[GBM 571.5 = LPG(Ch) 202r5] evam ukte āyuṣmāṃ subhūtir bhagavantam etad avocat* mahāguṇasamanvāgato bhagavaṃn avaivartiko bodhisatvo manāsatvaḥ a pra me yāsaṃkhyeyāparimāṇaguṇasamanvāgato 6 bhagavann avaivartiko bodhisatvo mahāsatvaḥ aparimitaguṇasamanvāgato bhagavann avaivartiko bodhisatvo mahāsatvaḥ bhagavān āha* eva m 7 etat subhūte evam etat* mahāguṇasamanvāgataḥ subhūte avaivartiko bodhisatvo mahāsatvaḥ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇaguṇasamanvāgataḥ subhūte avaivartiko bodhisa t v o mahā sa tvaḥ 8 aparimitaguṇasamanvāgataḥ subhūte avaivartiko bodhisatvo mahāsatvaḥ tat kasya hetoḥ tathā hy anenānantāparyantaṃ jñānaṃ pratilabdhaḥ asādhāraṇaṃ sarvaśrāvakapratyekabu ddhaiḥ 9 tatra ca jñāne sthitvā avaivartiko bodhisatvo mahāsatvaḥ pratisaṃvido 'bhinirharati / yābhi ḥ pratisaṃvidbhiḥ sadevamānuṣāsureṇa lokena pṛṣṭaḥ prativacanair na śakyaṃ paryādātuṃ subhūtir āha / 10 p r a ti balo bhagavaṃs tathāgato 'rhaṃ samyaksaṃbuddho gaṃgānadīvālukopamān kalpān avaivartikasya bodhisatvasya mahāsatvasyākāraliṃganimittāni nirdeṣṭuṃ / yair ākārair yair liṅgair yair nimittair avaivartiko bodhisa tvo 11 mahāsatvaḥ prabhāvyate / sādhu bhagavan ga ṃ bhīragaṃbhīrasthānāni nirdeṣṭavyāni / yatra sthitvā bodhisatvo mahāsatvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caraṃś catvāri smṛtyupasthānāni paripūrayati / yāvat sarvākāra jña tāṃ 12 paripūrayati bhagavān āha / sādhu sādhu subhūte sādhu khalu punas tvaṃ subhūte yas tvam avaivartikānāṃ bodhisatvānāṃ mahāsatvānām arthāya tathāgataṃ gaṃbhīragaṃbhīrāṇi sthānāni yāny adhivaca naṃ 13 yad uta nirvāṇasya / āha / nirvāṇasyaivaitad bhagavann adhivacanan na punaḥ sarvadharmāṇāṃ / bhagavān āha / sarvadharmāṇām apy etat subhūte adhivaca na ṃ gaṃbhīram iti / tat kasya heto ḥ / rūpaṃ subhūte ga ṃ bhīran vedanā [GBM 572.1 = LPG(Ch) 202v] saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ subhūte gaṃbhīraṃ cakṣur api subhūte gaṃbhīraṃ yāvan mano 'pi subhūte gaṃbhīraṃ yāvad bodhir api subhūte gaṃbhīrā kathaṃ ca subhūte rūpaṃ gaṃbhīraṃ / yathā rūpasya tathatā tathā gaṃbhīraṃ / yathā v edanā yā 2 saṃjñāyā saṃskārāṇāṃ yathā vijñānasya tathatā tathā ga ṃ bhīraṃ yāvad yathā bodhes tathatā tathā gaṃbhīraṃ / āha / kathaṃ bhagavaṃ rūpasya tathatā yāvat kathaṃ bodhes tathatā / bhagavān āha / yatra subhūte rūpatathatāyāṃ na 3 rūpaṃ nānyatra rūpāt tathatā yāvad yatra subhūte vijñānatathatāyāṃ na vijñānaṃ nānyatra vijñānāt tathatā yāvad yatra bodhitathatāyāṃ na bodhir nānyatra bodhes tathatā / āha / āścaryaṃ bhagavan yāvac cedaṃ sūkṣmeṇopāyenā vai vartiko 4 bodhisatvo mahāsatvo rūpāc ca nivārito nirvāṇ aṃ ca sūcitaḥ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārebhyo vijñānāc ca nivārito nirvāṇaṃ ca sūcita sarvagrahebhyaś ca laukikalokottarebhyaḥ sādhāraṇāsādhā ra ṇebhyaḥ 5 sāsravānāsravebhyo nivārito nirvāṇaṃ ca sūcitaḥ bhagavān āha / yaḥ subhūte bodhisatvo mahāsatva imāni gaṃbhīragaṃbhīrāṇi sthānāni prajñāpāramitāpratisaṃyuktāni cintayiṣyati / 6 tulayiṣyaty upanidhyāsyati / evaṃ mayā sthātavyaṃ / yathā prajñāpāramitāyām ājñaptam evaṃ mayā śikṣitavyam* yathā prajñāpāramitāyām upadiṣṭam* ayaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ tathaiva 7 saṃ pā dayan yathā prajñāpāramitāyām ākhyātaṃ tathopanidhyāyaṃs tathopaparīkṣamāṇas tathā yujyamānas tathā ghaṭhamānas tathā vyāyacchamāno yathā prajñāpāramitāyām upadiṣṭaṃ / ekena cittotpāde nā saṃ khyeyāprameyāny 8 aparimāṇāni kuśalamūlāni parigrahīṣyati / so 'parimāṇāṃ kalpāṃ saṃsārāc chorayiṣyati / kaḥ panar vādo yaḥ avyavakīrṇa ḥ prajñāpāramitāyāṃ caraṃ bodhipra t i saṃ yu ktair 9 manasikārair vihariṣyati / tadyathāpi nāma syāt subhūte puruṣo rāgacarito vitarkacaritas tenānyatarayā stri yā sārdham abhirūpayā prāsādikayā darśanīyayā saṃketaḥ kṛ to bhavet* 10 sā ca strī paraparigṛhītā na śaknuyād gṛhā n niṣkrāntuṃ / tat kiṃ manyase subhūte kiṃpratisaṃyuktās tasya puruṣa sya vitarkā bhaveyuḥ / āha / strīpratisaṃyuktā eva bhagavaṃs tasya puruṣasya vi tarkā bhave yu ḥ 11 imam eti iyam āgatā etayā sārdhaṃ niṣatsyāmi paricārayiṣyāmi bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte rā trer a tya yā d divasasyātyayāt kiyantas tasya puruṣasya vitarkā varteran* āha bahavo bhaga vaṃ ba hava s 12 sugata tasya puruṣasya rātrer atyayā d divasasya cātyayād vitarkā varteran* / bhagavān āha / yāvantaḥ subhūte tasya puruṣasya rātreś ca divasasya cātyayād vitarkā varterann iya n ta ḥ kalpān bodhisatvo ma hā sa tvaḥ 13 saṃsārāc chorayati vipṛṣṭhīkaroti ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yathopadiṣṭāyā ṃ śikṣeta / upaparīkṣ e ta upanidhyāyati / tathā ca yogam āpadyate / yathā tāṃ doṣān vivarja ya ti 14 yair doṣair bodhisatvo mahāsatvo vivartate 'nuttarasyāḥ samyaksaṃbodheḥ evaṃ yogam anuyuktaḥ subhūte bodhisatvo mahāsatvo 'nena vihāreṇa viharan yathā prajñāpāramitāyām upadiṣṭam ekadi va sena [GBM 573.1 = LPG(Ch) 203r] yat kuśalamūlaṃ parigṛhṇāti tena gaṃgāna dī vālukopamāl lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyur na tat tasya kuśalamūlasya śatatamīm api kalān nopaiti / sahasratamīm api śatasahasratamī m 2 a pi yāvat saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniśām api nopaiti // punar aparaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caraṃ / gaṃgānadīvālukopamān kalpān dānan dadyā t 3 triṣu ratneṣu / buddharatne dharmaratne saṃgharatne tat kiṃ manyase subhūte api nu sa bodhisatvo mahāsatvas tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet* āha / bahu bhagavaṃ bahu sugata aprameyam asaṃkhye ya m 4 aparimāṇam atulyaṃ bhagavān āha / ayam eva tataḥ subhūte bodhisatvo mahāsatvo bahutaraṃ punyaṃ prasaved ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yathānirdiṣṭāyāṃ yogam āpadyate / tat kasya 5 hetoḥ eṣo hi bodhisatvānāṃ mahāsatvānāṃ nayo yena nayenānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyate / tat kiṃ manyase subhūte yo bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā virahito ga ṃ ganadīvāluko pa māṃ 6 kalpā ṃ s tiṣṭhan* śrotaāpanneṣu dakṣiṇāṃ pratiṣṭhāpayet sakṛdāgāmiṣv anāgāmiṣv arhatsu pratyekabuddheṣu tathāgateṣv arhatsu samyaksaṃbuddheṣu dakṣiṇāṃ pratiṣṭhāpaye tat kiṃ manyase subhū te 7 a pi nu sa bodhisatvo mahāsatvaḥ tatonidanaṃ bahu puṇyaṃ prasavet* āha / bahu bhagavaṃ bahu sugata / bhagavān āha / ayam eva subhūte kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasa ve t* 8 ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yathopadiṣṭāyāṃ yogam āpadyeta / tat kasya hetoḥ atra hi prajñāpāramitāyāṃ caraṃ bodhisatvo mahāsatvaḥ śrāvaka pratyeka buddhabhūmīm atikramya 9 bodhi sa tva nyāmam avakrāmati / yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhyate / tat kiṃ manyase subhūte yo bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā virahito gaṃgānadīvālukopamāṃ kalpāṃs tiṣṭhaṃ yā pa yaṃ 10 dānaṃ dadyāc chīlaṃ rakṣe kṣāntyā saṃpādayed vīryam ārabheta dhyānāni samāpadyeta prajñāṃ bhāvayet* api nu sa tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ pra sa vet* āha / bahu bhagavaṃ bahu sugata bhagavān āha / ataḥ sa 11 su bhū te kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasaved ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yathopadiṣṭāyāṃ sthitvā ekadivasam api dānaṃ dadyāc chīlaṃ rakṣet* kṣāntyā saṃpādayed vīryam ārabhe ta 12 dhyānāni samāpadyeta prajñāṃ bhāvaye tat kasya het o ḥ tathā hi subhūte mātaiṣā bodhisatvānāṃ mahāsatvānāṃ yad uta prajñāpāramitā janayitryaiṣā bodhisatvāṇāṃ mahāsatvāṇāṃ yad uta prajñāpāramitā / atra subhū te 13 prajñāpāramitāyāṃ sthitvā bodhisatvā mahāsatvāḥ sarvadharmāṃ paripūrayaṃti / yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhyante / tat kiṃ manyase subhūte yo bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā virahito 14 gaṃgānadīvālukopamāṃ kalpāṃs tiṣṭhan* dharmadānaṃ dadyāt* api sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet* āha / bahu bhagavaṃ bahu sugata bhagavān āha / ata ḥ sa subhūte [GBM 574.1 = LPG(Ch) 203v] kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasaved ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yathopadiṣṭāyāṃ sthitvā ekadivasam api dharmadānaṃ dadyāt* tat kasya hetoḥ tathā hi subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ 2 prajñāpāramitāyā virahitaḥ sa sarvākārajñatayā virahito yaḥ punaḥ subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ avirahitaḥ sarvākārajñatayā avirahitaḥ tasmāt tarhi subhūte bodhisatvena mahāsatvenānutta rāṃ 3 samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmena prajñāpāramitayā avirahitena bhavitavyaṃ / tat kiṃ manyase subhūte yo bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā virahito gaṃgānadībālukopamān kalpā ṃ s tiṣṭha n 4 yogam āpadyeta caturṣu smṛtyupasthāneṣu yāva śunyatānimittāpraṇihiteṣu yāvad yogam āpadyeta sarvasamādhiṣu / tat kiṃ manyase subhūte api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ ba hu 5 puṇyaṃ prasavet* āha / bahu bhagavaṃ bahu sugata bhagavān āha / ayam eva sa subhūte kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasaved ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yatho pa diṣṭāyām 6 ekadivasam api yogam āpadyeta caturṣu smṛtyupasthāneṣu yāvad aṣṭādaśaṣv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu / tat kasya hetoḥ / asthānaṃ subhūte anavakāśaḥ yad bodhisatvo mahāsatvaḥ 7 pra jñā pāramitayā avirahitaḥ sarvākārajñatayā vivartate / nedaṃ sthānaṃ vidyate / sthānaṃ khalu punaḥ subhūte vidyate yad bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā virahitaḥ sarvākārajñatayā nvivarteta 8 sthā nā m etad vidyate / tasmāt tarhi subhūte bodhisatvena mahāsatvena prajñāpāramitayā avirahitena bhavitavyaṃ / tat kiṃ manyase subhūte yo bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā virahito gaṃgāna dīvā lu kopamāṃ 9 kalpāṃs tiṣṭhaṃs tac cāmiṣadānaṃ tac ca dharmadānaṃ tāṃś ca pratisaṃlayanapratisaṃyuktāṃ manasikārān anuttarasyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayed api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā ta tonidānaṃ 10 bahu puṇyaṃ prasavet* āha / bahu bhagavaṃ bahu sugata / bhagavān āha / ataḥ sa subhūte kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasaved ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ 11 yathopa di ṣṭāyāṃ sthitvā ekadaivasikaṃ cāmiṣadānaṃ tac ca dharmadānaṃ tāṃś ca pratisaṃlayanapratisaṃyuktān ananasikārān anuttarasyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇamayet* tat kasya hetoḥ eṣa hi pa ra ma ḥ pariṇā mo 12 yad uta prajñāpāramitāpariṇāmaḥ yaḥ punaḥ prajñāpāramitayā vinā pariṇāmo nāsau pariṇāmaḥ / tasmāt tarhi subhūte bodhisatvena mahāsatvenānuttarā ṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāme na 13 prajñāpāramitāpariṇamanākuśalamūlena bhavitavyaṃ / tat kiṃ manyase subhūte / yo hi kaścit kulaputro vā kuladuhitā vā prajñāpāramitayā virahito gaṃgānadīvālukopamāṃ kalpāṃs tiṣṭha nn [GBM 575.l = LPG(Ch) 204r] a tī tānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ saśrāvakasaṃghānām yat kuśalamūlaṃ tat sarvam anuttarasyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayed api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet* 2 āha bahu bhagavaṃ bahu sugata bhagavān āha / atas sa subhūte kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasaved ya iha gaṃbhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yathopadiṣṭāyāṃ sthitvā eka dai vasikam 3 api kusalamūlam anuttarasyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇamayet* tat kasya hetoḥ prajñāpāramitā pūrvaṃgatā hi subhūte sarvapariṇamanāt tasmāt tarhi subhūte bodhisatvena mahāsa tve nā nuttarāṃ 4 samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmena prajñāpāramitāpariṇamanākuśalena bhavitavyaṃ / āha / yat punar bhagavaṃn abhisaṃskāraḥ kalpita ukto bhagavatā tat kathaṃ sa kulaputro vā kula duhi tā 5 vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet* sa ca bhagavaṃn anabhisaṃskāreṇa śakyaṃ samyagdṛṣṭiṃ cotpādayituṃ nyāmaṃ cāvakramitum* śrotaāpattiphalaṃ cānuprāptum* yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi saṃ bo ddhum* 6 bhagavān āha / evam etat subhūte evam etat* na hy anabhisaṃskāreṇa śakyaṃ samyagdṛṣṭiṃ cotpādayituṃ nyāmaṃ cāvakramitum* śrotaāpattiphalaṃ cānuprāptum* yāvad anuttarāṃ samya ksaṃbodhim a bhi saṃboddhum* 7 api tu khalu punaḥ subhūte tad api dānam anabhisaṃskāro bodhisatvasya mahāsatvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ śunyakam evākhyāti riktakam eva tucchakam evāsārakam e vākhyāti 8 tat kasya hetoḥ tathā hi subhūte bodhisatvo mahāsatvo adhyātmaśunyatāyāṃ suśikṣito bahirdhāśunyatāyām adhyātmabahirdhāśunyatāyāṃ suśikṣitaḥ śunyatāśunyatāyāṃ mahāśunyatāyā ṃ para mā rthaśunyatāyāṃ 9 saṃskṛtaśunyatāyām asaṃskṛtaśunyatāyām atyaṃtaśunyatāyām anavarāgraśunyatāyām a na vakāraśunyatāyāṃ prakṛtiśunyatāyāṃ sarvadharmaśunyatāyāṃ svalakṣaṇaśu nya tāyām 10 anupalaṃbhaśunyatāyām abhāvaśunyatāyāṃ svabhāvaśunyatāyām abhāvasvabhāvaśunyatāyāṃ suśikṣitaḥ sa khalu punaḥ subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ āsu śunyatāsu sthitvā yathā yathā 11 tān saṃskārāṃ pratyavekṣate / tathā tathā bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā avirahito bhavati / yathā yathā bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitayā avirahito bhavati / tathā tathā 12 a saṃ khyeyam aprameyam aparimāṇaṃ puṇyaṃ prasavati āha / asaṃkhyeyasya ca bhagavaṃn aprameyasya cāparimāṇasya ca ko viśeṣaḥ bhagavān āha / asaṃkhyeyam api195 subhūte yat saṃkhyāṃ no pai ti 13 saṃskṛte vā dhātav asaṃskṛte va dhātau aprameyam iti subhūte yasya pramāṇaṃ nopalabhyate atītānāgatapratyutpanneṣu dharmeṣu / aparimāṇam iti subhūte yan na śakyaṃ pra mātuṃ / [GBM 576.l = LPG(Ch) 204v] āha / syād bhagavaṃ paiyāyo yad rūpam apy asaṃkhyeyam aprameyam aparimāṇaṃ bhavet* vedanā saṃjñā saṃskāra vijñānam asaṃkhyeyam aprameyam aparimāṇaṃ bhav et* bhagavān āha / syāt subhūte paryāyo 2 yena paryāyeṇa rūpam apy asaṃkhyeyam aprameyam aparimāṇaṃ bhavet* vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam apy asaṃkhyeyam aprameyam aparimāṇaṃ bhavet* āha / katamena bhagavan paryāyeṇa rūpam a py 3 asaṃkhyeyam aprameyam aparimāṇaṃ bhaved vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam apy asaṃkhyeyam aprameyam bhavet* bhagavān āha / rūpam api subhūte śunyam asaṃkhyeyam aprameya m 4 aparimāṇaṃ / vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam api subhūte śunyam asaṃkhyeyam aprameyam aparimāṇaṃ āha / kiṃ punar bhagavaṃn rūpam eva śunyaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam eva śunyaṃ / na pu na ḥ 5 sarvadharmāḥ śunyāḥ bhagavān āha / tat kiṃ manyase subhūte nanu mayā sarvadharmāḥ śunyā ity ākhyātāḥ āha / śunyā bhagavan sarvadharmā iti tathāgatenākhyātā yā ca bhagavaṃn śunyatā / akṣa yā pi 6 sā / aprameyāpi sā aparimāṇāpi sā na hi bhagavaṃ śunyatāyāḥ saṃkhyopalabhyate na pramāṇaṃ na parimāṇam upalabhyate / tasmāt tarhi bhagavaṃ naiṣān dharmāṇām arthato 7 vā vyaṃjanato vā nānākaraṇam upalabhyate / bhagavān āha / evam etat subhūte evam etat* naiṣān dharmāṇām arthato vā vyaṃjanato vā nānākaraṇam upalabhyate / anabhilāpyam etat subhūte tathāgatenā bhi laptam 8 akṣayam iti vā aprameyam iti vā / śunyam iti vā ānimittam iti vā apraṇihitam iti vā anabhisaṃskāram iti vā anutpāda iti vā virāga iti vā nirodha iti vā nirv āṇam 9 i ti vā / deśanābhinirhāranirdeśa eṣa tathāgatasyākṣayam iti vā yāva n nirvāṇam iti vā / āha / āścaryaṃ bhagavan yāvac cedaṃ dharmāṇāṃ dharmatā tathāgatena deśitā anabhilāpyā / yathāham bha gava to 10 bhāṣitasyārtham ājānāmi / sarvadharmā eva bhagavann anabhilāpyāḥ / bhagavān āha / evam etat subhūte evam etat* sarvadharmā subhūte anabhilāpyāḥ yā subhūte dharmāṇām anabhilāpyatā sā 11 śu nya tā na ca śunyatāyāṃ kiṃ cid abhilapitaṃ nāpi śunyatā śakyā abhilapituṃ āha / kaccit punar bhagavaṃn anabhilāpyasyārthasya vṛddhir vā parihāṇir vā / bhagavān āha / no hīdaṃ subhūte na subhūte 12 a na bhilāpyasyārthasya vṛddhir vā parihāṇir vā / āha / sacet punar bhagavaṃn anabhilāpyasyārthasya naiva vṛddhir na parihāṇis tad dānapāramitayā api bhagavaṃ na vṛddhir na parihāṇir bhaviṣyati / e vaṃ 13 śī la pāramitayāḥ kṣāntipāramitayāḥ vīryapāramitayāḥ dhyānapāramitayāḥ prajñāpāramitayāḥ api na vṛddhir na parihāṇir bhaviṣyati / caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ yāvad āryāṣṭāṃgasya [GBM 577.1 = LPG(Ch) 205r] mārgasya aṣṭānāṃ vimokṣāṇāṃ navānām anupūrvasamāpattīnāṃ daśānāṃ tathāgatabalāṇāṃ caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ ca ta sṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ mahāmaitryā mahākaruṇāyā aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddha dha rmāṇāṃ 2 na vṛddhir na parihāṇir bhaviṣyati / ṣ aṇṇā ṃ pāramitānām abhāvo bhaviṣyati / yāvad aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddha dha rmāṇām abhāvo bhaviṣyati / eṣāṃ ca dharmāṇām abhāvāt sarvākārajñatāyā apy abhāvo 3 bhaviṣyati / sarvākārajñatāyā abhāvāt ko hy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhyate / abhisaṃbhotsyate vā / bhagavān āha / evam etat subhūte evam etat* nānabhilāpyasyārthasya vṛddhir vā parihāṇir vā / sa 4 cet punaḥ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya prajñāpāramitāyāñ c a rataḥ prajñāpāramitāṃ bhāvayataḥ prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyamānasyopāyakuśalasya naivaṃ bhavaty ahaṃ prajñā pā ra mitāyāṃ 5 vivardhe evaṃ yāvad dānapāramitāyā ṃ vivardhe / atha ca punar asyaivaṃ bhavati nāmadheyamātram etad yad uta dānapāramitā / sa dānapāramitāyāṃ caraṃs tāṃ manasikārāṃs tāṃś citto tpādāṃ s 6 tāni ca kuśalamūlāni anuttarasyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇamayati tathā ca pariṇamayati / yathā sānuttarā samyaksaṃbodhiḥ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ vīryapārami tāyāṃ 7 dhyānapāramitāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs tāṃ manasikārāṃs tāṃś cittotpādāṃs tāni kuśalamūlāni anuttarasyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇamayati / tathā ca pariṇamayati / yathānutta rā 8 samyaksaṃbodhiḥ āha kathaṃ bhagavaṃn anuttarā samyaksaṃbodhiḥ / bhagavān āha / yā subhūte sarvadharmāṇāṃ tathatā sānuttarā samyaksaṃbodhiḥ / āha / katameṣāṃ bhagavaṃ sarvadharmāṇāṃ tatha tānutta rā 9 samyaksaṃbodhiḥ / bhagavān āha / yā subhūte rūpasya tathatā yāvad yā nirvāṇasya tathatā sānuttarā samyaksaṃbodhiḥ sā naiva vardhate na parihīyate ta t subhūte bodhisatvo mahā satva ḥ 10 prajñāpāramitayā avirahito bhīkṣṇaṃ bahulaṃ viharati na kasya cid dharmasya vṛddhir vā parihāṇiṃ vā samanupaśyati / evaṃ khalu subhūte anabhilāpyasyārthasya naiva vṛddhir na 11 pa ri hāṇi / evaṃ khalu subhūte dānapāramitāyā śīlapāramitāyā kṣāntipāramitāyā vīryapāramitāyā dhyānapāramitāyā prajñāpāramitāyā naiva vṛddhir na parihāṇiḥ / evaṃ 12 yāvat pratisaṃvidāṃ na vṛddhir na parihāṇiḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisatvena mahāsatvena prajñāpāramitāyāṃ caritavyaṃ / avṛddhy a parihāṇiyogena /