17,000.000*0001_01 nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam 17,000.000*0001_02 devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet 17,000.000*0002_01 * * * * * * * satyavatīhṛdayanandano vyāsaḥ 17,000.000*0002_02 yasyāsyakamalagalitaṃ vāṅmadhupuṇyaṃ jagat pibati 17,001.001 janamejaya uvāca 17,001.001a evaṃ vṛṣṇyandhakakule śrutvā mausalam āhavam 17,001.001c pāṇḍavāḥ kim akurvanta tathā kṛṣṇe divaṃ gate 17,001.002 vaiśaṃpāyana uvāca 17,001.002a śrutvaiva kauravo rājā vṛṣṇīnāṃ kadanaṃ mahat 17,001.002c prasthāne matim ādhāya vākyam arjunam abravīt 17,001.003a kālaḥ pacati bhūtāni sarvāṇy eva mahāmate 17,001.003c karmanyāsam ahaṃ manye tvam api draṣṭum arhasi 17,001.004a ity uktaḥ sa tu kaunteyaḥ kālaḥ kāla iti bruvan 17,001.004c anvapadyata tad vākyaṃ bhrātur jyeṣṭhasya vīryavān 17,001.005a arjunasya mataṃ jñātvā bhīmaseno yamau tathā 17,001.005c anvapadyanta tad vākyaṃ yad uktaṃ savyasācinā 17,001.006a tato yuyutsum ānāyya pravrajan dharmakāmyayā 17,001.006c rājyaṃ paridadau sarvaṃ vaiśyāputre yudhiṣṭhiraḥ 17,001.007a abhiṣicya svarājye tu taṃ rājānaṃ parikṣitam 17,001.007c duḥkhārtaś cābravīd rājā subhadrāṃ pāṇḍavāgrajaḥ 17,001.008a eṣa putrasya te putraḥ kururājo bhaviṣyati 17,001.008c yadūnāṃ pariśeṣaś ca vajro rājā kṛtaś ca ha 17,001.009a parikṣid dhāstinapure śakraprasthe tu yādavaḥ 17,001.009c vajro rājā tvayā rakṣyo mā cādharme manaḥ kṛthāḥ 17,001.010a ity uktvā dharmarājaḥ sa vāsudevasya dhīmataḥ 17,001.010c mātulasya ca vṛddhasya rāmādīnāṃ tathaiva ca 17,001.011a mātṛbhiḥ saha dharmātmā kṛtvodakam atandritaḥ 17,001.011c śrāddhāny uddiśya sarveṣāṃ cakāra vidhivat tadā 17,001.011d*0003_01 dvaipāyanaṃ nāradaṃ ca mārkaṇḍeyaṃ tapodhanam 17,001.011d*0003_02 bhāradvājaṃ yājñavalkyaṃ harim uddiśya yatnavān 17,001.011d*0003_03 abhojayat svādu bhojyaṃ kīrtayitvā ca śārṅgiṇam 17,001.012a dadau ratnāni vāsāṃsi grāmān aśvān rathān api 17,001.012c striyaś ca dvijamukhyebhyo gavāṃ śatasahasraśaḥ 17,001.013a kṛpam abhyarcya ca gurum arthamānapuraskṛtam 17,001.013b*0004_01 āhūya bharataśreṣṭha saṃniveśyāsane tadā 17,001.013c śiṣyaṃ parikṣitaṃ tasmai dadau bharatasattamaḥ 17,001.014a tatas tu prakṛtīḥ sarvāḥ samānāyya yudhiṣṭhiraḥ 17,001.014c sarvam ācaṣṭa rājarṣiś cikīrṣitam athātmanaḥ 17,001.015a te śrutvaiva vacas tasya paurajānapadā janāḥ 17,001.015c bhṛśam udvignamanaso nābhyanandanta tad vacaḥ 17,001.016a naivaṃ kartavyam iti te tadocus te narādhipam 17,001.016c na ca rājā tathākārṣīt kālaparyāyadharmavit 17,001.017a tato 'numānya dharmātmā paurajānapadaṃ janam 17,001.017c gamanāya matiṃ cakre bhrātaraś cāsya te tadā 17,001.017d*0005_01 vartamāne vivāde tu vāstuvikrayaṇaṃ prati 17,001.017d*0005_02 dhanecchā yugapat prāptā kṣetrataḥ svāmibhūbhṛtām 17,001.017d*0005_03 prāptaṃ kaliyugaṃ jñātvā sahadevo hasann iva 17,001.017d*0005_04 rājñas tu kathayām āsa dharmo naṣṭas tu bhārata 17,001.017d*0005_05 rājā ca durmanā rājan paryāptaṃ jīvitaṃ mama 17,001.017d*0006_01 iti cintya gate rājan govinde dharmadhāraṇe 17,001.018a tataḥ sa rājā kauravyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ 17,001.018c utsṛjyābharaṇāny aṅgāj jagṛhe valkalāny uta 17,001.019a bhīmārjunau yamau caiva draupadī ca yaśasvinī 17,001.019c tathaiva sarve jagṛhur valkalāni janādhipa 17,001.020a vidhivat kārayitveṣṭiṃ naiṣṭhikīṃ bharatarṣabha 17,001.020c samutsṛjyāpsu sarve 'gnīn pratasthur narapuṃgavāḥ 17,001.021a tataḥ praruruduḥ sarvāḥ striyo dṛṣṭvā nararṣabhān 17,001.021c prasthitān draupadīṣaṣṭhān purā dyūtajitān yathā 17,001.022a harṣo 'bhavac ca sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ gamanaṃ prati 17,001.022c yudhiṣṭhiramataṃ jñātvā vṛṣṇikṣayam avekṣya ca 17,001.023a bhrātaraḥ pañca kṛṣṇā ca ṣaṣṭhī śvā caiva saptamaḥ 17,001.023c ātmanā saptamo rājā niryayau gajasāhvayāt 17,001.023e paurair anugato dūraṃ sarvair antaḥpurais tathā 17,001.024a na cainam aśakat kaś cin nivartasveti bhāṣitum 17,001.024c nyavartanta tataḥ sarve narā nagaravāsinaḥ 17,001.025a kṛpaprabhṛtayaś caiva yuyutsuṃ paryavārayan 17,001.025c viveśa gaṅgāṃ kauravya ulūpī bhujagātmajā 17,001.026a citrāṅgadā yayau cāpi maṇipūrapuraṃ prati 17,001.026c śiṣṭāḥ parikṣitaṃ tv anyā mātaraḥ paryavārayan 17,001.027a pāṇḍavāś ca mahātmāno draupadī ca yaśasvinī 17,001.027c kṛtopavāsāḥ kauravya prayayuḥ prāṅmukhās tataḥ 17,001.028a yogayuktā mahātmānas tyāgadharmam upeyuṣaḥ 17,001.028c abhijagmur bahūn deśān saritaḥ parvatāṃs tathā 17,001.029a yudhiṣṭhiro yayāv agre bhīmas tu tadanantaram 17,001.029c arjunas tasya cānv eva yamau caiva yathākramam 17,001.030a pṛṣṭhatas tu varārohā śyāmā padmadalekṣaṇā 17,001.030c draupadī yoṣitāṃ śreṣṭhā yayau bharatasattama 17,001.031a śvā caivānuyayāv ekaḥ pāṇḍavān prasthitān vane 17,001.031c krameṇa te yayur vīrā lauhityaṃ salilārṇavam 17,001.032a gāṇḍīvaṃ ca dhanur divyaṃ na mumoca dhanaṃjayaḥ 17,001.032c ratnalobhān mahārāja tau cākṣayyau maheṣudhī 17,001.033a agniṃ te dadṛśus tatra sthitaṃ śailam ivāgrataḥ 17,001.033c mārgam āvṛtya tiṣṭhantaṃ sākṣāt puruṣavigraham 17,001.034a tato devaḥ sa saptārciḥ pāṇḍavān idam abravīt 17,001.034c bho bho pāṇḍusutā vīrāḥ pāvakaṃ māṃ vibodhata 17,001.035a yudhiṣṭhira mahābāho bhīmasena paraṃtapa 17,001.035c arjunāśvisutau vīrau nibodhata vaco mama 17,001.036a aham agniḥ kuruśreṣṭhā mayā dagdhaṃ ca khāṇḍavam 17,001.036c arjunasya prabhāveṇa tathā nārāyaṇasya ca 17,001.037a ayaṃ vaḥ phalguno bhrātā gāṇḍīvaṃ paramāyudham 17,001.037c parityajya vanaṃ yātu nānenārtho 'sti kaś cana 17,001.038a cakraratnaṃ tu yat kṛṣṇe sthitam āsīn mahātmani 17,001.038c gataṃ tac ca punar haste kālenaiṣyati tasya ha 17,001.039a varuṇād āhṛtaṃ pūrvaṃ mayaitat pārthakāraṇāt 17,001.039c gāṇḍīvaṃ kārmukaśreṣṭhaṃ varuṇāyaiva dīyatām 17,001.040a tatas te bhrātaraḥ sarve dhanaṃjayam acodayan 17,001.040c sa jale prākṣipat tat tu tathākṣayyau maheṣudhī 17,001.040d*0007_01 yathā ghanasya gagane śabdo bhavati bhārata 17,001.040d*0007_02 salile kṣipyamāṇasya gāṇḍīvasya tathā hy abhūt 17,001.041a tato 'gnir bharataśreṣṭha tatraivāntaradhīyata 17,001.041c yayuś ca pāṇḍavā vīrās tatas te dakṣiṇāmukhāḥ 17,001.042a tatas te tūttareṇaiva tīreṇa lavaṇāmbhasaḥ 17,001.042c jagmur bharataśārdūla diśaṃ dakṣiṇapaścimam 17,001.042d*0008_01 jagmur bharataśārdūla tīreṇa lavaṇāmbhasaḥ 17,001.042d*0008_02 tataḥ punaḥ samāvṛttā jagmur dakṣiṇapaścimām 17,001.043a tataḥ punaḥ samāvṛttāḥ paścimāṃ diśam eva te 17,001.043c dadṛśur dvārakāṃ cāpi sāgareṇa pariplutām 17,001.043d*0009_01 haripādāṅkavinyāsatīrthīkṛtamahābhuvam 17,001.043d*0009_02 manobhiḥ pūjayantaś ca janārdanam aninditāḥ 17,001.044a udīcīṃ punar āvṛttya yayur bharatasattamāḥ 17,001.044c prādakṣiṇyaṃ cikīrṣantaḥ pṛthivyā yogadharmiṇaḥ 17,002.001 vaiśaṃpāyana uvāca 17,002.001a tatas te niyatātmāna udīcīṃ diśam āsthitāḥ 17,002.001b*0010_01 tatas te brāhmaṇīṃ snātvā dṛṣṭvā devaṃ jale sthitam 17,002.001b*0010_02 madhyamāṃśaṃ śivaṃ gatvā dṛṣṭvā rudraṃ mahābalam 17,002.001b*0010_03 prayāgapañcake snātvā gatvā himagiriṃ śubham 17,002.001b*0010_04 īśānaṃ tu namaskṛtya snātvā haṃsodake śubhe 17,002.001b*0010_05 devadevaṃ tu kedāraṃ dṛṣṭvā spṛṣṭvā prayatnataḥ 17,002.001b*0010_06 piṇḍaṃ dattvā vidhānena pitṝn devāṃś ca tarpya vai 17,002.001b*0010_07 udakaṃ vidhivat pītvā tato nandāṃ jagāma vai 17,002.001b*0010_08 mahāpanthānam āvṛtya himavantaṃ jagāma ha 17,002.001c dadṛśur yogayuktāś ca himavantaṃ mahāgirim 17,002.002a taṃ cāpy atikramantas te dadṛśur vālukārṇavam 17,002.002c avaikṣanta mahāśailaṃ meruṃ śikhariṇāṃ varam 17,002.003a teṣāṃ tu gacchatāṃ śīghraṃ sarveṣāṃ yogadharmiṇām 17,002.003c yājñasenī bhraṣṭayogā nipapāta mahītale 17,002.004a tāṃ tu prapatitāṃ dṛṣṭvā bhīmaseno mahābalaḥ 17,002.004c uvāca dharmarājānaṃ yājñasenīm avekṣya ha 17,002.005a nādharmaś caritaḥ kaś cid rājaputryā paraṃtapa 17,002.005c kāraṇaṃ kiṃ nu tad rājan yat kṛṣṇā patitā bhuvi 17,002.006 yudhiṣṭhira uvāca 17,002.006a pakṣapāto mahān asyā viśeṣeṇa dhanaṃjaye 17,002.006c tasyaitat phalam adyaiṣā bhuṅkte puruṣasattama 17,002.007 vaiśaṃpāyana uvāca 17,002.007a evam uktvānavekṣyaināṃ yayau dharmasuto nṛpaḥ 17,002.007c samādhāya mano dhīmān dharmātmā puruṣarṣabhaḥ 17,002.008a sahadevas tato dhīmān nipapāta mahītale 17,002.008c taṃ cāpi patitaṃ dṛṣṭvā bhīmo rājānam abravīt 17,002.009a yo 'yam asmāsu sarveṣu śuśrūṣur anahaṃkṛtaḥ 17,002.009c so 'yaṃ mādravatīputraḥ kasmān nipatito bhuvi 17,002.010 yudhiṣṭhira uvāca 17,002.010*0011_01 sahadevo 'pi dharmātmā sarvabuddhimatāṃ varaḥ 17,002.010a ātmanaḥ sadṛśaṃ prājñaṃ naiṣo 'manyata kaṃ cana 17,002.010b*0012_01 kālatrayavidaś cāpi na me guhyaṃ prakāśitam 17,002.010b*0012_02 saṃpratijñāgataś cāhaṃ nākariṣyaṃ janakṣayam 17,002.010c tena doṣeṇa patitas tasmād eṣa nṛpātmajaḥ 17,002.011 vaiśaṃpāyana uvāca 17,002.011a ity uktvā tu samutsṛjya sahadevaṃ yayau tadā 17,002.011c bhrātṛbhiḥ saha kaunteyaḥ śunā caiva yudhiṣṭhiraḥ 17,002.012a kṛṣṇāṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā sahadevaṃ ca pāṇḍavam 17,002.012c ārto bandhupriyaḥ śūro nakulo nipapāta ha 17,002.013a tasmin nipatite vīre nakule cārudarśane 17,002.013c punar eva tadā bhīmo rājānam idam abravīt 17,002.014a yo 'yam akṣatadharmātmā bhrātā vacanakārakaḥ 17,002.014c rūpeṇāpratimo loke nakulaḥ patito bhuvi 17,002.015a ity ukto bhīmasenena pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ 17,002.015c nakulaṃ prati dharmātmā sarvabuddhimatāṃ varaḥ 17,002.016a rūpeṇa matsamo nāsti kaś cid ity asya darśanam 17,002.016c adhikaś cāham evaika ity asya manasi sthitam 17,002.017a nakulaḥ patitas tasmād āgaccha tvaṃ vṛkodara 17,002.017c yasya yad vihitaṃ vīra so 'vaśyaṃ tad upāśnute 17,002.018a tāṃs tu prapatitān dṛṣṭvā pāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ 17,002.018c papāta śokasaṃtaptas tato 'nu paravīrahā 17,002.019a tasmiṃs tu puruṣavyāghre patite śakratejasi 17,002.019c mriyamāṇe durādharṣe bhīmo rājānam abravīt 17,002.020a anṛtaṃ na smarāmy asya svaireṣv api mahātmanaḥ 17,002.020c atha kasya vikāro 'yaṃ yenāyaṃ patito bhuvi 17,002.021 yudhiṣṭhira uvāca 17,002.021a ekāhnā nirdaheyaṃ vai śatrūn ity arjuno 'bravīt 17,002.021c na ca tat kṛtavān eṣa śūramānī tato 'patat 17,002.022a avamene dhanur grāhān eṣa sarvāṃś ca phalgunaḥ 17,002.022c yathā coktaṃ tathā caiva kartavyaṃ bhūtim icchatā 17,002.023 vaiśaṃpāyana uvāca 17,002.023a ity uktvā prasthito rājā bhīmo 'tha nipapāta ha 17,002.023c patitaś cābravīd bhīmo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram 17,002.024a bho bho rājann avekṣasva patito 'haṃ priyas tava 17,002.024c kiṃnimittaṃ ca patanaṃ brūhi me yadi vettha ha 17,002.025 yudhiṣṭhira uvāca 17,002.025a atibhuktaṃ ca bhavatā prāṇena ca vikatthase 17,002.025c anavekṣya paraṃ pārtha tenāsi patitaḥ kṣitau 17,002.026 vaiśaṃpāyana uvāca 17,002.026a ity uktvā taṃ mahābāhur jagāmānavalokayan 17,002.026c śvā tv eko 'nuyayau yas te bahuśaḥ kīrtito mayā 17,003.001 vaiśaṃpāyana uvāca 17,003.001a tataḥ saṃnādayañ śakro divaṃ bhūmiṃ ca sarvaśaḥ 17,003.001c rathenopayayau pārtham ārohety abravīc ca tam 17,003.002a sa bhrātṝn patitān dṛṣṭvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 17,003.002c abravīc chokasaṃtaptaḥ sahasrākṣam idaṃ vacaḥ 17,003.003a bhrātaraḥ patitā me 'tra āgaccheyur mayā saha 17,003.003c na vinā bhrātṛbhiḥ svargam icche gantuṃ sureśvara 17,003.004a sukumārī sukhārhā ca rājaputrī puraṃdara 17,003.004c sāsmābhiḥ saha gaccheta tad bhavān anumanyatām 17,003.005 indra uvāca 17,003.005a bhrātṝn drakṣyasi putrāṃs tvam agratas tridivaṃ gatān 17,003.005c kṛṣṇayā sahitān sarvān mā śuco bharatarṣabha 17,003.006a nikṣipya mānuṣaṃ dehaṃ gatās te bharatarṣabha 17,003.006c anena tvaṃ śarīreṇa svargaṃ gantā na saṃśayaḥ 17,003.007 yudhiṣṭhira uvāca 17,003.007a ayaṃ śvā bhūtabhavyeśa bhakto māṃ nityam eva ha 17,003.007c sa gaccheta mayā sārdham ānṛśaṃsyā hi me matiḥ 17,003.008 indra uvāca 17,003.008a amartyatvaṃ matsamatvaṃ ca rājañ; śriyaṃ kṛtsnāṃ mahatīṃ caiva kīrtim 17,003.008c saṃprāpto 'dya svargasukhāni ca tvaṃ; tyaja śvānaṃ nātra nṛśaṃsam asti 17,003.009 yudhiṣṭhira uvāca 17,003.009a anāryam āryeṇa sahasranetra; śakyaṃ kartuṃ duṣkaram etad ārya 17,003.009c mā me śriyā saṃgamanaṃ tayāstu; yasyāḥ kṛte bhaktajanaṃ tyajeyam 17,003.010 indra uvāca 17,003.010a svarge loke śvavatāṃ nāsti dhiṣṇyam; iṣṭāpūrtaṃ krodhavaśā haranti 17,003.010c tato vicārya kriyatāṃ dharmarāja; tyaja śvānaṃ nātra nṛśaṃsam asti 17,003.011 yudhiṣṭhira uvāca 17,003.011a bhaktatyāgaṃ prāhur atyantapāpaṃ; tulyaṃ loke brahmavadhyākṛtena 17,003.011c tasmān nāhaṃ jātu kathaṃ canādya; tyakṣyāmy enaṃ svasukhārthī mahendra 17,003.011d*0013_01 bhītaṃ bhaktaṃ nānyad astīti cārtaṃ 17,003.011d*0013_02 prāptaṃ kṣīṇaṃ rakṣaṇe prāṇalipsum 17,003.011d*0013_03 prāṇatyāgād apy ahaṃ nota moktuṃ 17,003.011d*0013_04 yateyaṃ vai nityam etad vrataṃ me 17,003.012 indra uvāca 17,003.012a śunā dṛṣṭaṃ krodhavaśā haranti; yad dattam iṣṭaṃ vivṛtam atho hutaṃ ca 17,003.012c tasmāc chunas tyāgam imaṃ kuruṣva; śunas tyāgāt prāpsyase devalokam 17,003.013a tyaktvā bhrātṝn dayitāṃ cāpi kṛṣṇāṃ; prāpto lokaḥ karmaṇā svena vīra 17,003.013c śvānaṃ cainaṃ na tyajase kathaṃ nu; tyāgaṃ kṛtsnaṃ cāsthito muhyase 'dya 17,003.014 yudhiṣṭhira uvāca 17,003.014a na vidyate saṃdhir athāpi vigraho; mṛtair martyair iti lokeṣu niṣṭhā 17,003.014c na te mayā jīvayituṃ hi śakyā; tasmāt tyāgas teṣu kṛto na jīvatām 17,003.015a pratipradānaṃ śaraṇāgatasya; striyā vadho brāhmaṇasvāpahāraḥ 17,003.015c mitradrohas tāni catvāri śakra; bhaktatyāgaś caiva samo mato me 17,003.016 vaiśaṃpāyana uvāca 17,003.016a tad dharmarājasya vaco niśamya; dharmasvarūpī bhagavān uvāca 17,003.016c yudhiṣṭhiraṃ prītiyukto narendraṃ; ślakṣṇair vākyaiḥ saṃstavasaṃprayuktaiḥ 17,003.017a abhijāto 'si rājendra pitur vṛttena medhayā 17,003.017c anukrośena cānena sarvabhūteṣu bhārata 17,003.018a purā dvaitavane cāsi mayā putra parīkṣitaḥ 17,003.018c pānīyārthe parākrāntā yatra te bhrātaro hatāḥ 17,003.019a bhīmārjunau parityajya yatra tvaṃ bhrātarāv ubhau 17,003.019c mātroḥ sāmyam abhīpsan vai nakulaṃ jīvam icchasi 17,003.020a ayaṃ śvā bhakta ity eva tyakto devarathas tvayā 17,003.020c tasmāt svarge na te tulyaḥ kaś cid asti narādhipa 17,003.021a atas tavākṣayā lokāḥ svaśarīreṇa bhārata 17,003.021c prāpto 'si bharataśreṣṭha divyāṃ gatim anuttamām 17,003.022a tato dharmaś ca śakraś ca marutaś cāśvināv api 17,003.022c devā devarṣayaś caiva ratham āropya pāṇḍavam 17,003.023a prayayuḥ svair vimānais te siddhāḥ kāmavihāriṇaḥ 17,003.023c sarve virajasaḥ puṇyāḥ puṇyavāgbuddhikarmiṇaḥ 17,003.024a sa taṃ rathaṃ samāsthāya rājā kurukulodvahaḥ 17,003.024c ūrdhvam ācakrame śīghraṃ tejasāvṛtya rodasī 17,003.025a tato devanikāyastho nāradaḥ sarvalokavit 17,003.025c uvācoccais tadā vākyaṃ bṛhadvādī bṛhattapāḥ 17,003.026a ye 'pi rājarṣayaḥ sarve te cāpi samupasthitāḥ 17,003.026c kīrtiṃ pracchādya teṣāṃ vai kururājo 'dhitiṣṭhati 17,003.027a lokān āvṛtya yaśasā tejasā vṛttasaṃpadā 17,003.027c svaśarīreṇa saṃprāptaṃ nānyaṃ śuśruma pāṇḍavāt 17,003.027d*0014_01 tejāṃsi yāni dṛṣṭāni bhūmiṣṭhena tvayā vibho 17,003.027d*0014_02 veśmāni karmadevānāṃ paśyāmūni sahasraśaḥ 17,003.028a nāradasya vacaḥ śrutvā rājā vacanam abravīt 17,003.028c devān āmantrya dharmātmā svapakṣāṃś caiva pārthivān 17,003.029a śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ bhrātṝṇāṃ sthānam adya me 17,003.029c tad eva prāptum icchāmi lokān anyān na kāmaye 17,003.030a rājñas tu vacanaṃ śrutvā devarājaḥ puraṃdaraḥ 17,003.030c ānṛśaṃsyasamāyuktaṃ pratyuvāca yudhiṣṭhiram 17,003.031a sthāne 'smin vasa rājendra karmabhir nirjite śubhaiḥ 17,003.031c kiṃ tvaṃ mānuṣyakaṃ sneham adyāpi parikarṣasi 17,003.032a siddhiṃ prāpto 'si paramāṃ yathā nānyaḥ pumān kva cit 17,003.032c naiva te bhrātaraḥ sthānaṃ saṃprāptāḥ kurunandana 17,003.033a adyāpi mānuṣo bhāvaḥ spṛśate tvāṃ narādhipa 17,003.033c svargo 'yaṃ paśya devarṣīn siddhāṃś ca tridivālayān 17,003.034a yudhiṣṭhiras tu devendram evaṃvādinam īśvaram 17,003.034c punar evābravīd dhīmān idaṃ vacanam arthavat 17,003.035a tair vinā notsahe vastum iha daityanibarhaṇa 17,003.035c gantum icchāmi tatrāhaṃ yatra me bhrātaro gatāḥ 17,003.036a yatra sā bṛhatī śyāmā buddhisattvaguṇānvitā 17,003.036c draupadī yoṣitāṃ śreṣṭhā yatra caiva priyā mama