18,000.000*0001_01 nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam 18,000.000*0001_02 devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet 18,001.001 janamejaya uvāca 18,001.001a svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya mama pūrvapitāmahāḥ 18,001.001c pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca kāni sthānāni bhejire 18,001.002a etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ sarvavic cāsi me mataḥ 18,001.002b*0002_01 na hi tṛpyāmi sarveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat 18,001.002c maharṣiṇābhyanujñāto vyāsenādbhutakarmaṇā 18,001.002x*0003_01 bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca sarvaṃ vai vetsi tattvataḥ 18,001.003 vaiśaṃpāyana uvāca 18,001.003a svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya tava pūrvapitāmahāḥ 18,001.003c yudhiṣṭhiraprabhṛtayo yad akurvata tac chṛṇu 18,001.004a svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 18,001.004c duryodhanaṃ śriyā juṣṭaṃ dadarśāsīnam āsane 18,001.005a bhrājamānam ivādityaṃ vīralakṣmyābhisaṃvṛtam 18,001.005c devair bhrājiṣṇubhiḥ sādhyaiḥ sahitaṃ puṇyakarmabhiḥ 18,001.006a tato yudhiṣṭhiro dṛṣṭvā duryodhanam amarṣitaḥ 18,001.006c sahasā saṃnivṛtto 'bhūc chriyaṃ dṛṣṭvā suyodhane 18,001.007a bruvann uccair vacas tān vai nāhaṃ duryodhanena vai 18,001.007c sahitaḥ kāmaye lokāṃl lubdhenādīrghadarśinā 18,001.008a yatkṛte pṛthivī sarvā suhṛdo bāndhavās tathā 18,001.008c hatāsmābhiḥ prasahyājau kliṣṭaiḥ pūrvaṃ mahāvane 18,001.009a draupadī ca sabhāmadhye pāñcālī dharmacāriṇī 18,001.009c parikliṣṭānavadyāṅgī patnī no gurusaṃnidhau 18,001.010a svasti devā na me kāmaḥ suyodhanam udīkṣitum 18,001.010c tatrāhaṃ gantum icchāmi yatra te bhrātaro mama 18,001.011a maivam ity abravīt taṃ tu nāradaḥ prahasann iva 18,001.011c svarge nivāso rājendra viruddhaṃ cāpi naśyati 18,001.012a yudhiṣṭhira mahābāho maivaṃ vocaḥ kathaṃ cana 18,001.012c duryodhanaṃ prati nṛpaṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama 18,001.013a eṣa duryodhano rājā pūjyate tridaśaiḥ saha 18,001.013c sadbhiś ca rājapravarair ya ime svargavāsinaḥ 18,001.014a vīralokagatiṃ prāpto yuddhe hutvātmanas tanum 18,001.014c yūyaṃ sarve surasamā yena yuddhe samāsitāḥ 18,001.015a sa eṣa kṣatradharmeṇa sthānam etad avāptavān 18,001.015c bhaye mahati yo 'bhīto babhūva pṛthivīpatiḥ 18,001.016a na tan manasi kartavyaṃ putra yad dyūtakāritam 18,001.016c draupadyāś ca parikleśaṃ na cintayatum arhasi 18,001.017a ye cānye 'pi parikleśā yuṣmākaṃ dyūtakāritāḥ 18,001.017c saṃgrāmeṣv atha vānyatra na tān saṃsmartum arhasi 18,001.018a samāgaccha yathānyāyaṃ rājñā duryodhanena vai 18,001.018c svargo 'yaṃ neha vairāṇi bhavanti manujādhipa 18,001.019a nāradenaivam uktas tu kururājo yudhiṣṭhiraḥ 18,001.019c bhrātṝn papraccha medhāvī vākyam etad uvāca ha 18,001.020a yadi duryodhanasyaite vīralokāḥ sanātanāḥ 18,001.020c adharmajñasya pāpasya pṛthivīsuhṛdadruhaḥ 18,001.021a yatkṛte pṛthivī naṣṭā sahayā sarathadvipā 18,001.021c vayaṃ ca manyunā dagdhā vairaṃ praticikīrṣavaḥ 18,001.022a ye te vīrā mahātmāno bhrātaro me mahāvratāḥ 18,001.022c satyapratijñā lokasya śūrā vai satyavādinaḥ 18,001.023a teṣām idānīṃ ke lokā draṣṭum icchāmi tān aham 18,001.023c karṇaṃ caiva mahātmānaṃ kaunteyaṃ satyasaṃgaram 18,001.024a dhṛṣṭadyumnaṃ sātyakiṃ ca dhṛṣṭadyumnasya cātmajān 18,001.024c ye ca śastrair vadhaṃ prāptāḥ kṣatradharmeṇa pārthivāḥ 18,001.025a kva nu te pārthivā brahman naitān paśyāmi nārada 18,001.025b*0004_01 brahmann etān prapaśyāmi svargaloke 'tra karhi cit 18,001.025c virāṭadrupadau caiva dhṛṣṭaketumukhāṃś ca tān 18,001.026a śikhaṇḍinaṃ ca pāñcālyaṃ draupadeyāṃś ca sarvaśaḥ 18,001.026c abhimanyuṃ ca durdharṣaṃ draṣṭum icchāmi nārada 18,002.001 yudhiṣṭhira uvāca 18,002.001a neha paśyāmi vibudhā rādheyam amitaujasam 18,002.001c bhrātarau ca mahātmānau yudhāmanyūttamaujasau 18,002.002a juhuvur ye śarīrāṇi raṇavahnau mahārathāḥ 18,002.002c rājāno rājaputrāś ca ye madarthe hatā raṇe 18,002.003a kva te mahārathāḥ sarve śārdūlasamavikramāḥ 18,002.003c tair apy ayaṃ jito lokaḥ kaccit puruṣasattamaiḥ 18,002.004a yadi lokān imān prāptās te ca sarve mahārathāḥ 18,002.004c sthitaṃ vitta hi māṃ devāḥ sahitaṃ tair mahātmabhiḥ 18,002.005a kaccin na tair avāpto 'yaṃ nṛpair loko 'kṣayaḥ śubhaḥ 18,002.005c na tair ahaṃ vinā vatsye jñātibhir bhrātṛbhis tathā 18,002.006a mātur hi vacanaṃ śrutvā tadā salilakarmaṇi 18,002.006c karṇasya kriyatāṃ toyam iti tapyāmi tena vai 18,002.007a idaṃ ca paritapyāmi punaḥ punar ahaṃ surāḥ 18,002.007c yan mātuḥ sadṛśau pādau tasyāham amitaujasaḥ 18,002.008a dṛṣṭvaiva taṃ nānugataḥ karṇaṃ parabalārdanam 18,002.008c na hy asmān karṇasahitāñ jayec chakro 'pi saṃyuge 18,002.009a tam ahaṃ yatratatrasthaṃ draṣṭum icchāmi sūryajam 18,002.009c avijñāto mayā yo 'sau ghātitaḥ savyasācinā 18,002.010a bhīmaṃ ca bhīmavikrāntaṃ prāṇebhyo 'pi priyaṃ mama 18,002.010c arjunaṃ cendrasaṃkāśaṃ yamau tau ca yamopamau 18,002.011a draṣṭum icchāmi tāṃ cāhaṃ pāñcālīṃ dharmacāriṇīm 18,002.011c na ceha sthātum icchāmi satyam etad bravīmi vaḥ 18,002.012a kiṃ me bhrātṛvihīnasya svargeṇa surasattamāḥ 18,002.012c yatra te sa mama svargo nāyaṃ svargo mato mama 18,002.012x*0005_01 tathety ūcur vacas tasya devāḥ sarṣigaṇās tataḥ 18,002.013 devā ūcuḥ 18,002.013a yadi vai tatra te śraddhā gamyatāṃ putra māciram 18,002.013c priye hi tava vartāmo devarājasya śāsanāt 18,002.014 vaiśaṃpāyana uvāca 18,002.014a ity uktvā taṃ tato devā devadūtam upādiśan 18,002.014c yudhiṣṭhirasya suhṛdo darśayeti paraṃtapa 18,002.015a tataḥ kuntīsuto rājā devadūtaś ca jagmatuḥ 18,002.015c sahitau rājaśārdūla yatra te puruṣarṣabhāḥ 18,002.016a agrato devadūtas tu yayau rājā ca pṛṣṭhataḥ 18,002.016c panthānam aśubhaṃ durgaṃ sevitaṃ pāpakarmabhiḥ 18,002.017a tamasā saṃvṛtaṃ ghoraṃ keśaśaivalaśādvalam 18,002.017c yuktaṃ pāpakṛtāṃ gandhair māṃsaśoṇitakardamam 18,002.018a daṃśotthānaṃ sajhillīkaṃ makṣikāmaśakāvṛtam 18,002.018c itaś cetaś ca kuṇapaiḥ samantāt parivāritam 18,002.019a asthikeśasamākīrṇaṃ kṛmikīṭasamākulam 18,002.019c jvalanena pradīptena samantāt pariveṣṭitam 18,002.020a ayomukhaiś ca kākolair gṛdhraiś ca samabhidrutam 18,002.020c sūcīmukhais tathā pretair vindhyaśailopamair vṛtam 18,002.021a medorudhirayuktaiś ca chinnabāhūrupāṇibhiḥ 18,002.021c nikṛttodarapādaiś ca tatra tatra praveritaiḥ 18,002.022a sa tat kuṇapadurgandham aśivaṃ romaharṣaṇam 18,002.022c jagāma rājā dharmātmā madhye bahu vicintayan 18,002.023a dadarśoṣṇodakaiḥ pūrṇāṃ nadīṃ cāpi sudurgamām 18,002.023b*0006_01 sudurgamāṃ vaitaraṇīṃ pūyapūrṇāṃ dadarśa saḥ 18,002.023c asipatravanaṃ caiva niśitakṣurasaṃvṛtam 18,002.024a karambhavālukās taptā āyasīś ca śilāḥ pṛthak 18,002.024c lohakumbhīś ca tailasya kvāthyamānāḥ samantataḥ 18,002.025a kūṭaśālmalikaṃ cāpi dusparśaṃ tīkṣṇakaṇṭakam 18,002.025c dadarśa cāpi kaunteyo yātanāḥ pāpakarmiṇām 18,002.026a sa taṃ durgandham ālakṣya devadūtam uvāca ha 18,002.026c kiyad adhvānam asmābhir gantavyam idam īdṛśam 18,002.027a kva ca te bhrātaro mahyaṃ tan mamākhyātum arhasi 18,002.027c deśo 'yaṃ kaś ca devānām etad icchāmi veditum 18,002.028a sa saṃnivavṛte śrutvā dharmarājasya bhāṣitam 18,002.028c devadūto 'bravīc cainam etāvad gamanaṃ tava 18,002.029a nivartitavyaṃ hi mayā tathāsmy ukto divaukasaiḥ 18,002.029c yadi śrānto 'si rājendra tvam athāgantum arhasi 18,002.030a yudhiṣṭhiras tu nirviṇṇas tena gandhena mūrchitaḥ 18,002.030c nivartane dhṛtamanāḥ paryāvartata bhārata 18,002.031a sa saṃnivṛtto dharmātmā duḥkhaśokasamanvitaḥ 18,002.031c śuśrāva tatra vadatāṃ dīnā vācaḥ samantataḥ 18,002.032a bho bho dharmaja rājarṣe puṇyābhijana pāṇḍava 18,002.032c anugrahārtham asmākaṃ tiṣṭha tāvan muhūrtakam 18,002.033a āyāti tvayi durdharṣe vāti puṇyaḥ samīraṇaḥ 18,002.033c tava gandhānugas tāta yenāsmān sukham āgamat 18,002.033d*0007_01 pavanas tāta tenāsmāṃs taptān sukhayati prabho 18,002.034a te vayaṃ pārtha dīrghasya kālasya puruṣarṣabha 18,002.034c sukham āsādayiṣyāmas tvāṃ dṛṣṭvā rājasattama 18,002.035a saṃtiṣṭhasva mahābāho muhūrtam api bhārata 18,002.035c tvayi tiṣṭhati kauravya yātanāsmān na bādhate 18,002.036a evaṃ bahuvidhā vācaḥ kṛpaṇā vedanāvatām 18,002.036c tasmin deśe sa śuśrāva samantād vadatāṃ nṛpa 18,002.037a teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā dayāvān dīnabhāṣiṇām 18,002.037b*0008_01 uvāca vadatāṃ śreṣṭho dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ 18,002.037c aho kṛcchram iti prāha tasthau sa ca yudhiṣṭhiraḥ 18,002.038a sa tā giraḥ purastād vai śrutapūrvāḥ punaḥ punaḥ 18,002.038c glānānāṃ duḥkhitānāṃ ca nābhyajānata pāṇḍavaḥ 18,002.039a abudhyamānas tā vāco dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ 18,002.039c uvāca ke bhavanto vai kimartham iha tiṣṭhatha 18,002.040a ity uktās te tataḥ sarve samantād avabhāṣire 18,002.040c karṇo 'haṃ bhīmaseno 'ham arjuno 'ham iti prabho 18,002.041a nakulaḥ sahadevo 'haṃ dhṛṣṭadyumno 'ham ity uta 18,002.041c draupadī draupadeyāś ca ity evaṃ te vicukruśuḥ 18,002.042a tā vācaḥ sā tadā śrutvā taddeśasadṛśīr nṛpa 18,002.042c tato vimamṛśe rājā kiṃ nv idaṃ daivakāritam 18,002.043a kiṃ nu tat kaluṣaṃ karma kṛtam ebhir mahātmabhiḥ 18,002.043c karṇena draupadeyair vā pāñcālyā vā sumadhyayā 18,002.043d*0009_01 karṇaś ca draupadeyāś ca pāñcālī vā sumadhyamā 18,002.044a ya ime pāpagandhe 'smin deśe santi sudāruṇe 18,002.044c na hi jānāmi sarveṣāṃ duṣkṛtaṃ puṇyakarmaṇām 18,002.045a kiṃ kṛtvā dhṛtarāṣṭrasya putro rājā suyodhanaḥ 18,002.045c tathā śriyā yutaḥ pāpaḥ saha sarvaiḥ padānugaiḥ 18,002.046a mahendra iva lakṣmīvān āste paramapūjitaḥ 18,002.046c kasyedānīṃ vikāro 'yaṃ yad ime narakaṃ gatāḥ 18,002.047a sarvadharmavidaḥ śūrāḥ satyāgamaparāyaṇāḥ 18,002.047c kṣātradharmaparāḥ prājñā yajvāno bhūridakṣiṇāḥ 18,002.048a kiṃ nu supto 'smi jāgarmi cetayāno na cetaye 18,002.048c aho cittavikāro 'yaṃ syād vā me cittavibhramaḥ 18,002.049a evaṃ bahuvidhaṃ rājā vimamarśa yudhiṣṭhiraḥ 18,002.049c duḥkhaśokasamāviṣṭaś cintāvyākulitendriyaḥ 18,002.050a krodham āhārayac caiva tīvraṃ dharmasuto nṛpaḥ 18,002.050c devāṃś ca garhayām āsa dharmaṃ caiva yudhiṣṭhiraḥ 18,002.051a sa tīvragandhasaṃtapto devadūtam uvāca ha 18,002.051c gamyatāṃ bhadra yeṣāṃ tvaṃ dūtas teṣām upāntikam 18,002.052a na hy ahaṃ tatra yāsmyāmi sthito 'smīti nivedyatām 18,002.052c matsaṃśrayād ime dūta sukhino bhrātaro hi me 18,002.053a ity uktaḥ sa tadā dūtaḥ pāṇḍuputreṇa dhīmatā 18,002.053c jagāma tatra yatrāste devarājaḥ śatakratuḥ 18,002.054a nivedayām āsa ca tad dharmarājacikīrṣitam 18,002.054c yathoktaṃ dharmaputreṇa sarvam eva janādhipa 18,003.001 vaiśaṃpāyana uvāca 18,003.001a sthite muhūrtaṃ pārthe tu dharmarāje yudhiṣṭhire 18,003.001c ājagmus tatra kauravya devāḥ śakrapurogamāḥ 18,003.002a svayaṃ vigrahavān dharmo rājānaṃ prasamīkṣitum 18,003.002c tatrājagāma yatrāsau kururājo yudhiṣṭhiraḥ 18,003.003a teṣu bhāsvaradeheṣu puṇyābhijanakarmasu 18,003.003c samāgateṣu deveṣu vyagamat tat tamo nṛpa 18,003.004a nādṛśyanta ca tās tatra yātanāḥ pāpakarmiṇām 18,003.004c nadī vaitaraṇī caiva kūṭaśālmalinā saha 18,003.005a lohakumbhyaḥ śilāś caiva nādṛśyanta bhayānakāḥ 18,003.005c vikṛtāni śarīrāṇi yāni tatra samantataḥ 18,003.005e dadarśa rājā kaunteyas tāny adṛśyāni cābhavan 18,003.006a tato vāyuḥ sukhasparśaḥ puṇyagandhavahaḥ śivaḥ 18,003.006c vavau devasamīpasthaḥ śītalo 'tīva bhārata 18,003.007a marutaḥ saha śakreṇa vasavaś cāśvinau saha 18,003.007c sādhyā rudrās tathādityā ye cānye 'pi divaukasaḥ 18,003.008a sarve tatra samājagmuḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ 18,003.008c yatra rājā mahātejā dharmaputraḥ sthito 'bhavat 18,003.009a tataḥ śakraḥ surapatiḥ śriyā paramayā yutaḥ 18,003.009c yudhiṣṭhiram uvācedaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ 18,003.010a yudhiṣṭhira mahābāho prītā devagaṇās tava 18,003.010c ehy ehi puruṣavyāghra kṛtam etāvatā vibho 18,003.010e siddhiḥ prāptā tvayā rājaṃl lokāś cāpy akṣayās tava 18,003.010x*0010_01 bhrātṝṇāṃ suhṛdāṃ caiva gatir nityā supūjitā 18,003.011a na ca manyus tvayā kāryaḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama 18,003.011c avaśyaṃ narakas tāta draṣṭavyaḥ sarvarājabhiḥ 18,003.012a śubhānām aśubhānāṃ ca dvau rāśī puruṣarṣabha 18,003.012c yaḥ pūrvaṃ sukṛtaṃ bhuṅkte paścān nirayam eti saḥ 18,003.012e pūrvaṃ narakabhāgyas tu paścāt svargam upaiti saḥ 18,003.013a bhūyiṣṭhaṃ pāpakarmā yaḥ sa pūrvaṃ svargam aśnute 18,003.013b*0011_01 bhūyiṣṭhaṃ śubhakarmā yaḥ pūrvaṃ narakam aśnute 18,003.013b*0012_01 bhūyiṣṭhaśubhakarmā tvam alpaṃ jihmaṃ tavācyuta 18,003.013c tena tvam evaṃ gamito mayā śreyorthinā nṛpa 18,003.014a vyājena hi tvayā droṇa upacīrṇaḥ sutaṃ prati 18,003.014c vyājenaiva tato rājan darśito narakas tava 18,003.015a yathaiva tvaṃ tathā bhīmas tathā pārtho yamau tathā 18,003.015c draupadī ca tathā kṛṣṇā vyājena narakaṃ gatāḥ 18,003.016a āgaccha naraśārdūla muktās te caiva kilbiṣāt 18,003.016c svapakṣāś caiva ye tubhyaṃ pārthivā nihatā raṇe 18,003.016e sarve svargam anuprāptās tān paśya puruṣarṣabha 18,003.017a karṇaś caiva maheṣvāsaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ 18,003.017c sa gataḥ paramāṃ siddhiṃ yadarthaṃ paritapyase 18,003.018a taṃ paśya puruṣavyāghram ādityatanayaṃ vibho 18,003.018c svasthānasthaṃ mahābāho jahi śokaṃ nararṣabha 18,003.019a bhrātṝṃś cānyāṃs tathā paśya svapakṣāṃś caiva pārthivān 18,003.019c svaṃ svaṃ sthānam anuprāptān vyetu te mānaso jvaraḥ 18,003.020a anubhūya pūrvaṃ tvaṃ kṛcchram itaḥ prabhṛti kaurava 18,003.020c viharasva mayā sārdhaṃ gataśoko nirāmayaḥ 18,003.021a karmaṇāṃ tāta puṇyānāṃ jitānāṃ tapasā svayam 18,003.021c dānānāṃ ca mahābāho phalaṃ prāpnuhi pāṇḍava 18,003.022a adya tvāṃ devagandharvā divyāś cāpsaraso divi 18,003.022c upasevantu kalyāṇaṃ virajombaravāsasaḥ 18,003.023a rājasūyajitāṃl lokān aśvamedhābhivardhitān 18,003.023c prāpnuhi tvaṃ mahābāho tapasaś ca phalaṃ mahat 18,003.024a upary upari rājñāṃ hi tava lokā yudhiṣṭhira 18,003.024c hariścandrasamāḥ pārtha yeṣu tvaṃ vihariṣyasi 18,003.025a māndhātā yatra rājarṣir yatra rājā bhagīrathaḥ 18,003.025c dauḥṣantir yatra bharatas tatra tvaṃ vihariṣyasi 18,003.026a eṣā devanadī puṇyā pārtha trailokyapāvanī 18,003.026c ākāśagaṅgā rājendra tatrāplutya gamiṣyasi 18,003.027a atra snātasya te bhāvo mānuṣo vigamiṣyati 18,003.027c gataśoko nirāyāso muktavairo bhaviṣyasi 18,003.028a evaṃ bruvati devendre kauravendraṃ yudhiṣṭhiram 18,003.028c dharmo vigrahavān sākṣād uvāca sutam ātmanaḥ 18,003.029a bho bho rājan mahāprājña prīto 'smi tava putraka 18,003.029c madbhaktyā satyavākyena kṣamayā ca damena ca 18,003.030a eṣā tṛtīyā jijñāsā tava rājan kṛtā mayā 18,003.030c na śakyase cālayituṃ svabhāvāt pārtha hetubhiḥ 18,003.031a pūrvaṃ parīkṣito hi tvam āsīr dvaitavanaṃ prati 18,003.031c araṇīsahitasyārthe tac ca nistīrṇavān asi 18,003.032a sodaryeṣu vinaṣṭeṣu draupadyāṃ tatra bhārata 18,003.032c śvarūpadhāriṇā putra punas tvaṃ me parīkṣitaḥ 18,003.033a idaṃ tṛtīyaṃ bhrātṝṇām arthe yat sthātum icchasi 18,003.033c viśuddho 'si mahābhāga sukhī vigatakalmaṣaḥ 18,003.034a na ca te bhrātaraḥ pārtha narakasthā viśāṃ pate 18,003.034c māyaiṣā devarājena mahendreṇa prayojitā 18,003.035a avaśyaṃ narakas tāta draṣṭavyaḥ sarvarājabhiḥ 18,003.035c tatas tvayā prāptam idaṃ muhūrtaṃ duḥkham uttamam 18,003.036a na savyasācī bhīmo vā yamau vā puruṣarṣabhau 18,003.036c karṇo vā satyavāk śūro narakārhāś ciraṃ nṛpa 18,003.037a na kṛṣṇā rājaputrī ca narakārhā yudhiṣṭhira 18,003.037c ehy ehi bharataśreṣṭha paśya gaṅgāṃ trilokagām 18,003.038a evam uktaḥ sa rājarṣis tava pūrvapitāmahaḥ 18,003.038b*0013_01 mahāguroś ca śuśrūṣā vedāntaśra[-nāṃ śra]vaṇaṃ tathā 18,003.038b*0013_02 pūjite brahmavicchreṣṭhaiḥ svagṛhe śivaliṅgake 18,003.038b*0013_03 madvaṃśajānāṃ na dāntaṃ śivād ādhikyabuddhitā 18,003.038b*0013_04 svāyaṃbhuvādāvayādau (sic) bhavet tava varād iha 18,003.038b*0013_05 asmād ādhikyabuddhiś ced anāya nṛṇāṃ ha sā (sic) 18,003.038b*0013_06 madvaṃśajānāṃ sarveṣāṃ māstu sā tvadanugrahāt 18,003.038b*0013_07 ity uktvā dharmam uddiśya mahāntaṃ naram ādarāt 18,003.038b*0013_08 uvāca kiṃ cid uddiśya tvādṛśā nu janādhipa 18,003.038c jagāma saha dharmeṇa sarvaiś ca tridaśālayaiḥ 18,003.039a gaṅgāṃ devanadīṃ puṇyāṃ pāvanīm ṛṣisaṃstutām 18,003.039c avagāhya tu tāṃ rājā tanuṃ tatyāja mānuṣīm 18,003.040a tato divyavapur bhūtvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 18,003.040c nirvairo gatasaṃtāpo jale tasmin samāplutaḥ 18,003.041a tato yayau vṛto devaiḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ 18,003.041c dharmeṇa sahito dhīmān stūyamāno maharṣibhiḥ 18,003.041x*0014_01 yatra te puruṣavyāghrāḥ śūrā vigatamanyavaḥ 18,003.041x*0014_02 pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca svāni sthānāni bhejire 18,004.001 vaiśaṃpāyana uvāca 18,004.001a tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ 18,004.001c pūjyamāno yayau tatra yatra te kurupuṃgavāḥ 18,004.002a dadarśa tatra govindaṃ brāhmeṇa vapuṣānvitam 18,004.002c tenaiva dṛṣṭapūrveṇa sādṛśyenopasūcitam 18,004.003a dīpyamānaṃ svavapuṣā divyair astrair upasthitam 18,004.003c cakraprabhṛtibhir ghorair divyaiḥ puruṣavigrahaiḥ 18,004.003e upāsyamānaṃ vīreṇa phalgunena suvarcasā 18,004.003x*0015_01 tathāsvarūpaṃ kaunteyo dadarśa madhusūdanam 18,004.003x*0015_02 tāv ubhau puruṣavyāghrau samudvīkṣya yudhiṣṭhiram 18,004.003x*0015_03 yathāvat pratipedāte pūjayā devapūjitau 18,004.003x*0016_01 dadarśa rājā dharmātmā kuruvaṃśayaśaskaraḥ 18,004.004a aparasminn athoddeśe karṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam 18,004.004c dvādaśādityasahitaṃ dadarśa kurunandanaḥ 18,004.005a athāparasminn uddeśe marudgaṇavṛtaṃ prabhum 18,004.005c bhīmasenam athāpaśyat tenaiva vapuṣānvitam 18,004.005x*0017_01 vāyor mūrtim ataḥ pārśve divyamūrtisamanvitam 18,004.005x*0017_02 śriyā paramayā yuktaṃ siddhiṃ paramikāṃ gatam 18,004.006a aśvinos tu tathā sthāne dīpyamānau svatejasā 18,004.006c nakulaṃ sahadevaṃ ca dadarśa kurunandanaḥ 18,004.007a tathā dadarśa pāñcālīṃ kamalotpalamālinīm 18,004.007b*0018_01 divyena vapuṣā yuktāṃ divyabhūṣaṇabhūṣitām 18,004.007b*0018_02 tāṃ dṛṣṭvā dharmarājānam uvāca ca śacīpatiḥ 18,004.007c vapuṣā svargam ākramya tiṣṭhantīm arkavarcasam 18,004.008a athaināṃ sahasā rājā praṣṭum aicchad yudhiṣṭhiraḥ 18,004.008c tato 'sya bhagavān indraḥ kathayām āsa devarāṭ 18,004.008d*0019_01 tato 'sya kathayām āsa bhagavān vai puraṃdaraḥ 18,004.009a śrīr eṣā draupadīrūpā tvadarthe mānuṣaṃ gatā 18,004.009c ayonijā lokakāntā puṇyagandhā yudhiṣṭhira 18,004.010a drupadasya kule jātā bhavadbhiś copajīvitā 18,004.010c ratyarthaṃ bhavatāṃ hy eṣā nirmitā śūlapāṇinā 18,004.011a ete pañca mahābhāgā gandharvāḥ pāvakaprabhāḥ 18,004.011c draupadyās tanayā rājan yuṣmākam amitaujasaḥ 18,004.012a paśya gandharvarājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam 18,004.012c enaṃ ca tvaṃ vijānīhi bhrātaraṃ pūrvajaṃ pituḥ 18,004.013a ayaṃ te pūrvajo bhrātā kaunteyaḥ pāvakadyutiḥ 18,004.013c sūryaputro 'grajaḥ śreṣṭho rādheya iti viśrutaḥ 18,004.013e ādityasahito yāti paśyainaṃ puruṣarṣabha 18,004.014a sādhyānām atha devānāṃ vasūnāṃ marutām api 18,004.014c gaṇeṣu paśya rājendra vṛṣṇyandhakamahārathān 18,004.014e sātyakipramukhān vīrān bhojāṃś caiva mahārathān 18,004.015a somena sahitaṃ paśya saubhadram aparājitam 18,004.015c abhimanyuṃ maheṣvāsaṃ niśākarasamadyutim 18,004.016a eṣa pāṇḍur maheṣvāsaḥ kuntyā mādryā ca saṃgataḥ 18,004.016c vimānena sadābhyeti pitā tava mamāntikam 18,004.017a vasubhiḥ sahitaṃ paśya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ nṛpam 18,004.017c droṇaṃ bṛhaspateḥ pārśve gurum enaṃ niśāmaya 18,004.018a ete cānye mahīpālā yodhās tava ca pāṇḍava 18,004.018c gandharvaiḥ sahitā yānti yakṣaiḥ puṇyajanais tathā 18,004.019a guhyakānāṃ gatiṃ cāpi ke cit prāptā nṛsattamāḥ 18,004.019c tyaktvā dehaṃ jitasvargāḥ puṇyavāgbuddhikarmabhiḥ 18,005.001 janamejaya uvāca 18,005.001a bhīṣmadroṇau mahātmānau dhṛtarāṣṭraś ca pārthivaḥ 18,005.001c virāṭadrupadau cobhau śaṅkhaś caivottaras tathā 18,005.002a dhṛṣṭaketur jayatseno rājā caiva sa satyajit 18,005.002c duryodhanasutāś caiva śakuniś caiva saubalaḥ 18,005.003a karṇaputrāś ca vikrāntā rājā caiva jayadrathaḥ 18,005.003c ghaṭotkacādayaś caiva ye cānye nānukīrtitāḥ 18,005.004a ye cānye kīrtitās tatra rājāno dīptamūrtayaḥ 18,005.004c svarge kālaṃ kiyantaṃ te tasthus tad api śaṃsa me 18,005.005a āho svic chāśvataṃ sthānaṃ teṣāṃ tatra dvijottama 18,005.005c ante vā karmaṇaḥ kāṃ te gatiṃ prāptā nararṣabhāḥ 18,005.005e etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ procyamānaṃ tvayā dvija 18,005.005x*0020_01 tapasā hi pradīptena sarvaṃ tvam anupaśyasi 18,005.006 sūta uvāca 18,005.006a ity uktaḥ sa tu viprarṣir anujñāto mahātmanā 18,005.006c vyāsena tasya nṛpater ākhyātum upacakrame 18,005.007 vaiśaṃpāyana uvāca 18,005.007a gantavyaṃ karmaṇām ante sarveṇa manujādhipa 18,005.007b*0021_01 prakṛtiṃ kiṃ nu samyak te pṛcchaiṣā saṃprayojitā 18,005.007c śṛṇu guhyam idaṃ rājan devānāṃ bharatarṣabha 18,005.007e yad uvāca mahātejā divyacakṣuḥ pratāpavān 18,005.008a muniḥ purāṇaḥ kauravya pārāśaryo mahāvrataḥ 18,005.008c agādhabuddhiḥ sarvajño gatijñaḥ sarvakarmaṇām 18,005.008x*0022_01 tenoktaṃ karmaṇām ante praviśanti svikāṃ tanum 18,005.009a vasūn eva mahātejā bhīṣmaḥ prāpa mahādyutiḥ 18,005.009c aṣṭāv eva hi dṛśyante vasavo bharatarṣabha 18,005.010a bṛhaspatiṃ viveśātha droṇo hy aṅgirasāṃ varam 18,005.010c kṛtavarmā tu hārdikyaḥ praviveśa marudgaṇam 18,005.011a sanatkumāraṃ pradyumnaḥ praviveśa yathāgatam 18,005.011c dhṛtarāṣṭro dhaneśasya lokān prāpa durāsadān 18,005.012a dhṛtarāṣṭreṇa sahitā gāndhārī ca yaśasvinī 18,005.012c patnībhyāṃ sahitaḥ pāṇḍur mahendrasadanaṃ yayau 18,005.013a virāṭadrupadau cobhau dhṛṣṭaketuś ca pārthivaḥ 18,005.013c niśaṭhākrūrasāmbāś ca bhānuḥ kampo viḍūrathaḥ 18,005.014a bhūriśravāḥ śalaś caiva bhūriś ca pṛthivīpatiḥ 18,005.014c ugrasenas tathā kaṃso vasudevaś ca vīryavān 18,005.015a uttaraś ca saha bhrātrā śaṅkhena narapuṃgavaḥ 18,005.015c viśveṣāṃ devatānāṃ te viviśur narasattamāḥ 18,005.016a varcā nāma mahātejāḥ somaputraḥ pratāpavān 18,005.016c so 'bhimanyur nṛsiṃhasya phalgunasya suto 'bhavat 18,005.017a sa yuddhvā kṣatradharmeṇa yathā nānyaḥ pumān kva cit 18,005.017c viveśa somaṃ dharmātmā karmaṇo 'nte mahārathaḥ 18,005.018a āviveśa raviṃ karṇaḥ pitaraṃ puruṣarṣabha 18,005.018c dvāparaṃ śakuniḥ prāpa dhṛṣṭadyumnas tu pāvakam 18,005.019a dhṛtarāṣṭrātmajāḥ sarve yātudhānā balotkaṭāḥ 18,005.019c ṛddhimanto mahātmānaḥ śastrapūtā divaṃ gatāḥ 18,005.019e dharmam evāviśat kṣattā rājā caiva yudhiṣṭhiraḥ 18,005.020a ananto bhagavān devaḥ praviveśa rasātalam 18,005.020a*0023_01 **** **** rāmaḥ śeṣo bhujaṃgamaḥ 18,005.020a*0023_02 sa nāgo 'pi mahātejāḥ 18,005.020c pitāmahaniyogād dhi yo yogād gām adhārayat 18,005.020x*0024_01 yaḥ sa nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥ 18,005.020x*0024_02 tasyāṃśo vāsudevas tu karmaṇo 'nte viveśa ha 18,005.020x*0025_01 jagato 'nugrahārthāya vāsudevo jagadguruḥ 18,005.020x*0025_02 divam āsthāya divyena vapuṣāntarhitaḥ sthitaḥ 18,005.021a ṣoḍaśastrīsahasrāṇi vāsudevaparigrahaḥ 18,005.021c nyamajjanta sarasvatyāṃ kālena janamejaya 18,005.021d*0026_01 tatra tyaktvā śarīrāṇi divam āruruhuḥ punaḥ 18,005.021e tāś cāpy apsaraso bhūtvā vāsudevam upāgaman 18,005.022a hatās tasmin mahāyuddhe ye vīrās tu mahārathāḥ 18,005.022c ghaṭotkacādayaḥ sarve devān yakṣāṃś ca bhejire 18,005.023a duryodhanasahāyāś ca rākṣasāḥ parikīrtitāḥ 18,005.023c prāptās te kramaśo rājan sarvalokān anuttamān 18,005.023d*0027_01 te dānavān guhyakāṃś ca gandharvāṃś ca tathāviśan 18,005.023x*0028_01 śiśupāḷo rāvaṇo 'sau tayor gatim avāptavān 18,005.023x*0028_02 nikumbho nāma yas tv āsīd dānavo baḷadarpitaḥ 18,005.023x*0028_03 sṛgāḷavāsudevo 'bhūd vāsudevena pātitaḥ 18,005.023x*0028_04 jarāsaṃdhaḥ sa bhagavān bhīmasenena ghātitaḥ 18,005.023x*0028_05 kāḷanemis tu tatrāsīt kaṃso nāma mahāsuraḥ 18,005.023x*0028_06 vāsudevena nihataḥ krūrakarmā madotkaṭaḥ 18,005.023x*0028_07 kāḷakeyās tathā jaṅghāḥ saṃsaptakagaṇās tu te 18,005.023x*0028_08 nārāyaṇabaḷaṃ tac ca nṛpā ye ca mahābaḷāḥ 18,005.023x*0028_09 kaliṅgāḥ pārvatīyāś ca kāḷīkeyāḥ prakīrtitāḥ 18,005.023x*0028_10 lakṣmīṃ ca draupadīṃ viddhi gāndhārīṃ ditirūpiṇīm 18,005.023x*0028_11 aditiṃ ca priyāṃ devīṃ devakīṃ viddhi pārthiva 18,005.023x*0028_12 mahān vimardaḥ saṃjāto devānāṃ dānavaiḥ saha 18,005.023x*0028_13 martyaloke mahābhāga tato jitvā divaṃ gatāḥ 18,005.024a bhavanaṃ ca mahendrasya kuberasya ca dhīmataḥ 18,005.024c varuṇasya tathā lokān viviśuḥ puruṣarṣabhāḥ 18,005.025a etat te sarvam ākhyātaṃ vistareṇa mahādyute 18,005.025c kurūṇāṃ caritaṃ kṛtsnaṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata 18,005.026 sūta uvāca 18,005.026a etac chrutvā dvijaśreṣṭhāt sa rājā janamejayaḥ 18,005.026c vismito 'bhavad atyarthaṃ yajñakarmāntareṣv atha 18,005.027a tataḥ samāpayām āsuḥ karma tat tasya yājakāḥ 18,005.027c āstīkaś cābhavat prītaḥ parimokṣya bhujaṃgamān 18,005.028a tato dvijātīn sarvāṃs tān dakṣiṇābhir atoṣayat 18,005.028c pūjitāś cāpi te rājñā tato jagmur yathāgatam 18,005.029a visarjayitvā viprāṃs tān rājāpi janamejayaḥ 18,005.029b*0029_01 vyāsaśiṣyaprasādena parāṃ nirvṛtim āyayau 18,005.029c tatas takṣaśilāyāḥ sa punar āyād gajāhvayam 18,005.030a etat te sarvam ākhyātaṃ vaiśaṃpāyanakīrtitam 18,005.030c vyāsājñayā samākhyātaṃ sarpasatre nṛpasya ha 18,005.031a puṇyo 'yam itihāsākhyaḥ pavitraṃ cedam uttamam 18,005.031c kṛṣṇena muninā vipra niyataṃ satyavādinā 18,005.032a sarvajñena vidhijñena dharmajñānavatā satā 18,005.032c atīndriyeṇa śucinā tapasā bhāvitātmanā 18,005.033a aiśvarye vartatā caiva sāṃkhyayogavidā tathā 18,005.033c naikatantravibuddhena dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā 18,005.034a kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām 18,005.034c anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām 18,005.034x*0030_01 krīḍāṃ ca vāsudevasya devadevasya śārṅgiṇaḥ 18,005.034x*0030_02 viśveṣāṃ devabhāgānāṃ janmasāyujyam eva ca 18,005.034x*0031_01 kīrtitaṃ paramaṃ puṇyaṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā 18,005.035a ya idaṃ śrāvayed vidvān sadā parvaṇi parvaṇi 18,005.035c dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyāya gacchati 18,005.035x*0032_01 kārṣṇaṃ vedam imaṃ sarvaṃ śṛṇuyād yaḥ samāhitaḥ 18,005.035x*0032_02 brahmahatyākṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇād eva naśyati 18,005.036a yaś cedaṃ śrāvayec chrāddhe brāhmaṇān pādam antataḥ 18,005.036c akṣayyam annapānaṃ vai pitṝṃs tasyopatiṣṭhate 18,005.036x*0033_01 itihāsam imaṃ śrutvā puṇyaṃ satphalam aśnute 18,005.036x*0033_02 aputrayā ca śrotavyaṃ garbhiṇyā caiva yoṣitā 18,005.036x*0033_03 putraṃ vīraṃ janayati kanyāṃ vā rājabhāginīm 18,005.036x*0034_01 itihāsam imaṃ śrutvā nātra kāryā vicāraṇā 18,005.037a ahnā yad enaḥ kurute indriyair manasāpi vā 18,005.037c mahābhāratam ākhyāya paścāt saṃdhyāṃ pramucyate 18,005.037x*0035_01 yad rātrau kurute pāpaṃ brāhmaṇas tv indriyaiś caran 18,005.037x*0035_02 mahābhāratam ākhyāya pūrvāṃ saṃdhyāṃ pramucyate 18,005.037x*0035_03 bharatānāṃ mahaj janma mahābhāratam ucyate 18,005.037x*0035_04 niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate 18,005.037x*0036_01 aṣṭādaśapurāṇāni dharmaśāstrāṇi sarvaśaḥ 18,005.037x*0036_02 vedāḥ sāṅgās tathaikatra bhārataṃ caikataḥ sthitam 18,005.037x*0036_03 śrūyatāṃ siṃhanādo 'yam ṛṣes tasya mahātmanaḥ 18,005.037x*0036_04 aṣṭādaśapurāṇānāṃ kartur vedamahodadheḥ 18,005.037x*0037_01 tribhir varṣair mahat pūrvaṃ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ 18,005.037x*0037_02 akhilaṃ bhārataṃ cedaṃ cakāra bhagavān ṛṣiḥ 18,005.037x*0038_01 caturṇām api vedānāṃ trir āvartya tu yat phalam 18,005.037x*0038_02 tat phalaṃ samavāpnoti adhīyānaḥ sakṛn naraḥ 18,005.037x*0038_03 brahmahatyādipāpāni vilayaṃ yānti śṛṇvataḥ 18,005.037x*0038_04 saṃtānasukhakāmā yā śṛṇoti satataṃ satī 18,005.037x*0038_05 putraṃ vīraṃ janayati kanyāṃ ca rājabhāginīm 18,005.037x*0038_06 itihāsam imaṃ śrutvā nātra kāryā vicāraṇā 18,005.037x*0039_01 ākarṇya bhaktyā satataṃ jayākhyaṃ bhārataṃ mahat 18,005.037x*0039_02 śrīś ca kīrtis tathā vidyā bhavanti sahitāḥ sadā 18,005.038a dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha 18,005.038b*0040_01 tasya sidhyati tat sarvaṃ śravaṇāt paṭhanād iha 18,005.038c yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na tat kva cit 18,005.038x@001_0001 bhāratasya tu vaktāraṃ brahmarṣiś ca mahāguruḥ 18,005.038x*0041_01 vācyate yatra satataṃ jayākhyaṃ bhārataṃ mahat 18,005.038x*0041_02 śrīś ca kīrtiś ca vidyā ca bhavanti muditāḥ sadā 18,005.038x*0042_01 putrapautrābhivṛddhiś ca kalyāṇāni bhavanti ca 18,005.038x*0043_01 bhāratasya tu vaktāraṃ śrotāraṃ lekhakaṃ surāḥ 18,005.038x*0043_02 pūjayanty atisaṃhṛṣṭāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ 18,005.038x*0043_03 mahābhāratavaktāraṃ nārcayantīha ye narāḥ 18,005.038x*0043_04 teṣāṃ sarvakriyāhānir bhaved devāḥ śapanti ca 18,005.038x*0044_01 dharmaś ca caratāṃ nṛṇām 18,005.038x@001_0002 vaiśaṃpāyanam āropya svarṇabhadrāsanaṃ tadā 18,005.038x@001_0003 janamejayādyā rājāna āstikādyā dvijātayaḥ 18,005.038x@001_0004 dharmadattādivaiśyāś ca somyavaṃśyādiśūdrakāḥ 18,005.038x@001_0005 prayutaṃ cāyutaṃ ceti sahasraṃ śatam ity api 18,005.038x@001_0006 daśakaṃ ceti niṣkāṇām ānarcus taṃ mahāgurum 18,005.038x@001_0007 niṣkāṇāṃ daśakaṃ dattvā mṛtaputro 'mṛtaprajaḥ 18,005.038x@001_0008 kuṣṭhādivyādhiyuktaś ca śataṃ dattvā nirāmayaḥ 18,005.038x@001_0009 sahasradānāt saṃtānahīnaḥ saṃtānaputravān 18,005.038x@001_0010 āyur ārogyam aiśvaryaṃ bhejus te 'nnaṃ ca putrakān 18,005.038x@001_0011 ayutasya tu dānena prayutasya tu dānataḥ 18,005.038x@001_0012 jīvaiśvaraikyavijñāne mahāvākyodbhave tadā 18,005.038x@001_0013 caturṣv api ca vedeṣu sāravat kathite dṛḍhā 18,005.038x@001_0014 buddhir āsīc ca tasyaiva pūjayā ca munes tadā 18,005.038x@001_0015 suvarṇaṃ rajataṃ ratnaṃ sarvāṇy ābharaṇāni ca 18,005.038x@001_0016 sarvopakaraṇair yuktaṃ nidhinikṣepasaṃyutam 18,005.038x@001_0017 iṣṭakābhittisaṃyuktam agnibādhādivarjitam 18,005.038x@001_0018 devapūjāgnihotrādipāṭhārthagṛhasaṃyutam 18,005.038x@001_0019 sāntarbahiḥsaṃvaraṇaṃ saprasādaṃ sagogṛham 18,005.038x@001_0020 vyaṣṭyā samaṣṭyā vā dadyāt svargārohaṇaparvaṇi 18,005.038x@001_0021 nivṛttikāmenaccaki (sic) punarjanma na vidyate 18,005.038x@001_0022 sakāmaś ced brahmakalpaṃ sukhaṃ brahmagṛhe vaset 18,005.038x@001_0023 purāṇamukhato yasmād vedāntajñānam āpyate 18,005.038x@001_0024 sahe na (sic) gurur ākhyātas tatpūjā hīśapūjanam 18,005.038x@001_0025 bhāratasya tu vaktāraṃ śrotāraṃ lekhakāṃs tathā 18,005.038x@001_0026 prapūjayanti saṃhṛṣṭāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ 18,005.038x@001_0027 mahābhāratavaktāraṃ nārcayantīha ye narāḥ 18,005.038x@001_0028 teṣāṃ sarvakriyāhānir bhaved devāḥ śapanti ca 18,005.039a jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo bhūtim icchatā 18,005.039c rājñā rājasutaiś cāpi garbhiṇyā caiva yoṣitā 18,005.039x*0045_01 yad yad iṣṭatamaṃ kāmaṃ labhate śraddhayānvitaḥ 18,005.039x*0045_02 śṛṇuyān mudito bhūtvā āstiko buddhisaṃyutaḥ 18,005.039x*0046_01 mahābhāratam ākhyānaṃ śrotavyam anasūyayā 18,005.039x*0047_01 apy ekavāraśravaṇād brahmahatyā vinaśyati 18,005.039x*0047_02 bhaktyā dvivāraśravaṇād aśvamedhaphalaṃ labhet 18,005.039x*0047_03 trivāraśravaṇād bhaktyā paṭhanād vā tathaiva ca 18,005.039x*0047_04 punarāvṛttirahitāṃ labhed brahmagatiṃ śubhām 18,005.039x*0048_01 mahābhāratam ākhyānaṃ yad gṛhe pūjitaṃ bhavet 18,005.039x*0048_02 vase[ta] tatra vibudhā devo nārāyaṇaḥ svayam 18,005.039x*0048_03 vāsudevo vasaty atra puṇḍarīkāyatekṣaṇaḥ 18,005.039x*0049_01 vāsudevaṃ smaran vidvān puṇḍarīkāyatekṣaṇam 18,005.040a svargakāmo labhet svargaṃ jayakāmo labhej jayam 18,005.040c garbhiṇī labhate putraṃ kanyāṃ vā bahubhāginīm 18,005.041a anāgataṃ tribhir varṣaiḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ 18,005.041c saṃdarbhaṃ bhāratasyāsya kṛtavān dharmakāmyayā 18,005.041x*0050_01 ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi cakārānyāṃ sa saṃhitām 18,005.041x*0050_02 triṃśacchatasahasrāṇi devaloke pratiṣṭhitam 18,005.041x*0050_03 pitrye pañcadaśa jñeyaṃ nāgayakṣe caturdaśa 18,005.041x*0050_04 ekaṃ śatasahasraṃ tu mānuṣeṣu prabhāṣitam 18,005.042a nārado 'śrāvayad devān asito devalaḥ pitṝn 18,005.042c rakṣo yakṣāñ śuko martyān vaiśaṃpāyana eva tu 18,005.042d*0051_01 gandharvayakṣarakṣāṃsi śrāvayām āsa vai śukaḥ 18,005.042d*0051_02 ekaṃ śatasahasraṃ ca vaiśaṃpāyana uktavān 18,005.043a itihāsam imaṃ puṇyaṃ mahārthaṃ vedasaṃmitam 18,005.043c śrāvayed yas tu varṇāṃs trīn kṛtvā brāhmaṇam agrataḥ 18,005.043x*0052_01 sarvapāpaviśuddhātmā śucis tadgatamānasaḥ 18,005.043x*0052_02 iha kīrtiṃ mahat prāpya bhogavān sukham aśnute 18,005.043x*0052_03 vyāsaprasādena punaḥ svargalokaṃ sa gacchati 18,005.043x*0052_04 etad viditvā sarvaṃ tu sarvavedārthavid bhavet 18,005.043x*0052_05 pūjanīyaś ca satataṃ mānanīyo bhaved dvijaḥ 18,005.043x*0053_01 vyāso hi bhagavān viṣṇuḥ paramātmā sanātanaḥ 18,005.043x*0054_01 samāpte parvaṇi tathā svargārohaṇike nṛpa 18,005.043x*0054_02 saṃpūjya vācikaṃ vastrair bhojayed brāhmaṇaṃ tathā 18,005.043x*0055_01 vidyā * * * * dyābhyo dharmebhyo dharmadhāriṇe 18,005.043x*0055_02 devebhyo vāsudevāya varṇyāyāsmin namo namaḥ 18,005.043x@002_0001 itihāsam imaṃ puṇyaṃ ye śṛṇvanti narottamāḥ 18,005.043x@002_0002 teṣāṃ vāsāya nirdiṣṭāḥ svargalokāḥ sanātanāḥ 18,005.043x@002_0003 likhyate yena satataṃ mahābhāratam āditaḥ 18,005.043x@002_0004 sa sarvajñaḥ sa vāgmī ca svargabhāk ca na saṃśayaḥ 18,005.043x@002_0005 *varadam itihāsaṃ ye paṭhantīha bhaktyā 18,005.043x@002_0006 sakalasuravariṣṭhaiḥ pūjyamānā bhavanti 18,005.043x@002_0007 munivarakṛtam etad bhāratākhyaṃ supūjyaṃ 18,005.043x@002_0008 punar api suralokān na cyavante munīndrāḥ 18,005.043x@002_0009 etad bhāratavaktṝṇāṃ śrotṝṇāṃ caiva sarvadā 18,005.043x@002_0010 bhavet prasanno bhagavān maṅgalaṃ ca punaḥ punaḥ 18,005.043x@002_0011 etad bhāratam ākarṇya naimiśe[ṣe]yā maharṣayaḥ 18,005.043x@002_0012 śaunakādyās tadā sarve prahṛṣṭamanaso 'bhavan 18,005.043x@002_0013 tatratyā brāhmaṇāḥ sarve sūtaṃ paurāṇikottamam 18,005.043x@002_0014 pūjayām āsur atyantaṃ bhāṣaṇāśleṣaṇādibhiḥ 18,005.043x@002_0015 tataḥ pradakṣiṇīkṛtya munimaṇḍalam ādarāt 18,005.043x@002_0016 svasti gobrāhmaṇebhyo 'stu dvijānāṃ purato 'vadan 18,005.043x@002_0017 yajñakarmāntare tv etac chrutvā bhāratam āditaḥ 18,005.043x@002_0018 samyag uktaṃ samyag uktam ity ūcus te maharṣayaḥ 18,005.043x@002_0019 śrutvā tv idaṃ bhāratam etad agryaṃ 18,005.043x@002_0020 yajñasya madhye dvijapuṃgavās te 18,005.043x@002_0021 taṃ pūjya vipraṃ vidhivat samāpya 18,005.043x@002_0022 svaṃ svaṃ gṛhāṃś ca prayayuḥ prahṛṣṭāḥ 18,005.044a sa naraḥ pāpanirmuktaḥ kīrtiṃ prāpyeha śaunaka 18,005.044c gacchet paramikāṃ siddhim atra me nāsti saṃśayaḥ 18,005.045a bhāratādhyayanāt puṇyād api pādam adhīyataḥ 18,005.045c śraddadhānasya pūyante sarvapāpāny aśeṣataḥ 18,005.046a maharṣir bhagavān vyāsaḥ kṛtvemāṃ saṃhitāṃ purā 18,005.046c ślokaiś caturbhir bhagavān putram adhyāpayac chukam 18,005.046d*0056_01 śraddhayā parayā bhaktyā śrāvyate cāpi yena tu 18,005.046d*0056_02 ya imāṃ saṃhitāṃ puṇyāṃ putram adhyāpayac chukam 18,005.047a mātāpitṛsahasrāṇi putradāraśatāni ca 18,005.047c saṃsāreṣv anubhūtāni yānti yāsyanti cāpare 18,005.048a harṣasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca 18,005.048c divase divase mūḍham āviśanti na paṇḍitam 18,005.049a ūrdhvabāhur viraumy eṣa na ca kaś cic chṛṇoti me 18,005.049c dharmād arthaś ca kāmaś ca sa kimarthaṃ na sevyate 18,005.050a na jātu kāmān na bhayān na lobhād; dharmaṃ tyajej jīvitasyāpi hetoḥ 18,005.050c nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tv anitye; jīvo nityo hetur asya tv anityaḥ 18,005.051a imāṃ bhāratasāvitrīṃ prātar utthāya yaḥ paṭhet 18,005.051c sa bhārataphalaṃ prāpya paraṃ brahmādhigacchati 18,005.052a yathā samudro bhagavān yathā ca himavān giriḥ 18,005.052c khyātāv ubhau ratnanidhī tathā bhāratam ucyate 18,005.052x*0057_01 kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ śrāvayitvārtham aśnute 18,005.052x*0058_01 bhrūṇahatyākṛtaṃ pāpaṃ jahyāc cāpi na saṃśayaḥ 18,005.053a mahābhāratam ākhyānaṃ yaḥ paṭhet susamāhitaḥ 18,005.053c sa gacchet paramāṃ siddhim iti me nāsti saṃśayaḥ 18,005.053x*0059_01 dānāni dadyād vividhāni prītaye paramātmane 18,005.053x*0059_02 yasya yasya phalaprāptau vāñchā syāt tad vidhīyate 18,005.053x@003_0001 tribhir varṣair dharmakāmaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ 18,005.053x@003_0002 cakāra pāvanaṃ viprā itihāsaṃ vimuktidam 18,005.053x@003_0003 bhāratasya padaikena gaṅgāyā darśanena ca 18,005.053x@003_0004 viṣṇoḥ smaraṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate 18,005.053x@003_0005 aśvamedhasahasreṇa vājapeyaśatena ca 18,005.053x@003_0006 pākasaṃsthāditaḥ saṃsthāḥ somasaṃsthāś ca kurvatām 18,005.053x@003_0007 tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ bhārataśravaṇe bhavet 18,005.053x@003_0008 bhuṅkte viprāyute caiva yaś ca gacchet sarasvatīm 18,005.053x@003_0009 lakṣair aṣṭādaśair devyā japahomaśatais tathā 18,005.053x@003_0010 vedasyāntaṃ ca paṭhatāṃ tat puṇyaṃ bhārataśravāt 18,005.053x@003_0011 tena dattāni dānāni tena taptaṃ mahat tapaḥ 18,005.053x@003_0012 tena vai lakṣadhā japtaṃ kṛtaṃ tīrthāvagāhanam 18,005.053x@003_0013 śrutaṃ tu bhārataṃ yena kṛtakṛtyena dhīmatā 18,005.053x@003_0014 ādimadhyāvasānena śraddadhānena vai tathā 18,005.053x@003_0015 gobhūhiraṇyadānāni tena dattāni nityaśaḥ 18,005.053x@003_0016 dhenūnāṃ śatadānāni parvatānāṃ tathaiva ca 18,005.053x@003_0017 lokadānaṃ tathā dattaṃ brahmāṇḍasya ca saṃtatiḥ 18,005.053x@003_0018 kṛtā dattaṃ bhavet tena śrutaṃ yenaitad uttamam 18,005.053x@003_0019 śrutvā jayaṃ cetihāsaṃ dvijāya 18,005.053x@003_0020 śuśrūṣave sānubhaktyā ca dadyāt 18,005.053x@003_0021 śubhātapatraṃ bhūmigokāñcanāni 18,005.053x@003_0022 gṛhāṇi vastrāṇi śubhāṃ sarasvatīm 18,005.053x@003_0023 tripūruṣeṇa viditas triṣu śuklas tathā dvijaḥ 18,005.053x@003_0024 sādhuḥ sadācāraratas tasmād vai śṛṇuyāj jayam 18,005.053x@003_0025 viṣṇur hy ayaṃ yasya dehe vased bhārata bhāratī 18,005.053x@003_0026 nāviṣṇuś ca paṭhed etan nāviṣṇuḥ śṛṇuyād api 18,005.053x@003_0027 śrutismṛtipurāṇāni jayamaṅgalabhāratī 18,005.053x@003_0028 satkulād eva śṛṇuyān na hīnāc ca kulāt kva cit 18,005.053x@003_0029 tasmāt sadācāraratāt satkulīnād bahuśrutāt 18,005.053x@003_0030 śṛṇuyād bhārataṃ nityaṃ vaṃśadvayaparīkṣitāt 18,005.053x@003_0031 asya śāstrasya kavayo na samarthā viśeṣaṇe 18,005.053x@003_0032 sādhor iva gṛhasthasya śeṣās traya ivāśramāḥ 18,005.053x@003_0033 upadeṣṭā bhaved viṣṇuḥ śrotā caiva śrutaṃ tathā 18,005.053x@003_0034 api pātakinaṃ tasmāt punāty eṣa śruto jayaḥ 18,005.053x@003_0035 mahāpāpāni pāpāni jātibhraṃśakarāṇi ca 18,005.053x@003_0036 mālinyasaṃkarāṇy atra kāraṇāni tu yāni tu 18,005.053x@003_0037 tāni saṃśodhayed enat kṛtsnaṃ śṛṇvan hi bhāratam 18,005.053x@003_0038 sarvamaṅgalalābhaś ca sarvasaṃpatsamāgamaḥ 18,005.053x@003_0039 putralābho mitralābhaḥ kāmalābhas tathaiva ca 18,005.053x@003_0040 rājyalābhaḥ paśulābho mahālābhas tathaiva ca 18,005.053x@003_0041 jāyate dharmalābhaś ca bhārataṃ śṛṇvataḥ sadā 18,005.053x@003_0042 sarvadā maṅgalaṃ teṣāṃ nāsti teṣām amaṅgalam 18,005.053x@003_0043 jayamaṅgalahomāś ca śāntayaḥ pauṣṭikāni ca 18,005.053x@003_0044 bhārataśravaṇād eva suśubhāni bhavanty uta 18,005.053x@003_0045 yeṣāṃ hṛdi hṛṣīkeśaḥ kaṇṭhe bhāratam eva ca 18,005.053x@003_0046 dhanyās te mānavā loke kṛtakṛtyā na saṃśayaḥ 18,005.053x@003_0047 na hy evākṛtapuṇyānāṃ bhārataṃ bhavati priyam 18,005.053x@003_0048 bhārataṃ bhavane yeṣāṃ na te śocyāḥ kṛtākṛte 18,005.053x@003_0049 jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo jayam icchatā 18,005.053x@003_0050 vipreṇa rājñā vaiśyena śūdreṇa ca yatātmanā 18,005.053x@003_0051 kurukṣetre bhaved dattaṃ snātaṃ snātaṃ supuṣkare 18,005.053x@003_0052 taptaṃ himādrau kāleṣu śrutaṃ yeneha bhāratam 18,005.053x@003_0053 jñātiśraiṣṭhyaṃ kulaśraiṣṭhyaṃ varṇaśraiṣṭhyaṃ tathaiva ca 18,005.053x@003_0054 dharmamaṅgalalābhaṃ ca śrutvaitat prāpnuyān naraḥ 18,005.053x@003_0055 bhāti sarveṣu vedeṣu ratiḥ sarvatra jantuṣu 18,005.053x@003_0056 taraṇaṃ sarvapāpānāṃ tena bhāratam ucyate 18,005.054a dvaipāyanoṣṭhapuṭaniḥsṛtam aprameyaṃ; puṇyaṃ pavitram atha pāpaharaṃ śivaṃ ca 18,005.054c yo bhārataṃ samadhigacchati vācyamānaṃ; kiṃ tasya puṣkarajalair abhiṣecanena 18,005.054x*0060_01 yo gośataṃ kanakaśṛṅgamayaṃ dadāti 18,005.054x*0060_02 viprāya vedaviduṣe subahuśrutāya 18,005.054x*0060_03 puṇyāṃ ca bhāratakathāṃ satataṃ śṛṇoti 18,005.054x*0060_04 tulyaṃ phalaṃ bhavati tasya ca tasya caiva 18,005.054x*0061_01 pārāśaryavacaḥsarojam amalaṃ gītārthagandhotkaṭam 18,005.054x*0061_02 nānākhyānakakesaraṃ harikathāsaṃbodhanābodhitam 18,005.054x*0061_03 loke sajjanaṣaṭpadair aharahaḥ pepīyamānaṃ mudā 18,005.054x*0061_04 bhūyād bhāratapaṅkajaṃ kalimalapradhvaṃsi naḥ śreyase 18,005.054x*0061_05 yaḥ sarvaguṇasaṃpannaḥ sarvadoṣavivarjitaḥ 18,005.054x*0061_06 prīyatāṃ prītaye bāḷaṃ bhagavān me paraḥ suhṛt 18,005.054x*0061_07 yasya haste gadācakre garuḍo yasya vāhanam 18,005.054x*0061_08 śaṅkhaḥ karatale yasya sa me viṣṇuḥ prasīdatu 18,005.054x*0062_01 purāṇavācako bhaktyā pūjanīyaḥ prayatnataḥ 18,005.054x*0062_02 vastrālaṃ * * * * * * * * * * sarvadā 18,005.054x*0062_03 ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā 18,005.054x*0062_04 cakṣur unmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ