtīni jñeyāni
citraratnayutāni ca
śatarudrabhuvanāni
bhogaiśvaryayutāni ca
//
pañcāṣṭake purāṇi syuḥ
kūrmākārāṇi sarvataḥ
ākāśāvaraṇādūrdhvam
ahaṃkārādadhaḥ priye
//
bhuvanāni pravakṣyāmi
śṛṇuṣvaikamanāḥ punaḥ
ādau tu gandhatanmātraṃ
vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ mahat
//
sthitaṃ vitānavaddevi
yojanānekakoṭayaḥ
śuklaraktasitāpīta
haritaṃ sphaṭikaprabham
//
vitānamiva deveśi
sarvataḥ parimaṇḍalam
śarvo hyadhipatistatra
eka eva varānane
//
tasmāttu jāyate pṛthvī
śarveśena pracoditā
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
rasatanmātramaṇḍalam
//
haritaṃ marakataśyāmaṃ
cāṣapakṣanibhaṃ priye
bhavo hyadhipatistatra
eka eva varānane
//
tasmādāpo viniṣkrāntā
bhaveśena pracoditāḥ
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
rūpatanmātramaṇḍalam
//
sphuratsūryāṃśudīptābhaṃ
padmarāgasamaprabham
rudraḥ paśupatistatra
eka evāvatiṣṭhate
//
tasmāttejo viniṣkrāntaṃ
tadvai paśupatīcchayā
tattejaḥ sarvalokānāṃ
vyāpakaṃ parameśvari
//
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
sparśatanmātramaṇḍalam
sandhyāruṇasamacchāyaṃ
vāyavyaṃ maṇḍalaṃ priye
//
vitānākārasadṛśaṃ
samantātparimaṇḍalam
tatraiva maṇḍale devi tv
īśānaḥ saṃvyavasthitaḥ
//
tasmādvāyurviniṣkrānta
īśecchāpreritaḥ priye
tasmātprāṇādayaḥ pañca
vāyostadvyāpakaḥ paraḥ
//
saptadhā saptadhā so 'pi
sa eko bahudhā gataḥ
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
śabdatanmātramaṇḍalam
//
nīlotpaladalaśyāmaṃ
svacchodakasamaprabham
vitānasadṛśākāraṃ
samantātparimaṇḍalam
//
bhīmastatrādhipatyena
eka evāvatiṣṭhate
tasmānnabho viniṣkrāntaṃ
bhīmecchācoditaṃ mahat
//
vyāpakaṃ sarvalokānāṃ
parāparagataṃ priye
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
sūryamaṇḍalamucyate
//
sahasrādityasaṃkāśaṃ
dīpyamānaṃ samantataḥ
vitānavadraśmidīptaṃ
samantātparimaṇḍalam
//
rudro hyadhipatistatra tv
eka evāvatiṣṭhate
sūryāstasmādviniṣkrāntāḥ
kalpe kalpe varānane
//
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
somamaṇḍalamucyate
candrakoṭisahasrāṇāṃ
tejasā tulyamaṇḍalam
//
adhipatistu mahādeva
eka evāvatiṣṭhate
tasmāccandrādime candrā
mahādevena coditāḥ
//
asaṃkhyātāḥ sahasrāṇi
kalpe kalpee vinirgatāḥ
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
vedamaṇḍalamucyate
//
candrakoṭisamacchāyaṃ
samantātparimaṇḍalam
vitānavatsthitaṃ divyam
ugreśasamadhiṣṭhitam
//
saṃruddhaṃ vāmayā tattu
tasmādvai nirgatāni tu
yajamānasahasrāṇi
kalpe kalpe sthitāni hi
//
brahmaṇastapasogreṇa
ugreśena pracoditāt
vedayajñāśca vividhā
brahmaṇo 'nantavartmanaḥ
//
tasmādete pravartante
yajñā yajñaphalāni ca
tapodānādibhiḥ sārdhaṃ
vāmaśaktyā niyantritāḥ
//
ityeṣṭau tanavastvetāḥ
parā vai saṃprakīrtitāḥ
aparā brahmaṇo 'ṇḍaṃ vai
vyāpya sarvaṃ vyavasthitāḥ
//
ebhyaḥ parataraṃ cāpi
maṇḍalaṃ karaṇātmakam
śuklaraktāsitaṃ pītaṃ
haritaṃ cāpi varṇataḥ
//
pañcādhipāstu tiṣṭhanti
maṇḍale karaṇātmake
karmadevāḥ pravartante
tasmādvai sarvadehinām
//
vākpāṇipādapāyuśca
upasthaśceti pañcamaḥ
ebhyaḥ prakāśakaṃ nāma
parataḥ sūryasaṃnibham
//
tasmādvai saṃpravartante
pañca buddhīndriyāṇi tu
śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā
nāsikā ca yathākramam
//
viṣayālocanaṃ vṛttiḥ
tejomaṇḍalasaṃsthitāḥ
svākyādhipatayo nityaṃ
teṣveva praticodakāḥ
//
ebhyaḥ parataraṃ cāsti
candramaṇḍalasannibham
vistārātpariṇāhācca
sarvato raśmimaṇḍalam
//
tasmādvai saṃpravartante
pañcārthāḥ sarvadehinām
śabdaḥ sparśastathā rūpaṃ
raso gandhaśca pañcamaḥ
//
ebhyaḥ parataraṃ cāpi
saumyaṃ somasya maṇḍalam
tasmānmano viniṣkrāntaṃ
raśmibhirdarśapañcabhiḥ
//
cittaṃ ceto manaśceti
śabdādyakṣapravartakam
tasyādhipo mahātejāś
candramāḥ saumyatejasā
//
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ
parato maṇḍalaṃ mahat
japākusumasaṃkāśam
aruṇādityasaṃnibham
//
pūrvavacca pramāṇenna
samantātparimaṇḍalam
tasmāttu maṇḍalāddevi
sandhyāruṇasamadyutiḥ
//
sadhūmo 'gnirivāsau vai
ahaṃkāraḥ pravartate
antaḥkaraṇamātmasthaṃ
yenedaṃ raṃjitaṃ jagat
//
mattadvipa ivāndhastu
dāvāgnirupasarpati
tasyādhidevo rudro vai
yenāyaṃ preryate sadā
//
chagalāṇḍādayo devi
pūrvaṃ te kathitā mayā
ahaṃkārādathordhvaṃ tu
buddhyāvaraṇamucyate
//
sūryakoṭisahasrāṇāṃ
tejasā tulyavarcasam
aṣṭānāṃ devayonīnām
atraiva bhuvanaṃ śṛṇu
//
kakubhaṃ nāma bhuvanaṃ
sandhyāruṇasamaprabham
mānasībhistu tatstrībhir
muditābhiḥ samākulam
//
sthitāstatra piśācāstu
sandhyāruṇasamaprābhāḥ
daśakoṭisahasrāṇi
teṣāṃ tatra nivāsinām
//
svanando nāma vikrāntaḥ
piśāceṣvīśvaro mahān
sandhyāruṇasamacchāyo
bandhūkakusumākṛtiḥ
//
kuṇḍalābharaṇopeto
hārakeyūrabhūṣitaḥ
kirīṭī cāṅgadī maulī
hemacīnāmbaraḥ śubhaḥ
//
parivṛto bhūtagaṇaiḥ
prabhūtaiḥ pārśvagaistathā
nānārūpadharairdivyair
divyābharaṇabhūṣitaiḥ
//
divyamālyānulepaistu
divyaiśvaryasamanvitaiḥ
parivṛto mahātejā
gaṇairiva mahāgaṇaḥ
//
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi
rākṣāsaṃ bhuvanaṃ mahat
kokilākaṇṭhasadṛśaṃ
nīlajīmutasaṃnibham
//
tasmistu bhuvane divye
divyaiśvaryasamanvite
karālo rākṣaseśo vai
jātyañjananibho mahān
//
kiriṭī kuṇḍalī dīptaḥ
śobhate tu mahādyutiḥ
jātyañjananibhaḥ śrīmān
dāvāgniriva parvate
//
daśakoṭisahasrāṇi
muditā nāma rākṣasāḥ
bhṛṅgajīmūtavarṇābhā
vasantyatra mahāprabhāḥ
//
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi
yākṣaṃ vai bhuvanaṃ mahat
jāmbūnadamayaṃ sarvaṃ
divyaratnasamujjvalam
//
bhogaiśvaryasamutpannaṃ
samantātparimaṇḍalam
tasmiṃstu bhuvane bhadre
subhadro nāma yakṣarāṭ
//
taptakāñcanavarṇābho
makuṭādivibhūṣitaḥ
śatakoṭisahasraistu
yakṣairamitavikramaiḥ
//
tairvṛto bhrājate sarvaiḥ
śarvaḥ sarvagaṇairiva
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi
gāndharvaṃ bhuvanaṃ mahat
//
pītakauśītakīprakhyaṃ
campakaistu samacchavi
tasmiṃstu bhuvane divye
surūpo nāma vai priye
//
gandharvadevādhipati
gandhamādanasannibhaḥ
taptajāmbūnadanibhas
taruṇādityasaprabhaḥ
//
divyagandhānuliptāṅgo
divyābharaṇabhūṣitaḥ
daśakoṭisahasraistu
gandharvaiḥ parivāritaḥ
//
manaḥ śilābhaṅganibhair
haritālanibhaistathā
svakāntā nāma gandharvāś
citramālyānulepanāḥ
//
citrāmbaradharāḥ sarve
citrābharaṇabhūṣitāḥ
tasmātparataraṃ vakṣye
sthānam aindraṃ ca pārvati
//
bṛhadbhogamiti khyātaṃ
tadūrdhvaṃ sarvakāmadam
śaṅkhagokṣīradhavalaṃ
śaratkundendusannibham
//
tasmiṃstu bhuvane divye
divyāścaryaśatairyute
vibhūtirnāma bhagavān
mahendro bhuvaneśvaraḥ
//
candramaṇḍalasaṅkāśo
muktāhāravibhūṣitaḥ
śuklāmbaradharaḥ śrīmāñc
chuklamālyānulepanaḥ
//
jvalatkirīṭo dīptābhyāṃ
kuṇḍalābhyāmalaṃkṛtaḥ
hārakeyūravāñchvetaḥ
śvetoṣṇīṣavibhūṣitaḥ
//
bhūtijā nāma vai devā
vibhūtyā parayā yutāḥ
kirīṭinaḥ kuṇḍalino
divyamālyavibhūṣitāḥ
//
daśakoṭisahasrāṇi
devāścendrāḥ prakīrtitāḥ
tairāvṛto mahātejā
nakṣatrairiva candramāḥ
//
manojaṃ nāma bhuvanaṃ
śaraccandranibhaṃ śubham
śuklābhrakanibhaṃ dīptaṃ
muktāhārasuvarcasam
//
amṛto nāma vai tatra
candramāḥ paramaḥ sthitaḥ
śuddhasphaṭikasaṃkāśaḥ
śrīmāñcchuklāmbarodvahaḥ
//
kuṇḍalairdīptisaṃkāśair
bhūṣitastu virājate
divyagandhānuliptāṅgo
divyābharaṇabhūṣitaḥ
//
tatra vai raśmayo nāmnā
raśmivyūhasamaprabhāḥ
divyāḥ saumyāstu te jñeyāḥ
somatejaḥ samudbhavāḥ
//
daśakoṭisahasrāṇi
teṣāṃ vai saumyatejasām
ata ūrdhvaṃ tu deveśi
prājeśāṃ bhuvanaṃ mahat
//
tasmiṃstu bhuvane divye
prajeśastvamitadyutiḥ
viśvarūpo viśvavarṇo
viśvālaṃkārabhūṣitaḥ
//
viśvarūpaparairdevair
viśvātmā parivāritaḥ
daśakoṭisahasrāṇi
viśvānāṃ bhūritejasām
//
parivārya mahātmānaṃ
śobhane paryupāsate
brāhmaṃ caivamato jñeyaṃ
śaṅkhagokṣīrasannibham
//
pitāmaho yatra devaḥ
śuklapadmasthasaumyadṛk
śuklāmbaradharaḥ śrīmāñ
chuklamālyānulepanaḥ
//
śuklayajñopavītī ca
mahāhāravibhūṣitaḥ
daśakoṭisahasraistu
candrabimbasamaprabhaiḥ
//
brāhmairdevaiḥ parivṛtaḥ
śāradābhrairivāṃśumān
paiśācaṃ rākṣāsaṃ yākṣaṃ
gāndharvaṃ tvaindrameva ca
//
saumyaṃ tathaiva prājeśaṃ
brāhmaṃ vai bhuvanaṃ priye
etāni surayonīnāṃ
sthānānyeva purāṇi tu
//
avatīryātmajanmānaṃ
dhyāyantaḥ saṃbhavanti hi
parameśaniyogācca
codyamānāśca māyayā
//
niyamitā niyatyā ca
brahmaṇo vyaktajanmanaḥ
vyajyante te ca sargādau
nāmarūpairanekadhā
//
aṃśenaiva varārohe
na tyajanti niketanam
puryaṣṭakendriyaiḥ sārdham
ātmā mantrairviśodhayet
//
pañcāṣṭakaṃ mūrtayo 'ṣṭau
buddhitattvamanukramāt
viśodhyaivaṃ prayatnena
krodhāṣṭakamataḥ param
//
saṃvartastvekavīraśca
kṛtānto jananāśakaḥ
mṛtyuhantā ca raktākṣo
mahākrodhaśca durjayaḥ
//
nīlotpaladalābhāni
teṣāṃ vai bhuvanāni tu
ekaikasya parīvāraḥ
koṭirdaśasahasrakam
//
krodheśvarāṣṭakādūrdhvaṃ
sthitaṃ tejoṣṭakaṃ mahat
balādhyakṣo gaṇādhyakṣas
tridaśastripurāntakaḥ
//
sarvarūpaśca śāntaśca
nimeṣonmeṣa eva ca
sahasraiḥ pañcadaśabhiḥ
parivāro 'bhidhīyate
//
agnirudrāḥ smṛtā hyate
tejasā kṛṣṇavarṇakāḥ
kūrmākārāṇi citrāṇi
teṣāṃ vai bhuvanāni tu
//
ata ūrdhvaṃ samākhyātaṃ
yogāṣṭakamanuttamam
akṛtaṃ ca kṛtaṃ caiva
raibhavaṃ brāhmameva ca
//
vaiṣṇavaṃ tvatha kaumāram
aumaṃ śraikaṇṭhameva ca
krīḍanti yoginastatra
bhuvanaiḥ sphaṭikaprabhaiḥ
//
tataḥ sākṣādbhagavatī
jaganmātā vyavasthitā
umā tvameyā viśvasya
viśvayoniḥ svayambhavā
//
taptajāmbūnadanibhā hy
udayādityasaprabhā
mahāpīṭhe maṇimaye
siṃhāṣṭakayute śubhe
//
śatayojanavistīrṇe
divyasragdhāmalālite
divyakuṇḍalinī devī
mahāhāravibhūṣitā
//
vijayāgre mahābhāgā
śrīrivottamarūpiṇī
jayā ca padmagarbhābhā
sarvālaṃkārabhūṣitā
//
nandā ca padmapatrākṣī
hārakeyūrabhūṣitā
sarvābharaṇacitrāṅgī
sunandā ca manoharā
//
parivārya pratīhāryaḥ
sarvataḥ samupasthitāḥ
triṃśatkoṭisahasrāṇi
triṃśatkoṭiśatāni ca
//
mānasyo divyanāryastās
tāṃ sadā paryupāsate
vimānakoṭirekā ca
rudrāṇāṃ bhūritejasām
//
aumā iti samākhyātāḥ
vaimānā iti te 'nyathā
upāsate tu tāṃ devīṃ
mātaraṃ tanayā iva
//
sāvatīryāṇḍamadhye tu
mayā sārdhaṃ varānane
anugrahārthaṃ lokānāṃ
prādurbhūtā sanātanī
//
kalpe pūrve jaganmātā
jagadyonirdvitīyake
tṛtīye śāmbhavī nāma
caturthe viśvarūpiṇī
//
pañcame nandinī nāma
ṣaṣṭhe caiva gaṇāmbikā
vibhūtiḥ saptame kalpe
subhūtiścāṣṭame tathā
//
ānandā navame kalpe
daśame vāmalocanā
ekādaśe varārohā
dvādaśe ca sumaṅgalā
//
kalpe trayodaśe devi
mahātanurudāhṛtā
kalpe caturdaśe caiva
anantā nāma kīrtitā
//
bhūtamātā pañcadaśe
ṣoḍaśe cottamā smṛtā
sahasradhārā saptadaśe
satī cāṣṭadaśe purā
//
cākṣuṣasya manoḥ kalpe
dakṣasya duhitā śubhā
avamānācca dakṣasya
svāṃ tanuṃ tvajahāḥ purā
//
amāṃ kalāṃ tu candrasya
punarāpūrya saṃsthitā
punarhimavatārādhya
duhitā tvātmanaḥ kṛtā
//
tvaṃ devi sādbhutaṃ taptvā
tapaḥ paramaduścaram
māṃ bhartāraṃ punaḥ prāpya
jātāsyaṅgaruhā priye
//
kailāsanilayaścāhaṃ
tvayā sārdhaṃ varānane
tvaṃ tanurvāmabhāgasya
matto naiva viyujyase
//
dakṣādhvare punarjātā
bhadrakālīti nāmataḥ
ekānaṃśāparā mūrtiḥ
satīśānādviniḥsṛtā
//
idaṃ caturyugaṃ prāpya
dvāpare viṣṇunā saha
mahiṣasya vadhārthāya
utpannā kṛṣṇapiṅgalā
//
kātyāyanīti durgeti
vividhairnāmaparyayaiḥ
manuṣyāṇāṃ tu bhaktānāṃ
varadā bhaktavatsalā
//
pūrvamavāvatīrṇāsi
vindhyaparvatamūrdhani
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi
bhuvanaṃ varavarṇini
//
sucārviti tu vikhyātaṃ
sahasrādityakāntimat
kailāsaśikharākāraṃ
śuddhasphaṭikasaprabham
//
mahāvimānakoṭībhir
āvṛtaṃ cakravartinām
tasmiṃstu bhuvane divye
sūryakoṭisamadyutiḥ
//
sahasrabāhucaraṇaḥ
sahasravadanekṣaṇaḥ
umāpatirjagannāthaḥ
sarvānugrahakṛdvaraḥ
//
bhogasthānaṃ samastaṃ vai
tatrasthaṃ vāmabhāgataḥ
śatayojanavistīrṇe
nānāratnavibhūṣite
//
divyāstaraṇasaṃchanne
ādityaśatasannibhe
āsane parame divye
ratnapadmavicitrite
//
upaviṣṭo mahātejā
vṛṣabhairaṣṭabhirvṛtaḥ
hemacīnāmbaradharo
hārakeyūrabhūṣitaḥ
//
dhārayansupradīpte ca
sūryamaṇḍalasannibhe
sphuranmayūkhasaṃghāte
kuṇḍale raśmisaṃkule
//
dhārayanmakuṭaṃ mūrdhni
divyaratnavicitritam
dedīpyamānamatyugraṃ
kailāsaśikharopamam
//
pralambo 'sya mahāhāraḥ
prabhavadraśmisaṃkulaḥ
gāṅgo himavataḥ śṛṅgāt
patito nirjharo yathā
//
triṃśatkoṭisahasraistu
triṃśatkoṭiśataistathā
śūlibhirjaṭibhistryakṣair
divyābharaṇabhūṣitaiḥ
//
nānārūpadharair rudrair
vṛto bhūtagaṇaistathā
divyābhirmānasībhiśca
nārībhiḥ parivāritaḥ
//
vimānaśatakoṭībhir
āvṛtaḥ sarva eva tu
mātaraḥ sapta rūpiṇyo
nānālaṃkārabhūṣitāḥ
//
parivārya mahātmānaṃ
samantātparyavasthitāḥ
brāhmī kamalapatrābhā
divyābharaṇabhūṣitā
//
āgneyyāṃ diśi deveśi
sthitā vai śrīrivāparā
śaṅkhagokṣīrasaṃkāśā tv
aiśānyāṃ tu varānane
//
māheśvarī mahātejās
tiṣṭhate surapūjitā
kaumārī padmagarbhābhā
hārakeyūrabhūṣitā
//
diśyuttarasyāṃ deveśi
kāminīparyupāsitā
snigdhanīlotpalanibhā
hārakuṇḍalamaṇḍaitā
//
dakṣiṇasyāṃ diśi tu sā
upāste parameśvaram
vaiṣṇavīti ca vikhyātā
śivena paramātmanā
//
nīlajīmūtasaṃkāśā
sarvābharaṇabhūṣitā
vāruṇyāṃ diśi deveśi
vārāhī paryupasthitā
//
śaṅkhakundendudhavalā
hārakuṇḍalamaṇḍitā
aindryāṃ diśi ca sā devī
indrāṇī paryupasthitā
//
karālavadanā dīptā
sarvābharaṇabhūṣitā
nairṛtyāṃ diśi cāmuṇḍā
upāste parameśvaram
//
na tyajanti hi tā devaṃ
sarvabhāvasamanvitam
aṃśena mānuṣaṃ lokaṃ
brahmaṇā cāvatāritāḥ
//
asurāṇāṃ vadhārthāya
manuṣyāṇāṃ hitāya ca
tapastaptvā mahāghoraṃ
brahmaṇā lokadhāriṇā
//
ruroścaiva vadhārthāya
mayāpi tvavatāritāḥ
svacchandāstu parāścānyāḥ
paravyomni vyavasthitāḥ
//
svacchandaṃ paryupāsīnāḥ
parāparavibhāgataḥ
umaiva saptadhā bhūtvā
nāmarūpaviparyayaiḥ
//
evaṃ sa bhagavāndevo
mātṛbhiḥ parivāritaḥ
āste paramayā lakṣmyā
tatrastho dyotayañjagat
//
asyopari tathā cāṣṭau
mūrtayastasya dhīmataḥ
śarvo bhavaśca bhagavān
rudraḥ paśupatistathā
//
īśānaścaiva bhīmaśca
mahādevogra eva ca
etābhiḥ kurute śarvo
mūrtibhiḥ sṛṣṭimuttamām
//
bhūmirāpo 'nalo vāyur
ākāśaṃ sūrya eva ca
somaśca yajamānaścety
aṣṭau sṛṣṭiriyaṃ smṛtā
//
sarvātmanā tu te tasminn
anyatraikāṃśataḥ sthitāḥ
evamasminsthito devo
brahmalokordhvatastathā
//
merośca mūrdhanīśāno
yogāṣṭakamatheṣyate
śrīkaṇṭha iti nāmnā ca
kailāsanilayastathā
//
śarvādyābhiśca tanubhir
aṣṭābhirvyāpya tiṣṭhati
ye tu māheśvaraṃ yogaṃ
saguṇaṃ paryupāsate
//
bhaktyā ca brahmacaryeṇa
satyena ca damena ca
dṛṣṭvā dehasthamātmānaṃ
te 'tra yānti manīṣiṇaḥ
//
dṛṣṭvā ca maṇḍalaṃ tasya
bhaktyā ca parayā bhṛśam
muktadvaitā yatātmānas
tatra yānti manīṣiṇaḥ
//
teṣāṃ caivopariṣṭāttu
suśivā dvādaśa sthitāḥ
vāmo bhīmastatheśaśca
śivaḥ śarvastathaiva ca
//
vidyānāmadhipaścaiva
ekavīraḥ pracaṇḍadhṛt
īśānaścāpyumābhartā
ajeśo 'nanta eva ca
//
tathā ekaśivaścāpi
suśivā dvādaśa smṛtāḥ
sarve kuṅkumasaṃkāśāḥ
sūryakoṭisamaprabhāḥ
//
bhuvaneṣu vicitreṣu
śaṅkhākāreṣu saṃsthitāḥ
ata ūrdhvaṃ vīrabhadro
maṇḍalādhipatiḥ prabhuḥ
//
tatsāyujyamanuprāpya
tenaiva saha modate
ata ūrdhvaṃ mahādevi
mahādevāṣṭakaṃ viduḥ
//
mahādevo mahātejā
vāmadevabhavodbhavau
ekapiṅgekṣaṇeśānau
bhuvaneśapuraḥsarāḥ
//
aṅguṣṭhamātrasahitā
mahādevāṣṭake śivāḥ
māyāñjanavinirmuktāḥ
parameśānasaṃmatāḥ
//
buddhitattve samāsane
bhuvaneśā mayoditāḥ
athordhvaṃ guṇatattvaṃ tu
tasmiṃścaiva vyavasthitam
//
gurupaṅktitrayaṃ divyaṃ
guṇairantaritaṃ sthitam
prathamā tamasaḥ paṅktir
upariṣṭādvyavasthitā
//
teṣāṃ nāmāni kathyante
yathāvadanupūrvaśaḥ
śivaḥ prabhurvāmadevaś
caṇḍaścaiva pratāpavān
//
prahlādaścottamo bhīmaḥ
karālaḥ piṅgalastathā
mahendro dinakṛccaiva
pratodo dakṣa eva ca
//
kalevaraśca vikhyātas
tathā caiva kaṭaṅkaṭaḥ
ambuhartā ca nārīśaḥ
śveta ṛgveda eva ca
//
yajurvedaḥ sāmavedas tv
atharvā suśivastathā
virūpākṣastathā jyeṣṭho
vipro nārāyaṇastathā
//
gaṇḍo naro yamo mālī
gahaneśaśca pīḍanaḥ
prathamā paṅktiruddiṣṭā
rudrairdvātriṃśatā smṛtā
//
rajasaścopariṣṭāttu
dvitīyā paṅktirucyate
śuklo dāsaḥ sudāsaśca
lokākṣaḥ sūrya eva ca
//
suhotra ekapādaśca
gṛhaścaiva śiveśvaraḥ
gautamaścaiva yogīśo
dadhibāhustathāparaḥ
//
ṛṣabhaścaiva gokarṇo
devaścaiva maheśvaraḥ
guhyeśānaḥ śikhaṇḍī ca
jaṭī mālī tathograkaḥ
//
bhṛguḥ śikhi tathā śūlī
sugatiśca supālanaḥ
aṭṭahāso dārukaśca
lāṅgaliścātidaṇḍakaḥ
//
bhavanaśca tathā bhavyo
lakuleśastathaiva ca
triṃśadrudrāḥ samākhyātā
dvitīyā paṅktiruttamā
//
sattvasya copariṣṭāttu
tṛtīyā paṅktirucyate
devo 'ruṇo dīrghabāhur
atibhūtiśca sthāṇukaḥ
//
sadyojātastathā jhiṇṭhi
ṣaṇmukhaścaturānanaḥ
cakrapāṇiśca kūrmākhyas tv
ardhanārīśvarastathā
//
kapālī bhūrbhuvaścaiva
vaṣaṭkārastathaiva ca
vauṣaṭkārastathā svāhā
svadhā ca parikīrtitaḥ
//
saṃvartakaśca bhasmeśaḥ
kāmanāśana eva ca
ekaviṃśatirudrāstu
paṅktireṣā tṛtīyakā
//
jñānayogabalopetāḥ
krīḍante daiśikottamāḥ
saṃsārapāśanirmuktāḥ
mahāmohavivarjitāḥ
//
trinetrā guravaḥ sarve
śuddhasphaṭikanirmalāḥ
sarvajñāḥ sarvagāścaiva
lokānugrahakārakāḥ
//
gajākārāṇi divyāni
sarveṣāṃ bhuvanāni tu
buddheḥ prakṛtiparyante
ye rudrāstānnibodha me
//
śatadvayaṃ saptakaṃ ca
bhuvanānāṃ varānane
antarbhūtāḥ sthitāścānye
ye te noktā varānane
//
guṇānāmupariṣṭāttu
pradhānaṃ parikīrtitam
tatra ye saṃsthitā rudrāḥ
kathayāmi samāsataḥ
//
krodheśvaraśca saṃvarto
jyotiḥ piṅgalakrūradṛk
pañcāntakaikavīrau ca
śikhedasahiteśvarāḥ
//
tattve tu prākṛte rudra
mahāvīryāḥ prakīrtitāḥ
guṇānāṃ yā parākāṣṭhā
tatpradhānamihocyate
//
ataḥ puruṣatattve tu
bhuvanāni nibodha me
ambā ca salilā oghā
vṛṣṭiḥ sārdhaṃ ca tārayā
//
sutārā ca sunetrā ca
kumārī ca tataḥ param
uttamāmbhasikā caiva
tuṣṭayo nava kīrtitāḥ
//
tārā caiva sutārā ca
tārayantī pramodikā
pramoditā modamānā
ramyakā ca tataḥ param
//
sadāpramudikā caiva
siddhyaṣṭakamudāhṛtam
aṇimā laghimā caiva
mahimā prāptireva ca
//
prākāmyaṃ ca tatheśitvaṃ
vaśitvaṃ yadudāhṛtam
yatrakāmāvasāyitvam
aṇimādyaṣṭakaṃ smṛtam
//
athordhvaṃ guruśiṣyāṇāṃ
paṅktitrayamataḥ śṛṇu
maskarī pūraṇaḥ kṛtsnaḥ
kapilaḥ kāśa evaca
//
sanatkumāragautamav
asiṣṭhādyāṃśakāstathā
kaśyapo nāsiketuśca
gālavo bhautikastathā
//
śākalyaśca samākhyāto
durvāsāḥ paramas tv ṛṣiḥ
vālmīkiśca guruśreṣṭhaḥ
saparāśaragālavaḥ
//
pippalādāśca saumitrir
vāyuputro bhadantakaḥ
maskaryādibhadantāntā
dṛṣṭādṛṣṭasya vādinaḥ
//
dvāviṃśatirguruvarāḥ
prathamā paṅktiriṣyate
jahnuśca tṛṇabinduśca
munistārkṣyastathaiva ca
//
dhyānāśrayo 'tha dīrghaśca
hotā jāgara eva ca
agastyo vasubhaumaśca
upādhyāyaśca kīrtitaḥ
//
śukro bhṛgvagirā rāmo
jamadagnisuto 'dhvagaḥ
sthūlaśirā bālakhilyo
manuśceti prakīrtitaḥ
//
vajrātreyo viśuddhaśca
śivaścārurathānugaḥ
jahnvādicāruparyantā
dvitīyā paṅktiriṣyate
//
haro jhiṇṭhī pratodaśca
amareśaścaturthakaḥ
kṛṣṇapiṅgeśarudraśca
indrajidvṛṣakaḥ śivaḥ
//
yamaḥ krūraśca vikhyāto
gaṅgādhara umāpatiḥ
bhūteśvaraḥ kapālīśaḥ
śaṅkaraśca tathaiva ca
//
ardhanārīśvaraścaiva
piṅgalaśca tathāparaḥ
mahākālaśca saṃvarto
maṇḍalī tvekavīrakaḥ
//
tathā cānyaśca vikhyāto
bhārabhūteśvaro dhruvaḥ
jahnvādicāruparyantā
ṛṣayaḥ pañcaviṃśatiḥ
//
harādayo dhruvāntāśca
guravo viṃśatiḥ smṛtāḥ
paṅktitrayaṃ samākhyātam
ṛṣīṇāṃ guruśiṣyayoḥ
//
nāḍīvidyāṣṭakaṃ devi
kathayāmi tvataḥ param
iḍā ca candriṇī gaurī
śāntiḥ śāntikarī tathā
//
mālā ca mālinī caiva
svāhā caiva svadhā tathā
athopariṣṭāddeveśi
vigrahāṣṭakamucyate
//
kāryaṃ ca karaṇaṃ caiva
sukhaduḥkhakaraṃ tathā
jñānaṃ sādhyaṃ ca vikhyātaṃ
sādhanaṃ kāraṇaṃ tathā
//
dehapāśānato vakṣye
dharmaṃ ca daśadhoditam
ahiṃsā satyamasteyaṃ
brahmacaryamakalkatā
//
akrodho guruśuśrūṣā
śaucaṃ santoṣa ārjavam
evaṃ daśavidho dharmo
yenokto dharmakṛnnaraḥ
//
vikārānṣoḍaśākhyāsye
parabhāvena saṃsthitān
raso gandhaśca rūpaṃ ca
sparśaḥ śabdastathaivaca
//
tanmātrapañcakaṃ khyātam
indriyāṇi nibodha me
vākpāṇipādaṃ pāyuśca
upasthaḥ karmasaṃjñakam
//
śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā
nāsikā pañcamī smṛtā
buddhīndriyāṇi deveśi
manaḥ ṣoḍaśakaṃ smṛtam
//
dehapāśāḥ samākhyātāḥ
atobuddhiguṇānviduḥ
dharmojñānaṃ ca vairāgyam
aiśvaryaṃ ca tataḥ param
//
adharmaśca tathājñānam
avairāgyamanīśitā
ahaṃkāraṃ ca trividhaṃ
pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ
//
vaikārikaṃ taijasaṃ ca
bhūtādiṃ ca yathākramam
dīkṣākāle yathā śuddhis
tathā caiṣāṃ nibodha me
//
tamo rajastathā sattvaṃ
śodhayedanupūrvaśaḥ
śabdaḥ sparśastathā rūpaṃ
raso gandhaśca pañcamaḥ
//
viṣayāśca samākhyātāḥ
śodhanīyāḥ prayatnataḥ
kāmaḥ krodhaśca lobhaśca
mohaḥ paiśunyameva ca
//
janmamṛtyujarāvyādhik
ṣuttṛṭtṛṣṇāstathaiva ca
viṣādaśca bhayaṃ caiva
mado harṣaṇameva ca
//
rāgo dveṣaśca vaicittyaṃ
kupitānṛtadrohitā
māyā mātsaryadharmaśca
adharmaścāsvatantratā
//
āgantukāśca bodhavyāḥ
gaṇapāśānnibodha me
devī nandimahākālau
gaṇeśo vṛṣabhastathā
//
bhṛṅgī caṇḍīśvaraścaiva
kārtikeyo 'ṣṭamaḥ smṛtaḥ
anantastritanuḥ sūkṣmaḥ
śrīkaṇṭhaśca śivottamaḥ
//
śikhaṇḍī caikanetraśca
ekarudrastathāparaḥ
vidyeśvarātmakānpāśān
dīkṣākāle viśodhayet
//
uktānuktāśca ye cātra
anyatantroktalakṣaṇāḥ
pauruṣeye tu śodhyāste
tato mucyeta pudgalaḥ
//
athordhve niyatirjñeyā
tasyāṃ rudrānnibodha me
vāmadevastathā śarvas
tathā caiva bhavodbhavau
//
vajradehaḥ prabhuścaiva
dhātā ca kramavikramau
suprabhedaśca daśamo
niyatyāṃ śaṅkarāḥ smṛtāḥ
//
yattaddhṛdi sthitaṃ padmam
ātmā tatra vyavasthitaḥ
niyatidalamahaṅkāra
kesaraṃ buddhikarṇikam
//
kālatattve śivā jñeyā
kathayāmi samāsataḥ
śuddho buddhaḥ prabuddhaśca
praśāntaḥ paramākṣaraḥ
//
śivaśca suśivaścaiva
dhruvaścākṣaraśambhurāṭ
daśaite tu śivā jñeyāḥ
kālatattve varānane
//
hemābhāḥ śaṅkarāḥ proktāḥ
śivaḥ sphaṭikasannibhāḥ
ekaikasya vinirdiṣṭā
parivāro yaśasvini
//
koṭirekā tathānyāni
sahasrāṇi tu ṣoḍaśa
kūrmākārāṇi sarveṣāṃ
proktāni bhuvanāni tu
//
ata ūrdhvaṃ hariharau
rāgatattve nibodha me
suhṛṣṭaḥ suprahṛṣṭaśca
surūpo rūpavardhanaḥ
//
manonmano mahādhīraḥ
vīreśāḥ parikīrtitāḥ
rāgatattve pravakṣyāmi
ye 'nye rudrā vyavasthitāḥ
//
kalyāṇaḥ piṅgalo babhrur
vīraśca prabbhavastathā
medhātithiścchandakaśca
dāhakaḥ śāstrakāriṇaḥ
//
pañcaśiṣyāstathācāryā
daśaite saṃvyavasthitāḥ
vidyātattvamataścordhvaṃ
tasminvai bhuvanaṃ śṛṇu
//
vāmo jyeṣṭhaśca raudraśca
kalo vikaraṇastathā
balavikaraṇaścaiva
balapramathanastathā
//
sarvabhūtadamanaśca
tathā caiva manonmanaḥ
kalātattve mahādevi
mahādevatrayaṃ sthitam
//
mahādevo mahātejā
mahājyotiḥ pratāpavān
kalātattvaṃ samākhyātaṃ
samāsena varānane
//
ete rudrā mahādevi
trinetrāścandraśekharāḥ
rudrakoṭisahasraistu
samantātparivāritāḥ
//
śuddhasphaṭikasaṅkāśāḥ
yogaiśvaryabalānvitāḥ
rāge raktāstu vijñeyā
jñānayogabalotkaṭāḥ
//
chatrākārāstu teṣāṃ vai
gṛhā ratnavicitritāḥ
upariṣṭādbhavenmāyā
kathayāmi samāsataḥ
//
vyāpya yā vai tvadhodhvānaṃ
vaiśvarūpyeṇa saṃsthitā
tatra rudrā mahābhāgā
dvādaśaiva mahābalāḥ
//
gahanaśca asādhyaśca
tathā hariharaḥ prabhuḥ
daśeśānaśca deveśi
trigalo gopatistathā
//
adhaḥpuṭe tu vijñeyā
māyātattve varānane
kṣemeśo brahmaṇaḥ svāmī
vidyeśānastathaiva ca
//
vidyeśaśca śaivaścaiva
anantaḥ ṣaṣṭha ucyate
ūrdhvamāyāpuṭasthāstu
rudrā ete prakīrtitāḥ
//
eṣāṃ madhye tu bhagavān
ananteśo jagatpatiḥ
udbhavaṃ bhāvayitvā tu
svecchayā kurute prabhuḥ
//
sarvajñaḥ sarvakartā ca
nigrahānugrahe rataḥ
prathamena tu bhedena
rudrā dvādaśa kīrtitāḥ
//
asmiṃstu ye yathā rudrā
māyātattve vyavasthitāḥ
tathāhaṃ kathayiṣyāmi
bhedatrayavibhāgaśaḥ
//
gopatiśca tato devi
adhogranthau vyavasthitaḥ
granthyūrdhve saṃsthito viśvas
trikalaḥ kṣema eva ca
//
brahmaṇo 'dhipatiścaiva
śivaśceti sa pañcamaḥ
adha ūrdhvamanantastu
pāśāścaivātra saṃsthitāḥ
//
pūrvaṃ vai kathitā devi
ato ṛṣikulaṃ bhavet
yonirvāgīśvarī caiva
yasyāṃ jāto na jāyate
//
oṃkārasādhyadhātāro
damaneśastataḥ param
dhyānaṃ bhasmeśamevāhuḥ
pramāṇāni tadūrdhvataḥ
//
pañcārthaṃ guhyamevāhū
rudrāṅkuśamataḥ param
hṛdayaṃ lakṣaṇaṃ caiva
vyuhamākarṣameva ca
//
ādarśaṃ ca tathaiveha
aṣṭamaṃ parikīrtitam
ete parivṛtā devi
rudrakoṭisahasrakaiḥ
//
nānāvarṇavicitrāśca
nānābbharaṇabhūṣitāḥ
nānānārīsahasraistu
ramante patyuricchayā
//
trinetrāḥ śūlinaḥ sarve
jaṭācandrakīrīṭinaḥ
aluptaśaktivibhavā
māyātattvādhikāriṇaḥ
//
bhuvaneṣu vicitreṣu
yonyākāreṣu saṃsthitāḥ
ataḥ paraṃ bhavenmāyā
sarvajantuvimohinī
//
nirvairaparipanthinyā
tayā bhramitabuddhayaḥ
idaṃ tattvamidaṃ neti
vivadantīha vādinaḥ
//
satpathaṃ tu parityajya
nayati drutamutpatham
gurudevāgniśāstrasya
ye na bhaktā narādhamāḥ
//
asadyuktivicārajñāḥ
śuṣkatarkāvalaṃbinaḥ
bhramayatyeva tānmāyā hy
amokṣe mokṣalipsayā
//
śivadīkṣāsinā cchinnā
na prarohettu sā punaḥ
athopari mahāvidyā
sarvavidyābhavodbhavā
//
jagataḥ pralayotpatti
vibhūtinidhiravyayā
sā eva paramā devī
vāgīśīti nigadyate
//
aṣṭavargavibhinnā ca
vidyā sā mātṛkaiva tu
bhuvanāni pravakṣyāmi
yathāvadanupūrvaśaḥ
//
vāmā jyeṣṭhā tathā raudrī
kālī vikaraṇī tathā
balavikaraṇī caiva
balapramathanī tāthā
//
damanī sarvabhūtānāṃ
tathā caiva manonmanī
taptacāmīkarākārāḥ
pañcavaktrāstrilocanāḥ
//
amoghavīryāḥ sarvajñāḥ
sarvataḥ sarvadā sthitāḥ
sarvajñānugatāḥ sarvāḥ
sarvābharaṇabhūṣitāḥ
//
sarvalakṣaṇasampannaḥ
sarvaiśvaryasamanvitāḥ
pradhānāḥ sapta koṭyastu
mantrāṇāṃ yā vyavasthitāḥ
//
ekaikasya parīvāro
lakṣāyutasahasraśaḥ
padmākāreṣu divyeṣu
krīḍanti bhuvaneṣu te
//
triguṇī brahmavetālī
sthāṇumatyambikā parā
rūpiṇī mardinī jvālā
saptasaṅkhyāstadīśvarāḥ
//
vidyārājñyaḥ samākhyātāḥ
dīkṣākāle viśodhayet
bāhye tasyaiśvaraṃ tattvaṃ
bhuvanānyatra me śṛṇu
//
aṣṭavidyeśvarairyukto
vītamāyo nirañjanaḥ
sthitisaṃhārakartā vai
mokṣaiśvaryapradāyakaḥ
//
tasyāsanaṃ tu vistīrṇaṃ
sahasradalasammitam
tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭiśca
mantrāstasyāsane sthitāḥ
//
tatrastha īśvaro devo
varadaḥ sārvatomukhaḥ
pañcavaktraḥ sutejasko
daśabāhustrilocanaḥ
//
gokṣīradhavalaḥ saumyo
nāgayajñopavītavān
divyāmbaradharo devo
divyagandhānulepanaḥ
//
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaḥ
sarvābharaṇabhūṣitaḥ
triśūlapāṇīndumaulir
jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ
//
prasannavadanaḥ kānto
yogaiśvaryapradāyakaḥ
varadābhayahastaśca
dhyeyo 'sāvīśayogibhiḥ
//
tasyotsaṅgagatā vidyā
sarvavidyāsamāsritā
divyavastraparīdhānā
divyamālyānulepanā
//
divyasragdāmamālābhir
muktāhārairvibhūṣitā
muktāphalapratīkāśā
pañcavaktrā trilocanā
//
ārādhitā vidhānena
vedayejjñāninaḥ sadā
prahasantīva sā bhāti
maheśavadanekṣaṇāt
//
vidyeśvarānato vakṣye
pūrvādīśāntagānkramāt
anantaścaiva sūkṣmaśca
tathā caiva śivottamaḥ
//
ekanetraikarudrau ca
trinetraśca prakīrtitaḥ
śrīkaṇṭhaśca śikhaṇḍī ca
jñeyā vidyeśvarāḥ kramāt
//
ato rūpamavasthānaṃ
tatra rudrānnibodha me
dharmo jñānaṃ ca vairāgyam
aisvaryaṃ ca caturthakam
//
sūkṣmāvaraṇamūrdhve 'taḥ
tatra śaktitrayaṃ viduḥ
vāmā jyeṣṭhā ca raudrī ca
śaktayaḥ samudāhṛtāḥ
//
parivārastu tāsāṃ vai
koṭyo 'nekāstu saṅkhyayā
sarve sarvagatā mantrāḥ
sarvajñāḥ sarvakāmadā
//
śūddhasphaṭikasaṅkāśās
trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ
sarvābharaṇabhūṣitāḥ
//
sarvaiśvaryasusampūrṇāś
cārucandrārdhaśekharāḥ
śatapatrābjabhākāraiḥ
śuddhahārenduraśmibhiḥ
//
nānāratnojjvalaiścitraiḥ
prākāraistoraṇākulaiḥ
īśvarānugatāḥ sarve
tiṣṭhanti bhuvaneṣu te
//
tamārādhayituṃ devaṃ
pūjyante sarvakarmasu
vrataṃ pāśupataṃ divyaṃ
ye caranti jitendriyāḥ
//
bhasmaniṣṭhā japadhyānās
te vrajantyeśvaraṃ padam
tatreśvarastu bhagavān
devadevo nirañjanaḥ
//
adhikāraṃ prakurute
śivecchāvidhicoditaḥ
daśa pañca ca śodhyāni
bhuvanānīśvare kramāt
//
tālukordhve vijānīyād
dīkṣākāle varānane
śuddhāvaraṇamūrdhvaṃ tu
tasmiñcchaktidvayaṃ smṛtam
//
jñānaṃ kriyā ca vikhyātaṃ
dve vidye cāpyataḥ param
bhāvasaṃjñāpyabhāvākhyā
tasmiñcchaktidvaye smṛte
//
tejeśaśca dhruveśaśca
pramāṇānāṃ paraṃ padam
pramāṇāvaraṇe cordhve
kathayāmi ca mānataḥ
//
brahmā rudraḥ pratodaśca
anantaśca caturthakaḥ
suśuddhāvaraṇaṃ cordhve
tatra rudratrayaṃ viduḥ
//
ekākṣaḥ piṅgalo haṃsaḥ
kathitaṃ tu samāsataḥ
śivāvaraṇamūrdhvaṃ tu
tatraiko dhruvasaṃjñakaḥ
//
saṃsthito rudrarājasya
mokṣāvaraṇamūrdhvataḥ
ekādaśaiva rudrāṃśca
kathayāmi samāsataḥ
//
brahmadankidiṇḍimuṇḍāḥ
saurabhaśca tathaivaca
janmamṛtyuharaścaiva
praṇītaḥ sukhaduḥkhadaḥ
//
vijṛmbhitaḥ samākhyātā
stālūrdhve tu vyavasthitāḥ
punarūrdhve dhruvaṃ jñeyaṃ
nirañjanapadaṃ śubham
//
īśaśaktitrayaṃ mūrdhni
kathitaṃ cānupūrvaśaḥ
icchāśaktyabhidhānāyāḥ
antarbhūtāḥ prakīrtitāḥ
//
prabuddhāvaraṇaṃ cordhve
kathayāmi samāsataḥ
prītaḥ pramuditaścaiva
pramodaśca pralambakaḥ
//
viṣṇurmadana evātha
gahanaḥ prathitastathā
rudrāṣṭakaṃ samākhyātaṃ
vijñeyaṃ prāgdiśaḥ kramāt
//
samayāvaraṇaṃ cordhve
kathayāmi samāsataḥ
prabhavaḥ samayaḥ kṣudro
vimalaśca śivastathā
//
tato ghanaḥ samākhyāto
nirañjanastataḥ param
rudroṅkārastu pañcaite
tālūrdhve tu vijānata
//
ekonaṣaṣṭirbhuvanaṃ
jñānaśaktyāditaḥ kramāt
rudroṅkārāntamityetad
dīkṣākāle viśodhayet
//
ekaikasya parīvāraḥ
koṭyo 'nekāḥ sahasraśaḥ
trinetrā varadāḥ sarve
śuddhasāmarthyavigrahāḥ
//
śuddhasphaṭikasaṅkāśā
daśabāhvinduśekharāḥ
triśūlapāṇayaḥ sarve
jaṭāmukuṭamaṇḍitāḥ
//
sarve sarvaguṇopetāḥ
sarvajñāḥ sarvadeśvarāḥ
sārvalakṣaṇasaṃpūrṇāḥ
sarvābharaṇabhūṣitāḥ
//
rudrakanyāsamākīrṇā
divyairūpairmanoharaiḥ
saṃkriḍante puravaraiḥ
śivecchāvidhicoditāḥ
//
īśvarasya tathordhve tu
adhaścaiva sadāśivāt
suśivāvaraṇaṃ cordhve
tasmiñjñeyaḥ sadāśivaḥ
//
tripañcanayano devaś
candrārdhakṛtaśekharaḥ
vaktrapañcakasaṃyukto
daśabāhurmahābalaḥ
//
śuddhasphaṭikasaṅkāśaḥ
sphuranvai dīptatejasā
siṃhāsanopaviṣṭastu
śvetapadmāsanasthitaḥ
//
pañcabrahmāṅgasahitaḥ
sakalādyaiḥ samanvitaḥ
daśabhiśca śivairyukto
rudrāṣṭādaśakānvitaḥ
//
sakalo niṣkalaḥ śūnyaḥ
kalāḍhyaḥ khamalaṅkṛtaḥ
kṣapaṇaśca kṣayāntasthaḥ
kaṇṭhyauṣṭhyaścāṣṭamaḥ smṛtaḥ
//
bhruvormadhye tu vijñeyo
devadevaḥ sadāśivaḥ
sakalādyairvṛto devaḥ
oṃkāreśādibhiḥ kramāt
//
oṃkāreśaḥ śivo dīptaḥ
kāraṇeśo daśeśakaḥ
suśivaścaiva kāleśaḥ
sūkṣmarūpaḥ sutejasaḥ
//
śarvaśca daśamaḥ proktaḥ
ūrdhvāntaṃ saṃvyavasthitāḥ
rudrāścāṣṭādaśa bahiḥ
teṣāṃ nāmāni vai śṛṇu
//
vijayastvatha niḥśvāsaḥ
svayambhūścāgnivīrarāṭ
rauravo mukuṭo visaraś
candro bimbaḥ pragītavān
//
lalitaḥ siddharudraśca
santānaḥ śarva eva ca
paraśca kiraṇaścaiva
pārameśvara eva ca
//
sādākhyastu samākhyātaḥ
sakalo mantravigrahaḥ
sarvakāraṇamadhyakṣaḥ
sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ
//
bhuktimuktipradātā ca
sādhakānāṃ kriyāvatām
koṭayaḥ saptamantrāṇām
āsane tasya saṃsthitāḥ
//
āsanaṃ lakṣapatrāḍhyaṃ
candrakoṭyayutaprabham
vāmādyairvibhupūrvaiśca
pañcavaktraistrilocanaiḥ
//
tārādyaiḥ śaktibhedaiśca
prāgdiśaḥ parivāritam
jñānaśaktiḥ kriyāśaktir
vāme dakṣiṇataḥ sthite
//
icchāśaktiḥ parādevi
yayā sarvamadhiṣṭhitam
utpattisthitisaṃhārāṃs
tirobhāvamanugraham
//
yayā karoti deveśaḥ
sarvadā sarvamadhvani
tasyotsaṅgagatā sā tu
nityaṃ caivātmavartinī
//
sā cecchā devadevasya
śivasya paramātmanaḥ
sa evāpararūpeṇa
pañcamantramahātanuḥ
//
icchārūpadharaḥ śrīmān
devadevaḥ sadāśivaḥ
śaktayastasya yāḥ proktāḥ
tathā vai mantranāyakāḥ
//
ekaikaṃ parito devi
padmairarbudakoṭibhiḥ
tathā kharvanikharvaiśca
pratirūpairmahābalaiḥ
//
vidyārūpaiḥ svarūpāḍhair
aprameyaguṇānvitaiḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannaiḥ
sarvābharaṇabhūṣitaiḥ
//
hāsyalāsyavilāsāḍhyair
bhrūkṣeponmadavibhramaiḥ
candrakoṭiśataprakhyaiḥ
prasravadbhirivāmṛtam
//
tābhiḥ sārdhaṃ sadā rudrāḥ
prakīḍantīcchayā prabhoḥ
puravaraiḥ sarvatobhadraiś
candrakoṭisamaprabhaiḥ
//
māyādharmavinirmuktā
nirmalā vigatajvarāḥ
adhikāraṃ prakurvanti
sarvajñāmoghaśaktayaḥ
//
adhikārakṣaye śāntā
jāyante sarvagāḥ śivāḥ
parapreryāḥ punarbhūyo
na bhavanti kadācana
//
suśivāvaraṇaṃ khyātaṃ
mantragarbhaṃ varānane
bindvāvaraṇamūrdhve 'taś
candrakoṭisamaprabham
//
tatra padmaṃ mahādīptaṃ
daśakoṭisamanvitam
tatra padme sthito devaḥ
śāntyatīto mahādyutiḥ
//
pañcavaktro viśālākṣo
daśabāhustrīlocanaḥ
taḍitsahasrapuñjābhaḥ
sphuranmāṇikyamaṇḍitaḥ
//
nivṛttiśca pratiṣṭhā ca
vidyā śāntistathaiva ca
parivāraḥ smṛtastasya
śāntyatītasya suvrate
//
tasya vāme tu digbhāge
śāntyatītā vyavasthitā
pañcavaktrāḥ smṛtāḥ sarvā
daśabāhvinduśekharāḥ
//
bindutattvaṃ samākhyātaṃ
purakoṭyarbudairvṛtam
ardhacandrastadūrdhve tu
tadūrdhve tu nirodhikā
//
ete dve tu mahāsthāne
pañcapañcakalānvite
jyotsnā jyotsnāvatī kāntiḥ
suprabhā vimalā śivā
//
ardhacandre sthitāhyetā
nirodhinyāṃ śṛṇu priye
rundhanī rodhanī raudrī
jñānabodhā tamopahā
//
ardhamātraḥ smṛto binduḥ
svarūpaśca catuṣkalaḥ
tasyāpyardhamardhacandras tv
aṣṭāṃśaśca nirodhikā
//
nirodhayati devānsā
brahmādyāṃstu varānane
nirodhinīti vikhyātā
tāṃ bhittvā tu varānane
//
sādākhyaparabhāvena
pañcamantrakahātanuḥ
tasyordhve tu smṛto nādaḥ
sa kiñjalkarajaḥ prabhaḥ
//
mahadbhiḥ puruṣairvyāptaḥ
sūryakoṭyayutaprabhaiḥ
teṣāṃ vai nāyikā vaksye
bhuvane pañcasaṅkhyayā
//
indhikā dīpikā caiva
rocikā mocikā tathā
ūrdhvagā tu samākhyātā
kalātveṣā tu pañcamī
//
tasminpadmaṃ suvistīrṇaṃ
ūrdhvageśaḥ sthitaḥ prabhuḥ
candrārbudapratīkāśaḥ
pañcavaktrastrilocanaḥ
//
candrārdhaśekharaḥ śānto
daśabāhurmahātanuḥ
indhikādivṛto devaḥ
śūlapāṇirjaṭādharaḥ
//
ūrdhvagā tu kalā tasya
nityamutsaṅgagāminī
tataḥ suṣumṇābhuvanaṃ
suṣumṇā tatra saṃsthitā
//
suṣumṇeśaḥ sthitastatra
candrakoṭyayutaprabhaḥ
daśabāhustrinetraśca
śvetapadmoparisthitaḥ
//
śaśāṅkaśekharaḥ śrīmān
pañcavaktro mahātanuḥ
iḍā ca piṅgalā caiva
vāmadakṣiṇataḥ sthite
//
suṣumṇā tu varārohe
tuṣārakaṇadhūsarā
śvetapadmakarā devī
padmamālāvibhūṣitā
//
pañcavaktrā suśobhāḍhyā
trinetrā śūladhāriṇī
tasyotsaṅgagatā devī
dhyātavyā sādhakādibhiḥ
//
grathitastu tayā sarvas tv
adhvāyamadha ūrdhvagaḥ
nāḍyādhārastu nādo vai
bhittvā sarvamidaṃ jagat
//
adhaḥśaktyā vinirgataya
yāvadbrahmāṇamūrdhvataḥ
nāḍyā brahmabile līnas tv
avyaktadhvanirakṣaraḥ
//
nadate sarvabhūteṣu
śivaśaktyā tvadhiṣṭhitaḥ
evaṃ jñātvā varārohe
śodhayettaṃ śivādhvare
//
tato brahmabilaṃ jñeyaṃ
rudrakoṭyarbudānvitam
tatra brahmā paro jñeyaḥ
śaśāṅkaśatasaprabbhaḥ
//
daśabāhustrinetraśca
pañcavaktrenduśekharaḥ
triśūlapāṇirbhagavāñ
jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ
//
brahmāṇi tu parā śaktir
yā sā mokṣapathe sthitā
dvāraṃ yā mokṣamārgasya
rodhayitvā vyavasthitā
//
mokṣamārgapradātrī ca
brahmotsaṅge ca saṃsthitā
tāṃ bhittvātra varārohe
gantavyamūrdhvataḥ priye
//
ata ūrdhvaṃ sthitā śaktiḥ
prasuptabhujagākṛtiḥ
ādhāro bhuvanānāṃ sā
tāṃ pravakṣyāmi suvrate
//
sūkṣmā caiva susūkṣmā ca
tathā cānyāmṛtāmitā
vyāpinī madhyato jñeyā
śeṣāḥ pūrvāditaḥ kramāt
//
pañcavaktrāstrinetrāśca
sutejaskā mahābalāḥ
śaktitattvaṃ samākhyātaṃ
śivatattvaṃ śṛṇu priye
//
puraśreṣṭhairanekaistu
samantātparivāritam
hemaprākāraracitaṃ
ratnamāṇikyamaṇḍitam
//
aśeṣabhogasampannaṃ
sarvakāmaguṇodayam
bhuvanāni pravakṣyāmi
tatraiva saṃsthitāni tu
//
vyāpakaṃ vyomarūpaṃ ca
anantānāthanāśritam
kāraṇānāṃ pañcakaṃ ca
śivatattve vyavasthitam
//
tatra padmaṃ suvisthīrṇam
anantānantasambhavam
tasya padmasya madhyastho
devaścāyamanāśritaḥ
//
pañcavaktradharaḥ śāntaḥ
sarvajñaḥ parameśvaraḥ
daśabāhurmahādīptaḥ
sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ
//
sarvānugrahakartā ca
praṇatārtivināśanaḥ
bhuktimuktipradātā ca
sūryakoṭyarbudaprabhaḥ
//
sphuranmukuṭamāṇikyaḥ
samantādupaśobhitaḥ
divyāmbaradharo devo
divyagandhānulepanaḥ
//
padmāsanonnatoraskaḥ
śaśāṅkakṛtaśekharaḥ
ābaddhamaṇiparyaṅkaś
cāmarotkṣepavījitaḥ
//
rudrakoṭyarbudānīkaiḥ
samantādupaśobhitaḥ
vyāpinī vyomarūpā cā
nantānāthātvanāśritā
//
pañcavaktrā mahāvīryā
daśabāhvinduśekharāḥ
trinetrāḥ śūlahastāśca
kāraṇaiśca samanvitāḥ
//
pūrvādyuttaraparyantā
etāścaiva vyavasthitāḥ
anāśrito madhyagastu
saṃsthitaḥ prabhuravyayaḥ
//
anāśritakalā devī
tasyotsaṅge ca saṃsthitā
evaṃ vai śivatattvaṃ tu
kathitaṃ tava sundari
//
śodhayitvā tataścordhvaṃ
śaktiścaiva parā smṛtā
samanā nāma sā jñeyā
manaścordhvaṃ na jāyate
//
paripāṭyā sthitānāṃ tu
pṛthivyādiśivāvadhau
sarveṣāṃ kāraṇānāṃ ca
kartṛbhūtā vyavasthitā
//
bibhartyaṇḍānyanekāni
śivena samadhiṣṭhitā
tatrāruḍhastu kurute
śivaḥ paramakāraṇam
//
sṛṣṭisthitisamāhāraṃ
tirobhāvamanugraham
hetukartā maheśānaḥ
sarvakāraṇakāraṇam
//
samanā nāma yā śaktiḥ
sā tasya karaṇaṃ smṛtam
tayādhitiṣṭheddeveśo hy
adhaḥkāraṇapañcakam
//
anāśritasya devasya
kāraṇaṃ seyamāśritā
sa vai prerayate bhūyas tv
anāthaṃ tu jagatpatim
//
anāthaścāpyananteśam
ananto vyomarūpiṇam
vyomavyāpī mahādevo
vyāpinaṃ bodhayetprabhum
//
vyāpinī karaṇaṃ tasya
kartā vai vyāpyasau prabhuḥ
karmarūpā sthitā māyā
yadadhaḥ śaktikuṇḍalī
//
nādabindvātmakaṃ kāryam
ityādijagadudbhavaḥ
yatsadāśivaparyantaṃ
pārthivādyaṃ ca suvrate
//
tatsarvaṃ prākṛtaṃ jñeyaṃ
vināśotpattisaṃyutam
yā sā śaktiḥ purā proktā
samanā tvadhvamūrdhani
//
sphuratsūryasahasrābha
kiraṇānantabhāsvarā
dhyātvā caitāṃ samāvāhya
sthāpayettu vidhānavit
//
upacāraṃ tataḥ kṛtvā
vāgīśyāvāhanaṃ tathā
sthāpanaṃ pūjanaṃ caiva
paśoryāgaṃ tathaiva ca
//
garbhadhāritvajanane
adhikāraṃ tathaiva ca
yogaṃ bhogaṃ layaṃ caiva
niṣkṛtiṃ tadanantaram
//
bhuvanādhipahomaṃ ca
bhuvanādhipavāsinām
bhuvanānāṃ yathāyogaṃ
homaṃ kṛtvā varānane
//
tritattvaṃ śadhayeccāto
'vayavāṃśca yathākramam
viśleṣapāśacchedau ca
kṛtvā pūrṇāṃ tu pātayet
//
prāyaścittaṃ tato hutvā
kartarīmabhimantrayet
śikhāṃ cchitvā samarpyaitāṃ
śiśuṃ saṃsnāpayedguruḥ
//
ācāryaḥ prayato bhūtvā
sakalīkaraṇādikam
sruco 'gre tu śikhāṃ kṛtvā
hutvā snāyādanantaram
//
sakalīkaraṇaṃ kṛtvā
ācāryastu varānane
śiśorapi vidhiṃ kṛtvā
śivakumbhaṃ samarcayet
//
bhairavaṃ madhyadeśasthaṃ
bhairavāgniṃ samarcayet
pūrṇāṃ sampūrya vidhivad
vāmamantramanusmaran
//
pūrvoktalakṣaṇenaiva
proccarettaṃ prayatnataḥ
heyādhvānamadhaḥ kurvan
necayettaṃ varānane
//
yāvatsā samanā śaktiḥ
tadūrdhve conmanā smṛtā
nātra kālaḥ kalāścāro
na tattvaṃ na ca devatāḥ
//
sunirvāṇaṃ paraṃ śuddhaṃ
guruvaktraṃ taducyate
tadatītaṃ varārohe
paraṃ tattvamanāmayam
//
guruvaktraprayogeṇa
tasminyojyeta śāśvate
niṣkampe kāraṇātīte
viraje nirmale śubhe
//
sarvajñe parame tattve
vyomātīte hyatīndriye
ityadhvā caiṣa vai proktaḥ
samāsena mayānaghe
//
jñātvā caivaṃ mahādevi
prayāti paramaṃ padam
dehe deve ca śiṣye ca
kalaśe hyagnimadhyataḥ
evaṃ jñātvā varārohe
mucyate mocayatyapi
//
iti svacchandatantre daśamaḥ paṭalaḥ samāptaḥ
ekādaśaḥ paṭalaḥ
129 is a 2-pāda verse
158 is a 6-pāda verse
adhvāyaṃ tu mayā jñātas
tvatprasādāt surādhipa
jagatsṛṣṭistvayā deva
sūcitā na tu varṇitā
//
adhvasṛṣṭiṃ mahādeva
kathayasva prasādataḥ
yo 'sau sūkṣmaḥ paro devaḥ
kāraṇaṃ sarvagaḥ śivaḥ
//
nimittakāraṇaṃ so 'tra
kathitastava suvrate
akāmātsaṃsṛjetsarvaṃ
jagat sthāvarajaṅgamam
//
svatejasā varārohe
vyoma saṃkṣobhya līlayā
upādānaṃ tu tatproktaṃ
saṃkṣubdhaṃ samavāyataḥ
//
tasmācchūnyaṃ samutpannaṃ
śūnyātsparśasamudbhavaḥ
tasmānnādaḥ samutpannaḥ
pūrvaṃ vai kathitastava
//
aṣṭadhā sa tu deveśi
vyaktaḥ śabdaprabhedataḥ
ghoṣo rāvaḥ svanaḥ śabdaḥ
sphoṭākhyo dhvanireva ca
//
jhāṅkāro dhvaṅkṛtaścaiva
aṣṭau śabdāḥ prakīrtitāḥ
navamastu mahāśabdaḥ
sarveṣāṃ vyāpakaḥ smṛtaḥ
//
nadatyasau sadā yasmāt
sarvabhūteṣvavasthitaḥ
tasmāt sadāśivo devo
vyakto vai dṛkkriyātmakaḥ
//
nādādbinduḥ samutpannaḥ
sūryakoṭisamaprabhaḥ
sa caiva daśadhā jñeyo
daśatattvaphalapradaḥ
//
daśadhā varṇarūpeṇa
daśadaivatasaṃyutaḥ
bindoḥ sadāśivo jñeyaḥ
so 'ṣṭabhedāṅgasaṃyutaḥ
//
pañcabrahmakalābhiśca
vidyāṅgaiḥ śaktibhiryutaḥ
pañcabhiśca mahājñānair
mūrtibhiśca samanvitaḥ
//
sa evāpararūpeṇa
paramātmā śivo 'vyayaḥ
dvidhāvasthaḥ sa ca jñeyaḥ
soccāroccāravarjitaḥ
//
mudrāmantrasvarūpeṇa
sa eva ca punardvidhā
kriyājñānasvarūpeṇa
icchārūpasvarūpataḥ
//
śabdāvabodharūpeṇa
vasturūpasvarūpataḥ
sthūlaḥ sūkṣmaḥ paraścaiva
parātīto nirañjanaḥ
//
vyomarūpasvarūpeṇa
samanonmana eva ca
unmanātīto deveśi
śivo jñeyaḥ śivāgame
//
unmanāsamanāsthānaṃ
śivena samadhiṣṭhitam
pañcakāraṇarūpeṇa
tadadhaḥ punareva saḥ
//
kāraṇaṃ pañcakaṃ devi
adhiṣṭhāya tvadhastataḥ
vyāpakaḥ śaktimūrdhastho
biladvāramanāśritaḥ
//
anantaśca suṣumneśas tv
anāthaścordhvagastathā
vyomarūpī mahādevi
bindvīśaḥ parikīrtitaḥ
//
anāśritaḥ svayaṃ brahmā
samadhiṣṭhāya saṃsthitaḥ
anātho viṣṇurityuktas tv
ananto rudra eva ca
//
vyomarūpīśvaraḥ prokto
vyāpī caiva sadāśivaḥ
vyāpakaśca punardevi
hāṭakaḥ parameśvaraḥ
//
vidyāmantragaṇairyuktaḥ
saptapātālanāyakaḥ
anantaścaiva deveśi
rudraḥ kālāgnivigrahaḥ
//
anātho 'nantarūpeṇa
sthitaścādhvani dhārakaḥ
anāśrito mahādevi
sthito vai hūhukaḥ prabhuḥ
//
svaśaktyāśritaḥ sa bhavāṃs
tena gītastvanāśritaḥ
tasyāśritaṃ jagatsarvam
unmanyantaṃ varānane
//
saṃsthitaścāmbhaso mūrdhni
śaktyādhārastu hūhukaḥ
aptattvaṃ caiva tadadha
āgneyaṃ tadanantaram
//
vāyavyaṃ nābhasaṃ caiva
tanmātrāṇīndriyāṇi ca
viṣayāśca manaścaiva
ahaṃkārastvanukramāt
//
bauddhaṃ gauṇaṃ ca deveśi
prākṛtaṃ pauruṣaṃ tathā
niyatiḥ kālarāgau ca
vidyā caiva kalā tathā
//
māyātattvaṃ tathā vidyā
īśvaraśca sadāśivaḥ
bindvardhendunirodhī ca
nādo nāḍī tvataḥ param
//
adho brahmabilaṃ devi
śaktitattvaṃ tataḥ param
pañcakāraṇasaṃyuktā
vyāpinī ca tataḥ param
//
samanā unmanā caiva
prakriyāṇḍairyutā priye
evaṃ vai prakriyāṇḍaṃ tu
adhordhvaṃ saṃvyavasthitam
//
evaṃvidhānyadho 'dho vai
ūrdhvordhvaṃ ca samantataḥ
yathā ātmāṇavo devi
asaṃkhyātā vyavasthitāḥ
//
evaṃ vai prakriyāṇḍāni tv
asaṃkhyeyānyanekaśaḥ
ekena varṇiteneha
sarvo 'dhvā varṇitaḥ priye
//
yathā hyekaṃ tathā sarvaṃ
prakriyāṇḍaṃ sthitaṃ priye
sarveṣāṃ prakriyāṇḍānāṃ
svasvarūpeṇa suvrate
//
vyāpakastu śivaḥ sūkṣmaḥ
sabāhyābhyantaraṃ sthitaḥ
sarvātiśayanirmuktaḥ
sarvakāraṇavarjitaḥ
//
sṛṣṭisaṃhāranirmuktaḥ
prapañcātītagocaraḥ
nirmalo vimalaḥ śāntas tv
adha ūrdhvaṃ vyavasthitaḥ
//
ākāśasya yathā nordhvaṃ
na madhyaṃ nāpyadhaḥ kvacit
evaṃ sarvagato devaḥ
śivaḥ paramakāraṇam
//
vyāpya devi jagatsarvaṃ
vyomasu vyomavatsthitaḥ
evaṃ jñātvā varārohe
na bhūyo janmabhāg bhavet
//
kāraṇānāṃ punarvyāptiṃ
kathayāmi samāsataḥ
tattve tu pārthive brahmā
adhiṣṭhātā vyavasthitaḥ
//
aptattve tu sthito viṣṇū
rudrastejasi saṃsthitaḥ
īśvaro vāyutattve tu
ākāśe tu sadāśivaḥ
//
ādityaśca smṛto brahmā
somo viṣṇuśca suvrate
grahāṇāmadhipo rudro
nakṣatrāṇāṃ tatheśvaraḥ
//
yajamānastu deveśi
svayaṃ devaḥ sadāśivaḥ
sadyojātastu vai brahmā
vāmo viṣṇuḥ prakīrtitaḥ
//
aghoro rudra ityuktas
tathā puruṣa īśvaraḥ
īśānastu varārohe
svayaṃ devaḥ sadāśivaḥ
//
sadyojātastu ṛgvedo
vāmadevo yajuḥ smṛtaḥ
aghoraḥ sāmavedastu
puruṣo 'tharva ucyate
//
īśānaśca suraśreṣṭhaḥ
sarvavidyātmakaḥ smṛtaḥ
laukikaṃ devi vijñānaṃ
sadyojātādvinirgatam
//
vaidikaṃ vāmadevāttu
ādhyātmikamaghorataḥ
puruṣāccātimārgākhyaṃ
nirgataṃ tu varānane
//
mantrākhyaṃ tu mahājñānam
īśānāttu vinirgatam
tathā tattvavibhāgena
punaśca śṛṇu suvrate
//
caturviṃśatitattvāni
brahmā vyāpya vyavasthitaḥ
pradhānāntaṃ tu deveśi
pauruṣaṃ tu janārdanaḥ
//
niyateratha māyāntaṃ
rudro vyāpya vyavasthitaḥ
vidyā tathaiśvaraṃ tattvaṃ
vyāptaṃ caiveśvareṇa tu
//
ūrdhvaṃ sadāśivo devaḥ
sarvaṃ vyāpya vyavasthitaḥ
tattvatrayavibhāgena
punarvakṣyāmi suvrate
//
ātmatattve tu vai brahmā
māyānte ca vyavasthitaḥ
vidyātattve tathā viṣṇur
yāvat sādākhyagocaram
//
śivatattve tathā rudro
vijñeyastu varānane
sādākhyamūrdhvamadhvānaṃ
sarvaṃ vyāpya vyavasthitaḥ
//
raudryā adhiṣṭhitātmā vai
sa rudraḥ parikīrtitaḥ
vyāptaśca vāmayā viṣṇur
jyeṣṭhayā ca pitāmahaḥ
//
jñānaśaktiḥ smṛto brahmā
kriyāśaktirjanārdanaḥ
icchāśaktiḥ paro rudraḥ
sa śivaḥ parigīyate
//
viṣṇuḥ sadāśivo devo
brahmā caiveśvarastathā
sadāśivaḥ śivāddevi
utpannaḥ prabhurīśvaraḥ
//
tasmādvidyā tato māyā
vidyāyāḥ punarīśvaraḥ
jñānaśaktikarāgreṇa
svecchayā parameśvaraḥ
//
sapta koṭīstu mantrāṇāṃ
sṛjejjñānakriyātmikāḥ
te ca sādākhyaparyante
pārthivādye tu suvrate
//
anugrahaṃ prakurvanti
dehināṃ bhuvane sthitāḥ
śivaśaktisamāviṣṭās
trinetrāścandramaulayaḥ
//
rudramūrtibhireko 'sau
śivaḥ paramakāraṇam
jagadvyāpya sthito māyī
śūlapāṇiranekadhā
//
jñānaśaktyā punaścaiva
samālokya varānane
icchāśaktyā samāviṣṭaḥ
kriyāśaktyā tu suvrate
//
māyātattvaṃ jagadbījaṃ
nityaṃ vibhutayāvyayam
tatsthaṃ kṛtvātmavargaṃ tu
yugapat kṣobhayetprabhuḥ
//
helādaṇḍāhatāyāśca
badaryā vā phalāni tu
tiryagūrdhvamadhastācca
nirgacchanti samāsataḥ
//
muktestu bhājanaṃ ye 'tra
anudhyātāḥ śivena tu
ūrdhvaṃ gacchanti te sarve
śivaṃ paramanirmalam
//
vidyāyā bhājanaṃ tiryaṅ
mantrarūpā bhavanti vai
saṃsārabhājanaṃ ye tu
malakarmakalānvitāḥ
//
adhastātte vrajantyatra
ghore 'dhvanyatidāruṇe
tasmātkalā samutpannā
vidyā rāgastathaiva ca
//
kālo niyatitattvaṃ ca
puṃstattvaṃ prakṛtistathā
sattvaṃ rajastamaścaiva
prakṛtestu guṇāstrayaḥ
//
sattvaṃ prakāśajanakaṃ
pravṛttijanakaṃ rajaḥ
tamo 'vaṣṭambhakaṃ proktaṃ
vijñeyaṃ tu guṇatrayam
//
sattvaṃ brahmā rajo viṣṇus
tamo rudraḥ prakīrtitaḥ
brahmatve sṛjate lokān
viṣṇutve sthitikārakaḥ
//
rudratve saṃharet sarvaṃ
jagadetaccarācaram
jāgratsvapnasuṣuptaṃ ca
tisro 'vasthāśca tadgatāḥ
//
guṇebhyo dhiṣaṇā jātā
bhāvabhedaiḥ samanvitā
brahmā tatrādhipatyena
buddhitattve vyavasthitaḥ
//
sarvajñaṃ ca tamevāhur
bauddhānāṃ paramaṃ padam
guṇeṣvārahatānāṃ ca
pradhānaṃ vedavādinām
//
pauruṣaṃ caiva sāṃkhyānāṃ
sukhaduḥkhādivarjitam
ṣaḍviṃśakaṃ ca deveśi
yogaśāstre paraṃ padam
//
vrate pāśupate proktam
aiśvaraṃ paramaṃ padam
mausule kāruke caiva
māyātattvaṃ prakīrtitam
//
kṣemeśo brahmaṇaḥ svāmī
teṣāṃ tatparamaṃ padam
tejeśo vaimalānāṃ ca
pramāṇe ca dhruvaṃ padam
//
dīkṣājñānaviśuddhātmā
dehāntaṃ yāva caryayā
kapālavratamāsthāya
svaṃ svaṃ gacchati tatpadam
//
japabhasmakriyāniṣṭhās
te vrajantyaiśvaraṃ padam
sarvādhvāno viniṣkrāntaṃ
śaivānāṃ tu paraṃ padam
//
buddhitattvādahaṅkāraḥ
punarjātastridhā priye
sāttviko rājasaścaiva
tāmasaśca prakīrtitaḥ
//
bhūtādirvaikṛtaścaiva
taijasaśca tridhā sthitaḥ
tanmātrāṇyatha bhūtādes
tebhyo bhūtānyajījanat
//
śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca
raso gandhaśca pañcamaḥ
etāni pañca khyātāni
tanmātrāṇi krameṇa tu
//
śabdādvyoma samutpannaṃ
sparśadvāyustathā punaḥ
rūpāttejaḥ samutpannam
āpo jātā rasāt punaḥ
//
gandhāttu pṛthivī jātā
samāsāt kathitaṃ tava
karmendriyāṇi jātāni
tasmādvaikārikādatha
//
vākpāṇipādaṃ pāyuśca
upasthaśceti pañcamam
buddhīndriyāṇi pañcaiva
taijasāttu bhavantyatha
//
śrotraṃ tvakcakṣuṣau jihvā
nāsikā caiva pañcamī
ubhayātma manaḥ proktaṃ
vyāptṛ sarvendriyāṇi tu
//
ātmopakārakāṇyeva
kathitāni yathārthataḥ
ātmā caivāntarātmā ca
bāhyātmā caiva sundari
//
nirātmā parātmātmaitān
kathayāmi samāsataḥ
abudhaśca budhaścaiva
budhyamānastathaiva ca
//
prabuddhaḥ suprabuddhaśca
punaśca kathayāmi te
pradhānasāmyamāśritya
sukhaduḥkhavivarjitaḥ
//
yadā tasmin sthitvā devi
tadātmā tu sa ucyate
puryaṣṭakasamāyogāt
paryaṭet sarvayoniṣu
//
antarātmā sa vijñeyo
nibaddhastu śubhāśubhaiḥ
buddhikarmendriyairyukto
mahābhūtaiḥ samāvṛtaiḥ
//
bāhyātmā tu tadā devi
bhuṅkte 'sau viṣayān sadā
bhūtabhāvavinirmuktas
tattvadharmakalojjhitaḥ
//
maladharmaikayuktātmā
māyādharmatiraskṛtaḥ
nirātmā tu tadā jñeyaḥ
paramātmātha kathyate
//
malakarmakalādyaistu
nirmuktaśca yadā priye
sarvādhvasamatītaśca
māyāmohojjhitaśca yaḥ
//
nirmalatvaṃ yadā yāti
padaṃ paramamavyayam
paramātmā tadā devi
procyate prabhuravyayaḥ
//
abudhaṃ ca punardevi
kathayāmi samāsataḥ
tattvabhūtātmasaṃhāre
kalākṣityantagocare
//
māyāsāmyaniśāyāṃ vai
saṃhṛtya parameśvaraḥ
nirvyāpāro bhavettāvad
yāvadvai nodaya punaḥ
//
sukhaduḥkhādyabhāvaśca hy
ātmavargasya karmaṇaḥ
malanidrāvimūḍhātmā
ruddhacaitanyadṛkkriyaḥ
//
na vijānāti śabdādīn
ātmānaṃ ca varānane
kāraṇaṃ na vijānāti
na ca sthānaṃ svakaṃ priye
//
sarvametanna jānati
yato luptākṣadṛkkriyaḥ
abudhastiṣṭhate tatra
yāvanmāyā aharmukham
//
abudhastu samākhyātaḥ
budhaṃ caiva nibodha me
paripākagate karmaṇ
īśvarecchākaroddhṛte
//
prakāśaṃ nāyanaṃ yadvad
anugṛhṇāti bhāskaraḥ
karaṇānyanugṛhṇāti
tadvadīśvara ātmanām
//
kalonmīlitacaitanyo
vidyādarśitagocaraḥ
rāgo 'sya rañjakatvena
viṣayānandalakṣaṇaḥ
//
kālo vai kalayatyenaṃ
tuṭyādipralayāvadhiḥ
niyatirniścitaṃ nityaṃ
yojayecca śubhāśubhe
//
paramāṇusahasrāṃśān
na ca nyūnaṃ na cādhikam
pumbhāvaṃ tamanuprāpya
tattve ca puruṣāhvaye
//
puraṃ pradhānamityuktaṃ
prapañcānekasaṃkulam
tatpuraṃ poṣayedyasmāt
tasmādvai puruṣaḥ smṛtaḥ
//
yataḥ śrīkaṇṭhanāthastu
niyatyā karmataḥ paśum
pradhānapāśajāleva
veṣṭayedasamañjasam
//
buddhistriguṇabandhena
buddhvā vaikārikeṇa tu
tanmātrendriyabandhena
dṛḍhaṃ bhūtaiśca veṣṭitaḥ
//
baddhaḥ saṃcarati hyevaṃ
māyādyavanigocare
saṃsārī procyate tasmāt
saṃsaredyat punaḥ punaḥ
//
śadbādiviṣayā yasmād
vidyante viṣayī tataḥ
viṣayāḥ paramityāha
nānābhedairvisarpitāḥ
//
nānākarmavipākaiśca
bhuṅkte tadbhāvabhāvitaḥ
evaṃ bhuṅkte tu vai yasmāt
tasmādbhoktā sa ucyate
//
tasmiṃstajjño varārohe
kṣetre vai kārṣako yathā
mahābilāṣamālokya
kṛṣedvai lobhalāṅgalaiḥ
//
vapecca mohabhāvena
manovākkāyikaṃ sadā
dharmādharmamayaṃ bījaṃ
pravikīrya samantataḥ
//
tasmādvai aṅkurotpattiḥ
sukhaduḥkhaphalodayā
vardhate kāmakrodhena
siktā rāgāmbunā bhṛśam
//
yasmin deśe ca kāle ca
vayasā yādṛśena ca
uptaṃ śubhāśubhaṃ karma
tatkāle labhate phalam
//
bhuṅkte tu vividhākāraṃ
pūrvakarmavaśādbudhaḥ
yasmādevaṃ vijānāti
tasmāt kṣetrajña ucyate
//
viṣayānbudhyate yasmād
budhastasmāt prakīrtitaḥ
tadevāniṣṭarūpeṇa
yadā bhāvayate pumān
//
budhyamānastu sa tadā
adhunā kathayāmi te
yadā jugupsate bhogān
śubhāṃścaivāśubhāṃstathā
//
kṛtrimāneva manyeta
paraṃ vairāgyamāśritaḥ
māyādyavaniparyantam
indrajālaṃ tu budhyate
//
putramitrakalatrāṇi
suhṛtsvajanabāndhavāḥ
yadarjitaṃ mayā dravyaṃ
śubhenāpyaśubhena vā
//
tadbhokṣyante tvime sarve
nirātaṅkā nirākulāḥ
ekākī cāhamevaiṣa
yāsyāmi yamasādanam
//
tasmācca na śubhā hyete
vairiṇo 'narthakāriṇaḥ
svāmīyamapyayaṃ dehaṃ
nityameva jugupsate
//
śukraśoṇitasambhūtaṃ
viṣayoragadūṣitam
nānāvyādhisamākīrṇaṃ
jarāmṛtyubhayākulam
//
so 'hamasmi malākīrṇe
kathamatra ramāmyaham
nityamudvignacittastu
cintayedvai punaḥ punaḥ
//
kathaṃ muktirbhavedasmāt
saṃsārādduratikramāt
evaṃ prabuddho deveśi
tallayastatparāyaṇaḥ
//
sarvārambhavinirmuktaḥ
pramuktaḥ procyate tadā
prabuddhastu samākhyātaḥ
suprabuddhaṃ tu me śṛṇu
//
dīkṣājñānena yogena
caryayāpyatha suvrate
yadā prāptaḥ paraṃ sthānam
adhvātītaṃ nirāmayam
//
virajo vimalaṃ śāntaṃ
prapañcātītagocaram
niṣkampaṃ kāraṇātītaṃ
sarvajñaṃ sarvatomukham
//
sutṛptānādisambuddhaṃ
svatantraṃ nityameva hi
aluptaśaktivibhavaṃ
suprabuddhaṃ sanātanam
//
tasmin yuktastadātmā vai
tadguṇaistu samanvitaḥ
suprabuddhaḥ sa evokto
bhairavasya vaco yathā
//
na cādhikāritā dīkṣāṃ
vinā yogo 'sti śāṅkare
adhunā kathayiṣyāmi
bhāvabhedān varānane
//
karaṇāni daśa trīṇi
kāryaṃ ca daśadhā priye
ekādaśendriyavadhā
ahaṅkārastu vai tridhā
//
buddhiraṣṭavidhā caiva
pañcadhā tu viparyayaḥ
nāmānyeṣāṃ vibhāgena
kathayāmi yathākramam
//
pṛthivyāpastathā tejo
vāyurākāśameva ca
//
2-pāda verse
gandho rasaśca tanmātre
rūpatanmātrameva ca
sparśaḥ śabdaśca pañcaiva
tanmātrāṇīritāni tu
//
etatte daśadhā kāryaṃ
kīrtitaṃ nāmasaṃkhyayā
vākpāṇipādaṃ pāyuṃ ca
upasthaṃ ca tathā viduḥ
//
śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā
nāsikā ceti kīrtitam
bahiṣkaraṇakaṃ devi
daśadhā saṃvyavasthitam
//
manohaṃkārabuddhyākhyaṃ
tridhāntaḥkaraṇaṃ smṛtam
mūkatā kauṇyapaṅgutvaṃ
tathānutsargatāpi ca
//
nirānandaśca vijñeyo
badhiratvaṃ tathaiva ca
śīrṇatā caiva gātrasya
tathā cāndhatvameva ca
//
anāsvādastvagandhaśca
anavasthā manasyatha
itīndriyavadhāḥ khyātā
ekādaśa tu tatkramāt
//
taijaso vaikṛtākhyaśca
bhūtādiśca tṛtīyakaḥ
ahaṅkārastridhā prokto
mayā ta varavarṇini
//
dharmo jñānaṃ ca vairāgyam
aiśvaryaṃ ca caturthakam
adharmaṃ ca tathājñānam
avairāgyamanaiśvaram
//
aṣṭāvete samākhyātā
buddherdharmādayo guṇāḥ
tamo moho mahāmohas
tāmisro 'nyo viparyayaḥ
//
andhatāmisramityāhur
evaṃ pañca viparyayāḥ
bhāvabhedāḥ samākhyātāḥ
pañcāśatte yathākramam
//
punaścāṣṭau tu ye buddher
bhedā dharmādayaḥ sthitāḥ
teṣāṃ bhedā yathā bhinnās
tathāhaṃ kathayāmi te
//
badhnāti saptadhā sā tu
puṃsaḥ saṃsāravartmani
mocayejjñānabhāvena
sāṃkhyajñānaratānnarān
//
jñānaṃ ca sāttvikaṃ proktaṃ
trayo 'nye rājasāḥ smṛtāḥ
tāmasāścāpyadharmādyāś
catvāro vai varānane
//
dharmaśca daśadhā prokto
jñānaṃ caivāṣṭadhā smṛtam
vairāgyaṃ navadhā caivam
aiśvaryaṃ cāṣṭadhā viduḥ
//
eta eva viparyastā
adharmādyāḥ prakīrtitāḥ
akrodho guruśuśrūṣā
śaucaṃ santoṣa ārjavam
//
ahiṃsā satyamasteyaṃ
brahmacaryamakalkatā
evaṃ daśavidho dharmaḥ
kathitastu varānane
//
tāraṃ sutāraṃ taraṇaṃ
tārakaṃ ca pramodakam
pramuditaṃ ramyakaṃ ca
sadāpramuditaṃ tathā
//
etaj jñānaṃ samākhyātaṃ
samāsāt parameśvari
ambhā ca salilā odhā
vṛṣṭisaṃjñā tathāparā
//
sutārā ca supārā ca
sunetrā ca parā smṛtā
aṣṭamī ca kumārī syād
uttamāmbhasikā tathā
//
vairāgyaṃ navadhā caiva
kathitaṃ tu mayā tava
aṇimā laghimā caiva
mahimā prāptireva ca
//
prākāmyaṃ ca tatheśitvaṃ
vaśitvaṃ ca tathā param
yatrakāmāvasāyitvam
aṣṭamaṃ parikīrtitam
//
aiśvaryamaṣṭadhā caiva
kathitaṃ tu varānane
krodhaścāguruśuśrūṣā
aśaucaṃ ca tataḥ param
//
asantoṣo 'nārjavaṃ ca
hiṃsā cāsatyameva ca
steyamabrahmacaryaṃ ca
tathā caiva sakalkatā
//
evameṣa samākhyāto
daśadhādharmasaṃgrahaḥ
atāramasutāraṃ ca
atāraṇamathāpi ca
//
atārakaṃ ca deveśi
caturthaṃ parikīrtitam
apramodo 'pramuditam
aramyakamathāpi ca
//
asadāpramuditaṃ tad
ajñānaṃ caivamaṣṭadhā
anambhā asalilā ca
anoghāvṛṣṭireva ca
//
asutāramasupāram
asunetramataḥ param
akumārī ca vijñeyān
uttamāmbhasikā tathā
//
anaṇimālaghimā
caivāmahimā maheśvari
aprāptiraprākāmyaṃ cā
nīśitvaṃ ca tathaiva ca
//
avaśitvaṃ tathā caivā
yatrakāmāvasāyitā
anaiśvaryaṃ ca deveśi
aṣṭadhā parikīrtitam
anaiśvaryādibhiścaite
paiśācādyā adhiṣṭhitāḥ
//
yathā krameṇa teṣvaṣṭau
saṃsthitān kathayāmi te
anaiśvaryaṃ hi paiśāce
avairāgyaṃ ca rākṣase
//
yākṣe caiva tadajñānaṃ
gāndharve 'dharma eva ca
dharmaṃ caiva tathaindre tu
jñānaṃ saumye pratiṣṭhitam
//
prājāpatye tu vairāgyam
aiśvaryaṃ brahmaṇi sthitam
catuṣṣaṣṭiguṇaṃ caitat
pade brāhme vyavasthitam
//
ṣaṭpañcāśadguṇaṃ tacca
prājāpatye vyavasthitam
aṣṭacatvāriṃśadguṇaṃ
saumye vai parikīrtitam
//
catvāriṃśadguṇaṃ caiva
māhendraiśvaryamucyate
dvātriṃśadguṇitaṃ devi
gāndharvaiśvaryamucyate
//
caturviṃśaguṇaṃ yākṣaṃ
ṣoḍaśaṃ rākṣasaṃ smṛtam
aiśvaryamaṣṭaguṇitaṃ
paiśācaṃ parikīrtitam
//
evaṃ sthitaṃ tadaiśvaryaṃ
devayoniṣu suvrate
anye saptasvarūpeṇa
saṃsthitā devayoniṣu
//
eta eva susaṃkīrṇā
mānuṣeṣu vyavasthitāḥ
pradhānaguṇabhāvena
sthāvarāntaṃ vyavasthitāḥ
//
guṇatrayasya vyāptiṃ vai
kathayāmi yathāsthitām
sattvenādhiṣṭhitā devā
brahmādyā maghavāntakāḥ
//
gandharvayakṣamanujā
daityāścaiva tu rājasāḥ
yātudhānāḥ piśācāśca
tāmasāḥ parikīrtitāḥ
//
rajaḥsattvotkaṭā jñeyā
ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ
anyonyābhibhavāste ca
pṛthivyāṃ saṃvyavasthitāḥ
//
atyantatamasāviṣṭāḥ
sthāvarāśca sarīsṛpāḥ
pādapādavihīnāśca
tāmasāḥ parikīrtitāḥ
//
sarīsṛpādyā vijñeyāḥ
sthāvarāntāstu suvrate
eṣāmantargatāścānyā
anantā eva yonayaḥ
//
mānuṣeṣu tathānantā
bhedānantyavyavasthayā
na śakyā gadituṃ tā vai
karmānantyaprabhedataḥ
//
guṇāstu mānuṣe loke
dharmādyā eva saṃsthitāḥ
dharmādyeṣu nibaddhāni
yāni jñānāni suvrate
//
adharmādyeṣu yāni syus
tāni te kathayāmyaham
hetuśāstraṃ ca yalloke
nityānityaviḍambakam
//
vādajalpavitaṇḍābhiḥ
vivadante hyaniścitāḥ
hetuniṣṭhāni vākyāni
vastuśūnyāni suvrate
//
jñānayogavihīnāni
devatārahitāni tu
dharmārthakāmamokṣeṣu
niścayo naiva jāyate
//
ajñānena nibaddhāni tv
adharmeṇa nimittataḥ
nirayaṃ te pragacchanti
ye tatrābhiratā narāḥ
//
avairāgyādanaiśvaryaṃ
bhuñjate niraye sadā
catvāraste varārohe
duḥkhadā narake sadā
//
mohakāḥ sarvajantūnāṃ
yataste tāmasāḥ smṛtāḥ
dharmeṇaikena deveśi
baddhaṃ jñānaṃ hi laukikam
//
dharmajñānanibaddhaṃ tu
pāñcarātraṃ ca vaidikam
bauddhamārahataṃ caiva
vairāgyeṇaiva suvrate
//
jñānavairāgyasambaddhaṃ
sāṃkhyajñānaṃ hi pārvati
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ
yogajñānapratiṣṭhitam
//
atītaṃ buddhibhāvānām
atimārgaṃ prakīrtitam
lokātītaṃ tu tajjñānam
atimārgamiti smṛtam
//
lokāśca paśavaḥ proktāḥ
sṛṣṭisaṃhāravartmani
teṣāmatītāste jñeyā
ye 'timārge vyavasthitāḥ
//
kapālavratino ye ca
tathā pāśupatāśca ye
sṛṣṭirna vidyate teṣāṃ
īśvare ca dhruve sthitāḥ
//
yasmānmokṣaṃ gamiṣyanti
apunarbhavakāraṇam
laukikānāṃ punaḥ sṛṣṭiḥ
punaḥ saṃhāra eva ca
//
saṃsāracakramārūḍhā
bhramanti ghaṭayantravat
dharmādyarakasaṃyuktam
aṣṭāraṃ cakrakaṃ priye
//
īśvarādhiṣṭhitaṃ devi
nityatyādaṇḍakāhatam
malakarmakalāviddhaṃ
bhramate kālavegataḥ
//
laukikādyeṣu jñāneṣu
ye teṣvabhiratāḥ priye
hetuśāstraparā ye tu
ye cānye pāpakarmiṇaḥ
//
te sarve cāsya cakrasya
nāntaṃ paśyanti mohitāḥ
laukikādyeṣu ye sādhyā
atimārgāntagocare
//
līlayā sādhayet sarvān
śivajñāne mahodaye
na sarvaiḥ sādhyate tadvai
yato 'tīva sunirmalam
//
yato yojayate devi
abhāve parame pade
abhāvaṃ bhāvanātītaṃ
prapañcātītagocaram
//
manobuddhyādinirmuktaṃ
hetuvādavivarjitam
pratyakṣādipramāṇaiśca
vyatītaṃ prabhu cāvyayam
//
sarvatarkāgamātītaṃ
pāśamantravivarjitam
sarvajñaṃ sarvagaṃ śāntaṃ
nirmalaṃ nirupaplavam
//
sarvaśaktyātmakaṃ hyekaṃ
svatantrānāthanādimat
sarvātiśayanirmuktam
anādibhavavarjitam
//
sarvajñānapadātītaṃ
śaivaṃ jñānaṃ paraṃ smṛtam
evaṃ sṛṣṭāni tattvāni
jñānāni ca varānane
//
tattvairetairjagatsarvaṃ
visṛṣṭaṃ sacarācaram
bhuvanāni vicitrāṇi
śataśo 'tha sahasraśaḥ
//
tattvābhyantarasaṃsthāni
śāstrāṇi vividhāni ca
vijñānaṃ kuhakaṃ śilpaṃ
siddhisandohalakṣaṇam
//
sarvaṃ tattveṣu boddhavyaṃ
sarvatattveṣu dṛśyate
prakriyā śivadīkṣā ca
tattvairetairhi labhyate
//
nāsti dīkṣāsamo mokṣo
na vidyā mātṛkā parā
na prakriyāparaṃ jñānaṃ
nāsti yogastvalakṣakaḥ
//
tatsarvaṃ kathitaṃ devi
śivajñānamahodadhau
evaṃ sṛṣṭiḥ samākhyātā
sthitiḥ saṃhāra ucyate
//
mānuṣākṣinimeṣasya
aṣṭamāṃśaḥ kṣaṇaḥ smṛtaḥ
kṣaṇadvayaṃ tuṭirjñeyā
taddvayaṃ tu lavaḥ smṛtaḥ
//
lavadvayaṃ nimeṣastu
jñātavyo gaṇitakramāt
daśa pañca nimeṣāśca
kāṣṭhā caiva prakīrtitā
//
triṃśatkāṣṭhāḥ kalā jñeyā
muhūrtastriṃśadeva tāḥ
muhūrtastu punastriṃśad
ahorātrastu mānuṣaḥ
//
ahorātraśataiścaiva
tribhiḥ ṣaṣṭyadhikaiḥ priye
saṃvatsarastu vijñeyo
mānuṣaḥ kamalekṣaṇe
//
saṃvatsaraśataṃ pūrṇam
āyurjñeyaṃ tu mānuṣam
daśa pañca tvahorātrāḥ
pakṣastu parikīrtitaḥ
//
pakṣadvayena māsastu
ṛturdviguṇa eva saḥ
ṛtudvayena kālaḥ syād
ayanaṃ ca tribhistribhiḥ
//
tābhyāṃ dvyābhyāṃ varārohe
varṣaṃ tu parigīyate
dakṣiṇaṃ cāyanaṃ rātrir
uttaraṃ cāyanaṃ dinam
//
pitṝṇāṃ tadahorātram
anenābdastu pūrvavat
evaṃ daivastvahorātras
tatrāpyabdādi pūrvavat
//
dvādaśābdasahasrāṇi
vijñeyaṃ tu caturyugam
caturbhistu kṛtaṃ devi
sahasraistu yathākramam
//
tretā jñeyā tribhirdevi
dvābhyāṃ vai dvāparaḥ smṛtaḥ
sahasreṇaiva varṣāṇāṃ
vijñeyastu kaliḥ priye
//
sandhyādvayasya mānaṃ tu
kathayāmi yuge yuge
śatāni catvāri kṛte tv
ādirantaśca kīrtyate
//
trete śatatrayaṃ jñeyaṃ
dvāpare tu śatadvayam
kalau cāpi śataṃ jñeyaṃ
sandhyāmānamidaṃ smṛtam
//
laukikena tu mānena
punaśca kathayāmi te
tricatvāriṃśallakṣāṇi
sahasrāṇi ca viṃśatiḥ
//
laukikena tu mānena tv
iyaṃ saṃkhyā caturyuge
ekaikasya punardevi
yugasya kathayāmi te
//
daśa sapta ca lakṣāṇi
sahasrāṇyaṣṭaviṃśatiḥ
kṛtasyaitadbhavenmānaṃ
tretāyāṃ kathayāmi te
//
ṣaṇṇavatiḥ sahasrāṇi
lakṣāṇi dvādaśaiva tu
tretāyugasya mānaṃ tu
dvāparasya nibodha me
//
catuṣṣaṣṭiḥ sahasrāṇi hy
aṣṭau lakṣāṇi suvrate
dvāparasya tu mānaṃ ca
kalestu kathayāmi te
//
dvātriṃśattu sahasrāṇi
lakṣāṇāṃ ca catuṣṭayam
etanmānaṃ kaleḥ proktaṃ
samāsāttava suvrate
//
varṣaistu mānavairdevi
mānametadyuge yuge
caturyugaikasaptatyā
bhavenmanvantaraṃ punaḥ
//
sandhyāmānavihīnaṃ tu
yugairmānaṃ prakīrtitam
yugairmānaṃ] conj. Dwivedi; yugairmalaṃ KSTS
etaddivyena mānena
mānaṃ manvantare smṛtam
//
varṣamānaiḥ punaścaiva
laukikaiḥ kathayāmi te
saptaṣaṣṭistu lakṣāṇi
triṃśatkoṭyo varānane
//
sahasraviṃśatirjñeyaṃ
mānaṃ manvantare priye
caturdaśabhirdeveśi
kalpo manvantare bhavet
//
manvantare vyatikrānte
cānyasmin punarāgate
pañca varṣasahasrāṇi
madhye sandhyā bhavet sadā
//
ādau sahasraṃ sarveṣām
ante cāpi punastathā
kalpo brahmadinaṃ proktaṃ
caturyugasahasrakam
//
varṣamānena divyena
punaśca kathayāmi te
koṭirekā tu varṣāṇāṃ
lakṣāṇāṃ caiva viṃśatiḥ
//
divyenaiva tu mānena
brahmaṇastu dinaṃ bhavet
ṣaṇṇavatyā sahasraistu
sandhyākālaḥ prakīrtitaḥ
//
laukikena tu mānena
adhunā kathayāmi te
varṣavṛndāni catvāri tv
arbudatrayameva ca
//
koṭidvayaṃ ca deveśi
dinaṃ paitāmahaṃ smṛtam
sandhyā koṭitrayaṃ caiva
pañca lakṣāṇi kīrtitā
//
catvāriṃśattathā ṣaṣṭiḥ
sahasrāṇi tathaiva ca
paścimaḥ sandhirevaṃ hi
pūrvasandhyāpi tatsamā
//
narakaiḥ saha saptānāṃ
pātālānāṃ tathā priye
lokānāṃ caiva saptānāṃ
sthitireṣā prakīrtitā
//
saṃhāraṃ ca punardevi
śṛṇuṣva kathayāmi te
brahmaṇaḥ svadinānte vai
kalpaḥ saṃhāra ucyate
//
dinenaikena brāhmeṇa
indrāścaiva caturdaśa
rājyaṃ kṛtvā kramādyānti
manvantaravyavasthayā
//
tataḥ saṃharate viśvaṃ
saptalokāntagocaram
supte pitāmahe devi
ūrdhvaṃ kālāgnirīkṣate
//
tasya vai dakṣiṇaṃ vaktraṃ
mahājvālāṃ vinikṣipet
tasmādvaktrānmahājvālā
lakṣayojanavistṛtā
//
ūrdhvaṃ prayāti sā dīptā
tīvravegā suduḥsahā
lokeṣu ye sthitā lokā
ye ca pātālavāsinaḥ
//
sukhaduḥkhobhaye kṣīṇe
mohaṃ bhūyiṣṭhamāgate
sattāmātrāstu te sarve
bhavanti brahmaviṣṭape
//
yāvannodayanaṃ bhūyaḥ
sukhaduḥkhādikarmaṇām
tāvattiṣṭhanti te mūḍhā
yāvadbrahmā na budhyate
//
rudralokādhipatayaḥ
pātālapatayaśca ye
kūṣmāṇḍahāṭakādyāstu
te tisṭhantyatinirmalāḥ
//
nirvyāpārāstu te tāvad
yāvat sṛṣṭiḥ punarbhavet
śūnyabhūteṣu lokeṣu
jvālā dahati durdharā
//
sā dahennarakān devi
pātālāni samantataḥ
trīṃllokāṃścaiva dahati
bhūrbhuvaḥsvaḥpadāntikān
//
dhūmena ca trayo lokā
vinaśyanti varānane
mahojanastapaḥsaṃjñāḥ
satyaloko 'pi suvrate
//
tiṣṭhanti mohitātmāno
nidrayā te mṛtopamāḥ
evaṃ dagdghā jagatsarvaṃ
jvālā vaktraṃ viśet punaḥ
//
tato vānti mahāvātā
brahmaniḥśvāsasambhavāḥ
nāśayanti ca tadbhasma
jagaddāhodbhavaṃ priye
//
brahmaprasvedajaṃ vāri
tajjagat plāvayet punaḥ
tenaiva vāriṇā devi
jagadekārṇavaṃ bhavet
//
niśākṣaye punaḥ sthitvā
sukhaduḥkhaphalodaye
karmataḥ sarvalokasya
brahmā lokapitāmahaḥ
//
śūnyabhūtāṃ samālokya
bhagavān prabhuricchayā
ṣaḍvidhāṃ kurute sṛṣṭiṃ
yathāpūrvavyavasthayā
//
prathamāṃ tāmasīṃ sṛṣṭiṃ
karoti tamasotkaṭān
narakān vividhākārān
paśūn vai sthāvarāntagān
//
tamorajaḥsamāveśān
mānavān saṃsṛjet punaḥ
rajaḥsattvasamāviṣṭaḥ
sṛjenmunivareśvaram
//
gatanidraḥ prabuddhaśca
sattvaniṣṭho jagatpatiḥ
sṛjeddevān salokāṃśca
pūrvayaiva vyavasthayā
//
tato rudrendrasūryendu
nakṣatrāṇi graheśvarāḥ
adhikāraṃ prakurvanti
sve sve viṣayagocare
//
dine dine sṛjatyevaṃ
saṃharecca dinakṣaye
dinamānaṃ ca yatproktaṃ
rātrisaṃkhyā ca tāvatī
//
ahorātreṇa cānena
abdaṃ vai pūrvavat smṛtam
abdānāṃ tu śate pūrṇe
mahākalpaḥ sa ucyate
//
brāhme varṣaśate devi
divyānyabdāni me śṛṇu
ekanavatikoṭistu
tathā lakṣāṇi viṃśatiḥ
//
tathā saptaiva kharvāṇi
nikharvāṣṭakameva ca
brāhmaṃ varṣaśataṃ caitaj
jñātavyaṃ kālavedinā
//
daivikena tu mānena
mānamitthaṃ prakīrtitam
laukikena tu mānena
punaścaiva nibodha me
//
dvātriṃśadabdakoṭyastu
tathā kharvāṣṭakaṃ priye
kharvadvayaṃ ca deveśi
nikharvāḥ pañca eva tu
//
śaṅkutrayaṃ padmamekaṃ
sāgaratrayameva ca
Kṣemarāja records that Bhullaka reads:
...thābdakoṭyastu ekaṃ caivārbudaṃ priye |
kharvāśītastathā caiva nikharvāṇāṃ ca pañcakam |
catuṣṭayaṃ ca śaṅkūnāṃ triṃśatsāgara eva ca |
etaddevi samākhyātaṃ
jñātavyaṃ ca mumukṣubhiḥ
//
etallaukikamānena
brāhmamabdaśataṃ smṛtam
ekaṃ daśaguṇaṃ pūrvaṃ
śataṃ daśaguṇaṃ tu tat
//
śataṃ daśaguṇaṃ kṛtvā
sahasraṃ parikīrtitam
sahasraṃ daśaguṇitam
ayutaṃ taddhi kīrtitam
//
daśāyutāni lakṣaṃ tu
niyutaṃ daśatāni ca
daśa tāni ca koṭiḥ syād
daśa koṭistathārbudam
//
arbudairdaśabhirvṛndaṃ
kharvaṃ daśabhireva taiḥ
daśabhistairnikharvaṃ tu
śaṅkuḥ syāddaśa tāni tu
//
śaṅkubhirdaśabhiḥ padmaṃ
daśa padmāni sāgaraḥ
sāgarairdaśabhirmadhyam
antyaṃ tairdaśabhiḥ smṛtam
//
antyaṃ daśāhataṃ kṛtvā
parārdhaṃ parikīrtitam
evamaṣṭādaśaitāni
sthānāni gaṇitasya tu
//
mahākalpasya paryante
brahmā yāti pare layam
viṣṇośca taddinaṃ proktaṃ
rātrirvai tatsamā bhavet
//
anena parimāṇena
tasyābdaṃ tu vidhīyate
varṣāṇāṃ ca śate pūrṇe
so 'pi yāti pare layam
//
viṣṇorāyuryadevoktaṃ
rudrasyaitaddinaṃ bhavet
dine dine sṛjatyanyau
brahmaviṣṇū prajāpatī
//
brāhmī ca vaiṣṇavī śaktir
adhikārapadaṃ gatā
yaṃ cādhitiṣṭhatyātmānaṃ
tatsaṃjñāṃ sa prapadyate
//
tadādhikāraṃ kurute
icchayā paramātmanaḥ
brahmaviṣṇvindrarudrāśca
vidyeśā īśvarastathā
//
lokādhipāśca deveśi
tathā ca bhuvanādhipāḥ
grahādimātaro rudrā
yoganakṣatrarāśayaḥ
//
śaktiyuktāstu te sarve
bhavanti tadadhiṣṭhitāḥ
tatparākramavīryāstu
svakīye tu pade sthitāḥ
//
śivasyaikā mahāśaktiḥ
śivaścaiko hyanādimān
sā śaktirbhidyate devi
bhedairānantyasambhavaiḥ
//
evaṃ vai kurute sṛṣṭiṃ
rudraścaiva dine dine
saṃhāraṃ ca dinānte vai
rātrirvai tatsamā bhavet
//
dinarātripramāṇenā
-nena syādvatsaro 'sya ca
vatsarāṇāṃ śate pūrṇe
śatarudradinakṣayāt
//
so 'pi yāti paraṃ sthānaṃ
yadgatvā niṣkalo bhavet
tasmin sthāne punaścānyas
tatsamaśca prabhurbhavet
//
raudraśaktisamāyogād
brahmaviṣṇvindranāyakaḥ
śatarudrāstu deveśi
svābdānāṃ tu śatakṣaye
//
te prayānti paraṃ tattvaṃ
tato 'ṇḍaṃ tu vinaśyati
sarvabhūtaguṇādhāraṃ
sarvatattvālayālayam
//
saparvatavanodyāna
dvīpasāgaramaṇḍitam
vimānamālākulitaṃ
grahanakṣatramaṇḍitam
//
devadānavagandharva
siddhavidyādharoragaiḥ
ṛṣibhirmānuṣādyaiśca
saptalokanivāsibhiḥ
//
narakaiścaiva pātālair
yuktaṃ bhuvanamaṇḍitam
aśeṣabhuvanādhāra
maṇḍamapsu pralīyate
//
tataḥ kālāgnirudraśca
kālatattve layaṃ vrajet
aptattvāttu samārabhya
yāvanmāyāntagocaram
//
tatsarvaṃ saṃharet kālaḥ
svayameva carācaram
tadūrdhvaṃ śuddhamadhvānaṃ
yāvacchaktyantagocaram
//
tatsarvaṃ saṃharedghoram
aghoro ghoranāśanaḥ
triṣvevaṃ saṃsthito rudraḥ
kālarūpī maheśvaraḥ
//
tataḥ saṃharate toyam
amareśaśatātyaye
evaṃ bhūtādyāvaraṇa
patayaśca śatātyaye
//
saṃharanti ca deveśi
sṛjanti ca parasparam
Kṣemarāja records here another reading: kvacittu---
evaṃ bhūtapatīnāṃ tu prāpte varṣaśatātyaye |
yātaistairniṣkalasthānaṃ tato bhūtāni śāṅkari |
saṃharanti ca deveśi sṛjanti ca parasparam |
āpastejasi līyante
tattejaścānile punaḥ
//
tathānilo 'mbaraṃ prāpya
saha tenaiva līyate
tanmātreṣu pralīyante
yathotpannāni ca kramāt
//
tanmātrāṇyapyahaṅkāre
sendriyāṇi yathākramam
sa buddhau sā ca gahane
guṇasāmye pralīyate
//
guṇasāmyamanirdeśyam
apratarkyamanaupamam
tasmin jagadaśeṣaṃ tu
prasuptamiva tiṣṭhati
//
paramāṇupramāṇena
līnaṃ saṃtiṣṭhate jagat
ṣaḍviṃśakasya rudrasya
caitaddinamiha smṛtam
//
prajāḥ prajānāṃ patayaḥ
pitaro mānavaiḥ saha
sāṅkhyajñānena ye siddhāḥ
vedena brahmavādinaḥ
//
chandaḥ sāmāni coṅkāro
buddhistaddevatāḥ priye
ahni tiṣṭhanti te sarve
parameśasya dhīmataḥ
//
dinānte tu pralīyante
rātryante viśvasambhavaḥ
ṣaṭtriṃśattu sahasrāṇi
brahmaṇāṃ pralayodbhavāḥ
//
avyakte ca dinaṃ proktaṃ
rudrāṇāṃ tannivāsinām
tasmin saṃharate sarvaṃ
pradhānasya dinakṣaye
//
rātryante ca sṛjedbhūyaḥ
śrīkaṇṭho viśvanāyakaḥ
tasyāpyanena nyāyena
parimāṇasthitirbhave
//
yasmāt pralayakoṭyaśca
vyatītāśca sahasraśaḥ
tato niyatikālau ca
rāgo vidyā kalā tathā
//
parasparaṃ layaṃ yānti
kramāt sarve svamānataḥ
kalādyavaniparyantaṃ
gahaneśadinakṣaye
//
nānābhuvanavinyāsa
racanādivibhūṣitam
saguṇādhāraparyanta
rudrakṣetrajñasaṅkulam
//
gahaneśe layaṃ yāti
mūlaprakṛtikāraṇe
rātryante jāyate bhūyo
gahaneśapracodanāt
//
ahorātrastvayaṃ proktaḥ
prākṛtaḥ parameśvari
pralayaśca sa evokto
bhūtānāṃ parameśvari
//
prādhānikaparārdhena
daśadhāguṇitena tu
māyā saṃharate sarvaṃ
punaścaiva sṛjejjagat
//
māyākālaparārdhasya
śatadhāguṇitasya ca
īśvaraḥ kurute sṛṣṭiṃ
punaśca saṃharejjagat
//
tataḥ sadāśivo devaḥ
svamānena ca saṃharet
sṛjate ca punarbhūya
ātmīye devyaharmukhe
//
mahāpralaya evoktaḥ
sādākhye tu dinadvaye
bindutattve layaṃ yāti
pañcamantramahātanuḥ
//
binduṃ caivārdhacandraṃ tu
bhittvā caiva nirodhikām
nādatattve layaṃ yāti
gṛhītvā sacarācaram
//
nādaḥ sauṣumnamārgeṇa
bhittvā brahmabilaṃ priye
śaktitattve layaṃ yāti
śaktitattvadinakṣaye
//
parārdhaḥ sa tu vijñeyaḥ
kālastu varavarṇini
tacca śivatattvasthasya
vyāpīśasyāpyaharmukham
//
tataśca saṃsṛjedbhūyo
vyāpī vyomasvarūpiṇi
līyate so 'pyananteśe
so 'nāthe so 'pyanāśrite
//
śaktikālaparārdhasya
koṭidhāguṇitasya ca
anāśritasya devasya
dinametat prakīrtitam
//
anena parimāṇena
parārdhaguṇitena tu
so 'pi yāti paraṃ sthānaṃ
kāraṇaṃ svamanāśrayam
//
sa kālaḥ sāmyasaṃjñaśca
janmamṛtyubhayāpahaḥ
tato 'pyūrdhvamameyastu
kālaḥ syāt paramāvadhiḥ
//
nityo nityodito devi
akalyaśca na kalyate
sa cādhaḥ kalayet sarvaṃ
vyāpinyādiṃ dharāvadhim
//
tuṭyādibhiḥ kalābhiśca
devyadhvānaṃ carācaram
ūrdhvamunmanaso yacca
tatra kālo na vidyate
//
na kalyaḥ kalyate kaścin
niṣkalaḥ kālavarjitaḥ
yaḥ śāṅkaryunmanātītaḥ
sa nityo vyāpako 'vyayaḥ
//
tasyādau yādṛśaṃ rūpaṃ
kalpānte caiva tādṛśam
arūpā rūpanirmuktaḥ
so 'nādirbhavavarjitaḥ
//
sarvajñaḥ sarvakartā ca
dānādiguṇavarjitaḥ
sa evāpararūpeṇa
unmanyā mūrdhni saṃsthitaḥ
//
devadevo jagannāthaḥ
paramātmā śivo 'vyayaḥ
paryānukramayogena
so 'kāmāt sṛjate jagat
//
akāmasya kriyā nāsti
niṣkriyaśca sṛjet katham
evaṃ praśnavaraṃ guhyaṃ
kathayasva prasādataḥ
//
ādityasya maṇeryadvat
tāpitādraviraśmibhiḥ
vahniḥ saṃjāyate tasmād
ravestatra na kāmitā
//
maṇerapi na kāmitvaṃ
tadvaddevasya ceṣṭitam
ādityavacchivo jñeyaḥ
śaktirmaṇiriva sthitā
//
ṛtukālamitādvṛkṣāt
kālo 'ṅkuraniyojakaḥ
yadvacchivasamāyogāt
tadvacchakterjagatsthitiḥ
//
iti svacchandatantre ekādaśaḥ paṭalaḥ samāptaḥ
sṛṣṭiḥ sthitiśca saṃhāras
tattvānāṃ kathitastvayā
jagatsaṃbhavahetuśca
tvatprasādācchrutaṃ mayā
//
tattvavijñānamākhyāhi
siddhisteṣu yathā bhavet
pṛthivyādi śivāntaṃ ca
kathayāmi samāsataḥ
//
pṛthvī kaṭhinarūpeṇa
śṛṇu dehe yathā sthitā
māṃse 'sthiṣu tathā caiva
snāyulomanakheṣu ca
//
majjāntreṣu ca vijñeyā
pṛthvī pañcaguṇotkaṭā
kaphāsṛgāmamūtreṣu
rasasvedavasāsu ca
//
śukre ca saṃgrahe caiva
sthitā āpaścaturguṇāḥ
pacane dahane caiva
tejasyūṣmaṇi saṃsthitam
//
tejastvevaṃ sthitaṃ devi
prakāśe ca trilakṣaṇam
vāyurucchvāsaniḥśvāsa
sparśanavyūhalakṣaṇaḥ
//
mūtroccāravisargeṣu
annapānapraveśane
vāyurebhiḥ sthito dehe
vijñeyastu dvilakṣaṇaḥ
//
ekalakṣaṇamākāśaṃ
kathayāmi yathā sthitam
suṣirātmakaṃ tu vijñeyaṃ
navadhā cchidralakṣaṇam
//
śabdātmakaṃ guṇaṃ h yetat
kathitaṃ tava suvrate
vāgindriyaṃ vadedvāṇīṃ
sā ca vāṇī caturvidhā
//
saṃskṛtā prākṛtī caiva
apabhraṣṭānunāsikā
chedanaṃ bhedanaṃ dānaṃ
vyadhanaṃ śilpayojanam
//
grahaṇaṃ vijayaścaiva
sarvaṃ hastendriye sthitam
samanimnonnatāścaiva
loṣṭakaṇṭakavālukāḥ
//
kardamo jaladurgāṇi
rathyāṭṭālakaparvatāḥ
pādendriyeṇa gamyante
deśāntaragamāgame
//
utsarge pardite caiva
pāyurvai ceṣṭate sadā
ānandakṛdupasthaśca
gamyāgamyapravartakaḥ
//
karmasvetāni vartante
tena karmendriyāṇi tu
buddhīndriyāṇi deveśi
vartante buddhiyogataḥ
//
ṣaḍjākhyarṣabhagāndhāra
madhyamāḥ pañcamaḥ priye
dhaivato niṣadhaścaiva
svarāḥ sapta prakīrtitāḥ
//
gāndhāro madhyamaḥ ṣaḍjas
trayo grāmāśca pārvati
saptasvarāstrayo grāmā
mūrchanāścaikaviṃśatiḥ
//
tāna ekonapañcāśad
ityetatsuramaṇḍalam
sūkṣmaśabdāḥ smṛtā hyete
carācararavasthitāḥ
//
sthūlāṃścaiva pravakṣyāmi
yathāvattānnibodha me
bherīpaṭahaśaṅkhottho
mṛdaṅgapaṇavotthitaḥ
//
veṇugomukhaśabdaśca
mandalo darduro dhvaniḥ
tantrīvādyāni citrāṇi
karavādyāni yāni ca
//
saṃyogajaviyogotthāḥ
kāṣṭhapāṣāṇavārijāḥ
apabhraṃśo 'nunāsikyaḥ
saṃskṛtaḥ prākṛto ravaḥ
//
saptasvarapratiṣṭhāni
vyaktāvyaktāni caiva hi
uktānuktāni gṛhṇāti
śravaṇendriyayogataḥ
//
śabdo 'sya viṣayo hyeṣa
yena budhyeta pudgalaḥ
mṛduṃ ca kaṭhinaṃ caiva
karkaśaṃ śītalaṃ tathā
//
uṣṇaṃ ca picchilaṃ loṣṭaṃ
kardamaṃ vālukāstathā
śarakuntāsighātādi
tāḍanaṃ chedanaṃ tathā
//
etāni vai vijānāti
sparśanaṃ ca tvagindriyam
sparśo 'sya viṣayo hyeṣa
yena budhyeta pudgalaḥ
//
cakṣurindriyakarmāṇi
kathyamānāni me śṛṇu
sitaṃ raktaṃ ca pītaṃ ca
kṛṣṇaṃ haritadhūmrakam
//
kapilaṃ piṅgalaṃ babhru
anyānyapi viśeṣataḥ
naranārīpaśumṛgāñ
jyotiḥ sthāvarajaṅgamam
//
rūpākṛtiviviktāni
cakṣuḥ paśyati sarvadā
rūpākhyo viṣayo hyasya
yenātmā pratibuddhyate
//
madhurāmlarasaṃ caiva
lavaṇaṃ kaṭu tiktakam
kaṣāyamiśraṃ svāduṃ ca
jihvā vedayate rasam
//
raso 'sya viṣayo hyeṣa
yena buddhyeta pudgalaḥ
surabhirdivyagandhaśca
durgandhaścāpyanekadhā
//
ubhau jighrati nāsāgre
viṣayo gandhasaṃjñitaḥ
yenāsau budhyate kṣetrī
ahaṅkāreṇa mohitaḥ
//
saṃkalpe ca vikalpe ca
daśadhākṣeṣu dhāvati
anivāritasandeham
ajayyaṃ sarvadehinām
//
manaśca kathitaṃ hyetad
dharmādharmanibandhakam
svarūpadharmaṃ vakṣyāmi
tanmātrāṇāṃ yathārthataḥ
//
gandhaṃ tu gandhatanmātraṃ
nāsikāgreṇa jighrati
jihvayā rasatanmātraṃ
rasaṃ gṛhṇāti saṃsthitam
//
cakṣuṣā rūpatanmātraṃ
rūpaṃ gṛhṇātyupāgatam
gṛhṇāti sparśatanmātraṃ
tvacā sparśamupāgatam
//
śabdaṃ ca śabdatanmātraṃ
gṛhṇāti śravaṇena tu
sūkṣmastanmātradharmo 'yaṃ
bhūtānāṃ prakṛtikramāt
//
vaikārikastataścordhvaṃ
budhyate yena pudgalaḥ
ahaṃ vidvānahaṃ bhogī tv
ahaṃ jāto mahākule
//
ahaṃ dātā ca bhoktā ca
tejasvī balavānaham
ahaṃ yoddhā ca saṃgrāme
śatravaśca mayā jitāḥ
//
dharmaśīlaśca guṇavān
śreyaskartā hyahaṃ param
ahaṃ pāpī durācāro
mūrkhaścāhaṃ durākṛtiḥ
//
na dattaṃ na mayā bhuktaṃ
matsamo nāsti duḥkhitaḥ
ityahaṅkāracittānāṃ
mamatvavaśavartinām
//
ahaṅkāro nibadhnāti
saṃsāre dṛḍhabandhanaiḥ
trividhasyāpyayaṃ dharmo
'haṅkārasya prakīrtitaḥ
//
buddhidharmāṃstato vakṣye
dharmādīṃstava suvrate
dharmo jñānaṃ ca vairāgyam
aiśvaryaṃ ca catuṣṭayam
//
adharmaśca tathājñānam
avairāgyamanaiśvaram
badhnāti saptadhā sā tu
jñānabhāvena mohayet
//
buddhiścādhyavasāyaṃ ca
karoti vividheṣvapi
dharmādīnāmathāṣṭānāṃ
lakṣaṇāni śṛṇu priye
//
upavāso japo maunam
akrodho 'steyamārjavam
satyaṃ śaucaṃ ca dānaṃ ca
dayā kṣāntiśca sarvadā
//
vidyābhyāsaśca lajja ca
indriyāṇāṃ ca nigrahaḥ
iṣṭāpūrtaṃ tīrthasevā
pitṛṇāṃ caiva tarpaṇam
//
abhayaṃ sarvasattvebhyo
jīvitasya ca rakṣaṇam
dhīguṇaḥ prathamo hyeṣa
dharma ityabhidhīyate
//
dharmakarmanibaddhānāṃ
saṃsāramanuvartinām
punarmārtyaṃ punaḥ svargyaṃ
tīryak tvaṃ ca punaḥ punaḥ
//
dharmabhāvaḥ samākhyātaḥ
jñānabhāvaṃ ca me śṛṇu
caturviṃśatikaḥ piṇḍaḥ
karaṇendriyasaṃyutaḥ
//
prākṛtaḥ sa tu vijñeyo
dharmādharmapravartakaḥ
akartā nirguṇaścāhaṃ
na me bandho 'sti prākṛtaḥ
//
prakṛtyā kāritaṃ manye
vāsanādeva mucyate
sāṅkhyajñānaṃ mayā proktaṃ
prakṛteryena mucyate
//
muktaṃ prakṛtibandhāttaṃ
punarbadhnāti ceśvaraḥ
baddhaḥ saṃsarate bhūyo
yāvaddevaṃ na vindati
//
īśvaraṃ sṛṣṭikartāraṃ
sarvajantunibandhakam
vairāgyātsantyajetputrān
dārāniṣṭānsusaṃmatān
//
hastyaśvarathayānāni
suhṛdbhogadhanāni ca
upavāsaṃ japaṃ tīrthaṃ
pañcāgniṃ jalaśāyitām
//
upāsyaitāni ghorāṇi
dehaṃ santyajati kṣaṇāt
girivṛkṣajalāgnibhyaḥ
prahārodbandhanāśanaiḥ
//
vairāgyaṃ tu samāśritya
kurute sāhasānyapi
aiśvaryabhāvamāpanno
dravyaistṛptiṃ na gacchati
//
na dārairna dhanairbhāgaiḥ
parivārairna vāhanaiḥ
tapo vratāni mantrāṃśca
aiśvaryārthe tu sādhayet
//
yuddhaṃ dyutaṃ tathā māyāṃ
cauryaṃ cānṛtahiṃsanam
anyānyapi tvayuktāni
visrambhacchalaghātitām
//
aiśvaryabhāvamāpannaḥ
karoti ca bahūnyapi
prāṇihiṃsārato nityaṃ
caurikānṛtadambhavān
//
yācako duḥkhadātā ca
bhaveccādharmaceṣṭitam
nāstidharmo na cādharmaḥ
svargaṃ mokṣaṃ ca ko gataḥ
//
ajñānabhāvamāpannaḥ
sarvaṃ mithyeti bhāṣate
nityaṃ duḥkhī parapreṣyo
bhāraṃ yānaṃ vahannapi
//
kṛcchrajīvī ca satatam
avairāgye na khidyate
rājyaṃ kṛtvā tu sāmantaḥ
sāmantyādgrāmabhugbhavet
//
grāmādbhraṣṭastadardhena
vartate 'sāvanīśvaraḥ
na śocati na codvignaḥ
krīḍate pūrvarājyavat
//
anaiśvaryasya bhāvo 'yam
evaṃ te samudāhṛtaḥ
avyaktaṃ triguṇaṃ vakṣye
saṃsārasya pravartakam
//
yasmācca jagadutpattiḥ
prakṛtistena cocyate
asya dharmaṃ pravakṣyāmi
rajaḥ sattvatamo 'bhidham
//
prakāśabhāvaḥ sattvaṃ ca
dharmaḥ sattvasamāśritaḥ
saṃvibhāgī ca satataṃ
nityaṃ sattvopakārakaḥ
//
kṣamādayāsamāyukto
jñānavijñānapāragaḥ
prītirdānaṃ dhṛtirmedhā
tapaḥ śaucaṃ damastathā
//
ṛtavāksamadṛṣṭiśca
divyabuddhiprabodhanam
yasminnete sadā dharmā
bhavanti puruṣottame
//
sa sāttvikastu vijñeyaḥ
rajodharmāṃśca me śṛṇu
nistriṃśaścātilobhī ca
vidveṣī krodhanastathā
//
kāmī harṣasamāviṣṭo
duḥkhārtaḥ paryaṭetsadā
mānī dambhasamāyukto
'pyahaṅkāre vyavasthitaḥ
//
nityaṃ yuddharataḥ śūraḥ
rājasaṃ guṇalakṣaṇam
kāmakrodhābhibhūtatvaṃ
lobhena ca samanvayaḥ
//
īrśyā dambho viṣādaśca
mada unmāda eva ca
nidrālasya makarmitvaṃ
daurmedhyājñānite tathā
//
adharmatābuddhimattvaṃ
nāstikyaṃ chalacittatā
tamaḥ cihnāni caitāni
dṛśyante yatra mānave
//
tāmasaḥ sa tu vijñeyaḥ
puruṣaḥ kaluṣāśayaḥ
etatriguṇamavyaktaṃ
triguṇaṃ sāmudāhṛtam
//
etatsamyagviditvā tu
mucyate prākṛtairguṇaiḥ
guṇadharmā na caivāhaṃ
buddhyahāṃkṛdguṇo nahi
//
karaṇendriyahīnaśca
bhūtatanmātravarjitaḥ
akartā nirguṇaścāhaṃ
cinmātraḥ puruṣaḥ smṛtaḥ
//
mānasaṃ vācikaṃ caiva
śārīraṃ karma yatkṛtam
prakṛtyā kāritāṃ manye
akartā puruṣaḥ smṛtaḥ
//
evaṃ saṃnyasya karmāṇi
vartate naca nityaśaḥ
nāhaṃ kartā na me bandha
evaṃ budhyeta yo naraḥ
//
prakṛteḥ sa vimucyeta
yāvanna sṛjatīśvaraḥ
sāṅkhyajñānena saṃmūdho
muktirityabhimanyate
//
na hi muktirbhavettasya
kaṃcitkālaṃ videhatā
tiṣṭhetprakṛtinirmuktaḥ
sṛṣṭisaṃhāravarjitaḥ
//
yāvatkarotyasau sṛṣṭim
īśvaraḥ parameśvaraḥ
tāvatprakṛtibandhena
saṃsāre kṣipyate punāḥ
//
kṣiptaḥ saṃsarate bhūyaḥ
saṃsāre ghorasāgare
dharmādhārmanibaddhastu
sāṅkhyajñānena mohitaḥ
//
ahaṃ kartā ca bhoktā ca
īśvarobalavānaham
mamatvenaiva saṃmūḍho
bhrāmyate ghaṭayantravat
//
sāṅkhyajñānaṃ mayā proktaṃ
śṛṇu dhyānādhidaivatam
pṛthvīṃ kaṭhinarūpeṇa
catuḥ sāgaramekhalām
//
saparvatavanākīrṇāṃ
mṛgapakṣisamākulām
susthitāṃ pītavarṇābhām
ūbījena samanvitām
//
dhyātvā tatsiddhimabhyeti
viṣasattvānnivārayet
acālyaḥ sarvabhūtānāṃ
yathaiva vasudhā bhavet
//
jalāpūritasarvāṅgo
jaladhyānena pūrayet
evamabhyasyamānastu
viṣasattvānvināśayet
//
tṛṣṇādāhavinirmukta
ītibhiśca vivarjitaḥ
jagadāpūrayetsiddhaḥ
pūrvabījasamanvitaḥ
//
kuryātkarmasahasrāṇi
svabījena tu bījitaḥ
kṛṣṇareṇvātmako vāyur
dhyeyo bījena saṃyutaḥ
//
pūrayedvai jagaddehān
siddhaścāścaryakārakaḥ
suṣirātmakaṃ svadehaṃ tu
jagacca suṣirātmakam
//
dhyāyetprakṛtibījena
citrakarmāṇi kārayet
vāgindriye tathā vahnir
dhyāto vāksiddhidāyakaḥ
//
indraḥ pāṇāvabhidhyātaḥ
bāhuśālī tvajeyakaḥ
pādayordūrasaṃcāraṃ
dhyāto viṣṇuḥ prayacchati
//
pāyau mitraḥ sito dhyātaḥ
pāyuvyādhivināśakaḥ
śiśne prajāpatiṃ śyāmaṃ
dhyāyedyuktena cetasā
//
jitendriyaśca bhavati tv
icchayā ramate śatam
śrotrendriye diśaścitrā
dhyāyedvījena saṃyutāḥ
//
sakṛduktaṃ ca gṛhṇāti
digyātrā caiva siddhyati
mārutaṃ kṛṣṇarūpeṇa
dhyāyettu tvaci saṃsthitam
//
yaḥ sa daṃṣṭrādyabhedyaḥ syāt
na kvaciñjāyate vyathā
ādityaṃ cakṣuṣi dhyāyej
jihvāyāṃ varuṇaṃ tathā
//
nāsāyāṃ pṛthivīṃ pītāṃ
manasīnduṃ tathaiva ca
pītakaṃ gandhatanmātraṃ
rasatanmātrakaṃ sitam
//
raktaṃ tu rūpatanmātraṃ
kṛṣṇaṃ tu sparśasaṃjñitam
arūpaṃ śabdatanmātraṃ
dhyātavyaṃ bindurūpi ca
//
viṣayeṣvīpsitāṃ siddhiṃ
jānāti ca vicintitam
vaikārike tathā rudro
dhyātavyaḥ siddhimicchatā
//
dhyānātsiddhimavāpnoti
muktāhaṅkārabandhanām
brahmāṇaṃ buddhisaṃsthaṃ tu
dhyāyedyuktena cetasā
//
smaranvai pūrvabījena
jñānaughaḥ saṃpravartate
divyā ca jāyate buddhiḥ
saṃśayocchittikārikā
//
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca
pratyakṣaṃ saṃprajāyate
prakṛtiḥ kṛṣṇavarṇā tu
raktaśuklā virājate
//
raktaṃ ca hṛdayaṃ tasyāḥ
bahupādabhujānanā
dhyātavyā tattvabījena
yadīcchetsiddhimātmanaḥ
//
siddhaścaiva svatantraśca
divyadṛṣṭiśca jāyete
ṣaṇmāsābhyāsayogena
divyā dṛṣṭiḥ pravartate
//
trailokye yatpravarteta
pratyakṣaṃ tasya jāyate
eṣa te prākṛto yoga
uktaḥ mokṣakaraḥ paraḥ
//
ataḥ paraṃ tu puruṣaḥ
padmamadhye vyavasthitaḥ
citsvarūpaśca sarveṣu
dehamāpūrya saṃsthitaḥ
//
sa jīva iti vikhyāto
yena jīvati tatpuram
nirgatena mṛtā yena
acetāḥ śīryate tanuḥ
//
badhyate mucyate 'sau vai
sukhaduḥkhāni vetti ca
na tasya rūpaṃ varṇo vā
pramāṇaṃ dṛśyate kvacit
//
na śakyaḥ kathituṃ vāpi
sūkṣmaścānantavigrahaḥ
vālāgraśatabhāgasya
śatadhā kalpitasya tu
//
tasya sūkṣmataro jīvaḥ
sa cānantyāya kalpate
ādityavarṇaṃ rukmābham
abbindumiva puṣkare
//
paśyanti tārakamiva
yogino divyacakṣuṣā
rāgavidyākalopetaḥ
kālabaddho hi rūpavān
//
śyāmavarṇena vijñeyā
sthitā jīvasya devatā
dakṣiṇena sitāṅgī tu
vāmenāsitarūpiṇī
//
tadvarṇāni ca vaktrāṇi
maṇḍalāni viśeṣataḥ
karmabandhena badhnāti
sukhaduḥkhaṃ prayacchati
//
niyatiṃ ca vijānīyād
anivāryāṃ surāsuraiḥ
pūrvabījasahadhyānā
dvirūpeṇa samanvitā
//
dhyānātsiddhimavāpnoti
niyateśca vimucyate
trinetraṃ ca caturvaktraṃ
kṛṣṇavarṇaṃ caturbhujam
//
saṃharantaṃ durādharṣam
anantaṃ kālamīśvaram
svabījadhyānarūpajñaḥ
kālena nahi kalyate
//
cakravatparivartante
kāladhyānavivarjitāḥ
evaṃ kālaṃ sadā dhyāyet
dhyeyasiddhiśca jāyate
//
rāgaṃ tu raktavarṇaṃ vai
vidyāṃ śyāmāṃ sulocanām
sitavarṇāṃ kalāṃ dhyāyec
cetanyonmīlinīṃ tu tām
//
kṛṣṇavarṇā ca raktākṣī
dīrghadantā sulocanā
kacordhvapiṅgakeśī ca
sthūlakāyā mahodarī
//
yā pātayati bhūtāni
brahmādyāni punaḥ punaḥ
nirvairaparipanthitvān
māyā granthirduruttarā
//
sāṅkhyavedapurāṇajñā
anyaśāstravidaśca ye
na tāṃ laṅghayituṃ śaktā
ye cānye mokṣavādinaḥ
//
kliśyanti māyayā bhrāntā
amokṣe mokṣalipsayā
svabījadhyānayogena
pūrvadhyānasvarūpataḥ
//
dīkṣāsinā ca tāṃ chittvā
viśanti śivamavyayam
caturvarṇā bhavedvidyā
sā varṇavyāpinī smṛtā
//
sitaraktapītakṛṣṇā
dhyātavyā suṣirātmikā
ākāśavāyumārūḍhā
rūpayauvanaśālinī
//
svabījena tu sā dhyeyā
tatsiddhiścaiva jāyate
divyā siddhiramoghā tu
siddhavidyaśca jāyate
//
veda lokāṃstataḥ sarvān
kāmarūpī sa gacchati
kuṅkumābhaṃ ca nāreśaṃ
trinetraṃ tu jaṭādharam
//
pūrvānanamabhidhyāyet
vāyubhakṣasya yatphalam
tatpuṇyaphalamāpnoti
aśvamedhāyutasya ca
//
jagacca vaśamāyāti
kramate siddhimeti ca
ṣaḍbhirmāsairasandehaḥ
dakṣiṇaṃ ca tathaiva hi
//
nīlāmbudapratīkāśaṃ
piṅgabhrūśmaśrulocanam
bhrukuṭīkarālavaktraṃ ca
kapālāhi vibhūṣitam
//
bahurūpajaṭādhāraṃ
dakṣiṇaṃ tasya cintayet
sukhaduḥkhavināśāya
ītijvaravināśanam
//
viṣagrahādi sarvaṃ tu
dhyānānnāśayate kṣaṇāt
agnivajjvalate yogī
jarāmṛtyuvivarjitaḥ
//
kramate sarvalokānvai
siddhaśca samatāṃ vrajet
sitaṃ trinayanaṃ devi
sākṣāsūtrakamaṇḍalu
//
paścimaṃ vadanaṃ dhyāyed
divyasiddhipradāyakam
hatvā prāṇisahasrāṇi
paradāraśatāni ca
//
alepako viśuddhātmā
siddhiṃ prāpya śivo bhavet
trinetramuttaraṃ vaktraṃ
raktotpalasamadyuti
//
dhyānāttasya jagatsarvaṃ
vaśameti na saṃśayaḥ
tapate varṣate caiva
sṛjate saṃharatyapi
//
īpsitāṃ labhate siddhiṃ
yo 'bdamekaṃ tu cintayet
sitamūrdhvaṃ sadā dhyāyec
chūlahastaṃ jaṭādharam
//
vyāghracarmapārīdhānaṃ
sākṣāsūtrakamaṇḍalu
vīṇāḍamaruhastaṃ ca
nāgayajñopavītakam
//
candramūrdhordhvaliṅgaṃ ca
dhyāyennityaṃ maheśvaram
anenaiva tu dehena
sarvajñaḥ kāmarūpavān
//
ghaṇṭānādasya vā dhyānāt
siddhiḥ ṣāṇmāsikī bhavet
īpsitā martyaloke tu
siddhistasya prajāyate
//
liṅgadhyānaṃ tu yaḥ kuryāt
pūrvabījena saṃyutam
māsenaikena paśyetsa
sūkṣmaṃ liṅgaṃ tanūpari
//
śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ
taddṛṣṭvā tu vimucyate
siddhistu mānuṣe loke
ṣaṇmāsena prajāyate
//
trailokyadarśane buddhiḥ
pratyakṣā tasya jāyate
ākrāmetsarvalokāṃśca
īśvareṇa samo bhavet
//
somārkau cakṣuṣī syātāṃ
cakre vai dhī rathasya tu
tanmātrāṇi hayāstasya
manaḥ sārathi coditaḥ
//
ahaṃkāro bhavedyoddhā
guṇaścāsya mahādhanuḥ
indriyāṇi śarāstasya
mṛgo dharmaḥ prakīrtitaḥ
//
evaṃ sa krīḍate yogī
paramātmani hṛtsthite
puṇyapāpairvartamāna
icchayā parameśvari
//
nāhaṃ kartā na me bandhaḥ
sarvamīśvarakāraṇam
matvā ceśvaravijñānaṃ
sarvakarmaṇi santyajet
//
dharmādharmasya kartṛtve
prerako hṛdi saṃsthitaḥ
tamahaṃ śaraṇaṃ prāpto
na me bandho 'sti kaṛtṛtā
//
sadāśivo 'ṣṭabhedena
pūrvabījasamanvitaḥ
dhyeyaḥ pūrvoktarūpeṇa
tatsiddhiphalamicchatā
//
nādaṃ vai vyāpakaṃ dhyāyed
ahorātrāyaneṣu ca
dakṣiṇottarasaṃkrāntyā
viṣuvajjñasya mokṣadaḥ
//
vaṃśadhvanisamaprakhyaḥ
śāntanādastu sa smṛtaḥ
sadāśivaḥ sa vijñeyaḥ
dhyānātsiddhiphalaṃ śṛṇu
//
māsamātreṇa tejasvī
vāgīśastu dvitīyake
tṛtīye paśyate siddhān
divyadṛṣṭiścaturthake
//
siddhistu mānuṣe loke
vatsarārdhe na saṃśayaḥ
divyāsiddhistathābdena
sāyujyaṃ tu dvitīyake
//
ṣaṇmukhīkaraṇaṃ kṛtvā
dhyāyeddevaṃ sadāśivam
aṅguṣṭhābhyāṃ śrutī netre
tarjanīmadhyamākramāt
//
śeṣābhyāṃ vṛṇuyādghrāṇe
ṣaṇmukhe kila baddhadhīḥ
daśadhā varṇarūpeṇa
dṛśyate ca sadāśivaḥ
//
sitaṃ raktaṃ ca pītaṃ ca
kṛṣṇaṃ haritapiṅgalam
nīlaṃ citrakavarṇaṃ tu
sphaṭikābhaṃ manoramam
//
dṛṣṭvā sarvāṇi rūpāṇi
tyajettani vicakṣaṇaḥ
ekameva tu gṛhṇīyād
anye tu guṇarūpakāḥ
//
candramaṇḍalasaṅkāśaṃ
vidyutpuñjanibhekṣaṇam
tārakācalitākāraṃ
bindumevaṃ vilakṣayet
//
nivṛttiśca pratiṣṭhā ca
vidyā śāntistathaiva ca
ābhiḥ kalābhiḥ saṃyukto
dhyātavyo bindurīśvaraḥ
//
bindudhyānaṃ samākhyātaṃ
śaktilakṣaṃ nibodha me
khaṃ vīkṣya mīlitākṣo yad
udyadbhāskarasannibham
//
īkṣate ca mahattejaḥ
śaktiḥ prabhvīti sā smṛtā
pītā raktā tathā kṛṣṇā
sphaṭikābhā manoramā
//
draṣṭavyā pāramā śaktiḥ
tāṃ dṛṣṭvā śivatāṃ vrajet
vyāpinīṃ ca tataścordhve
pañcarūpāṃ vicintayet
//
kāraṇaiḥ svaiḥ samopetāṃ
dhyātvā svacchandatāṃ vrajet
samanāmunmanāṃ coktāṃ
dhyāyedyuktena cetasā
//
dhyānātsiddhimavāpnoti
vyāpakaḥ prabhurakhyayaḥ
tataścordhve śivaḥ śāntaḥ
pūrvaṃ vai kathito mayā
//
cakṣuṣā yaśca dṛśyeta
vāco vā yaśca gocaraḥ
manaścintayate yāni
buddhiryāni vyavasyati
//
ahaṃkṛtāni yānyeva
yacca vedyatayā sthitam
yaśca nāsti sa tatraiva tv
anveṣṭavyaḥ prayatnataḥ
//
yatra tatra sthito deśe
yatra tatrāśrame rataḥ
sukhāsīnaḥ saṃyatātmā
ekacittaḥ samāhitaḥ
//
svacchandaṃ samanusmṛtya
abhāvaṃ bhāvayetsadā
bhāvanāttasya tattvasya
tatsamaścaiva jāyate
//
ye dharmāstasya cākhyātāḥ
pūrvaṃ te varavarṇini
taistu dharmaiḥ samāyukti
yogī vai bhavati priye
//
svarūparūpakadhyānaṃ
tattvānāṃ kathitaṃ mayā
evaṃ jñātvā ca dhyātvā ca
siddhyate mucyate 'pi ca
//
iti svacchandatantre dvādaśaḥ paṭalaḥ
sāraṃ yadasya tantrasya
yāgaṃ tu parameśvara
tamākhyāhi samāsena
sādhakānāṃ hitāya vai
//
mūlabījākṣaraṃ mantra
nāyakaṃ paramīśvaram
praṇavāsanamārūḍham
aṅgavaktraiḥ samanvitam
//
pūrvoktadravyasaṃghātaiḥ
pūjayet parameśvaram
sa eva homavinyāsaḥ
dīkṣā saiva prakīrtitaḥ
//
daśalakṣaṃ japedyastu
ekacittaḥ samāhitaḥ
samudragasarittīre
sahāyaiḥ parivarjitaḥ
//
homayennaramāṃsasya
lakṣamekaṃ saguggulam
jitendriyaikacittastu
brahmacarye vyavasthitaḥ
//
asādhyaṃ sādhayeddevi
nātra kāryā vicāraṇā
yāni kānīha karmāṇi
catuṣpīṭhasthitāni ca
//
adhamānyatha madhyāni hy
uttamāni varānane
tāni siddhyanti deveśi
bhairavasya vaco yathā
//
athātaḥ sampravakṣyāmi
kārikākośamuttamam
yaṃ jñātvā devadeveśi
vicarantīha sādhakāḥ
//
abhimukhakhaḍgani pātitaśūraśiraḥ śoṣitaṃ samādāya /
raktālaktakalikhitaṃ sādhyatanau mantrayuktamabhidhānam //
pretānale sutaptaṃ vidhāya niśi yatkṛte śataṃ japati /
asurendracakravartinamasurendraguruṃ vā tamānayatyanilavegāt //
pretālaktakalikhitaṃ naraśirasi pretavahnisantaptam /
yamalokādapyacirādānayati balena pūrvavat sādhyam //
mṛtanāryā vāmapadādudbaddhāyāstu pāṃsulīṃ samādāya /
rudhirālaktakarocanayā sādhyatanuṃ mantrasaṃyuktām //
khadirānale sutaptāṃ rātryardhe sammukho japaśatena /
ānayati śacīmahalyāmathavā divasasya śatabhāgāt //
udbaddhastrītanuvāmāṅghreḥ pāṃsulīṃ samādāya /
pretālaktakanijarudhirarocanābhirvilikhya sādhyatanum //
pretānale sutaptāṃ śatābhijaptāṃ svanāmamantrayutām /
kṛtvā yakṣasurāsurapannaganārīḥ samānayatyāśu //
nijavāmakare 'laktakarocanayā sādhyanāma parilikhitam /
mantravidarbhitametajjapaśatayuktaṃ sutāpitaṃ rātrau //
khadirānale vidhūme 'suragurumapyānayatyanilavegāt /
sādhyamabhidhānalikhitaṃ bhūmitale gairikeṇa raktena //
gandhodvartitavāmahastena tu tattvabījayuktena /
ākramya bhūmilikhitaṃ sādhyābhimukho 'rdharātrakāle tu //
kṣitipatimapi sāmātyaṃ cānayati nimeṣaśatabhāgāt /
nṛkapālamadhyalikhitaṃ rocanayā raktamiśrayā sādhyam //
nāma ca tasya lalāṭe mantreṇa vidarbhitaṃ samālikhya /
gandhodakena liptaṃ nṛkapālaṃ vai dvitīyamādāya //
kṛtvā kapālasampuṭamatha mṛtasūtreṇa veṣṭayet samyak /
khadirāṅgārasutaptaṃ sikthakaliptaṃ tu tatpunaḥ kṛtvā //
yāvat sikthakametat kapālalagnaṃ vilīyate tāvat /
surapatimapyākarṣati japaśatayogānnimeṣamātreṇa //
bhittau gairikalikhitaṃ mantrārṇavidarbhitaṃ tadabhidhānam /
sādhyābhimukho rātrau vāmakarākrāntamatha japan kruddhaḥ //
kroṅkārāṅkuśayogādānayati surāsurān kṣipram /
raṇaśastraghātapatitaṃ narapiśitaṃ trimadhusaṃyutaṃ juhuyāt //
viparītacakramudrāṃ baddhvā sādhyaṃ tu nikṣipenmadhye /
sampīḍitakarasampuṭavihvalavaktraṃ karāntare dhyātvā //
ānayati mahāpuruṣaṃ kṣitipatimapi divasaśatabhāgāt /
śitaśastrapātarahitadhvajanaraśīrṣaṃ pragṛhya lakṣamayutam //
tatra trirūpagaditaṃ dhāma likhitvābhipūjayedyastu /
tasya haripavanakamalajadhanadayamendrāḥ sasiddhagandharvāḥ //
vividhavarasiddhijātaṃ vidadhati vicitrāstathāparāḥ siddhīḥ /
vyaktāvyaktaṃ tathā vyaktamavyaktaṃ tu trirūpakam //
dhāmacārādhayet samyak
tatra yastu vicakṣaṇaḥ
jāyate trividhā siddhir
girirājatanūdbhave
//
suniścitamateḥ samyag
girirājasya tasya vai
raktacandanadhūliṃ tu
rājikāṃ lavaṇaṃ tathā
//
pādadhūliṃ tu sādhyasya
ekīkṛtya tu peṣayet
japan svacchandadevaṃ tu
nirmathnaṃśca karadvayam
//
citāgnau juhuyāccūrṇaṃ
cāṇḍālāgnāvathāpi vā
sādhyasyābhimukho bhūtvā
prayogamimamācaret
//
śatamekaṃ japedyāvat
tāvadākarṣayennṛpam
vaśamāyāti bhūnātha
ātmanā ca dhanena ca
//
siddha eṣa prayogastu
nānyathā te vadāmyaham
tāmeva dhūliṃ saṃgṛhya
lohacūrṇavimiśritām
//
śmaśānacīrake baddhvā
saptajaptāṃ catuṣpathe
nikhanyāṣṭāṅgulaṃ bhūmau
ripunāmasamanvitām
//
nikṣipedyasya nāmnā tāṃ
sa kṣaṇāt stambhito bhavet
tāmeva dhūliṃ saṃgṛhya
pañcakonmattasaṃyutām
//
baddhvā tāṃ pretavastreṇa
ripunāmasamanvitām
śatajaptāṃ tu tāṃ kṛtvā
śmaśāne nikhaned drutam
//
bhavatyunmattakaḥ sādhya
uddhṛtāyāṃ tu mucyate
uddhṛtaṃ vastramādāya
kṣīreṇa pariśodhayet
//
pratyānayanametaddhi
siddhameva na saṃśayaḥ
atha raktāśvamārasya
kusumāni samāharet
//
śatamaṣṭottaraṃ teṣāṃ
śatajaptaṃ tu kārayet
sakṛjjaptena puṣpeṇa
liṅgamūrdhani tāḍayet
//
evaṃ dine dine kuryād
daśāhaṃ susamāhitaḥ
tatastvekādaśaitāni
saṃgṛhya kusumāni tu
//
mahānadīṃ tato gatvā
tatraikaikaṃ pravāhayet
ānupūrvyeṇa sarvāṇi
sakṛjjaptvā tu mantravit
//
yatteṣāṃ paścimaṃ puṣpaṃ
pratisrotaḥ prayāti hi
tadgṛhītvāmbusammiśraṃ
dantairaspṛṣṭamāpibet
//
tato 'śvamārakusumaṃ
raktaṃ vai śatamantritam
tarjanyagre tu tatkṛtvā
aṅguṣṭhenākramed budhaḥ
//
bhrāmayet savyataḥ puṣpaṃ
yasya nāmnā tu mantravit
svacchandaṃ japamānastu
tamākarṣayate drutam
apasavyaṃ bhrāmayitvā
punastasya visarjanam
//
iti svacchandatantre trayodaśaḥ paṭalaḥ
mudrāṇaṃ lakṣaṇaṃ vakṣye
asmiṃstantre yathāsthitam
uttānamañjaliṃ kṛtvā
kapālaṃ parikīrtitam
//
tiryakkṛtvā karaṃ vāmaṃ
kaniṣṭhādyaṅgulitrayam
aṅguṣṭhenākrameddevi
ṛjvīṃ kṛtvā pradeśinīm
//
parāṅmukhaṃ karaṃ kṛtvā
skandhadeśe niveśayet
khaṭvāṅgaṃ kīrtitaṃ hyetat
khaḍgamudrāṃ nibodha me
//
aṅguṣṭhenākrameddevi
sakaniṣṭhāmanāmikām
madhyamāṃ tarjanīṃ cordhvaṃ
khaḍgamudrā prakīrtitā
//
muṣṭiṃ baddhvā kaniṣṭhāṃ ca
prasāryeta varānane
ātmanaḥ sammukhaṃ kṛtvā
spharaste kathito mayā
//
muṣṭiṃ baddhvā tu deveśi
tarjanyūrdhvaṃ tu kuñcayet
aṅkuśaḥ kathito hyeṣa
pāśamudrāṃ nibodha me
//
tarjanīṃ vartulāṃ kṛtvā
mūle 'ṅguṣṭhasya yojayet
pāśastu kathito hyeṣa
duṣṭajālanibandhakaḥ
//
muṣṭiṃ baddhvā varārohe
samprasārya pradeśinīm
nārācastu samākhyātaḥ
samāsāttava bhairavi
//
muṣṭiṃ baddhvā prasāryeta
tarjanyaṅguṣṭhakaṃ priye
agre nikuñcayet kiñcit
pinākaṃ parikīrtitam
//
agraprasārito hastaḥ
śliṣṭaśākho varānane
parāṅmukhaṃ tu taṃ kṛtvā tv
abhayaḥ parikīrtitaḥ
//
vāmaṃ bhujaṃ prasāryaiva
jānūpari niveśayet
prasṛtaṃ darśayeddevi
varaḥ sarvārthasādhakaḥ
//
ghaṇṭākāraṃ karaṃ vāmaṃ
kṛtvā caiva tvadhomukham
dakṣahastasya tarjanyā
ghṛṣed ghaṇṭā prakīrtitā
//
kaniṣṭhikāṃ samākrāmed
aṅguṣṭhena samāhitaḥ
prasārya cāṅgulīstisras
triśūlaṃ parikīrtitam
//
daṇḍo vai muṣṭibandhena
vajramudraṃ nibodha me
vāmahastamadhaḥ kṛtvā
uttānaṃ tu samāhitaḥ
//
dakṣaṃ cādhomukhaṃ kṛtvā tv
aṅguṣṭhaṃ ca kaniṣṭhikām
ubhayorapi saṅghṛṣya
vajramudrāṃ pradarśayet
//
ḍamaruṃ muṣṭibandhena
dakṣahastasya suvrate
suṣireṇa samāyuktaṃ
darśayettu varānane
//
mudgaraṃ tu pravakṣyāmi
hastau dvau samprasārayet
mudgaraḥ kathito hyeṣa
vallakīṃ ca nibodha me
//
hastau prasārayeddevi
uttānau tu samāhitaḥ
anāme kuñcayitvā tu
vīṇāmudrā prakīrtitā
//
prasārayedaṅgulīstu
kaniṣṭhānāmamadhyamāḥ
aṅguṣṭhenākramedādyāṃ
paraśuḥ samudāhṛtāḥ
//
etā mudrā mahādevi
bhairavasya pradarśayet
āvāhane nirodhe ca
tathā caiva visarjane
//
kapālaṃ caiva khaṭvāṅgam
anukteṣu pradarśayet
kapālaṃ dhavalaṃ jñeyaṃ
khaṭvāṅgaṃ ca tathaiva hi
//
triśūlaṃ caiva nārācaṃ
khaḍgo nīlotpalaprabhaḥ
spharaṃ raktaṃ pinākaṃ ca
kṛṣṇaṃ samparikīrtitam
//
ghaṇṭā hemaprabhā jñeyāṅ
kuśo marakataprabhaḥ
pāśo bhinnāñjananibhaḥ
sphaṭikābho 'bhayaḥ smṛtaḥ
//
varaścittaprasādena
dhyātavyo varavarṇini
ḍamaruṃ hemasaṅkāśaṃ
vīṇāṃ caitatsamaprabhām
//
daṇḍaṃ raktaṃ vijānīyād
vajraṃ pītaṃ vicintayet
rājāvartanibho devi
mudgaraḥ paraśustathā
//
mudrāpīṭhaṃ samākhyātaṃ
caturvargaphalodayam
praṇavāsanamārūḍhā
oṃkārādyā varānane
//
svanāmakṛtavinyāsā
namaskārāvasānikāḥ
sādhayanti mahādevi
phalāni vividhāni tu
//
nirvighnakaraṇaṃ khyātaṃ
mudrāṇāṃ lakṣaṇaṃ priye
veditavyaṃ prayatnena
sādhitavyaṃ mahātmanā
//
iti svacchandatantre caturdaśaḥ paṭalaḥ
japadhyānādiyuktasya
caryāvratadharasya ca
chummakāḥ sampravakṣyāmi
sādhakasya varānane
//
bhairavastu smṛto dhāma
sarvadastu guruḥ smṛtaḥ
sādhakastu girirjñeyaḥ
putrako vimalaḥ smṛtaḥ
//
samayī kāntadehastu
bhaginyo baladarpitāḥ
madyaṃ tu harṣaṇaṃ jñeyaṃ
muditā tu surā smṛtā
//
matysā jalacarā jñeyā
māṃsaṃ ca balavardhanam
jātaṃ prarūḍhamityāhur
mṛtaṃ caiva parāṅmukham
//
raktaṃ tvamṛtamityāhuḥ
padmanālo 'ntrasañcayaḥ
śukraṃ candraḥ samākhyātaḥ
snāyuḥ sūtraṃ prakīrtitam
//
śmaśānaṃ ḍāmaraṃ jñeyaṃ
rākṣasastu bhayaṅkaraḥ
piśāco romajananaḥ
ruhā jñeyā rajasvalā
//
rātriṃ vai cchādikāṃ viddhi
prakāśaśca dinaṃ bhavet
nayane cañcale jñeye
jihvāṃ saṃgrāhikāṃ viduḥ
//
karau dhanakarau jñeyau
pādau sahacarau viduḥ
liṅgaṃ santoṣajananaṃ
bhagaḥ prītivivardhanaḥ
//
śastraṃ vibhāgajananaṃ
kartarī kāryasādhikā
dūtī saṃvāhikā jñeyā
dhūpo hlādana ucyate
//
gandhaḥ santoṣajanano
rājāno dhārakāḥ smṛtāḥ
paśurvibodhako jñeyaś
carukaḥ sārvakāmikaḥ
//
annaṃ sādhanamityuktaṃ
vasā maṇḍamihocyate
diśāṃ mukhaṃ tu śravaṇaṃ
tvak ca saṃvedanī smṛtā
//
ghrāṇaṃ susthitamityuktaṃ
mukhaṃ tu pravicārakam
paśu pracāro vijñeyaḥ
mātā dhātrīti kathyate
//
pitaraṃ sṛṣṭikartāraṃ
bhrātaraṃ pālakaṃ viduḥ
bhaginī śubhakarī jñeyā
sakhī sarvārthasādhikā
//
mitraṃ guṇānāṃ jananaṃ
guṇanāśaṃ ripuṃ viduḥ
chit sphijau kīrtito devi
dṛṣṭiścakṣuḥ prakīrtitam
//
daśanāḥ khaṇḍakā jñeyā
ādhāra udaraṃ smṛtam
hṛdayaṃ guhyamityuktaṃ
kaṭhinaṃ tvasthi viddhi hi
//
medo vasāṃ vijānīyāt
majjā puṣṭikaraḥ smṛtaḥ
viṣṭhāṃ vidūṣikāṃ viddhi
mūtraṃ snāva ihocyate
//
kāleyakaṃ tu kusumaṃ
dhūmaṃ dhṛtikaraṃ viduḥ
melakaṃ caiva saṅghātaḥ
putraḥ soddyotakaḥ smṛtaḥ
//
duhitā hlādikā jñeyā
kṣubdhaṃ vai calitaṃ viduḥ
dūṣako jāra ityuktaḥ
pītaṃ vanditameva ca
//
bhakṣitaṃ prāptamityāhuś
charditaṃ vikṛtīkṛtam
dūṣitaṃ karṣitaṃ jñeyaṃ
sammataṃ samayaṃ viduḥ
//
mahallo rakṣako jñeyaś
chagalastu kaniṣṭhakaḥ
vinayo dehakarma syāt
sādhanaṃ tu japaḥ smṛtaḥ
//
homitaṃ siddhijananaṃ
vibhāgo rocakaḥ smṛtaḥ
kadambaṃ vṛndamityāhur
viralo 'śliṣṭa ucyate
//
vimalaḥ śiṣya ityukta
icchā cājñā prakīrtitā
devatādarśanaṃ yattat
labdhaṃ śastrahataṃ viduḥ
//
niśācaro biḍālaḥ syāt
nakhinaśca vidārakāḥ
ānītaṃ sāritaṃ jñeyaṃ
rakṣitaṃ pihitaṃ tathā
//
śikhāṃ saṃspṛśate yā tu
sā tu śaktiṃ vinirdiśet
śiraḥ pradarśayedyā tu
sā ca binduṃ vinirdiśet
//
lalāṭaṃ darśayedyā tu
īśvaraṃ sā vinirdiśet
tālukaṃ darśayedyā tu
tayā rudraḥ prakīrtitaḥ
//
jihvāṃ pradarśayedyā tu
vidyāṃ sātha vinirdiśet
sapta koṭayastu mantrāṇāṃ
tasyā jñeyāstu suvrate
//
ghaṇṭikāṃ darśayedyā tu
tasyānantaḥ pradarśitaḥ
kaṇṭhaṃ tu saṃspṛśeyā sā
kālatattvaṃ vinirdiśet
//
hṛtpadmaṃ darśayedyā tu
puruṣaṃ sā vinirdiśet
nābhiṃ pradarśayedyā tu
prakṛtiṃ sā vinirdiśet
//
tasyādhastād buddhitattvaṃ
yadi syāddarśanaṃ priye
yadā guhyaṃ spṛśeddevi
ahaṃkāro 'dhidaivatam
//
kaṭiṃ sandarśayedyā tu
vyoma tatrādhidhaivatam
ūrukau darśayeddevi
pavanaṃ sā vinirdiśet
//
jānunī darśayedyā tu
tayā tejaḥ prakīrtitam
jaṅghe pradarśayedyā tu
varuṇaṃ sā vinirdiśet
//
śarīraṃ darśayeddevi
sarvavedamayaṃ priye
pūjāgnijapayuktasya
dhyānayuktasya mantriṇaḥ
//
samayācārayuktasya
kālāṃśakavidaḥ priye
kriyopetasya deveśi
yoginyastu varapradāḥ
//
darśayanti mahādhvānaṃ
nānābhogasamanvitam
girirājasya deveśi
yaṃ gatvā phalamaśnute
//
bhairaveṇa samājñaptāḥ
śaktayastu varānane
anyāśca siddhīrvividhā
adhamā madhyamottamāḥ
//
anyatantrasamutthāśca
sādhayanti na saṃśayaḥ
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ
melakaṃ tu varānane
//
satatābhyāsayogena
dadate carukaṃ svakam
yasya samprāśanāddevi
vīreśasadṛśo bhavet
//
tasmād dhyānārcane homaṃ
japam ca varavarṇini
kurvanti bhāvitātmānas
tataḥ siddhyanti mantriṇaḥ
//
iti svacchandatantre pañcadaśaḥ paṭalaḥ