1355. Catudvāramidaṃ nagaraṃ āyasaṃ 1- pākāraṃ, Oruddha pati2-ruddhosmiṃ kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā. 1356. Sabbe apihitā dvārā oruddhosmiṃ yathā dvijo, 3- Kimādhikaraṇaṃ 4- yakkha cakkāhinihato ahaṃ. 1357. Laddhā satasahassāni atirekāni visati, Anukampakānaṃ ñātinaṃ vacanaṃ samma nākari. 1358. Laṅghiṃ samuddaṃ pakkhandi sāgaraṃ appasiddhikaṃ. Catubbhi 5- aṭṭhajjhagamā aṭṭhāhipi soḷasa, Soḷasāhi ca khattiṃsā 6- atricchaṃ 7- cakkamāsado; Icchāhatassa posassa cakkaṃ bhamati matthake. 1359. Upari visālā duppurā icchā visaṭagāmini, Ye ca taṃ anugijhanti te honti cakkadhārino. 1360. Bahuṃ bhaṇḍaṃ 8- apahāya 9- maggaṃ appaṭivekkhiya, Yesaṃ cetaṃ asaṅkhātaṃ 10- te honti cakkadhārino. [PTS Page 005] [\q 5/] 1361. Kammaṃ samekkhe vipulañca bhogaṃ Icchā naṃ seveyya 11- anatthasaṃhitaṃ. Kareyya vākyaṃ anukampakānaṃ Taṃ tādisaṃ nātivatteyya cakkaṃ. [PTS Page 006] [\q 6/] 1362. Kiva 12- ciraṃ nu me yakkha cakkaṃ sirasi ṭhassati, Kati vassasahassāni taṃ tādisaṃ nātivatteyya cakkaṃ. 1363. Atisāro accasaro mittavinda suṇohi me, Cakkaṃ te siramāviddhaṃ na taṃ jīvaṃ pamokkhasīti. 1. Catudvārajātakaṃ. [PTS Page 009] [\q 9/] 1364. Kaṇhovatāyaṃ puriso kaṇhaṃ bhuñjati bhojanaṃ, Kaṇhovatāyaṃ bhumippadesasmiṃ mayhaṃ mananaso piyo. 1. Āsayaṃ - machasaṃ 2. Paṭi - machasaṃ, syā 3. Dijo - machasaṃ, syā 4. Kimadhi - machasaṃ 5. Catūhi - a. 6. Dvattiṃsa - machasaṃ 7. Atricchaṃ - machasaṃ 8. Bahukhaṇḍaṃ - machasaṃ, syā 9. Avahāya - machasaṃ, cimu. 10. Asaṅkhakhātā - machasaṃ 11. Seve - machasaṃ 12. Kiṃva - machasaṃ [BJT Page 350] [\x 350/] 1365. Na kaṇho tacasā hoti antosāro brāhmaṇo Yasmiṃ pāpāni kammāni sace kaṇho sujampati. [PTS Page 010] [\q 10/] 1366. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, Varaṃ brāhmaṇa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi. 1367. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, Sunikkodhaṃ 1- suniddosaṃ nillobhaṃ vuttimattano. Nisnehamabhikaṅkhāmi ete me caturo vare. 1368. Ninnu kodhe ca dose vā lobhe senaheva brāhmaṇa, Ādinavaṃ sampassi 2- taṃ me akkhāhi pucchito. [PTS Page 011] [\q 11/] 1369. Appo hutvā bahu hoti vaḍḍhate so akhantijo, Āsaṅgi bahupāyāso tasmā kodhaṃ na rocaye. 1370. Duṭṭhassa pharusā vācā parāmāso anantarā, Tato pāṇi tato daṇḍo satthassa paramā gati 3- Dosā kodhasamuṭṭhāno tasmā dosaṃ na rocaye. 1371. Alopasahasākārā nikati vañcanāni ca, Dissanti lobhadhammesu tasmā lobhaṃ na rocaye. 1372. Senaha saṅgathitā ganthā 4- senti manomayā puthu, Te bhusaṃ upatāpenti tasmā snehaṃ na rocaye. [PTS Page 013] [\q 13/] 1373. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, Varaṃ brāhmaṇa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi. [PTS Page 014] [\q 14/] 1374. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, Araññe me viharato nicaṃ ekavihārino. Ābādhā mā uppajjeyyuṃ antarāyakarā bhusā. 1375. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subāsite, Varaṃ brahmaṇa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi. [PTS Page 014] [\q 14/] 1376. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara Na mano vā sariraṃ vā maṅkate sakka kassaci Kadāvi apahaññetha etaṃ sakka varaṃ vareti. 2. Kaṇhajātakaṃ. 1. Sunikodhaṃ - machasaṃ 2. Ādinavaṃ sampassi - machasaṃ 3. Parāmasati - machasaṃ, syā 4. Saṅgatthitā - syā. [BJT Page 352] [\x 352/] 1377. Yo kopaneyye na karoti kopaṃ, Na kujjhati sappuriso kadāci, Kuddhopi yo nāvikarāti loke. Taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu loke. 1378. Ūnodaro 2- yo sahate jighacchaṃ Danto tapassi 3- mitapānabhojano, Āhārahetu na kāroti pāpaṃ Taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu loke. 1379. Khiḍḍaṃ ratiṃ vippajahitva 4- sabbaṃ Na cālikaṃ bhāsati kiñci loke, Vibhusanaṭṭhānā virato methunasmā Taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu loke. 1380. Pariggahaṃ lohadhammañca sabbaṃ Yo ce pariññāya paribbajeti, Dantaṃ ṭhitattaṃ amamaṃ nirāsaṃ Taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu loke. 1381. Pucchāma kattāraṃ anomapaññaṃ Gāthāsu no viggaho atthi jato, Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni Tayajja kaṅkhaṃ vitaremu sabbe. 1382. Ye paṇḍitā atthadassā bhavanti Bhāsanti te yoniso tattha kāle, Kathaṃ nu gāthānaṃ 5- abhāsitānaṃ atthaṃ nayeyyuṃ kusalā janinda. 1383. Kathaṃ bhave bhāsati nāgarājā Kathaṃ pana garuḷo venateyyo, 6- Gandhabbarājā pana kiṃ vadeti Kathaṃ pana kurunaṃ rājaseṭṭho. 1384. Khantiṃ bhatva bhāsati nāgarājā Appahāraṃ garuḷo venateyyo gandhabbarājā rativippahānaṃ Akiñcanaṃ kurunaṃ rājaseṭṭhā'ti. + 1385. Sabbāni etāni subhāsitāni Nahettha dubbhāsitamatthi kiñci, Yasmiñca etāni patiṭṭhitāni Arāva nābhyā 7- susamohitāni, Catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṃ Taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu loke. 1. Samaṇamāhu - machasaṃ, syā 2. Onodaro - syā 3. Tapisaṃ - machasaṃ 4. Vippajahitvāna - machasaṃ, syā 5. Kathānaṃ - machasaṃ, syā 6. Garuḷo pana venateyye kimāha - machasaṃ, syā 7. Nabhyā - machasaṃ, syā + ayaṃ gāthā muddita jātakapāḷiyaṃ natthi. [BJT Page 354] [\x 354/] 1386. Tuvaṃ 1- seṭṭho tvamanuttarosi Tvaṃ dhammagu dhammavidu sumedho Paññāya pañhaṃ samadhiggahetvā, Acchecchi dhīro vicikicchitāni Acchecchi 2- kaṅkhaṃ vivikicchitāni Cundo yathā nāgadantaṃ kharena. 1387. Niluppalāhaṃ vimalaṃ anāgaghaṃ Vatthaṃ imaṃ 3- dhumasamānavaṇṇaṃ, Pañcassa veyyākaraṇena tuṭṭho Dadāmi te dhammapujāya dhīra. 1388. Suṇṇamālaṃ satapattathulalaṃ 4- Sakesaraṃ ratanasabhassamaṇaḍitaṃ Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho Dadāmi te dhammapujāya dhīra. 1389. Maṇiṃ anagghaṃ ruciraṃ pabhassaraṃ, Kaṇṭhāvasattaṃ maṇibhusitaṃ me, Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho Dadāmi te dhammapujāya dhīra. 1390. Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ Ājaññayutte ca rathe dasa ime, Pañahassa veyyākaraṇena tuṭṭho Dadāmi te gāmavarāni soḷasāti. 3. Catuposathikajātakaṃ. + [PTS Page 017] [\q 17/] 1391. Bahussuto sutadhammosi saṅkha Diṭṭhā tayā samaṇabrāhmaṇā ca, Athakkhaṇe dassayase vilāpaṃ Aññonu ko te paṭimantako mayā. [PTS Page 018] [\q 18/] 1392. Subbhu subhā suppaṭimuttakambu Paggayha sovaṇṇamayāya 5- pātiyā, 6- Bhuñajassu bhattaṃ iti maṃ vadeti Saddhā 7- cittā tamhaṃ noti brūmi. 1. Tuvaṃ hi - machasaṃ, syā 2. Acchejji - machasaṃ, syā 3. Phullikaṃ - machasaṃ, syā + vidhurajātake - puṇṇakajātaketipi vadanti. 5. Sovaṇṇamayā - machasaṃ 6. Pāṭiyā - syā 7. Tadā - machasaṃ [BJT Page 356] [\x 356/] 1393. Etādisaṃ brāhmaṇa disva 1- yakkhaṃ Succheyya poso sukhamāsasāno 2- Uṭṭhehi taṃ pañajalikāhi puccha 3- Devinusi tvaṃ uda mānusī nu. [PTS Page 019] [\q 19/] 1394. Yaṃ tvaṃ sukhenābhisamekkhase maṃ Bhuñajassu bhattaṃ iti maṃ vadesi, Pucchāmi taṃ nāri mahānubhave 4- Devinusi tvaṃ uda mānusi nu. 1395. Devi ahaṃ saṅkha mahānubhāvā Idhāgatā sāgaravārimajjhe, Anukampikā no ca paduṭṭhacittā Tameva atthāya idhāgatosmi. 1396. Idhannapānaṃ sayanāsanañca Yānāni nānā vividhāni saṅkha, Sabbassa tyāhaṃ paṭipādayāmi Yaṃ kiñci tuyhaṃ manasābhipatthitaṃ. 1397. Yaṃ kiñci yiṭṭhaṃva hutaṃ va mayhaṃ Sabbassa no issarā tvaṃ sugatte, Sussoṇi subbhu suvilākamajjhe Kissa me kammassa ayaṃ vipāko. [PTS Page 020] [\q 20/] 1398. Ghamme pathe brāhmaṇa ekabhikkhuṃ Ugghaṭṭapādaṃ tasitaṃ kilantaṃ, Paṭipādayi saṅkha upāhanāhi Sā dakkhiṇā kāmaduhā tavajja. 1399. Sā hotu nāvā phalakuppantā Anavassutā erakavātayuttā, Aññassa yānassa na hettha bhumi Ajjeva maṃ molinaṃ pāpayassu. [PTS Page 021] [\q 21/] 1340. Sā tattha cittā 5- sumanā patitā Nāvaṃ sucittaṃ abhinimmiṇitvā, Ādāya saṅkhaṃ purisena saddhiṃ Upānayi nagaraṃ sādhu ramma'nti. 4. Saṅkhajātakaṃ. 1. Disvāna vi - machasaṃ, syā 2. Māsasamāno - machasaṃ, māsisāno - si 3. Pucchā - machasaṃ 4. Mahānubhāvena - machasaṃ 5. Tuṭṭhavittā - machasaṃ, syā. [PTS Page 024] [\q 24/] [BJT Page 358] [\x 358/] 1401. Yo te imaṃ visālakkhi piyaṃ sammillabhāsiniṃ 1, Ādāya balā gaccheyya kinnu kayirāsi brāhmaṇa. 1402. Uppajja 2- me na mucceyya na me mucceyya 3jivato Rajaṃva vipulā vuṭṭhi khippameva nivāraye. [PTS Page 025] [\q 25/] 1403. Yannu pubbe vikatthittho 4- balamhi ca apassito, Svājja 5- tuṇhikakodāni 6- saṅghāṭiṃ sibbamacchasi. 1404. Uppajja me na mucceyya na me mucceyya jivato Rajaṃva vipulā vuṭṭhi khippameva nivārayi. 1405. Kinne uppajji no mucci 7- kinne no mucci jivato, Rajaṃva vipulā vuṭṭhi katamaṃ tvaṃ nivārayī. [PTS Page 026] [\q 26/] 1406. Yamhi jāte na passati ajāte sādhu passati, So me uppajjati no mucci kodho dummedhagocaro. 1407. Yena jātena nandanti amittā dukkhamesino, So me uppajjati no mucci kodho dummedhagocaro. 1408. Yasmiñca jayamānasmiṃ sadatthaṃ nāvakhujjhati. , So me uppajjati no mucci kodho dummedhagocaro. 1409. Yenāhibhuto kusalaṃ jahāti Parakkare vipulañcāpi atthaṃ, Sa bhimaseno balavā pamaddi Kodho mahārāja na me amuccatha. 1410. Kaṭṭhasmiṃ manthamānasmiṃ pāvako nāma jāyati, Tameva kaṭṭhaṃ ḍahati yasmā so jāyate gini. 1. Samahita bhāsiniṃ - machasaṃ, saṃsilabhāsani - syā 2. Uppajje rā uppajji - machasaṃ, syā. 3. Muñceyya - machasaṃ, syā 4. Vikatthito - machasaṃ, syā 5. Svajja - machasaṃ 6. Tuṇhitato - machasaṃ 7. Muñcittha - machasaṃ, syā. [BJT Page 360] [\x 360/] 1411. Evaṃ mandassa posassa bālassa avijānato Sārambhā jāyate kodho sopi teneva ḍahayhati. 1- 1412. Aggiva tiṇakaṭṭhasmiṃ kodho pavaḍḍhati, Nihiyati tassa yaso kāḷapakkheva candimā. 1413. Anindho 2- dhumaketuva kodho yassupasammati, Āpurati tassa yaso sukkapakkheva candimāti. 4. Cullabodhijātakaṃ. [PTS Page 031] [\q 31/] 1414. Santāhamevāhaṃ pasannacitto Puññatthiko acariṃ 3- brahmacariyaṃ Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamayidaṃ 4- Vassāni paññāsa samādhikāni Akāmako vāpi ahaṃ carāmi Etena saccena suvatthi Hataṃ visaṃ jivatu yaññadatto. [PTS Page 032] [\q 32/] 1415. Yasmā dānaṃ nābhinandiṃ kadāci . Disvānāhaṃati atithiṃ vāsakāle, Nacāpi me appiyataṃ aveduṃ Bahussutā samaṇā brahmanā ca 5- Akāmako vā hi ahaṃ dadāmi, E tena saccena savatthi hotu Hataṃ visaṃ jivatu yaññadatto. 1416. Āsiviso tāta pahutatejo 6- Yo taṃ adaṃsi 7- khilarā 8- udicca tasmiñca me appiyatāya ajja, Pitarañca te natthi koci viseso E tena saccena savatthi hotu Hataṃ visaṃ jivatu yaññadatto. [PTS Page 033] [\q 33/] 1417. Santā dantā yeva paribbajanti Aññatra kaṇhā anakāmarūpā, Dipāyana kissa jigucchamāno Akāmako carasi brahmacariyaṃ. 1. Dahati - machasaṃ, syā dayhati - machasaṃ, syā 2. Aniḍo - machasaṃ, syā 3. Ācari - machasaṃ, syā 4. Mamedaṃ - machasaṃ 5. Samaṇabrāhmaṇa - machasaṃ 6. Bahutta - machasaṃ 7. Adhasi - syā adasi - machasaṃ 8. Khilārā - machasaṃ [BJT Page 362] [\x 362/] 1418. Saddhāya nikkhamma punaṃ 1- nivatto So eḷamugova balo2- vatāyaṃ, Etassa vādassa jigucchamano Akāmako carāmi brahmacariyaṃ Viññappasatthañca 3- satañca ṭhānaṃ Evampahaṃ puññakāro bhavāmi. [PTS Page 034] [\q 34/] 1419. Samaṇe tuvaṃ brāhmaṇe addhike ca Santappayāsi antapānena bhikkhaṃ, Opānabhūtaṃ ca gharaṃ tavayidaṃ Annena pānena upetarūpaṃ Atha kissa vādassa jigucchamano Akāmako dānamimaṃ dadāsi. 1420. Pitaro ca me āsuṃ pitāmahā ca Saddhā ahu 4 dānapati vadañña Taṃ kullavantaṃ 5- anuvattamāno, Māhaṃ kule antima gandhino ahuṃ etassa vādassa jigucchamano Akāmako dānamimaṃ dadāsi. [PTS Page 035] [\q 35/] 1421. Dahariṃ kumāriṃ asamatthapaññaṃ Yaṃ tānayiṃ 6- ñātikulā sugatte Na cāpi me appiyataṃ avedi, Aññatra kāmā paricārayanti 7- Atha kena vaṇṇena mayā te 8- hoti Saṃvāsadhammo ahu evarūpo. 1422. Ārā dūre na idha 9- kadāci atthi Paramparā nāma kule imasmiṃ Taṃ kullavantaṃ anuvattamānā, Māhaṃ kule antimagandhini ahuṃ Etassa vādasasa jigucchamānā Akāmikā 10- baddhacarāsmi tuyhaṃ. [PTS Page 036] [\q 36/] 1423. Maṇḍavya bhāsissaṃ abhāsaneyyaṃ 11- Taṃ khamyataṃ puttahetu mamajja, Puttapemā 12- na idha paratthi kiñci. So no ayaṃ jīvati yaññadattoti. 6. Kaṇhadīpāyanajātakaṃ. 1. Puna - machasaṃ, syā 7. Parivārayantā - machasaṃ, syā 2. Capalo - machasaṃ, syā 8. Hi - machasaṃ, syā 3. Viññupasaṭṭhaṃ - machasaṃ 9. Hi - machasaṃ. 4. Ahuṃ - machasaṃ 10. Akāmakā - machasaṃ 5. Kulavattaṃ - machasaṃ, syā 11. Bhāsiṃ samabhāsamaneyaṃ - machasaṃ 6. Ānayi - machasaṃ 12. Taṃ puttapemaṃ - machasaṃ [PTS Page 041] [\q 41/] [BJT Page 364] [\x 364/] 1424. Nacāhametaṃ jānāmi kovāyaṃ kassa cāti vā, 1- Yathā sākho vadi evaṃ nigrodha kinti maññasi. 1425. Tato galavinitena purisā nihariṃsu maṃ, Datvā mukha pahārāni sākhassa vacanaṃ karā. 1426. Etādisaṃ dummatinā akataññuta 2- dubbhinā, Kataṃ anariyaṃ sākhena sākhinā te janādhipa. [PTS Page 042] [\q 42/] 1427. Ncāhaṃ metaṃ jānāmi napi me koci saṃsati, Yamme tvaṃ samma akkhāsi sakhena kaḍḍhanaṃ kataṃ 3- 1428. Sakhīnaṃ sājivakāro mama sākhassa cubhayaṃ, Tvaṃ no issariyaṃ dātā manusessu mahaggataṃ. Tayambhā labhitā iddhi ettha me natthi saṃsayo. 1429. Yathāpi khijaṃ aggismiṃ ḍayhati na viruhati, Evaṃ kataṃ asappurise nassati na virūhati. 1430. Kataññumhī ca posambhi sīlavante ariyavuttine, Sukhette viya khijāni kataṃ kambhi na nassati. 1431. Imañca jammaṃ 4- nekatikaṃ asappurisacintakaṃ, 5- Hanattu sākhaṃ satthihi nāssa icchāmi jīvitaṃ. [PTS Page 043] [\q 43/] 1432. Khamyatassa 6- mahārāja pāṇā duppaṭiānayā, Khama dve asappurisassa nāssa icchāmahaṃ vadhaṃ. 1433. Nigrodhameva seveyya na sākhamupasaṃvase, Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo yañce sākhasmiṃ jīvitanti. 7. Nigrodhajātakaṃ. 1. Cāti vā - machasaṃ, 2. Akatañakadunā - machasaṃ akataññena - syā 3. Karaṇaṃ machasaṃ 4. Imaṃ - machasaṃ 5. Cittitaṃ - machasaṃ 6. Khamitassa - machasaṃ, syā [PTS Page 046] [\q 46/] [BJT Page 366] [\x 366/] 1434. Na takkaḷā santi na ālupāni Na khiḷāliyo na kalambāni tāta, eko araññambhi susānamajjhe Kimatthiko tāta khaṇāsi 1- kāsuṃ. 1435. Pitāmaho tāta sudubbalo te Anekavyādhihi dukhena 2- phuṭṭho, Tamajjahaṃ nikhaṇissāmi sobbhe Nahissa taṃ jīvitaṃ rocayāmi 1436. Saṅkappametaṃ paṭiladdha pāpaṃ Accāhitaṃ kamma karosi luddaṃ. [PTS Page 047] [\q 47/] Mayāpi tāta paṭilacchase tuvaṃ Etādisaṃ kamma 3- jarūpanito, 4- Taṃ kullavantaṃ anuvattamāno Ahampi taṃ nikhaṇissāmi sobbhe. 1437. Pharusāhi vācāhi pakubbamāne Āsajja maṃ tvaṃ vadase kumāra, Putto mama orasako samāno Abhitānukampi me tvaṃsi putta. 1438. Na tāhaṃ 5- tāta abhitānukampi Hitānukampi te ahaṃpi tāta, Pāpañca taṃ kamma pakubbamānaṃ Arahāmi no vārayituṃ tato hi. 1439. Yo mātaraṃ pitaraṃ vā vasiṭṭha 6- Adusake hiṃsati pāpadhammo, Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ Asaṃsayaṃ so sugatiṃ pareti. [PTS Page 048] [\q 48/] 1440. Yo mātaraṃ pitaraṃ vā vasiṭṭha Annena pānena upaṭṭhahāti, Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ Asaṃsayaṃ so sugatiṃ pareti. 1441. Na me tvaṃ putta abhitānukampi Hitānukampi me tvaṃ si putta, Ahañca taṃ mātarā vuccamāno Etādisaṃ kamma karomi ludadaṃ. 1. Khaṇasi - machasaṃ 2. Dukkhena - machasaṃ, syā 3. Kammaṃ - machasaṃ, syā 4. Jaropanito- machasaṃ 5. Tyāhaṃ - machasaṃ 6. Saviṭṭha - machasaṃ, syā. [BJT Page 368] [\x 368/] 1442. Yā te sā bhariyā anariyarūpā. Matā mamesā sakiyā 1- janenti Niddhāpayetaṃ sakā agārā Aññampi te sā dukha 2- māvaheyya. [PTS Page 049] [\q 49/] 1443. Yā te sā bhariyā anariyarūpā. Matā mamesā sakiyā janenti Dannā kareṇuva vasupanitā Sā pāpadhammā punarāvajātuti. 8. Takkalajātakaṃ. [PTS Page 052] [\q 52/] 1444. Kinne vataṃ kimpana brahmacariyaṃ Kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko, Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ Kasmā hi tumbhaṃ daharā na miyare. [PTS Page 053] [\q 53/] 1445. Dhammaṃ carāma na musā bhaṇāma Pāpāni kammāni vivajjayāma, Anariyaṃ parivajjemu sabbaṃ Ta smā hi ambhaṃ daharā na mīyare. 4446. Suṇoma dhammaṃ asataṃ sataṃ ca Na cāpi dhammaṃ asataṃ rocayāma Hitvā asante na jahāma sante Ta smā hi ambhaṃ daharā na mīyare. 1447. Subbeva dānā sumanā bhavāma Dadampi ce antamanā bhavāma, Datvāpi ce nānutappāma 3- pacchā ta smā hi ambhaṃ daharā na mīyare. 1448. Samaṇe mayaṃ brāhmaṇe addhike ca Vaṇibbake sācanake daḷidde, Annena pānena abhitappayāma 4 ta smā hi ambhaṃ daharā na mīyare. 1. Jātiyā - machasaṃ 2. Dukkha - simu 3. Nānu tapāma - machasaṃ 4. Abhitapāma - machasaṃ [BJT Page 370] [\x 370/] 1449. Mayañca bhariyā nātikkamāma Ambhe ca bhariyā nātikkamanti, Aññatu tāhi brahmacariyaṃ carāma Tasmā hi ambhaṃ daharā na mīyare. 1450. Pāṇātipāti viramāma sabbe Loke adidantaṃ parivajjayāma, Amajjapā no ca musā bhaṇāma Tasmā hi ambhaṃ daharā na miyare. 1451. Etāsu ce jāyare suttamāsu Medhāvino honti pahutapaññā 1- Bahussutā vedaguno ca 2- honti Tasmā hi ambhaṃ daharā na miyare. 1451. Etāsu ce jāyare suttamāsu Medhāvino honti pahutapaññā 1- Bahussutā vedaguno ca 2- honti Tasmā hi ambhaṃ daharā na miyare. 1452. Mātāpitā ca bhagini bhātaro ca Puttā ca dārā ca mayañca sabbe, Dhammaṃ carāma paralokahetu. Tasmā hi ambhaṃ daharā na miyare. [PTS Page 053] [\q 53/] 1453. Dāsā ca dasso 6- anujivino ca Paricārakā kammakarā ca sabbe, Dhammaṃ caranti paralokahetu Tasmā hi ambhaṃ daharā na miyare. 1454. Dhammo bhave rakkhati dhammacāriṃ Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti Esānisaṃso dhammo suciṇeṇa Na duggatiṃ gacchati dhammacārī. [PTS Page 055] [\q 55/] 1455. Dhammo bhave rakkhati dhammacāriṃ Chattaṃ mahantaṃ viya vassakāle, Dhammena gutto mama dhammapālo Aññassa aṭṭhiti sukhī kumāroti. 9. Mahādhammapālajātakaṃ. 1. Pahutta - machasaṃ, bahuta - syā 2. Vedaguṇā - machasaṃ 3. Dāso -machasaṃ dāsi - syā [PTS Page 056] [\q 56/] [BJT Page 372] [\x 372/] 1456. Nāsmase katapāpambhi nāsmase alikavādine, nāsmasantaṭṭhapaññambhi 1- atisantepi 2- nāsamase. 1457. Bhavanti heke purisā gopipāsakajātikā, Ghasanti maññe mittāni vācāya na ca kammunā 1458. Sukkhañajali paggahitā vācāya paḷiguṇṭhitā Sakuddapheggu nāside yasmiṃ natthi kataññutā. [PTS Page 057] [\q 57/] 1459. Na hi aññañña 3- cittānaṃ itthīnaṃ purisāna 4- vā, Nānāva katvā saṃsaggaṃ tādisampi nāsamase. 1460. Anariyakammaṃ okkantaṃ 5- atthetaṃ 6- sabba ghātinaṃ, 7- Nisitaṃva paṭicchannaṃ tādisampi nāsmase. 1461. Vittarūpenidhekacce sākhallena 8- acetasā, Vividhehi upāyehi 9- tāsisampi nāsamase. 1462. Āmisaṃ vā dhanaṃ vāpi yattha passati tādiso, Dubhiṃ 10- karoti dummedho tañca jhatavāna 11- gacchati. [PTS Page 058] [\q 58/] 1463. Mittarūpena bahavo chantā sevanti sattavo, Jahe kāpurisehete kukkuṭo viya senakaṃ. 1464. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ na khippamanuṇujjhati, Amittavasamanovati pacchā ca manutappati. 1465. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati, Muccate satatusambādhā kukkuṭo viya senakā. 1466. Taṃ tādisaṃ kuṭamivoḍḍitaṃ 12- vane Adhammikaṃ niccavidhaṃsakārinaṃ, Ārā vivajjeyya nāro vicakkhaṇo Senaṃ yathā kukkuṭo vaṃsakānane'ti. 10. Kukkuṭajātakaṃ. 1. Nāsmase attatatha paññambhi - syā 2. Attasantepi - machasaṃ 3. Aññoñña - syā 3. Aññoñña - syā 4. Purisanaṃ - machasaṃ 5. Mukakantaṃ - syā 6. Athetaṃ - machasaṃ 7. Ghāṭinaṃ - machasaṃ 8. Sābbalena - machasaṃ, syā 9. Upāyanti - machasaṃ, syā 10. Dubbhiṃ - machasaṃ, syā 11. Hanatvāna - machasaṃ, syā 12. Kuṭṭa - machasaṃ [PTS Page 060] [\q 60/] [BJT Page 374] [\x 374/] 1467. Alaṅkato maṭṭakuṇḍali Mālāhāri haricandanussado, Bāhā paggayha nandasi Vanamajjhe kiṃ dukkhito tuvaṃ. 1468. Sovaṇṇamayo pahassaro Uppanno athapañajaro mama Tassa cakkayugaṃ na vindāmi Tena dukkhena jahāmi jititaṃ. 1469. Sovaṇṇamayaṃ maṇimayaṃ Lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ, Pāvada rathaṃ kārayāmi te Cakkayugaṃ paṭipādayāmi taṃ. 1470. So māṇavo tassa pāvadi Candasuriyā ubhayettha bhātaro, sovaṇṇamayo raratho mama Tena cakkayugena sobhati. [PTS Page 061] [\q 61/] 1471. Bālo kho tvamasi māṇava Yo tvaṃ patthayase apatthiyaṃ, 1- Maññāmi tuvaṃ marissasi Na hi tvaṃ 2- lacchasi candasuriye. 1472. Gamanāgamanampi dissati Vaṇṇadhātu ubhayettha vithiyo. Peto pana neva dissati Ko nu kho kandataṃ bālyataro. 1473. Saccaṃ kho vadesi māṇava Ahameva kandataṃ bālyataro, Candaṃ viya dārako rudaṃ Petaṃ kālakatāhipatthaye. 1474. Ādinnaṃ vata maṃ mantaṃ ghatasittaṃ va pāvakaṃ, Vārinā viya osiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. [PTS Page 062] [\q 62/] 1475. Sohaṃ abbuḷhasallosmi vitasoko anāvilo, Na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇavāti. 11. Maṭṭakuṇḍalijātakaṃ. 1. Apatthayaṃ - machasaṃ - syā 2. Natvaṃ - machasaṃ 3. Abbuḷhaṃ - machasaṃ 4. Yamāsi hadayassitaṃ - machasaṃ - syā. [BJT Page 376] [\x 376/] [PTS Page 064] [\q 64/] 1477. Apacantāpi 1- dicchanti sanno laddhāna bhojanaṃ, Kimeva tvaṃ pacamāno yaṃ na dajjā na taṃ samaṃ. 1478. Maccherā ca pamādā ca evaṃ dānaṃ na diyati, Puññaṃ ākaṅkhamānena deyyaṃ hoti vijānatā. 1479. Yasseva hito na dadāti macchari tareva adadato bhayaṃ, Jighacchā ca pipāsā ca yassa bhāyati macchari. Tameva bālaṃ phusati 2- asmiṃ loke paramhi ca. 1480. Tasmā vineyya maccheraṃ dajjā dānaṃ malābhibhu, Puññāti paralokasmiṃ patiṭṭhā honti pāṇinaṃ. [PTS Page 065] [\q 65/] 1481. Duddadaṃ dadamānānaṃ dukkaraṃ kamma kubbataṃ, Asanto nānukubbanti sataṃ dhammo durantayo. 1482. Tasmā satañca asatañca nānā hoti ito gati, Asanto nirayaṃ yanti santo saggaparāyanā. 1483. Appasemake pavecchinti 3- bahuneke 4- na dicchare, Appasmā dakkhiṇā dintā sahassena samaṃ mitā. [PTS Page 066] [\q 66/] 1484. Dhammaṃ care yopi samuñajakaṃ 5- care dārañca 6posaṃ dadaṃ appakasmiṃ, Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te. 1485. Kenesa yañño vipulo mahagghano Samenana dinnassa na agghameti, Kathaṃ sahassānaṃ sahassa yāginaṃ Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te. [PTS Page 067] [\q 67/] 1486. Dadanti heke visame niviṭṭhā Jhatvā 7- vadhitvā atha socayitvā, Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā Samena dinnassa na agghameti Evaṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te'ti. 12. Khiḷārakosiyajātakaṃ. 1. Apacayantopi - machasaṃ 2. Phusasati - machasaṃ 3. Appameke pavacchanti - machasaṃ 4. Bahunā eke - syā 5. Samuñajikaṃ - machasaṃ 6. Puttadāraṃ - machasaṃ 7. Jhetvā - machasaṃ. [PTS Page 070] [\q 70/] [BJT Page 378] [\x 378/] 1487. Vaṇṇavā abhirūposi ghano sañajātarohito, Cakakkavāka surūposi vippasannamukhindriyo. 1488. Pāṭhinaṃ 1- pāvusaṃ macchaṃ valajaṃ muñajarohitaṃ. Gaṅgāya tīre nisinto 2- evaṃ bhuñjasi bhojanaṃ. [PTS Page 071] [\q 71/] 1489. Na cāhametaṃ bhuñjāmi jaṅgalā nodakāni vā, Aññatra sevālapaṇakā etaṃ me samma bhojanaṃ. 1490. Na cāhametaṃ saddahāmi cakkavākassa bhojanaṃ, Ahaṃ hi 3- samma bhuñjāmi gāme loṇiyateliyaṃ. 1491. Manussesu kataṃ bhattaṃ sucimaṃsupasecanaṃ, Na ca me tādiso vaṇṇo cakkavāka yathā tavaṃ. 1492. Sampassaṃ antani veraṃ hiṃsayaṃ 4- mānusiṃ pajaṃ, Utusto ghasasi hito tena vaṇeṇā tavediso. 1493. Sabbaloka viraddhosi 5- dhaṅka pāpena kammunā, Laddho piṇḍo na piṇeti tena vaṇena tavediso. 1494. Ahampi samma bhuñjāmi ahiṃsā 6- sabbapāṇinaṃ. Apposasukko nirāsaṅki asoko akuto bhayo. 1495. So karassu anubhāvaṃ vitivattassu siliyaṃ, Ahiṃsāya varaṃ loke piyo hohisi mamiva. 1496. Yo na hanti na ghāteti na jināti napāpaye, Mettaṃso sabbabhutesu veraṃ tassa na kenaciti. 13. Cakkavātajātakaṃ. 1. Pātinaṃ - machasaṃ 2. Gaṅgā tīre nisinnosi - machasaṃ, syā 3. Ahaṃpi - syā 4. Hiṃsāya - machasaṃ, syā 5. Ciruddhosi - machasaṃ - syā 6. Abhiṃsa - machasaṃ [PTS Page 072] [\q 72/] [BJT Page 380] [\x 380/] 1497. Saccaṃ kira tvampi bhuripañño 1- Yā tādisi siri dhiti muti 2- ca, Na tāyate bhāvavasupanitaṃ Yo yāvakaṃ bhuñjasi appasupaṃ. 1498. Sukhaṃ dukkhena paripācayanto Kālākālaṃ vicinaṃ chandachanto, 3- Atthassa dvārāni avāpuranto Tenāhaṃ 4- tussāmi yavodanena. 1499. Kālañca ñatvā abhijihanāya Mantehi atthaṃ paripācayitvā, Vijambhissaṃ 5- sihavijamhitāni Tāyiddhiyā dakkhasi maṃ punāpi. 1500. Sukhihi eke 6- na kāronti pāpaṃ. Avaṇaṇasaṃsaggabhayā puneke, Pahu samāno vipulatthavinti Kiṃ kāraṇā me na kārosi dukkhaṃ. 1501. Na paṇḍitā antasukhassa hetu Pāpāni kammāni samācaranti, Dukkhena puṭṭhā khalitattāpi santā Chandā ca dosā na jahanti dhammaṃ. 1502. Yena kenaci vaṇeṇana mudunā dāruṇena vā, Uddhare dinamantānaṃ pacchā dhammaṃ samācare. 1503. Yassa rukkhassa chāyāya nisideya sayeyya vā, Na tassa sākhaṃ bhañejayya mittadubbho hi pāpako. 1504. Yassāhi dhammaṃ 7- manujo vijaññā Yecassa kaṅkhaṃ vinayanti santo, Taṃ hissa dipañca parāyaṇañca Na tena mittaṃ jarayetha 8- pañño. 1. Bhuripañña - machasaṃ 2. Mati - machasaṃ 3. Chinnachanno - machasaṃ 4. Tenāha - machasaṃ 5. Vichambhisaṃ - machasaṃ 6. Sukhī pi ete - machasaṃ 7. Yassa hi dhamma puriso vijaññā - machasaṃ 8. Jiyetha - syā [BJT Page 382] [\x 382/] 1505. Alaso gihi kāmabhogi na sādhu Asaññato pabbajito na sādhu, Rājā na sādhu anisammakāri Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. 1506. Nisamma khantiyo kayirā nānisamma disampati, Nisammakārino rāja yaso kinti ca vaḍḍhatiti. 14. Bhuripaññajātakaṃ. [PTS Page 075] [\q 75/] 1507. Kiṃ su naro jappamadhiccakāle Kaṃ vā vijjaṃ katamaṃ vā sutānaṃ, So macco asamiñca parambhi loke Kathaṃ karo sotthānena gutto. 1508. Yassa devā pitaro ca sabba Siriṃsapā 1- sabbabhūtāni cāpi, Mettāya niccaṃ apacitāni honti Bhutesu ce sotthānaṃ tadāhu. [PTS Page 076] [\q 76/] 1509. Yo pabbalokasa nivātavutti Itthi pumānaṃ saha dārakānaṃ, Khantā duruttānaṃ apaṭikkulavādi Adhivāsanaṃ sotthānaṃ tadāhu. 1510. Yo nāvajānāti sahāyamatte Sippena kalyāhi dhanena jaccā, Rucipañño atthakāle mutimā Sahāyesu ve sotthānaṃ tadāhu. 1511. Mittāni ve yassa bhavanti santo Saṃvissatthā 2- avisaṃvādakassa, Na mittaduhi 3- saṃvihāgi dhanena Mittesu ve sotthānaṃ tadāhu 1512. Yassa bhariya tulyavayā mahaggā Anubbatā dhammakāmā pajātā, 4- Koliniyā silavati patibbatā Dāresu ve sotthānaṃ tadāhu. 1. Sarisapā - machasaṃ 2. Saṃvissaṭṭhā - machasaṃ 3. Na mitta dubbhi - machasaṃ 4. Sajātā - machasaṃ. [BJT Page 384] [\x 384/] 1513. Yassa rājā bhūtapati yasassi Jānāti soceyyaṃ 1- parakkamañca, Advejjhatāsu 2- bhadayaṃ mamanti Rājusu ve sotthānaṃ tadāhu. 1514. Antañca pānañca dadāti saddho Mālañca gandhañca vilepananañca, 3- Pasantacitto anumodamāno Saggesu ve sotthānaṃ tadāhu. [PTS Page 077] [\q 77/] 1515. Yamariyadhammena punanti vaddhā 4- Ārādhitā samacariyāya santo, Bahussutā isayo 5- silavantaṃ Arahantamajjhe sotthānaṃ tadāhu. [PTS Page 078] [\q 78/] 1516. Etāni kho sotthānāti loke Viññuppasatthāni 6- sukhuduyāni, Tānidha sevetha nāro sapañño Na hi maṅgale kikañcanamatthi 7- saccanti. 15. Mahāmaṅgalajātakaṃ. [PTS Page 084] [\q 84/] 1517. Uṭṭhehi kaṇha kiṃ sesi ko attho supine tena Yopi tuyha sako bhātā bhadayaṃ cakkhuñca 8- dakkhiṇaṃ Tassa vātā baliyanti ghato jappati kesava. [PTS Page 085] [\q 85/] 1518. Tassasa taṃ vacanaṃ sutvā rohiṇeyyassa kesavo, Taramānarūpo vuṭṭhāsi bhātusokena aṭṭitā. 1519. Kinnu ummattarūpova kevalaṃ dvārakaṃ imaṃ, Saso sasoti lapasi ko nu te sasamāhari. 1520. Sovaṇaṇamayaṃ maṇimayaṃ lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ, Saṅkhasilāpavāḷamayaṃ kārayissāmi te sasaṃ. 1521. Santi aññapi sasakā araññe vanagocarā, Tepi te ānayissāmi kidisaṃ sasamicchasi. 1. Soveyya - machasaṃ 2. Amijjhatā - machasaṃ 3. Vibhusanañca - machasaṃ 4. Punatti vuddhā - machasaṃ 5. Issayo - machasaṃ 6. Viññadupasaṭṭhāni - machasaṃ 7. Kiṃcina - syā 8. Cakkhu - machasaṃ [BJT Page 386] [\x 386/] 1522. Nacāhametaṃ icchāmi ye sasā paṭhiviṃ sitā, Candato sasamicchāmi tamme obhara kesava. [PTS Page 086] [\q 86/] 1523. So nūna madhuraṃ ñāti jīvitaṃ vijahissasi, Apatthiyaṃ yo patthayasi candato sasamicchasi. 1524. Evañce kaṇha jānāsi yadaññamanusāssi. Kasmā pure mataṃ puttaṃ ajjāpimanusocasi. 1525. Yaṃ na labbhā manussena amanussena vā puna, 1- Jato me māmari putto kuto labbhā alabbhiyaṃ. 1526. Na mantā mulabhesajjā osadhehi dhanena vā, Sakkā ānayituṃ kaṇhā yampetamanusocasi. [PTS Page 087] [\q 87/] 1527. Yassa etādisā assu amaccā purisapaṇḍitā, Yathā nijjhāpaye ajja ghato purisapaṇḍito. 1528. Ādinnaṃ vata maṃ santaṃ ghatasintaṃ va pāvakaṃ, vārinā viya osiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. 1529. Abbahi vata me sallaṃ yamāsi hadayanissitaṃ, Yo me sokaparetassa puttasokaṃ apānudi. 1530. Sohaṃ abbuḷhasallosmi vitasoko anāvilo, Na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇava. 1531. Evaṃ karonti sappaññā ye honti anukampakā, Nivattayanti sokamhā ghato jeṭṭhaṃva bhātaranti: 16. Ghatapaṇḍitajātakaṃ. Dasakanipātaṃ niṭṭhitaṃ. Tassuddānaṃ: Daḷhakaṇhadhanañcayasaṅkhavaro Rājā sattāha sasakha takkaḷinā, Dhammaṃ kukkuṭakuṇḍalibhojanadā Cakkavāka subhurisasotthi ghattā 1. Pana - machasaṃ [PTS Page 092] [\q 92/] [BJT Page 388] [\x 388/] 1532. Tassa nāgassa vippavāsena Virūḷhā sallaki 1- ca kuṭajā ca, Kuruvindakaravarā bhisasāmā 2- Nivāte pupphitā ca kaṇikārā. 3- 1533. Kovideva suvaṇaṇakāyurā, Nāgarājaṃ bharanti piṇḍena, Yattha rājā rājakumāro vā Kavacambhihessati asamabhito. [PTS Page 093] [\q 93/] 1534. Gaṇhāhi nāga kabaḷaṃ mā nāga kisako bhava, Bahuni rājakiccāni yāni 4- nāga karissasi. 1535. Sā nūna sā kapaṇikā andhā aparināyikā, Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti giriṃ caṇḍoraṇaṃpati. 1536. Kā nu te sā mahānāga andhā aparināyikā, Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti giriṃ caṇḍoraṇaṃpati. 1537. Mātā me sā mahārāja andhā aparināyikā, Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti giriṃ caṇḍoraṇaṃpati. 1538. Muñcathetaṃ mahānāgaṃ yo yaṃ bharati mātaraṃ, Sametu mātarā nāgo saha sabbehi ñātihi. 1539. Muttoca bandhanā nāgo kāsirājena pesito, Muhuttaṃ vissamitvāna 5- agamā yena pabbato. [PTS Page 094] [\q 94/] 1540. Tato so naliniṃ 6- gantvā sītaṃ tuñajarasevitaṃ, Soṇḍāya udakamāhatvo 7- mātaraṃ abhisiñcatha. 1541. Koyaṃ anariyo devo akālena 8- pi vassati, Gato me atrajo putto yo mayhaṃ paricārako. 1542. Uṭṭhehi amma kiṃ sesi āgato tyābhamatrajo, Muttomhi kāsirājena vedehena yasassinā. 1543. Ciraṃ jivatu so rājā kāsinaṃ raṭṭhavaddhano, 9 yo me puttaṃ amocesi sadā vuddhāpacāyikanti. 10- 1. Mātuposakujātakaṃ. 1. Sallakiyā ca kuṭajā - syā 6. Nalinaṃ - syā 2. Bhisāmāva - syā hisassamā ca - machasaṃ 7. Māhitvā - syā, machasaṃ 3. Kaṇṇikārā - machasaṃ, syā 8. Akālena pavassati - machasaṃ 4. Tāni - machasaṃ 9. Raṭṭhavaḍḍhano - machasaṃ, syā 5. Assāyitvāna - machasaṃ 10. Buddhāpacāyikaṃ - machasaṃ vuḍḍhā - syā [PTS Page 097] [\q 97/] [BJT Page 390] [\x 390/] 1544. Suṇohi mayhaṃ vacanaṃ janindi Atthena juṇhambhi idhānupatto, Na brāhmaṇe addhike tiṭṭhamāne Gantabbamāhu dipadāna 1- seṭṭha, 1545. Suṇomi tiṭṭhāmi vadehi brahme Yenāsi 2- atthena idhānupetto, Kaṃ vā tva matthaṃ mayi patthayāno Idhāgamā brahema tadiṅgha brūhi. 1546. Dadāhi me gāmavarāni pañca Dāsisataṃ sattagavaṃ satāni, Parosabhassañca suvaṇṇanikkhe Bhariyā ca me sādisi dve dadāhi. [PTS Page 098] [\q 98/] 1547. Tapo nu te brāhamaṇa hiṃsarūpo Mantā nu te brāhamaṇa cittarūpā, Yakkhāca te assavā santi keci Atthaṃ vā me abhijānāsi kattaṃ. 1548. Na me tapo atthi na cāpi mantā Yakkhāpi 3- me assavā natthi keci Atthampi te nābhijānāmi kattaṃ Pubbeca kho saṅgatimattamāsi. 1549. Paṭhamaṃ imaṃ dasasnaṃ jānato me Na tābhijānāmi ito puratthā, Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ Kadā kuhiṃ vā ahu saṅgamo no. 1550. Gandhārarājassa purambhi ramme Avasimhase takkasilāya deva, Tatthandhakārambhi timissikāyaṃ 4- Aṃsena aṃsaṃ samaghaṭṭayimha. 1551. Te tattha ṭhatvāna ubho janinda Sārāṇiyaṃ vitisārimbha 5- tattha, Sāyeva no saṃgatimattamāsi Tato na pacchā na pure ahosi. 1. Dvipadinada - machasaṃ, syā 2. Yenāpi - machasaṃ 3. Yakkhāca - syā 4. Timissakāyaṃ - syā 5. Vitisārayimbha - machasaṃ [BJT Page 392] [\x 392/] 1552. Yadā dadāci manujesu brahme Samāgamo sappurisena hoti, Na paṇḍitā saṅgatisanthavāni Pubbe kataṃ vāpi vināsayanti. 1553. Khālā ca kho saṅgatisanthavāni. Pubbe kataṃ vāpi vinasayanti, Bahumpi khālesu kataṃ vinassati Tathā hi bālā akataññarūpā. [PTS Page 099] [\q 99/] 1554. Dhīrā ca kho saṅgatisanthavāni Pubba kataṃ vāpi na nāsayanti, Appampi dhiresu kataṃ na nassati Kathā hi dhīrā sukataññarūpā. 1555. Dadāmi te gāmavarāni pañca Dāsisataṃ santagavaṃ satāni, Parosahassañca suvaṇṇanikkhe Bhariyā ca te sādisi dve dadāmi. 1556. Evaṃ sataṃ hoti samecca rāja Nakkhattarājāriva tārakānaṃ, Āpurati kāsipati yathā ahaṃ Tayā hi me saṅgamo ajja laddhoti. 2. Juṇhajātakaṃ. [PTS Page 101] [\q 101/] 1557. Yasokaro puññakarohamasmi Sadatthuto samaṇabrāhmaṇānaṃ Maggāraho devamanussapujito Dhammo ahaṃ dehi adhamma maggaṃ 1558. Adhammayānaṃ aḷhamāruhitvā Asantasanto balavāhamasmi, Sa kissa hetumbhi tavajja dajjaṃ Maggaṃ ahaṃ dhamma adinnapubbaṃ. 1559. Dhammo bhave pāturahosi pubbe Pacchā adhammo udapādi loke, Jeṭṭho ca soṭṭho ca sanantano ca Uyyāhi jeṭṭhassa kaniṭṭha maggā. [BJT Page 394] [\x 394/] [PTS Page 102] [\q 102/] 1560. Na yācanāya napi pāṭirūpā Na arahati 1- tehaṃ dadeyya 2- maggaṃ Yuddhañca no hotu ubhinnamajja Yuddhasmi yo jessati tassa maggo. 1561. Sabbā disā anuvisaṭohamasmi 3- Mahabbalo amitayaso atullo, 4- Guṇehi sabbehi upetarūpo Dhammo adhamma tvaṃ kathaṃ vijessasi. 1562. Lohena ve bhaññati jātarūpaṃ Na jātarūpena hananti lohaṃ, Sace adhammo haññati dhammamajja Ayo suvaṇṇaṃ viya dassaneyyaṃ. 1563. Sace tuvaṃ yuddhabalo adhamma Na tuyha vaddhā 5- ca garū ca atthi, Maggaṃ ca te dammi piyāppiyena Vācā duruttānipi te khamāmi. [PTS Page 103] [\q 103/] 1564. Idañca sutvā vacanaṃ adhammo Avaṃsiro patito uddhapādo, Yuddhatthiko ce na labhāmi yuddhaṃ Ettāvatā hoti bhato adhammo. 1565. Khantibalo yuddhabalaṃ vijetavā Hantvā adhammaṃ nihanitvā bhummā, Pāyāsi vitto abhiruyha sandanaṃ Maggeneva atibalo saccanikkamo. 1566. Mātāpitā samaṇabrāhmaṇā ca Asammānitā yassa sake agāre, Idheva nikkhippa sariradehaṃ Kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti, 6- Yathā adhammo patito avaṃsiro. 1567. Mātāpitā samaṇabrāhmaṇā ca, Susammānitā yassa sake agāre, Idheva nikkhippa sariradehaṃ Kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti Yathāpi dhammo abhiruyha sandananti. 3. Dhammajātakaṃ. + 1. Arahattā - syā 4. Atulyo -machasaṃ, syā 2. Dadeyyaṃ - machasaṃ 5. Vuḍḍhā - machasaṃ 3. Anuvissaṭo - machasaṃ syā 6. Vijanti te - machasaṃ + Dhammadevaputtajātakaṃ - machasaṃ, syā. [PTS Page 106] [\q 106/] [BJT Page 396] [\x 396/] 1568. Ekā nisinnā sucisaññaturu Pāsādamāruyha aninaditaṅgi, Yācāmi taṃ kintaranettacakkhu Imekarattiṃ ubhayo vasema. 1569. Ukkiṇaṇantaraparikhaṃ daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ, Rakkhitaṃ baggahatthehi duppavesamidaṃ puraṃ. 1570. Daharassa yudhino 1- cāpi āgamo ca na vijjati, Atha kena nu vaṇeṇa saṅgamaṃ icchase mayā. [PTS Page 107] [\q 107/] 1571. Yakkhohamasmi kalyāṇi āgatosmi tavantikaṃ 2 tvaṃ maṃ nandaya bhadadante puṇṇakaṃsaṃ dadāmi te. 1572. Devañca yakkhaṃ atha vā manussaṃ Na patthaye udayamaticcamaññaṃ, Gaccheva tvaṃ yakkha mahānubhāva Mācassu gantvā punarāvajittha. 1573. Yā sā rati uttamā kāmabhoginaṃ. Ratīsu sattā 3- visamaṃ caranti, Mā taṃ ratiṃ jiyi tuvaṃ suvimbhite Dadāmi te rūpiyaṃ kaṃsapuraṃ. [PTS Page 108] [\q 108/] 1574. Nāriṃ naro nijjhapayaṃ dhanena Ukkaṃsati yattha karoti chandaṃ, Vipaccaṇiko tava deva dhammo Paccakkhato thokatarena esi, 1575. Āyuñca vaṇaṇañca manussaloke Nihiyati 4- manujānaṃ sugatte, Teneva vaṇeṇana dhanampi tuyhaṃ Nihiyati jiṇaṇatarāsi ajja. 1574. Evaṃ me pekkhamānassa rājaputti yasassini, Hāyate vata te vaṇeṇā ahorattānamaccaye 1577. Iminā ca tvaṃ vayasā rājaputti sumedhase, Brahmacariyaṃ careyyāsi bhiyyo vaṇaṇavati siyā. 1. Sucino - samu 2. Tavantike - machasaṃ 3. Yaṃhetu sattā, - simu 4. Nabhiyyati, - machasaṃ. [BJT Page 398] [\x 398/] [PTS Page 109] [\q 109/] 1578. Dvo na jiranti yathā manussā Gattesu tesaṃ valiyo na honti. Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva Kathannu devāna sariradeho. 1579. Dvo na jiranti yathā manussā Gattesu tesaṃ valiyo na honti, suce suve bhiyyatarova tesaṃ dibbo ca vaṇeṇā vipulā ca bhogā. [PTS Page 110] [\q 110/] 1580. Kiṃsudha hitā janatā anekā maggo ca nekāyatanaṃ pavutto, Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva Kattha ṭhito paralokaṃ na bhāye. 1581. Vācaṃ manañca paṇidhāya sammā Kāyena pāpāni akubbamāno Bavhannapānaṃ 1- gharamāvasanto, Saddho mudu saṃvibhāgi vadaññu Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco Etthaṭhito paralokaṃ na bhāye. [PTS Page 111] [\q 111/] 1582. Anusāsasi maṃ yakkha yathā mātā yathā pitā, Uḷāravaṇaṇa pucchāmi konu tvamasi subrahā. 1583. Udayohamasmi kalyāṇi saṅgaratthā idhāgato, Āmanna kho taṃgacchāmi muttosmi tava saṅgarā. 1584. Sace kho tvaṃ udayosi saṅgaratthā idhāgato, Anusāsa maṃ rājaputta yathāssu puna saṅgamo. 1585. Adhipatati vayo khaṇo tatheva hānaṃ natthi dhuvaṃ 2-cavanti sattā, Parijiyati addhuvaṃ sarīraṃ Udaye mā pamādaṃ carassu dhammaṃ 1586. Kasiṇā paṭhivi dhanassa purā Ekasseva siyā anaññaveyyā, Tañcāpi jahāti avitarāgo Udaye mā pamādaṃ 3- carassu dhammaṃ. [PTS Page 112] [\q 112/] 1587. Mātā ca pitā ca bhātaro ca 4- Bhariyā yāpi dhanena hoti kitā, Tecāpi jahanti aññamaññaṃ Udaye mā pamādaṃ carassu dhammaṃ. 1. Bahunnapānaṃ - machasaṃ 3. Pamāda, machasaṃ - syā 2. Atipatti - syā 4. Mātā pitā ca bhātaro ca bhagini - syā. [BJT Page 400] [\x 400/] 1588. Kayo parabhojananti ñatvā1- Saṃsāre sugati ca duggati ca, Ittaravāsoti jāniyā Udaye mā pamādaṃ carassu dhammaṃ. [PTS Page 113] [\q 113/] 1589. Sādhu bhāsatayaṃ 2- yakkho appaṃ maccāna jīvitaṃ, Kasirañca parittañca tañca dukkhena saṃyutaṃ Sāhaṃ ekā pabbajissāmi hitvā kāsiṃ surundhana'nti. 4. Udayajātakaṃ. [PTS Page 116] [\q 116/] 1590. Mitto mittassa pāniyaṃ adinnaṃ paribhuñajisaṃ, 2- Tena pacchā vijigucchiṃ taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā Mā puna akaraṃ pāpaṃ kasmā pabbajito ahaṃ. 1591. Paradārañca disvāna chando me adapajjatha, Tena pacchā vijigucchiṃ taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā Mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ. 1592. Pitaramme mahārāja corā agaṇhuṃ kānane, Tesāhaṃ pucchito jānaṃ aññathā naṃ viyākariṃ. 1593. Tena pacchā vijigucchiṃ taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā Mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ. 1594. Pāṇātipātamakaruṃ somayāge upaṭṭhite, tesāhaṃ samanuññāsiṃ, tena pacchā vijigucchiṃ Taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ. [PTS Page 117] [\q 117/] 1595. Surāmerayamadhukā yejanā paṭhamāsu no Bahunnate anatthāya majjapānamakappayuṃ. Tesāhaṃ samanuññāsiṃ, tena pacchā vijigucchiṃ Taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ. 1596. Dhīratthu subahu kāme duggandhe bahukaṇṭake, Ye ahaṃ patisevanno na lahaṃ tādisaṃ sukhaṃ, [PTS Page 118] [\q 118/] 1597. Mahassādā sukhā kāmā natthi kāmaparaṃ sukhaṃ, Ye kāme patisevanti saggaṃ te upapajjare, 1. Vicitvā - machasaṃ - syā 2. Bhāsati - syā - machasaṃ 3. Paribhuñajissiṃ - machasaṃ 4. Uppajjata - sīmu. [BJT Page 402. [\x 402/] ] 1598. Appassādā dukhā kāmā natthi kāmāparaṃ 1- dukhaṃ, Ye kāme patisevanti nirayaṃ te upapajjare. 1599. Asi yathā sunisito nettiṃsova 2- supāyiko, 3- Sattiva urasi khitto 4- kāmā dukkhatarā tato. 1600. Aṅgārānaṃva jalitaṃ kāsuṃ sādhikaporisaṃ, Phālaṃva divasaṃ tattaṃ kāmā dukkhatarā tato. 1601. Visaṃ yatha halāhalaṃ telamukkaṭṭhitaṃ 5- yathā, Tambaloha vilinaṃva kāmā dukkhatarā tato'ti. 5. Pānīyajātakaṃ. [PTS Page 120] [\q 120/] 1602. Mittāmaccaparibbuḷhaṃ ahaṃ vande rathesahaṃ, 6- Pabbajissaṃ 7- mahārāja taṃ devo anumaññatu. 1603. Sace te ūnaṃ kāmehi ahaṃ paripurayāmi te, Yo taṃ hiṃsati vāremi mā pabbaji 8- yudha ñajaya. [PTS Page 121] [\q 121/] 1604. Na catthi ūnaṃ kāmehi hiṃsitā me na vijjati, Dipañca kātu 9- micchāmi yaṃ jarā nābhikirati. 1605. Putto vā pitaraṃ yāce pitā vā puttamorasaṃ, Negamo yācate tāta mā pabbaṃ yudhañajaya. 1606. Mā maṃ tāta 10- nivāresi pabbajantaṃ rathesabha, Māhaṃ kāmehi sammatto jarāya vasamanvagu. 11 1607. Ahaṃ taṃ tāta yācāmi ahaṃ putta nivāraye, Cirantaṃ daṭṭhumicchāmi mā pabbaji sudhañjaya. [PTS Page 122] [\q 122/] 1608. Ussāvova tiṇaggamhi suriyassuggamanaṃ pati, Evamāyu manussānaṃ mā maṃ amma nivāraye. 1. Kāmaparaṃ - simu 2. Nettiyo - machasaṃ, syā 3. Supāyino - machasaṃ, syā 4. Khittā - machasaṃ, syā 5. Pakkuṭṭhita - machasaṃ, syā 6. Rathesabha - machasaṃ, syā 7. Pabbajissāmharāja - machasaṃ, syā 8. Pabbajji - machasaṃ, syā 9. Kattu - syā 10. Pbbaja - simu 11. Deci - machasaṃ [BJT Page 404] [\x 404/] 1609. Taramāno imaṃ yānaṃ āropetu rathesabha, Mā me mātā tarantassa antarāyakarā ahu. 1610. Abhidhāvatha bhaddanne suññaṃ hessati rammakaṃ, Yudhañajayo anuññāto sabbadattena rājinā. [PTS Page 123] [\q 123/] 1611. Yohu seṭṭho sahassassa 1- yuvā kañcanasannibho, Soyaṃ kumāro pabbajito kāsāyavasano balī. 1612. Ubho kumārā pabbajitā yudhañajayo yudhiṭṭhilo, Pahāya mātāpitaro saṅkaṃ chetvāna maccuno'ti. 6. Yudhañjaya jātakaṃ. [PTS Page 126] [\q 126/] 1613. Etha lakkhaṇa sitā ca ubho otarathodakaṃ, Evāyaṃ bharato āha rājā dasaratho mato. 1614. Kena rāmappabhāvena 2- socitabbaṃ na socasi, Pitaraṃ kālakataṃ sutvā na taṃ pasahate dukhaṃ. 1615. Yaṃ na sakkā pāletuṃ 3- posena lapatā 4- bahu, Sa kissa viññu medhāvi antānamupatāpaye. [PTS Page 127] [\q 127/] 1616. Daharā ca hiye vuddhā ye bālā ye ca paṇḍitā, Aḍḍhā ceva daḷiddā ca sabbe maccuparāyaṇā. 1617. Phalānamiva pakkānaṃ niccaṃ papatanā bhayaṃ, Evaṃ jātāna maccānaṃ niccaṃ maraṇato bhayaṃ. 1618. Sāyameke na dissanti pāto diṭṭhā bahujjanā, Pato eke na dissanti sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā 1619. Paridevayamāno ce kakañci 5- datthaṃ udabbahe, Sammuḷho hiṃsamattānaṃ kayirā cetaṃ vicakkhaṇo. 1620. Kiso vivaṇeṇā bhavati hiṃsamattānamattanā, Na tena petā pālenti niratthā paridevanā. 1. Sahassānaṃ - machasaṃ 2. Rāma sabhāvena - machasaṃ 3. Nipāletuṃ - machasaṃ 4. Posenālapataṃ - syā 5. Kiñci - machasaṃ, syā [BJT Page 406] [\x 406/] 1621. Yathāsaraṇamādinnaṃ cārinā parinibbaye, Evampi dhīro sutavā medhāvi paṇḍito naro Khippamuppatitaṃ sokaṃ vāto tulaṃva dhaṃsaye. 1622. Ekova macco acceti ekova jāyate kule, Saññogaparamātveva sambhogā sabbapāṇinaṃ. 1623. Tasmā hi dhirassa bahussutassa Sampassasato lokamimaṃ parañca, Aññāya dhammaṃ bhadayaṃ manañca Sokā mahantāpi na tāpayanti. 1624. Sohaṃ dassañca bhokkhañca 1- bharissāmi ca ñātake, Sesaṃ sampālayissāmi kiccametaṃ vijānato. [PTS Page 130] [\q 130/] 1625. Dasa vassasahassāni saṭṭhivassasatāni ca, Kambugīvo mahābāhu rāmo rajjamakārayīti 7. Dasarathajātakaṃ. [PTS Page 134] [\q 134/] 1626. Jānanto no mahārāja tava sīlaṃ janādhipo, Ime kumāre pujento na taṃ kenaci maññatha. 1627. Tiṭṭhanne no mahārāje 2- ādu deve divaṃgate, Ñāti naṃ samanumaññiṃsu sampassaṃ atthamantano. 1628. Kena saṃvaravattena sañjate aditiṭṭhasi, 3- Kena taṃ nātivattanti ñātisaṅghā samāgatā. 1629. Na rājapunna usuyyāmi samaṇānaṃ mahesinaṃ, Sakkaccaṃ te namassāmi pāde vandāmi tādinaṃ. 1630. Te maṃ dhammaguṇe yuttaṃ sussusamanusuyyakaṃ, Samaṇā samanusāsanti. 4- Isi dhammaguṇe ratā. 1631. Tesāhaṃ vacanaṃ sutvā samaṇānaṃ mahesinaṃ, Na kiñci atimaññāmi dhamme me nirato mano. 1632. Hatthāruhā 5- aṇikaṭṭhā rathikā pattikārikā, Tesaṃ nappaṭibandhāmi nibaddhaṃ bhattavetanaṃ 5- 1. Sohaṃ yasañca bhogañca - machasaṃ, syā 2. Mahārāja - machasaṃ 3. Abhinatiṭṭhasi - machasaṃ, syā 4. Manusāsanti - machasaṃ 5. Hatthārohā - machasaṃ, syā 6. Tiviṭṭhaṃ bhatta vetanaṃ - machasaṃ, syā [BJT Page 408] [\x 408/] 1633. Mahāmattā ca me atthi mantino paricārakā, 1- Bārāṇasiṃ voharanti bahumaṃsa 2- surodakaṃ. [PTS Page 135] [\q 135/] 1634. Athopi vāṇijā phitā nānā raṭṭhehi āgatā, Tesu me vihitā rakkhā evaṃ jānāhuposatha. 1635. Dhammena kira ñātinaṃ rajjaṃ kārehi saṃvara, Medhāvi paṇḍito cāpi 3- athopi ñātinaṃ hito 1636. Taṃ taṃ ñāti paribbuḷhaṃ nānāratanamocitaṃ, Amittā nappasahanti indaṃva asurādhipoti. 8. Saṃvarajākataṃ. [PTS Page 139] [\q 139/] 1637. Ummujjanti nimujjanti manussā khuranāsikā, Suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ. 1638. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, Nāvāya vippanaṭṭhāya khuramāliti vuccata. 1639. Yathā aggiva suriyo va4 samuddo pati5 dissati, 5 Suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ. [PTS Page 140] [\q 140/] 1640. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, Nāvāya vippanaṭṭhāya aggimāliti vuccati. 1641. Yathā dadhiṃva khiraṃva samuddo pati 5- dissati, Suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ. 1642. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, Nāvāya vippanaṭṭhāya dadhimāliti vuccati. 1643. Yathākusova sassova 6- samuddo pati dissati, Suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ. 1644. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, Nāvāya vippanaṭṭhāya dadhimāliti vuccati. 1. Paricārikā - machasaṃ, syā 2. Bahuṃmaṃsaṃ - syā 3. Cāsi - machasaṃ, syā 4. Yathā aggiva suriyo - machasaṃ yathā aggisuriyo - syā 5. Paṭi - machasaṃ, syā 6. Ca - syā. [BJT Page 410. [\x 410/] ] [PTS Page 141] [\q 141/] 1645. Yathā naḷova veluva samuddo pati dissati, Suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ. 1646. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, Nāvāya vippanaṭṭhāya naḷimāliti vuccati. 1647. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ Nāvāya vippanaṭṭhāya vaḷavāmukhiti vuccati. [PTS Page 142] [\q 142/] 1649. Yato sarāmi attānaṃ yato pattosmi viññutaṃ. Nābhijānāmi sañcicca ekapāṇampi hiṃsitaṃ. Etena saccavajjena sotthiṃ nāvā nivattatuti. 9. Suppārakajātakaṃ. Ekādasakanipātaṃ niṭṭhitaṃ. Tassuddānaṃ: Siri mātusuposaka nāgavaro Puna juṇha adhamma mudayavaro, Atha pāṇiyudhañajayako ca dasa Ratha saṃvara pāragatena navāti. 1. Mabhabbhayo - machasaṃ 2. Saddo - machasaṃ 3. Suyyati - machasaṃ. [BJT Page 412] [\x 412/] [PTS Page 144] [\q 144/] 1650. Khuddānaṃ lahucittānaṃ akataññuna dubhinaṃ, 1- Nādevasatto puriso ṭhinaṃ saddhātumarahati. 1651. Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ Na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā, Anariyā samatikkannadhammā Sasseva cittassa vasaṃ vajanti. 1652. Cirānuvuttampi 2- piyaṃ manāpaṃ Anukampaṃ pāṇasamampi 3- santaṃ, Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti Tasmāhamitthinaṃ na vissasāmi. 1653. Thinañhi cittaṃ yathā vānarassa Kantappakantaṃ 4- yathā rukkhachāyā, Calācalaṃ bhadayaṃ itthiyānaṃ Cakkassa nemi viya parivantati. 1654. Yadā tā passanti samekkhamānā Ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ, saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ Kambojakā jalajeneva assaṃ. 1655. Yadā tā passanti samekkhamānā Ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ, saṇamannāgato naṃ parivajjayanti Tiṇṇo nadipāragatova kullaṃ 1656. Silesupamā 5- sikhiriva sabbabhakkhā Tikkhamāyā 6- nadiriva sighasotā, 7- Sevanti hetā piyamappiyañca Nāgaṃ yathā orakulaṃ parañca. 1657. Na tā ekassa na davinnaṃ āpaṇova pasārito, 7- Yo tā mayhanti maññeyya vātaṃ jalena bādhaye. 1. Dubbhinaṃ - machasaṃ dunabbhiṃ - syā 2. Cirānu vuṭṭhambhi - machasaṃ cirānu vuṭṭhampi -vi 3. Pāṇasamampi bhattuṃ - vi. Machasaṃ 4 kaṇṇappakaṇṇaṃ - vi 5. Lesupamā - machasaṃ 6. Tikkhasinā - vi machasaṃ 7. Siṅghasotā - machasaṃ 8. Āpaṇo so - machasaṃ, vi. [BJT Page 414] [\x 414/] 1658. Yathā nidi ca pantho ca pānāgāraṃ sabhā papā, Evaṃ lokitthiyo nāma velā tāsaṃ na vijjati. 1659. Ghatāsanasamāhetā kaṇhasappa sirūpamā, Gave bahi tiṇasseva omasanti varaṃ varaṃ. 1660. Ghatāsanaṃ kuñajariṃ kaṇhasappaṃ Muddhāhisittaṃ pamadā ca sabbā, Ete naro niccayatto 1- bhajetha Tesaṃ bhave dubbidu sabbabhāvo 2- 1661. Nāccantavaṇaṇā na bahunaṃ 3- kantā Na dakkhiṇā pamadā sevitabbā, Na parassa bhariyā na dhanassa hetu Etitthiyo pañca na sevitabbāti. 1. Cuḷakuṇālajātakaṃ. [PTS Page 154] [\q 154/] 1662. Kā tvaṃ suddhehi vatthehi aghe vehāsayaṃ ṭhitā, Kena tyāssuni vattanti kuto taṃ bhayamāgataṃ. 1663. Taveva deva vijite bhaddasāloti maṃ vidu, Saṭṭhiṃ vassasahassāni tiṭṭhato pujitassa me. 1664. Kārayantā nagarāni agāre ca disampati, Vivadhe cāpi pāsāde na manne avavamaññisuṃ. Yatheva maṃ te pujesuṃ tatheva tvampi pujaya. [PTS Page 155] [\q 155/] 1665. Tava ahaṃ na passāmi thullaṃ kāyena te dumaṃ. Ārohapariṇāhena abhirūposi jātiyā. 1666. Pāsādaṃ kārayissāmi ekatthambhaṃ manoramaṃ, Tattha taṃ upanessāmi ciraṃ te yakkha jīvitaṃ. 1667. Evaṃ cittaṃ 4- udapādi sarirena vinābhāvo, Puthuso maṃ vikantetvā khaṇḍaso avakantatha 1. Niccayato - machasaṃ, syā 2. Sabbabhāvoya - machasaṃ 3. Naccattavaṇaṇanaṃ bahunaṃ - maramma 4. Evaṃ hetaṃ - vi. [PTS Page 156] [\q 156/] [BJT Page 416. [\x 416/] ] 1668. Agge ca chetvā majjhe ca pacchā 1- mulaññaca jindatha, Evaṃ me chijjamānassa na dukkhaṃ maraṇaṃ siyā. 1669. Hatthapādaṃ 2- yathā chinde kaṇaṇanāsañca jivite 3- Tato pacchā siro chinde taṃ dukkhaṃ maraṇaṃ siyā. 1670. Sukhannu khaṇḍaso chinnaṃ 4- bhaddasāla vanaspati 5- Ki hetu kiṃ 6- upādāya khaṇḍaso chinnamicchasi. 1671. Yañca hetuṃ upādāya hetu 7- dhammupasaṃhitaṃ Khaṇḍaso chinnamicchāmi mahārāja suṇohi me. 1672. Ñāti 8- me sukhasaṃvaddhā mama passe nivātajā Te"pihaṃ upahiṃseyyaṃ paresaṃ asukhovitaṃ, 9- [PTS Page 157] [\q 157/] 1673. Cetabbarūpaṃ 10- cetesi 11- bhaddasāla vanasapati, Hitakāmosi ñātinaṃ abhayaṃ samma dadāmi te'ti. 2. Bhaddasāla jātakaṃ. [PTS Page 160] [\q 160/] 1674. Kasanti vapanti 12- te janā Manujā kammaphalupajivino, Nayimassa dipakassa bhāgino Jambudipā idameva no varaṃ. [PTS Page 162] [\q 162/] 1675. Tipañcarattupagamambhi cande Vogo hā hohiti sāgarassa, 13, Upalāpayaṃ dipamimaṃ uḷāraṃ Mā vo vadhi gacchatha leṇamaññaṃ. 1676. Na jātayaṃ 14- sāgaravārivego Uppāṭaye 15- dipamimaṃ uḷāraṃ; Taṃ me nimittehi bahuhi diṭṭhaṃ Mā bhetha kiṃ socatha modathambho 16- 1. Pacchā mulaṃ vi vicindatha mulambhi chindatha - machasaṃ, syā 2. Hatthapāde - machasaṃ 10. Ceteyya rūpaṃ - machasaṃ 3. Jivato - machasaṃ jivito - vi 11. Cetayi - nā. 4. Chanda - syā 12. Vappana - machasaṃ 5. Vanappati - machasaṃ, syā 13. Rasassa - vi 6. Taṃ - vi 14. Na jātuyaṃ - machasaṃ, syā. 7. Hetu - vi machasaṃ, syā 15. Upalaṃ vassaṃ - machasaṃ, syā 8. Ñāti - vi machasaṃ, syā 16. Modatha vo - machasaṃ 9. Assaṃ dukhovitaṃ - vi. [BJT Page 418] [\x 418/] 1677. Pahutabhakkhaṃ 1- bahuannapānaṃ Pattattha 2- āvāsamimaṃ uḷāraṃ: Na vo bhayaṃ paṭipassāmi kiñci Āputta puttehi pamodathavho 3- [PTS Page 163] [\q 163/] 1678. Yo tvevayaṃ dakkhiṇassaṃ disāyaṃ Khemanti pakkosati tassa saccaṃ; Na uttaro vedi bhayāhayassa Mā bhetha kiṃ sovatha modathambho. 1679. Yathā ime vippavadanti yakkhā Eko bhayaṃ saṃsati khemameko Tadiṅgha mayhaṃ vacanaṃ suṇātha; Khippaṃ lahuṃ mā vinassimbha 4- sabbe 1680. Sabbe samāgamma karoma nāvaṃ Doṇiṃ daḷhaṃ sabbayantupapannaṃ: Sace ayaṃ dakkhiṇo saccamāha Moghaṃ paṭikkosati utataro ayaṃ. 1681. Sace vano hohiti 5- āpadatthā Imañca dipaṃ na pariccajema; Sace ca kho uttaro saccamāha Moghaṃ paṭikkosati dakkhiṇo ayaṃ 6- Tameva nāvaṃ abhiruyha sabbe Evaṃ mayaṃ sotthi tāremu pāraṃ, [PTS Page 164] [\q 164/] 1682. Na ce sugaṇhaṃ paṭhamena seṭṭhaṃ Kaniṭṭha māpāthagataṃ gahetvā Yo cidha majjhaṃ 7- paṭiceyya gaṇhati: Sace nāro seṭṭhamupeti ṭhānaṃ [PTS Page 165] [\q 165/] 1683. Yathāpi te sāgaravārimajjhe Sakammunā 8- sotthiṃ vahiṃsu vāṇijā; Anāgatatthaṃ paṭivijjhiyāna Appampi nāccetisa bhuripañño 9- 1. Bahutta - machasaṃ 2. Pattatha patattha - machasaṃ 3. Pamodatha vo - machasaṃ 4. Vinasimbha - vi machasaṃ, syā 5. Hehiti - machasaṃ, syā 6. Dakkhiṇu - machasaṃ 7. Tacchaṃ - machasaṃ 8. Sakammanā - sīmu 9. So - machasaṃ. [BJT Page 420] [\x 420/] 1684. Bālā ca mohena rasānugiddhā Anāgataṃ appaṭivijjhiyatthaṃ; Paccuppanne sidanti atthajate 1- Samuddamajjhe yathā te manussā. [PTS Page 166] [\q 166/] 1685. Anāgataṃ paṭikayirātha kiccaṃ Māmaṃ kiccaṃ kiccakāle vyadhesi, Taṃ tādisaṃ paṭigata 2- kiccakāriṃ Na taṃ kiccaṃ kiccakāle vyadheti. 3. Samuddavāṇija jātakaṃ. [PTS Page 172] [\q 172/] 1686. Kāmaṃ kāmayamānassa tassa ve taṃ samijjhati, Addhā pitimano hoti laddhā macco yadicchati. 1687. Kāmaṃ kāmayamānassa tassa ve taṃ samijjhati, Tato naṃ aparaṃ kāme ghamme taṇhaṃva vindati. 1688. Gavaṃva siṅgino saṅgaṃ vaḍḍhamānassa vaḍḍhati, Evaṃ mandassa posassa bālassa avijānato, Bhiyyo taṇhā pipāsā ca vaḍḍhamānassa vaḍḍhati. 1689. Pathavyā sāliyavakaṃ gavāssaṃ 3- dāsaporisaṃ, Datvāpi 4- nālamekassa iti vidvā samañcare. 1690. Rājā pasayha paṭhavaṃ 5- vijetvā 6- Sasāgarantaṃ mahimāvasanno; Oraṃ samuddassa atittarūpo Pāraṃ samuddassapi patthayetha. 1691. Yāva anussaraṃ 7- kāme manasā titti nājjhagā, Tato nivattā 8- paṭikkamma 9- disvā, Te ve tittā ye paññāya tittā. 1. Atthe - vi 2. Paṭikataṃ - machasaṃ paṭikata - syā 3. Gavassa - machasaṃ 4. Datvā vā - viṃ. 5. Pathaviṃ - machasaṃ 6. Vijitvā - machasaṃ 7. Yo va anussaraṃ - vi yo ca manussaraṃ - machasaṃ 8. Nivatvā - vi. 9. Paṭikammaṃ. [BJT Page 422] [\x 422/] 1692. Paññāya tittinaṃ seṭṭhaṃ na so kāmehi tappati, Paññāya tittaṃ 1- purisaṃ taṇhā na kurute vasaṃ. 1693. Apacineteva kāmāni 2- appicchassa 3- alolupo, Samuddamatto puriso na so kāmehi tappati. [PTS Page 173] [\q 173/] 1694. Rathakārova cammassa parikattaṃ apāhanaṃ, Yaṃ yaṃ cajati 4- kāmānaṃ taṃ taṃ sampajjate sukhaṃ, Sabbeñca sukhamiccheyya sabbe kāme pariccaje. 1695. Aṭṭha te bhāsitā gāthā sabbā honti sahassiyo, Patigaṇha mahābrahme sādhetaṃ tava bhāsitaṃ. 1696. Na me attho sahassehi satehi nahutehi vā, Pacchimaṃ bhāsato gāthaṃ kāme me na rato mano. 1697. Bhaddo 5- vatāyaṃ māṇavako sabbalokavidu muni, Yo taṇhaṃ 6- dukkhajananiṃ parijānāti paṇḍitoti. 4. Kāmajātakaṃ. [PTS Page 177] [\q 177/] 1698. Dasa balu imāni 7- ṭhānāni yāni pubbe akāritvā, Sa pacchā manutappati iccāha rājā janasandho. 1699. Aladdhā cittaṃ tapati 8- pubbe asamudānitaṃ Ka pubbe dhanamesissaṃ iti pacchānutappati. 1700. Sakyarūpaṃ pure santaṃ mayā sippaṃ na sikkhitaṃ, Kicchā vutti asippassa iti pacchānutappati. 1701. Kuṭavedi pure āsiṃ pisuno piṭṭhimaṃsiko, Caṇḍo ca pharuso cāsiṃ 9- iti pacchānutappati. [PTS Page 178] [\q 178/] 1702. Pāṇātipāti pure āsiṃ luddo cāsiṃ 10anāriyo, Bhūtānaṃ nāvadāyissaṃ iti pacchānutappati. 1703. Bahūsu vata santisu anapādāsu itthisu, Paradāraṃ asevissaṃ iti pacchānutappati. 1. Sutittā - machasaṃ 2. Kāmānaṃ - machasaṃ 3. Apicchasya - machasaṃ 4. Jahati - machasaṃ, syā 5. Bhaddako - machasaṃ, syā 6. Yo imaṃ taṇṭhiṃ-vi 7. Dasabalumāni - syā 8. Aladdāvicittaṃ tappati - machasaṃ 9. Ca pi - machasaṃ. 10. Cāsi - machasaṃ. [BJT Page 424] [\x 424/] 1704. Bahumbhi vata santambhi annapāte upaṭṭhite, Na pubbe adadiṃ dānaṃ iti pacchānutappati. 1705. Mātaraṃ pitaraṃ vāpi jiṇaṇake gatayobbane, 1- Pahu santo na posissaṃ iti pacchānutappati. 1706. Ācariyamanusatthāraṃ sabbakāmarasāharaṃ, Pitaraṃ atimaññissaṃ iti pacchānutappati. 1707. Samaṇe brāhmaṇe cāpi silavante bahussute, Na pubbe payirupāsissaṃ iti pacchānutappati, 1708. Sādhu hoti tapo ciṇeṇā santo ca payirupāsito, Na ca pubbe tapo ciṇeṇā iti pacchānutappati. 1709. Yo ca etāni ṭhanāni yoniso paṭipajjati, Karaṃ purisakiccāni sa pacchā nānutappatī'ti. 5. Janasandha jākataṃ. [PTS Page 183] [\q 183/] 1710. Kaṇho kaṇo ca ghoro ca sukkadāṭho patāpavā, 2- Baddho pañcahi rajajuhi kiṃ dhira sunakho tava. 1711. Kāyaṃ migānaṃ atthāya asinara 3- bhavissati, Manussānaṃ anayo hutvā tadā kaṇho pamokkhati. [PTS Page 184] [\q 184/] 1712. Pattahatthā samaṇakā muṇḍā saṃghāṭi pārutā, Naṅgalehi kasissanti tadā kaṇho pamokkhati. 1713. Tapassiniyo pabbajitā muṇḍā saṃghāṭi pārutā, Yadā loke gamissanti tadā kaṇho pamokkhati. 1714. Dīghuttaroṭā 4- jaṭilā paṅkadantā rajasirā, Iṇaṃ vodāya gacchanti tadā kaṇho pamokkhati. 1715. Adhicca vede 5- sāvittiṃ yaññatanatrañca 6- brahmaṇā, Bhatikāya yajissanti tadā kaṇho pamokkhati. 1. Jinanakaṃ gatayobbanaṃ - machasaṃ 2. Pabhāsavā - machasaṃ, syā 3. Usinnara - syā 4. Dīghottaroṭṭha - machasaṃ 5. Vedaṃ - machasaṃ 6. Yaññātannañca - machasaṃ yaññaṃ tantuñca -syā [BJT Page 426] [\x 426/] 1716. Mātaraṃ pitaraṃ vāpi jiṇaṇake gatayobbane, 1- Pahu santā na bharanti tadā kaṇho pamokkhati. 1717. Mātaraṃ pitaraṃ vāpi jiṇaṇake gatayobbane, Bālā tumbheti vakkhanti tadā kaṇho pamokkhati. 1718. Ācariyabhariyaṃ sakhābhariyaṃ 2- mātulāniṃ pitucchayaṃ, 3 yadā loke gamissanti tadā kaṇho pamokkhati. 1719. Asicammaṃ gahetvāna khaggaṃ paggayha brāhmaṇā Patthaghātaṃ 4- karissanti tadā kaṇho pamokkhati. 1720. Sukkacchavi vedhaverā thullabāhu apātubhā, Mithubhedaṃ karissanti tadā kaṇho pamokkhati. 1721. Māyāvino nekatikā asappurisacintakā, Yadā loke bhavissanti tadā kaṇho pamekkhatiti. 6. Mahākaṇha jātakaṃ. [PTS Page 186] [\q 186/] 1722. Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi Na cāpi me sannicayo ca atthi, Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ. Patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ. 1723. Appambhā appakaṃ dajjaṃ anumajjhato majjhakaṃ, Bahumbhā bahukaṃ dajjā adānaṃ nupapajjati. 1724. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, Ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsi labhate sukhaṃ 1. Jinanakaṃ gatayobbanaṃ - machasaṃ 2. Sakhiṃ - machasaṃ 3. Pitucchakiṃ - machasaṃ, syā 4. Panthaghāṭaṃ - machasaṃ [BJT Page 428] [\x 428/] 1725. Moghañcassa hutaṃ hoti moghañcāpi samihitaṃ, Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ eko bhuñjati bhojanaṃ, 1726. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, Arayaṃ maggaṃ samāruha nekāsi labhate sukhaṃ. 1727. Saccaṃ tassa 1- hutaṃ hoti saccaṃ cāpi samihitaṃ, Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ. 1728. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, Ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsi labhate sukhaṃ. 1729. Sarañca juhati poso khāhukāya gayāya ca, Doṇe timbarutitthasmiṃ sighasote 3- mahāvahe. 1730. Atra cassa hoti atra cassa samihitaṃ, Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ. 1731. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, Ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsi labhate sukhaṃ. 1732. Khiḷisaṃ hi so niggilati 4- dighasuttaṃ sabandhanaṃ, Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ eko bhuñjati bhojanaṃ. 1733. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, Ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsi labhate sukhaṃ. 1734. Uḷāravaṇaṇā vata brāhmaṇā ime, Ayañca vo suta kho kissa hetu, Uccāvacaṃ vaṇaṇanihaṃ vikubbati Akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumbhe. 1. Saccañcassa - vi 2. Nekopi - machasaṃ, syā 3. Siṅgasote - machasaṃ 4. Nigilati - machasaṃ, syā [BJT Page 430. [\x 430/] ] 1735. Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā Ayaṃ pana mātali deva sārathi, Sakkohamasmi tidasānamindo Eso ca kho pañcasikhoti vuccati. 1736. Pāṇissarā mudiṅgā ca murajāḷambarāni ca, Suttamenaṃ pabodhenti paṭibuddho ca nandati. 1737. Ye kecime maccharino kadariyā Paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ, Idheva nikkhippa sariradehaṃ Kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti. 1738. Ye kecime suggatimāsasānaṃ 1- Dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge, Idheva nikkhippa sariradehaṃ Kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti. 1739. Tvaṃ nosi ñāti purimāsu jātisu So macchari rosako pāpadhammo, Taveva atthāya idhāgatambhā. Mā pāpadhammo nirayaṃ apattha. 1740. Esāhamajjeva apāramāmi Nacāpahaṃ kiñci kareyya pāpaṃ, Nacāpi me kiñcimadeyyamatthi Navāpadatvā udakampahaṃ pibe. 2- 1742. Evañca me dadato sabbakālaṃ Bhogā ime vāsava khiyissanti, Tato ahaṃ pabbajissāmi pakka Hitvāna kāmāni yathodhikāniti. 7. Kosiyajātakaṃ. 1. Māsamātā - vi machasaṃ 2. Tavāpi datvā udakaṃ picāmi - machasaṃ, vi. [BJT Page 432] [\x 432/] 1743. Yesaṃ na kadāci bhūtapubbaṃ 1- Sakkhiṃ sattapadampi imasmiṃ loke, Jātā amittā 2- duve sabhāyā Paṭisandhāya caranti kissa hetu. 1744. Yadi me ajja pātarāsakāle Paṇhaṃ na sakkuṇeyyātha vattumetaṃ, Raṭṭhā pabbājayissāmi vo sabbe Nahi mattho dupapaññajātikehi. 1745. Mahājanasamāgamambhi ghore Janagolāhalasaṅgamambhi jate Vikkhittamanā anekavacittā Pañhaṃ na sakkuṇoma vattumetaṃ. 1746. Ekaggacittā ca ekamekā Rahasigatā atthuṃ nicinnayitvā, Paviveke sammasitvāna dhīrā Atha vakkhanti janinda atthametaṃ. 1747. Uggaputtarājaputtiyānaṃ Urabbhamaṃsaṃ piyaṃ manāpaṃ, Na te sunakhassa adenti maṃsaṃ Atha meṇḍassa suṇena sabyamassa. 1748. Cammaṃ vibhananti phaḷakassa Assapiṭṭhattharaṇasukhassa hetu, Naca te sunakhassa attharanti Atha meṇḍassa suṇena sabyamassa. 1749. Āvellikasiṅgiko hi meṇḍo Na ca sunakhassa visāṇāni 3- atthi, Tiṇahakkho maṃsabhojano ca Atha meṇḍassa suṇena sabyamassa. 1750. Tiṇamāsi palāsamāsi meṇḍo Na ca sunakho tiṇamāsi no palāsaṃ, Gaṇheyya suṇo sasaṃ khiḷāraṃ Atha meṇaḍassa suṇena saṇyamassa. 1. Sutapubbaṃ - machasaṃ, syā 2. Jātāmittā - machasaṃ 3. Visānakāni - machasaṃ, syā [BJT Page 434] [\x 434/] 1751. Aḍḍhaṭṭhapādo catuppadassa Meṇḍo aṭṭhanakho adissamāno, Chādiyamāharati ayaṃ imassa Maṃsaṃ āharati ayaṃ amussa. 1752. Pāsādagato videhaseṭṭho Vitihāraṃ aññamaññabhojanānaṃ, Addakkhi kira sakkhi taṃ janindo Khobhukkhassa ca puṇaṇamukhassa cetaṃ. 1753. Lābhā vata me anapparūpā Yassa medisā paṇḍatā kulambhi, Pañcassa gambhiragataṃ nipuṇamatthaṃ Paṭivijjhanti subhāsitena dhīrā. 1754. Assatarirathañca ekamekaṃ Phītaṃ gāmavarañca ekamekaṃ, Sabbesaṃ vo dammi paṇḍitānaṃ. Paramapatitamano subhāsitenā'ti. 8. Meṇḍakapañho. [PTS Page 192] [\q 192/] 1755. Nādiṭṭhā 1- parato dosaṃ aṇuṃthulāni sabbaso, Issaro paṇaye daṇḍaṃ sāmaṃ appaṭivekkhiya. 1756. Yo ca appaṭivekkhitvā daṇḍaṃ kubbati khattiyo, Sakaṇṭakaṃ so gilati jaccandhova samakkhikaṃ. 1757. Adaṇḍiyaṃ daṇḍiyati daṇḍiyañca adaṇḍiyaṃ Andhova visamaṃ maggaṃ na jānāti samāsamaṃ. 1758. Yo ca etāni ṭhānāni aṇuṃthulāni sabbaso, Sudiṭṭhaṃ cānusāseyya sace voharitumarahati. 2- 1759. Nekantamudunā sakkā ekantatikhiṇena vā, Attaṃ mahanne ṭhāpetuṃ 3- tasmā ubhayamācare. 1. Nā daṭṭhā - vi 2. Sace mohātu - vi 3. hāpetuṃ - machasaṃ. [BJT Page 436] [\x 436/] 1760. Paribhuto mudu hoti atitikkho ca veravā, Etañca ubhayaṃ ñatvā anumajjhaṃ samācare. 1761. Bahumpi ratto bhāseyya duṭṭhopi bahubhāsati, Na itthikāraṇā rāja puttaṃ ghātetumarahasi. [PTS Page 193] [\q 193/] 1762. Sabbo ca loko ekanto 1- itthi ca ayamekikā, Tenāhaṃ paṭipajjassaṃ gaccha pakkhipatheva naṃ. [PTS Page 195] [\q 195/] 1763. Anekatāle narake gamibhire ca suduttare, Pātito giriduggasmiṃ kena tvaṃ tattha nāmari. 1764. Nāgo nāgabalo 2- tattha thāmavā girisānujo, Paccaggahi maṃ bhogehi tenāhaṃ tattha nāmari. 1765. Ehi taṃ paṭinessāmi rājaputta sakaṃ gharaṃ, Ejjaṃ kāresi bhaddante kiṃ araññe karissasi. 1766. Yathā gilitvā baḷisaṃ uddhareyya salohitaṃ, Uddharitvā sukhī assa 3- evaṃ passāmi attanaṃ. 1767. Kinnu tvaṃ baḷisaṃ brūsi kiṃ tvaṃ brūsi salohitaṃ. Kinnu tvaṃ ubbhataṃ brūsi tamme akkhāhi pucchito. 1768. Kāmāhaṃ baḷisaṃ brūmi hatthiassaṃ salohitaṃ, Cattāhaṃ abbhataṃ brūmi evaṃ jānāhi khattiya. [PTS Page 196] [\q 196/] 1769. Ciñcāmāṇavikā mātā devadatto ca me pitā, Akando paṇḍito nāgo sāriputto ca devatā. Ahaṃ tadā rājaputto 4- evaṃ dhāretha jātakanti. 9. Mahāpadumajātakaṃ. 1. Ekato - machasaṃ, syā 2. Nāgo jātapaṇo tattha nā phaṇo - machasaṃ 3. Sukhaṃ passāmi attani - machasaṃ 4. Rājaputto ahaṃ āsiṃ - vi machasaṃ. [PTS Page 197] [\q 197/] [BJT Page 438] [\x 438/] 1770. Kāni kammāni kubbānaṃ kathaṃ viññu parakkame Amittaṃ jāneyya medhāvi disvā sutvā paṇḍito 1771. Na taṃ umbhayate disvā na ca naṃ paṭinandati, Cakkhuni cassa 1- na dadāti paṭilomaṃ ca vattati. 1772. Amitte tassa bhajati mitte tassa na sevati, Vaṇaṇakāme nivāreti akkosante pasaṃsati. 1773. Guyhañca tassa nakkhāti tassa guyhaṃ na guhati, Kammaṃ tasasa na vaṇeṇatipaññassa nappasaṃsati. 1774. Ahave nandati tassa bhave tassa na nandati, Acchariyaṃ bhojanaṃ laddhā tassa nuppajjate sati, Tato taṃ nānukampati aho sopi labheyayito 2- 1775. Iccete soḷasākārā amittasmiṃ patiṭṭhitā, Yehi amittaṃ jāneyya disvā sutvā ca paṇḍito. [PTS Page 198] [\q 198/] 1776. Kāni kammāni kubbānaṃ kathaṃ viññu parakkame, Mittaṃ jāneyya medhāvi disvā sutvā ca paṇḍito. 1777. Pavuttaṃ 3- cassa sarati āgataṃ abhinandati, Tato kelāyito hoti vācāya paṭinandati. 1778. Mitte tasseva bhajati amitte tassa na sevati, Akosante nivārati vaṇaṇakāme pasaṃsati. 1779. Guhyañca tassa akkhāti tassa guyhañca guhati, Kammañca tassa vaṇeṇati paññaṃ tassa 4- pasaṃsati. 1. Cakkhuni tassa, vi tissa - machasaṃ 2. Labheyyato - vi 3. Pavuṭṭhaṃ tassa - machasaṃ pavutthaṃ taṃ - vi 4. Paññamasasa - machasaṃ [BJT Page 440] [\x 440/] 1780. Bhave ca nandati tassa abhatva tassa na nandati, Acchariyaṃ bhojanaṃ laddhā tassa uppajjate sati, Tato taṃ anukampati aho sopi 1- labheyayito. 1781. Iccete soḷasākārā mittasmiṃ suppatiṭṭhitā, Yehi mittaṃ ca jāneyya disvā sutvā ca paṇḍitoti. 10. Mittāmittajātakaṃ. Dvādasakanipāto niṭṭhito Tassuddānaṃ: Lahucitta sāsāla kasanti puna Atha kāma dasabaluṭṭhāna varo, Atha kaṇha sukosiya meṇḍavaro Padumo puna mittavāre dasa. 1. Pahāsopi - machasaṃ, syā. [PTS Page 200] [\q 200/] [BJT Page 442. [\x 442/] ] Terasaka nipāto [PTS Page 203] [\q 203/] 1782. Abhāsi me ambapalāni pubbe Aṇuni thulāni ca brahmacāri, Teheva mantehi nadāni tuyhaṃ Dumapphalā pātubhavanti brahme. 1783. Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi 1- Khaṇaṃ muhuttaṃ na maṃ tosayanti, 2- Nakkhantayogañca khaṇañca laddhā Athā 3- harissambaphalaṃ pahutaṃ. 4- [PTS Page 204] [\q 204/] 1784. Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi Khaṇaṃ muhuttaṃ na pure asaṃsi, Athāhari 5- ambaphalaṃ pahutaṃ Vaṇeṇana gandhena rasenupetaṃ. 1785. Mantāhijappena parassa 6- tuyhaṃ Dumapphalā pātubhavanti brahme, Svājjana pāresi japampi mante 7- Ayaṃ so ko nāma tavajja dhammo. 1786. Caṇḍālaputto mama sampadāsa Dhammena manne pakatiñca saṃsi, Mā cassu me pucchito nāmagontaṃ. Guyhittho mā taṃ vijaheyya 8- manno. 1787. Sohaṃ janindena janamhi puṭṭho Makkhāhibhuto alikaṃ abhāsiṃ, Mantā ime brāhmaṇassāti micchā Pahinamanto kapaṇo rudāmi. [PTS Page 205] [\q 205/] 1788. Pharaṇḍā pucimandā vā athavā pāḷibhaddakā, Madhuṃ madhutthiko vinde so tassa dumuttamo. 1. Patimānayāmi - mi machasaṃ 2. Maṇaṃmuhuttaṃ mannena passaṃmachasaṃ 3. Addhā - machasaṃ, syā 4. Bahunaṃ - machasaṃ, syā 5. Sayaṃ hari - machasaṃ 6. Purehi - machasaṃ, syā 7. Svajja na pādesi jappampi mantaṃ - machasaṃ 8. Vijaheyyu - syā [BJT Page 444] [\x 444/] 1789. Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālapukkusā, Yasmā 1- dhammā vijāneyya so hi tassa naruttamo. 1790. Imassa daṇḍañca vadhañca datvā Gale gahetvā balayātha jammaṃ, Yo uttamatthaṃ kasirena laddhaṃ Mānātimānena vināsayittha. [PTS Page 206] [\q 206/] 1791. Yathā samaṃ maññamāno pateyya Sobbhaṃ guhaṃ narakaṃ putipādaṃ, Rajjuni vā akkame kaṇhasappaṃ Andho yathā jotimadhiṭṭhaheyya 2- Evampi maṃ tvaṃ khalitaṃ sapañña 3- Pahinamantassa punappasida, 4- 1792. Dhammena maneta 5- tava sampadāsiṃ Tuvampi dhammena paṭiggahesi Pakatimpi te attamano asaṃsiṃ 6- Dhamme ṭhitaṃ taṃ na jaheyya manto. [PTS Page 207] [\q 207/] 1793. So bāla mantaṃ kasirena laddhaṃ Yaṃ dulalhaṃ ajja manussaloke, Kicchā laddhā jivikaṃ appapañño 7- Vināsayi alikaṃ bhāsamāno. 1794. Bālassa muḷhassa aññukatano ca Musā bhaṇantassa asasaññatassa, Mante mayaṃ tādisake na dema Kuto mantā gaccha na mayha ruccasi'ti. 1. Ambajātakaṃ. 1. Yamhā - machasaṃ, syā 2. Andho yathā jotiṃ paviṭṭhaheyya - machasaṃ 3. Sapaññaṃ - vi 4. Punappadāhi - machasaṃ, sampadāhi - syā 5. Mattaṃ - machasaṃ 6. Asaṃsi - mi machasaṃ, syā 7. Kiñcāpi laddhā jīvituṃ appapañño - machasaṃ vi kicchāpi laddhā jīvitaṃ appa paññā - syā. [BJT Page 446] [\x 446/] [PTS Page 208] [\q 208/] 1795. Kuṭhārihattho puriso vanamogayha tiṭṭhasi, 1- Puṭṭho me samma akkhāhi kiṃ dāruṃ chetumicchasi. [PTS Page 209] [\q 209/] 1796. Isso 2- vanāni carasi samāni visamāni ca, Puṭṭho me samma akkhāhi kiṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ 1797. Neva sālo na khadhiro nāssakaṇeṇakuto dhavo, 3- Rukkhova endano nāma taṃ dāruṃ nemiyā daḷahanti. 1798. Kidisānissa pattāni khandho vā pana kidiso, Puṭṭho me samma akkhāhi yathā jānemu endanaṃ. 1799. Yassa sākhā palambanti namanti na ca bhañajare, So rukkho endato nāma yassa mule ahaṃ 4- ṭhito. 1800. Arānaṃ cakkanāhinaṃ īsānemi rathassa ca, Sabbassa te kammaniyo ayaṃ hessati endano. [PTS Page 210] [\q 210/] 1801. Iti endanarukkhopi tāvade ajjhabhāsatha, Mayhampi vacanaṃ atthi bhāradvāja suṇohi me. 1802. Issassa 5- upakhandhambhā 6- okkacca caturaṅgulaṃ, Tena nemiṃ pariharesi 7- evaṃ daḷhataraṃ siyā 1803. Iti endanarukkhopi veraṃ appesi 8- tāvade jātānañca ajānānaṃ issānaṃ dukkhamāvahi 9- [PTS Page 211] [\q 211/] 1804. Icceva 10 endano issaṃ isso 11 ca pana endanaṃ Aññamaññaṃ vivādena aññamaññamaghātayuṃ. 1805. Evameva manussesu vivādo yattha jāyati, Mayuranavacaṃ naccanti yathā te issaphandanā 12-. 1. Tiṭṭhati - vi 2. Īso - syā, iso - simu 3. Nassa kaṇeṇa kakuyovā - machasaṃ 4. Savāhaṃ - machasaṃ 5. Imassa - machasaṃ, syā 6. Upakkhanadhamhā - machasaṃ 7. Pahāresi - machasaṃ 8. Appeti - machasaṃ, kappesi - syā 9. Devatā - syā 10. Iccevaṃ - vi, machasaṃ, syā 11. Īsānaṃ rukkhamāvahati - machasaṃ 12. Īsa - syā [BJT Page 448] [\x 448/] 1806. Taṃ co vadāmi bhaddaṃ 1- vo yāvantettha samāgatā, Sammodatha māvivadittha mā hotha issaphandanā. 1807. Sāmaggimeva sikkhetha buddhehetaṃ pasaṃsitaṃ, Sāmaggirato 2- dhammaṭṭho yogakkhemā na dhaṃsatiti. 2. Endanajātakaṃ. [PTS Page 214] [\q 214/] 1808. Idheva haṃsa nipata sipiyaṃ me tava dasasnaṃ, Issarosi anuppanto yaṃ idhatthi pavedaya. [PTS Page 216] [\q 216/] 1809. Savaṇena cekassa 3- piyā bhavanti Disvā panekassa viyeti 4- chando, Disvā ca sutvā ca piyā bhavanti. Kaccinnu 5- me piyyasi dassanena. 1810. Samaṇena piyo mesi bhiyyo cāgamma dassanaṃ, Evaṃ piyadassano samāno vasa haṃsa mama santike 1811. Vaseyyāma tavāgāre niccaṃ sakkatapujitā, Matto ca ekadā vajā 6- haṃsarājaṃ pacantu me. [PTS Page 217] [\q 217/] 1812. Dhiratthu taṃ antapānaṃ yamme piyataraṃ tayā, Na cāpi majjaṃ pāyāmi yāva me vacchasi ghare. 1813. Suvijānaṃ sigālānaṃ sakuntānañca vassitaṃ, Manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ tato. 1814. Api ce maññati poso ñāti mitto sakhāti vā, Yo 7- pubbe sumano hutvā pacchā sampajjate diso. 1815. Yasmiṃ mano nivisati avidūre sabhāpi so, 8- Santikepi hi so dūre yasmā vivasate mano. 1. Bhaddante - machasaṃ 2. Sāmagya - machasaṃ 3. Ekassa - syā, nekassa - machasaṃ 4. Viheti - vi vineti - machasaṃ, syā 5. Kacci nu me piyasi - syā 6. Vajje - machasaṃ, vajjaṃ - syā 7. So - machasaṃ 8. Yo - vi [BJT Page 450] [\x 450/] 1816. Antopi so 1- hoti pasanna citto Pāraṃ samuddassa pasannacittā, Antopi yo hoti paduṭṭhavitto Pāraṃ samuddassa paduṭṭacitto. 1817. Saṃvasantāpi vivasanti ye disā 2- te rathesabha, Ārā santo saṃvasanti 3- manasā raṭṭhavaḍḍhana. 1818. Aticiraṃ nivāsena piyo bhavati appiyo, Āmanta kho taṃ gacchāma 4- purā te homa 5- appiyā 6- [PTS Page 218] [\q 218/] 1819. Evaṃ ce yācamānānaṃ añjaliṃ nāvakhujjhasi, Parivārakānaṃ sattānaṃ vacanaṃ na karosi no, Evaṃ taṃ abhiyācāma puna kayirāsi pariyāyaṃ. 1820. Evaṃ ce no viharataṃ antarāyo na hessati, Tuyhaṃ cāpi mahārāja mayhaṃ vā raṭṭhavaḍḍhana. 7- Appevanāma passema 6- ahorattānamaccayeti. 3. Javanahaṃsajātakaṃ. [PTS Page 221] [\q 221/] 1821. Na te kaṭṭhāni bhinnāni na te udakamāhataṃ, Aggipi te na hāsito 9- kinnu mandeva jhāyasi. 1822. Na ussabhe vane vatthuṃ kassapāmantayāmi taṃ. Dukkho vāso araññasmiṃ eṭṭhaṃ icchāmi gantave. 1823. Yathā ahaṃ ito gantvā yasmiṃ janapade vasaṃ, Ācāraṃ buhme 10- sikkheyyaṃ taṃ dhammaṃ anusāsa maṃ. [PTS Page 222] [\q 222/] 1824. Sace araññaṃ hitvāna manamulaphalāni ca, Raṭṭhe rocayase vāsaṃ taṃ dhammaṃ nisāmehi me. 1. Ce - syā 2. Tādisā - machasaṃ 3. Ārādhitā saṃvasantimachasaṃ 4. Gaccāmi - syā 5. Hotha - machasaṃ, syā 6. Appiyo - syā 7. Eṭṭhavaddana 8. Pamusse - machasaṃ 9. Hāpito - machasaṃ 10. Ācāraṃ brahmaṃ - machasaṃ [BJT Page 452] [\x 452/] 1825. Visaṃ mā patisevittho papātaṃ parivajjaya, Paṅke 1- ca mā visidittho 2- yatto āsivise 3- care 1826. Kinnu visaṃ papāto vā paṅko vā brahmacārinaṃ, Kaṃ tvaṃ āsivisaṃ brūhi tamme akkhāhi pucchito. 1827. Āsavo tāta lokasmiṃ surā nāma pavuccati, Manuñāñā 4- surahi vaggu madhukhudadarasupamā 5- Visaṃ tadāhu ariyā brahmacariyassa nārada. 1828. Itthiyo tāta lokasmiṃ pamattaṃ pamathenati tā, Haranti yuvino 6- cittaṃ tulabhaṭṭaṃva 7- māḷuto Papāto eso akkhāto brahmacariyassa nārada. 1829. Lābho siloko sakkāro pujā parakulesu ca, Paṅko eso 8- akkhāto brahmacariyassa nārada. 1830. Sasatthā 9- tāta rājāno āvasanti mahiṃ imaṃ, Te tāsise manussinde mahante tāta nārada. [PTS Page 223] [\q 223/] 1831. Issarānaṃ adhipatinaṃ na tesaṃ pādato care, Āsiviso so akkāto brahmacariyassa nārada. 1832. Bhattattho 10- bhattakāle yaṃ yaṃ gehaṃ upasaṅkame, Yadettha kusalaṃ jaññā tattha ghāsesanaṃ care. 1833. Pavisitvā parakulaṃ pānatthaṃ 11- bhojanāya vā, Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñeja na ca rupe manaṃ kare. 1834. Goṭṭhaṃ 12- majjaṃ kirāsañca 13- sabhāni kiraṇāni ca, Ārakā parivajjeti yāniva 14- visamaṃ pathanti. 4. Cullanāradajātakaṃ. [PTS Page 225] [\q 225/] 1835. Dute te brahme 15- pāhesiṃ gaṅgātirasmiṃ jhāyato, Tesaṃ puṭṭho na vyākāsi 16- dukkhaṃ guhaṃ matannu te. 1. Paṅko - vi machasaṃ 9. Mahanatā - machaṣaṃ, syā 2. Visiyittho - machasaṃ 10. Bhattatthe - machasaṃ 3. Cāsivise - vi, machasaṃ 11. Pānattho - vi. 4. Manuñño - machasaṃ 12. Guṭṭhaṃ - syā 5. Sādukhuddarasupamo - machasaṃ 13. Kirāṭañca - machasaṃ 6. Yatino - machasaṃ, munino - syā 14. Yāniṃva - machasaṃ, yāni va- vi 7. Kulaṃ - machasaṃ, tulaṃ - syā 15. Brāhmaṇa - machasaṃ 8. Eso ca - machasaṃ 16. Byākāsi - machasaṃ [BJT Page 454] [\x 454/] 1836. Sace te dukkhaṃ uppajje kāsinaṃ raṭṭhavaḍḍhana, Mā kho no 1- tassa akkhāhi yo taṃ dukkhā na mocaye. 1837. Yo tassa dukkhajātassa ekantaṃ api bhāsato, Vippamoceyya dhammena kāmaṃ tassa pavedaye. 1838. Suvijānaṃ sigālānaṃ sakuntānañca 2- vassitaṃ Manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ tato. [PTS Page 226] [\q 226/] 1839. Api ce maññati poso ñāti mitto sakhāti vā, Yo pubbe sumano hutvā pacchā sampajjate diso. 1840. Yo antano addhamanānupuṭṭho Pavedaye jantu akālarūpe, Ānandino 3- tassa bhavannamittā 4- . Hitesino tassa dukhi 5- bhavanti. 1841. Kālañca ñatvāna tatāvidhassa Medhāvinaṃ ekamanaṃ viditvā, Akkheya tippāni parassa dhīro Saṇhaṃ giraṃ atthavatiṃ pamuñce. 1842. Sace ca jaññā avisayhamattano Nāyaṃ niti 6- mayhasukhāgamāya, Ekopi tippāni 7- saheyya dhīro, Saccaṃ hirottappamapekkhamāno. [PTS Page 227] [\q 227/] 1843. Ahaṃ aṭṭhāni vicaranto nigame rājadhāniyo, 8- Bhikkhamāno mahārāja ācariyassa 9- dhanatthiko. 1844. Gahapati rājapurise mahāsāle ca brāhmaṇe, Alatthaṃ 10- satta nikkhāni suvaṇaṇassa janādhipa Te me naṭṭhā mahārāja tasmā socāmahaṃ bhusaṃ. 1845. Purisā te mahārāja manasā anuvicintitā Nālaṃ dukkhā pamocetuṃ tasmā tesaṃ na vyāhariṃ 1846. Tvaṃ ca kho me mahārāja manasā anuvicittito, Alaṃ dukkhā pamocetuṃ tasmā tuyhaṃ pavedayiṃ. 1847. Tassādisi pasannatto 11- kāsinaṃ raṭṭhavaḍḍhano, Jātarūpamaye nikkhe suvaṇaṇassa catuddasātita 5. Dutajātakaṃ. 1. Naṃ - machasaṃ 2. Sakuṇañca - machasaṃ 3. Anandino - machasaṃ, syā 4. Bhananati mitatā - machasaṃ, syā 5. Dukkhi - machasaṃ, syā 6. Kālaṃ sehi mayhaṃ - machasaṃ, natehi mahyaṃ - syā 7. Ekova tibbāti - machasaṃ, ekova - vi 8. Rājaṭṭhāniyo - machasaṃ 9. Ācariya - machasaṃ 10. Alaḍaṃ - machasaṃ 11. Pasannavittomachasaṃ, syā [BJT Page 456. [\x 456/] ] [PTS Page 232] [\q 232/] 1848. Rājā kāliṅgo 1- cakkavatati Dhammena paṭhavimanusāsaṃ, Agamā 2- bodhisamipaṃ Nāgena mahānubhāvena. 1849. Kāliṅgo bhāradvājo Rājānaṃ kāliṅgaṃ samaṇakolaññaṃ, Cakkaṃ vattayato pariggahetvā Pañajali idamavoca 3- 1850. Paccoroha mahārāja Bhumibhāgo yathā samanugito, 4- Idha anadhivarā bududhā Abhisambuddhā virocanti. 1851. Padakkhiṇato āvaṭṭā 5- Tiṇalatā asmiṃ bhumibhāgasamiṃ, Puthuviyā ayaṃ 6- maṇḍo Iti no sutaṃ mahārāja 7- 1852. Sāgarapariyantāya Mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā, Puthuviyā ayaṃ maṇḍo Orohitvā namo karohi. 1853. Ye te bhavanti nāgā Abhijātā 8- mātito ca pitito ca, Ettāvatā padesaṃ Te nāgā nevamupayanti 1854. Abhijato te nāgo Kāmaṃ pesehi kuñajaraṃ dantiṃ, Ettāvatā padeso Sakkā nāgena mupagantuṃ 9- 1. Rājā kālaṃṅgā - machasaṃ, vi 2. Agamāsi - machasaṃ, syā 3. Manusāsi - syā 4. Samanuggaho - machasaṃ 5. Āvattā - vi 6. Paṭhaviyā ayaṃ - syā paṭhaviyaṃ nābhiyaṃ athavi sāya - machasaṃ 7. Iti no sutaṃ mante mahāraja - machasaṃ 8. Abhijātā ca tuñajarā - machasaṃ 9. Ettavatā padesoca na sakkā nāgena mupagantaṃ - machasaṃ [BJT Page 458] [\x 458/] 1855. Taṃ sutvā rājā kāliṅgā Veyyañajanikavaco 1- nisāvetvā Saṃpesesi nāgaṃ Ñassāma 2- mayaṃ yathā idaṃ vacanaṃ. 1856. Saṃpesito ca raññā Nāgo koñco ca abhinaditvāna, Paṭisakakitvā nisīdi Garubhāraṃ asahamano. [PTS Page 234] [\q 234/] 1857. Kāliṅgohāradvājo Nāgaṃ khīṇāyukaṃ viditvāna, Rājānaṃ kāliṅgaṃ Taramano ajjhabhāsittha. Aññaṃ saṅkama nāgaṃ nāgo ṇīṇāyuko mabhārāja. [PTS Page 235] [\q 235/] 1858. Taṃ sutvā kāliṅgo taramāno Saṅkami nāgaṃ saṅkante ca rañño, Nāgo tattheva pati bhumyā Veyyañajanikavaco yathā tathā ahu nāgo. 1859. Kāliṅgabhāradvājaṃ Kāliṅgo brāhmaṇaṃ idamamoca 4 tvamevāsi sambuddho Sabbaññu sabbadassāvi. 1860. Taṃ vacanaṃ anadhivāsento Kāliṅgo brāhmaṇo idamavoca, Veyyañajanikā hi mayaṃ Buddhā sabbaññunova mahārāja 1861. Sabbaññu sabbavidu ca Buddhā na lakkhane jānanti, + Āgamabalasāhi mayaṃ Buddhā sabbaṃ pajānanti. 1. Veyyañchaniya - vi 2. Usasāma - machasaṃ, uyyāma - syā 3. Patito - vi, machasaṃ 4. Etadavoca - machasaṃ + na anadhivāsenetā kāliṅgo brāhmaṇo - syā idamavoca - machasaṃ, taṃ anadhivāso kaliṅgaṃ brāhmaṇo. [BJT Page 460] [\x 460/] [PTS Page 236] [\q 236/] 1862. Mahāyitvāna 1- sambodhiṃ Nānā turiyehi vajjamānehi, Mālāgandhavilepanaṃ 2- Āharitvā pākāraparikkhepaṃ kāresi. 1863. Saṭṭhavāhasahassānaṃ pupphānaṃ sannipātayi, Pujesi rājā kāliṅgo bodhimaṇḍavaruttame'ti. 6. Kāliṅgabodhijātakaṃ. [PTS Page 239] [\q 239/] 1864. Akittiṃ disvāna sammantaṃ sakko bhūtapati bravi, Kimatthiyaṃ mahābuhme eko sammasi ghammani. [PTS Page 240] [\q 240/] 1865. Dukkho punabbhavo sakka sarīrassa ca bhedanaṃ, Sammebhamararaṇaṃ dukkhaṃ tasmā sammāmi vāsava. 1866. Etasmiṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi. 1867. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara, Yena putte ca dāre ca dhaṇadhaññaṃ piyāni ca Laddhā narā na tappanti so lobho namayi mase. 1868. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi. 1869. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara, Khettaṃ vatthuṃ hiraññañca gavāssa dāsaporisaṃ Yena jātena jiyanta so doso na mayi mase. 1870. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi. 1871. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara, Bālaṃ na passe na suṇe na ca bālena saṃvase Bālena allāpasallāpaṃ na kare na ca rocaye 1. Pasaṃsitvāna - syā 2. Mālāvilepanaṃ abiharitvā -machasaṃ, syā 3. Gavassaṃ - machasaṃ [BJT Page 462] [\x 462/] [PTS Page 241] [\q 241/] 1872. Kinnu te akaraṃ bālo vada kassapa kāraṇaṃ, Kena kassapa bālassa dassanaṃ nābhikaṅkhasi. 1873. Anayaṃ nati dummedho adhurāyaṃ niyuñajati, Dunnayo seyyaso hoti sammāvutto pakuppati Vinayaṃ so na jānāti sādhu tassa adassanaṃ. 1874. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca manasicchasi. 1875. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, Dhiraṃ passe suṇe dhiraṃ dhirena saha saṃvase. Dhirena alalāpasallāpaṃ taṃ kare taṃ ca rocaye. 1876. Kinnu te akaraṃ dhīro vada kassapa kāraṇaṃ, Kena kassapa dhirassa dassanaṃ abhikaṅkhasi. 1877. Nayaṃ nayati medhāvi adhurāyaṃ na yuñajati, Sunayo seyyaso hoti sammāvutto va pakuppati Vinayaṃ so pajānāti sādhu tena samāgamo 1878. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca manasicchasi. 1879. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, Tato ratyā vivasane 1- suriyassuggamanaṃ pati. Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ silavanto ca yācakā. 1880. Dadato ca me na khiyetha datvā nānutapeyyahaṃ, Dadaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchisi. 1881. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca manasicchasi. 1882. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, Na maṃ puna upeyyāsi etaṃ sakka maraṃ vare. 1. Vivasāne - machasaṃ [BJT Page 464] [\x 464/] 1883. Bahuhi vattacariyāhi narā ca atha nāriyo, Dassanaṃ abhikaṅkhanti kinnu me dassane bhayaṃ. 1884. Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ sabbakāmasamiddhinaṃ, Disvā tapo pamajjeyyaṃ 1- etaṃ te dassane bhayanti. 7. Akittijātakaṃ 2- [PTS Page 247] [\q 247/] 1885. Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi bālo Bhoko va araññe ahimavha yānā, 2- Takkāriye sobbhamimaṃ 4- patāmi Na kireva sādhu ativelabhāṇi. [PTS Page 248] [\q 248/] 1886. Pappoti macco ativelabhāṇi Bandhaṃ vadhaṃ sokapariddavañca, Attānaṃ yeva 5- garahāsi etto 6- Ācera yaṃ taṃ nikhaṇanti 7- sobbhe. [PTS Page 249] [\q 249/] 1887. Kimevāhaṃ tuṇḍila manupucchiṃ 8- Kireyya 9- saṃ bhātaraṃ kāḷikāyaṃ 10-, Naggovahaṃ vatthayaguñca jino Ayamipi attho bahutādisova. [PTS Page 250] [\q 250/] 1888. Yo yujjhamānānaṃ ayujjhamāno Meṇḍantaraṃ accupati kuliṅgo, So piṃsito meṇḍasirehi tattha Ayampi attho bahutādisova. [PTS Page 251] [\q 251/] 1889. Caturo janā potthakaṃ aggahesuṃ Ekañca posaṃ anurakkhamānā Sabbeva te bhinnasirā sayiṃsu Ayampi attho bahutādisova. 1890. Ajā yathā veḷugumbasmiṃ baddhā Avekkhipanti asimajjhagañaji, 11- Teneva tassā galakāvakantaṃ 12- Ayampi attho bahutādisova. 1. Pamājjayya - machasaṃ 7. Ācariyataṃ nikkhananti - machasaṃ, syā 2. Akatti jātakaṃ - machasaṃ 8. Mānupaccheyyaṃ - vi, machasaṃ 3. Syavhāyamāno - machasaṃ 9. Kareyyāsaṃ - syā kāme - machasaṃ 4. Sobbhamhi ahaṃ - machasaṃ 10. Kalikāyya - machasaṃ, kālikāya - syā 5. Attanāmeva - machasaṃ 11. Ādikajjhagañachaṃ - vi, machasaṃ, syā 6. Ettha - machasaṃ 12. Galakaṃ vikattā - syā, vikantuṃ - machasaṃ (gilayā katatuṃ - machasaṃ) [BJT Page 466] [\x 466/] [PTS Page 252] [\q 252/] 1891. Nayime 1- devā napi 2- gandhabbaputtā, Migā ime atthavasāhatā ime 3- Ekañca naṃ sāyamāse pacantu. Ekañca puna pātarāse 4- pacantaa. 1892. Sataṃ sahassānaṃ dubbhāsitānaṃ 5- Kalampi nāgghanti subhāsitassa, Dubbhāsitaṃ saṅkamāno kileso Tasmā tuṇhi kimpuraso na bālyā. [PTS Page 253] [\q 253/] 1893. Yā mesā vyākāsi pamuñcathetaṃ. Giriñca 6- naṃ himavantaṃ nayantu, Imañca kho dentu mahānasāya Pātova naṃ pātarāse vacantu. 1894. Pajjunnanāthā pasavo pasunāthā ayaṃ pajā, Tvaṃ nāthosmi mahārāja ambhanāthā mama bhariyā, 7- Cinnamaññataraṃ ñatvā mutetā geccheyya pabbataṃ. 1895. Na ce nindā suparivajjayetha Nānā janā sevitabbā janinda, Yeneva eko labhate pasaṃsaṃ Teneva añño labhate ninditāraṃ. [PTS Page 254] [\q 254/] 1896. Sabbo loko paricittona acitto 8- Sabbo loko vintavāsambhi citte, Paccekacittā puthusabbasattā Kassidha cittassa vasena vattati. 1897. Tuṇhi ahu kimpuriso sabhariyo Yodāni vyākāsi bhayassa hito, Sodāni mutto sukhito ārogo Vācā kirevatthavati narānanti. 8. Takkāriyajātakaṃ 1. Imena - machasaṃ 2. Nāpi - syā, machasaṃ 3. Atthavasaṃgatā me - machasaṃ 4. Punappātarāse - machasaṃ, syā 5. Satasabhassāni dubhāsitāni - machasaṃ 6. Giravaraṃ - machasaṃ 7. Nāthohaṃ bhariyāya me - machasaṃ 8. Atacitto - machasaṃ [BJT Page 468] [\x 468/] [PTS Page 257] [\q 257/] 1898. Tassa gāmacaraṃ dammi nāriyo ca alaṃkatā, ko me taṃ migamakkhāti migānaṃ migamuttamaṃ. 1899. Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi nāriyo ca alaṅkatā, Ahaṃ te migamakkhissaṃ migānaṃ migamuttamaṃ. [PTS Page 258] [\q 258/] 1900. Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ ambā sālā ca pupaphitā Indagopakakasaṃchantā ettheso tiṭṭhati migo. 1901. Dhanuṃ adejjhaṃ 1- katvāna usuṃ sandhāyupāgami, 2- Migo ca disvā rājānaṃ durato ajjhabhāsatha. 1902. Āgamehi mahārāja mā maṃ vijjhi rathesabha. Ko nu te idamakkhāsi 3- ettheso tiṭṭhati migo. [PTS Page 259] [\q 259/] 1903. Esa pāpacaro poso samma tiṭṭhati ārakā, So hi me idamakkhāsi ettheso tiṭṭhati migo. 1904. Saccaṃ kireva māhaṃsu narā ekacciyā idha, Kaṭṭhaṃ vipalāvitaṃ 4- seyyo natvevekacciyo naro. [PTS Page 260] [\q 260/] 1905. Kinnu rurū garahasi migānaṃ Kiṃ pakkhinaṃ kiṃ pana mānusānaṃ, Bhayaṃ hi maṃ vindati napparūpaṃ Sutvānaṃ taṃ mānusiṃ bhāsamānaṃ. 1906. Yamuddhariṃ vahane 5- vuyhamānaṃ Mahodake salile sighasote, Tato nidānaṃ bhayamāgataṃ mama Dukkho bhave rāja asabbhisaṅgamo. 1907. Sohaṃ catuppannamidaṃ vihaṅgamaṃ Tanu cchidaṃ bhadaye ossajāmi, Hanāmi mittadadumakiccakāriṃ Yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne. 1. Dhanu sarajjuṃ - machasaṃ 2. Sannayhupāgamiṃ - machasaṃ 3. Idhaṃ - machasaṃ 4. Kaṭṭhaṃ nipāvataṃ - syā, kaṭṭha nipalavitaṃ - machasaṃ 5. Vāhane - machasaṃ, syā [BJT Page 470] [\x 470/] [PTS Page 261] [\q 261/] 1908. Dhirassa bālassa bhave janinda Santo vadhaṃ nappasaṃsanti jātu, Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo Yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dehi Ahañca te kāmakaro bhavāmi. 1909. Addhā rurū aññataro sataṃ se 1- Yo dubbhato mānusassa na dubbhi, 2- Tāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo Yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dammi Ahañca te kāmacāraṃ 3- dadāmi. 1910. Suvijānaṃ sigālānaṃ sakuntānañca vassitaṃ, Manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ tato. 1011. Api ce maññati poso ñāti mitto sakhāti vā, Yo pubbe sumano hutvā pacchā sampajjate diso [PTS Page 262] [\q 262/] 1912. Samāgatā jānapadā 4- negamā ca samāgatā, Migā 5- dhaññāni khādanti taṃ devo paṭisedhatu 6- 1913. Kāmaṃ janapado 7- māsi raṭṭhaṃvāpi vinassatu, Natvevāhaṃ rurūṃ dubbhe datvā abhayadakkhīṇaṃ. 1914. Mā me janapado āsi raṭṭhañcapi vinassatu, Natveva 8- miga rājassa varaṃ datvā musā bhaṇeti. 9. Rūrumigajātakaṃ. [PTS Page 269] [\q 269/] 1915. Āsiṃsetheva 9- puriso na nibbindeyya paṇḍito, Passāmi vohaṃ attānaṃ yathā icchiṃ tathā ahu. 1916. Āsiṃsetheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, Passāmi vohaṃ antānaṃ udakā thalamubbhataṃ. 1917. Vāyametheva 10- puriso na nibbindeyya paṇḍito, Passāmi vohaṃ antānaṃ yathā icchiṃ tathā ahu 1. Sataṃ so - machasaṃ 6. Paṭisedhetu - machasaṃ 2. Dubhato - vi dubbhito - syā 7. Janappado - machasaṃ 3. Gāmavaraṃ - machasaṃ, syā 8. Natvevāhaṃ - vi 4. Janappadā - machasaṃ 9. Āsasetheva - machasaṃ 5. Migāsassāni - machasaṃ 10. Vāyāmetheva - machasaṃ [BJT Page 472] [\x 472/] 1918. Vāyametheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, Passāmi vohaṃ attānaṃ udakā thalamubbhataṃ. [PTS Page 270] [\q 270/] 1919. Dukkhupinatopi nāro sapañño Āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya, Bahuhi phassā ahitā hitā ca Avitakkitā maccumupabbajatti. 1920. Avittitampi bhavati cintitampi vinassati. Nahi vintāmayā bhogā itthiyā purisassa vā. [PTS Page 271] [\q 271/] 1921. Sarabhaṃ giriduggasmiṃ yaṃ tvaṃ anusari pure, Alinacittassa tuvaṃ vikkannamanujivasi. 1922. Yo taṃ viduggā narakā samuddhari Silāya yoggaṃ sarabho karitvā, Dukkhupanitaṃ maccumukhā pamocayi Alinacintaṃ tamigaṃ vadesi. 1923. Tuvaṃ nu tattheva tadā ahosi Udāhu te koci naṃ etadakkha, Vivantacchaddo 1- nusi sabbadassi Ñāṇannu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ. [PTS Page 272] [\q 272/] 1924. Na cevahaṃ tattha tadā ahosiṃ Na cāpi me koci naṃ etadakkhā, Gāthāpadānañca subhāsitānaṃ Atthaṃ tadā nenti janinda dhīrā. 1925. Ādāya pattiṃ paraviriyaghātiṃ Cāpe saraṃ kiṃ vicikicchase tuvaṃ, Nuṇeṇā 2- saro sarabhaṃ hantu khippaṃ Annaṃ hi etaṃ varapañña rañño. [PTS Page 273] [\q 273/] 1926. Addhā pajānāmi ahampi etaṃ Annaṃ migo brāhmaṇa khantiyassa, Pubbe katañca apacāyamāno Tasmā migaṃ sarabhaṃ no hanāmi. 1. Vivaṭṭacchedo - machasaṃ, vivaṭacchado - syā 2. Nunto - vi. [BJT Page 474] [\x 474/] 1927. Neso migo mahārāja asureso 1- disampati, Etaṃ hantvā manussinda bhavassu amarādhipo. 1928. Saveva rāja 2- vicikicchase tuvaṃ Hantuṃ migaṃ sarabhaṃ sahāyakaṃ me Sapunnadāro naraviriyaseṭṭha 3- Gantā tuvaṃ vetaraṇiṃ 4- yamassa. 1929. Kāmaṃ ahaṃ jānapadā ca sabbe Puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā, Gacchemu naṃ vetaraṇiṃ yamassa Natteva hañño 5- yo mamapāṇadassa. 6- [PTS Page 274] [\q 274/] 1930. Ayaṃ migo kicchagatassa mayhaṃ Ekassa kattā vivanasmiṃ ghore Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto Jānaṃ mahābuhme kathaṃ haneyyaṃ. 1931. Mittābhīrādhi 7- cirameva jiva Rajjaṃ imaṃ dhammaguṇe pasāsa, 8- Nārigaṇehi parivārayanto Modassu raṭṭhe tidiveva vāsavo. 1932. Akkodhano niccapasannacitto Sabbātithiyācayogo bhavitvā 9- Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ Anindito saggamupehi ṭhānanti. 10. Sarabhamigajātakaṃ. Terasakanipātaṃ niṭṭhitaṃ. Tassuddānaṃ: Carakamba 10- kuṭṭhārisahaṃvaro Atha raññasmiṃ dutakapañcako Atha khodhi akittisutattarinā Atha rūrumigena pārāsarehoti. 1. Asuro so - vi 2. Rājā - mi mi 3. Naraviraseṭṭhaṃmachasaṃ, syā 4. Vattaraṇi - machasaṃ 5. Bhañña - machasaṃ, syā 6. Mama pāṇa - machasaṃ 7. Mittābhidhirā - machasaṃ 8. Rajajampivassa paṇepasaṃsa - machasaṃ 9. Sabbātithi pāhutake karitvā - syā, sabbatithi yāvayoge viditvā - machasaṃ 10. Caramamba -syā. [BJT Page 476. [\x 476/] ] [PTS Page 278] [\q 278/] 1933. Sampannaṃ sālikedāraṃ suvā bhuñjanti kosiya, Paṭivedemi te brahme na na 1- vāretu mussahe 1934. Eko ca tattha sakuṇo so tesaṃ 2- sabbasundaro, Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ tuṇḍenādāya gacchati. 1935. Oḍḍentu 3- vāḷapāsāni yathā bajjhetha so dijo, Jivañca naṃ gahetvāna ānayetha mamantike. [PTS Page 279] [\q 279/] 1936. Ete bhutvā vivitvā ca pakkamanti vihaṃgamā, Eko baddhosmi pāsena kiṃ pāpaṃ pakatammayā. 1937. Udaraṃ nūna aññesaṃ suva accodaraṃ tava, Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ tuṇḍenādāya gaccasi. 1938. Koṭṭhannu tattha puresi suva verannu te mayā Puṭṭho me samma akkhāhi kuhiṃ sāliṃ nidhiyasi. [PTS Page 280] [\q 280/] 1939. Na me ceraṃ tayā saddhiṃ koṭṭho mayhaṃ na vijjati, Iṇaṃ muñcāmiṇaṃdammi sampatto koṭisimbaliṃ 4- Nidimpi tattha nidahāmi evaṃ jānāhi kosiya. 1940. Kisisaṃ te iṇadānaṃ iṇamokkho ca kidiso, Nidhiṃ 5- nidhānaṃ akkhāhi atha pāsā pamokkhasi. 1941. Ajātapakkhā taruṇā puttakā mayha 6- kosiya, Te maṃ bhatā bharissanti tasmā tesaṃ iṇaṃ dade. 1942. Mātā pitā ca me vuddhā jiṇaṇakā gatayobbanā, Tesaṃ tuṇḍena bhātuna muñce pubbe kataṃ 7- iṇaṃ. 1943. Aññepi tattha sakuṇā khiṇapakkhā sudubbalā, Tesaṃ puññatthiko dammi taṃ nidhiṃ āhu paṇḍitā. 1. Nane - machasaṃ, nate - syā 2. Yo nesaṃ - machasaṃ, syā, 3. Ujjhantu - machasaṃ, syā 4. Koṭasimabali - machasaṃ 5. Nidhinidhāna makkhāhi - machasaṃ 6. Mayhaṃ - machasaṃ 7. Pubbakataṃ - vi, machasaṃ [BJT Page 478] [\x 478/] 1944. Edisaṃ 1- me iṇadānaṃ iṇamokkho me ediso, Nidhiṃ nidhānaṃ akkhātaṃ 2- evaṃ jānāhi kosiya. 1945. Bhaddako vanayaṃ 3- pakkhī dvijo paramadhammiko, Ekaccesu manussesu ayaṃ dhammo na vijjati. [PTS Page 281] [\q 281/] 1946. Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ saha sabbehi ñātihi, Punāpi suva passemu piyaṃ me tava dassanaṃ. 1947. Bhuttañca pitañca tavassamambhi Rativa no kosiya te sakāse, Nikkhintadaṇḍesu dadāhi dānaṃ, Jiṇeṇava mātāpitaro bharassu. 1948. Lakkhi vata me udapādi ajja Yo addasāsiṃ 4- pavaraṃ dijānaṃ, Suvassa sutvāna subhāsitāni Kāhāmi puññāni anappakāni. [PTS Page 282] [\q 282/] 1949. So kosiyo attamano udaggo Antañca pānañcabhisaṅkharitvā. 5- Annena pānena pasannacitto Santappayi samaṇe brāhmaṇecāti. 1. Sālikedārajātakaṃ 6- [PTS Page 284] [\q 284/] 1950. Upaniyatidaṃ maññe Cande lohitamadena majjāmi, Vijahāmi jivataṃ pāṇā Me cande nirujjhanti. 7- 1951. Osadhi me dukkhaṃ me Hadayaṃ me dayhate nitammāmi, Tava candiyā socantiyā Na naṃ aññehi sokehi. 1. Īdisaṃ - machasaṃ 2. Nidhinidhānamakkhāmi - machasaṃ 3. Vatāyaṃ - syā, vi 4. Yohaṃ adassaṃ - machasaṃ, syā 5. Haritvā - vi, kari - machasaṃ 6. Kerajātakaṃ - machasaṃ, 7. Upaniyyatidaṃ maññe - cande lohita maddane ajja jahāmi jīvita - pāṇā me vande nirāpajhanti - machasaṃ ajjāsi vijahāmi jīvitaṃ. Syā. [BJT Page 480] [\x 480/] 1952. Tiṇamiva vanamiva miyyāmi 1- Nadi aparipuṇaṇiyāva sussāmi, Tava candiyā sovantiyā Na naṃ aññehi sokekahi. 1953. Vassaṃva sare pāde Imāni massuni vattare mayhaṃ, Tava candiyā socantiyā Na naṃ aññehi sokehi. [PTS Page 285] [\q 285/] 1954. Pāposi kho rājaputta Yo me icchitapatiṃ varākiyā, Vijjhi vanamulasmiṃ So yaṃ viddho chamā seti. 1955. Imaṃ mayhaṃ bhadayasokaṃ Paṭimuñcatu rājaputta tava mātā, Yo mayhaṃ bhadayasoko Kimpurisaṃ avekkhamānāya. 1956. Imaṃ mayhaṃ bhadayasokaṃ Paṭimuñcatu rājaputta tava jātā, Yo mayhaṃ bhadayasoko Kimpurisaṃ avekkhamānāya. 1957. Mā ca putte 2- mā ca patiṃ Addakkhi rājaputta tava mātā, Yo kimpurisaṃ avadhi Adūsakaṃ 3- mayhakāmāhi. 1958. Mā ca putte mā ca patiṃ 5- Addakkhi rājaputta tava jātā, Yo kimpurisaṃ avadhi Adūsakaṃ mayhakāmāhi. 4- 1959. Mā tuvaṃ cande rujji 5- Mā soci manatimiramattikkhi, Mama tvaṃ hohisi bhariyā Rājakule pujitā nārī 6- 1. Milāyāmi - machasaṃ 2. Māva puttaṃ - machasaṃ, syā 3. Avidusakaṃ - mi 4. Mayhaṃ kāmā vi mayhaṃkāmāhi - machasaṃ 5. Rodi - machasaṃ 6. Nārihi - machasaṃ [BJT Page 482] [\x 482/] [PTS Page 286] [\q 286/] 1960. Apinunahaṃ 1- marissaṃ Nacapanāhaṃ 2- rājaputta tava hessaṃ Yo kimpurisaṃ avadhi Adūsakaṃ mayhakāmāhi. 1961. Api bhīruke apijīvitukāmike Kimpurisi gaccha himavannaṃ, Tālissatagarabhojane 3- Araññe taṃ migā ramissanti. 1962. Te pabbatā tāva kandarā Tā ca giriguhāyo, Tattha 4- taṃ apassanti Kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 5- 1963. Te paṇṇasatthatā ramaṇiyā Vāḷamigehi anuciṇaṇā, Tattha taṃ apassanti Kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1964. Te pupphasatthāramaṇiyā Vāḷamigehi anuciṇaṇā, Tattha taṃ apassanti Kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ [PTS Page 287] [\q 287/] 1965. Acchā samanti girivaranadiyo 6- Kusumābhikiṇaṇasotāyo, Tattha taṃ apassanti Kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1966. Nilāni himavato Pabbatassa kuṭāni dassaneyyāna, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1967. Pitāni himavato Pabbatassa kuṭāni dassaneyyāna, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1. Syā vi nunāhaṃ - machasaṃ 2. Kāhaṃ - machasaṃ 3. Tālisa taggarabhojanā - machasaṃ. Syā 4. Tattheva - vi, machasaṃ 5. Kasasaṃ - vi, machaṃ 6. Hirivana nadiyo - machasaṃ, vi [BJT Page 484] [\x 484/] 1968. Tambāni himavato Pabbatassa kuṭāni dassaneyyāna, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1969. Tuṅgāni himavato Pabbatassa kuṭāni dassaneyyāna, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1970. Setāni himavato Pabbatassa kuṭāni dassaneyyāna, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1971. Citrāni himavato Pabbatassa kuṭāni dassaneyyāna, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1972. Yakkhagaṇasevite Gandhamādane osadhehi sañachanne, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ 1973. Kimpurisasevite Gandhamādane osadhehi sañachanne, Tattha taṃ apassanti Kimapurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ [PTS Page 288] [\q 288/] 1974. Vande te pāde ayira brahme 1- Yo me ḍacchitapatiṃ varākiyā, Amatena abhisiñci Samāgatasmiṃ piyatamena 1975. Vicarāma dāni girivaranadiyo Kusumābikiṇaṇasotāyo, Nānādumavasanāyo Piyaṃvadā aññamaññassāti. 2. Candakinnarajātakaṃ. 1. Cande te ayire brahme - machasaṃ [BJT Page 486] [\x 486/] [PTS Page 291] [\q 291/] 1976. Ukkā 1- milāvā bandhanti dīpe Pajā mamaṃ 2- khādituṃ patthayanti, Mintaṃ sahāyañca vadehi 3- senaka Ādikkha ñātivyasanaṃ dijānaṃ 1977. Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhi, Ukkusarāja 4- saraṇaṃ taṃ upemi, Pajā mama khādituṃ patthayanti Luddā milāvā bhava me sukhāya. 1978. Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā Kāle akāle sukamesamānā, 5- Karomi te senaka etamatthaṃ Ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ. [PTS Page 292] [\q 292/] 1979. Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena Ariyassa ariyena kataṃ tavayidaṃ, 6- Attānurakkhi bhava mā aḍayha Lacchāma putte tayi jivamāne. 1980. Taveva 7- rakkhāvaraṇaṃ karonto Sarīrabhedāpi na santasāmi, Karonti heke 8- sakhinaṃ sakhāro Pāṇaṃ cajanti 9- sata 10- mesadhamme. [PTS Page 293] [\q 293/] 1981. Sudukkaraṃ kammamakā 11- aṇḍajāyaṃ vihaṅgamo Atthāya kuraro 12- putte aḍḍharatte anāgate. 1982. Cutāpi eke khalitā sakammunā, Mittānukampāya patiṭṭhahanti, Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi Atthaṃ caretha mema cārichanta. 1983. Dhanena dhaññena ca attanāva Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā, Karomi te senaka etamatthaṃ Ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ. 1. Luddā - machasaṃ, vi 7. Tameva - machasaṃ, syā 2. Mama - syā 8. Hete - machasaṃ 3. Parehi - vi, 9. Vajantā - machasaṃ, syā 4. Ukkusa - vi. 10. Sataṃ nesa machasaṃ ākānesa-vi 5. Māyayānā - vi 11. Kamma makāsi - machasaṃ, syā 6. Tayidaṃ - machasaṃ, syā 12. Kururo - machasaṃ, syā [BJT Page 488] [\x 488/] [PTS Page 294] [\q 294/] 1984. Appossukko tāta tuvaṃ nisida 1- Putto pitu carati atthacariyaṃ, Ahaṃ carissāmi tavetamatthaṃ 2- Senayassa putte paritāyamāno. 1985. Addhā hi tāta satamesa dhammo Putto pitu yaṃ caretha atthacariyaṃ, Appeva maṃ disvā pavaḍḍhakāyaṃ 4- Senassa putte na viheṭhayeyyuṃ 5- [PTS Page 295] [\q 295/] 1986. Pasu manussā migaviriyaseṭṭha 6- Bhayadditā 7- seṭṭhamupabbajanti, 80 Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi Tvaṃ nosi rājā bhava me sukhāya. 1987. Karomi te senaka etamatthaṃ Āyāma 9- te taṃ disataṃ vadhāya, Kathaṃ hi viññu pahu 10- sampajāno Na vāyame attajanassa guttiyā. [PTS Page 296] [\q 296/] 1988. Mittañca 11- kayirātha subhaddayañca 12- Ayirañca kayirātha sukhehi ayiro, 13, Nivatthakojo va sarebhihanatvā Modāma puttehi samaṅgibhūtā. 1989. Sakamittassa 14- kammena sahāya ssāpalāyino, Kujantamupakujanti 15- lomasā hadayaṅgamaṃ. 1990. Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma paṇḍito So bhuñjati putatapasuṃ 16- dhanaṃ vā, Ahañca puttā ca pati ca mayhaṃ Mittanukampāya samaṅgibhūtā. 1991. Rājāvatā suravatā ca attho Sampanna sakkhissa 17- bavanti hete, So mittavā yasavā uggatatto Asmiñca 18- loke modati kāmakāmi. 1. Nisīdi - machasaṃ 10. Bahu - machasaṃ, vi 2. Taveva - machasaṃ, syā, vi 11. Mittaṃ - machasaṃ 3. Pitunaṃ care - machasaṃ 12. Sakāgharañca - vi 4. Pavaddhakāyaṃ pavaḍḍhakāyaṃ - machasaṃ syā vi 13. Yukhaṃgamaya - machasaṃ, syā 5. Na heṭhayeyyuṃ - vi na heṭhapeyyuṃ, machasaṃ 14. Sataṃ vi sakaṃ - machasaṃ 6. Viraseṭṭha - machasaṃ, syā 15. Kujantaṃ - machasaṃ, vi 7. Bhayaṭṭitā - machasaṃ, syā 16. Mitta machasaṃ, putta vi 8. Jajanti - machasaṃ 17. Sakhissa - machasaṃ 9. Āyāmi - machasaṃ 18. Asmidha - machasaṃ. [BJT Page 490] [\x 490/] 1992. Karaṇiyāni 1- mittāni daḷiddenāpi senaka, Passa mittānukampāya samaggambhā sañātake. 1993. Surena balavantena yo mettiṃ 2- kurute dijo, Evaṃ so sukhito hoti yathāhaṃ tvañca senakāti. 3. Mahāukkusajātakaṃ. [PTS Page 299] [\q 299/] 1994. Kharājinā jaṭilā saṅkadantā Dummukharūpā 3- ye me japanti, 4- Kaccinnu 5- te mānusake payoge Idaṃ vidu parimuttā apāyā. [PTS Page 300] [\q 300/] 1995. Pāpāni kammāni karotha 6- rāja Bahussuto ce na careyya dhammaṃ, Sahasasavedāpi na taṃ paṭicca Dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā. 1996. Sahassavedopi na taṃ paṭicca Dukkhā pamucca caraṇaṃ apatvā Maññāmi vedā aphalā bhavanti Sasaṃyamaṃ caraṇaññeva sacacaṃ. [PTS Page 301] [\q 301/] 1997. Naheva vedā aphalā bhavanti Sasaṃyamaṃ caraṇaneññava saccaṃ, Kittiṃ 7- hi pappoti adhicca vede Yantiṃ puṇoti 8- caraṇena danto. 1998. Bhaccā mātā pitā bandhu yena jāto 9- sayeva 10so, Uddalako ahaṃ bhoto 11- sotthiyā 12- kulavaṃsako. [PTS Page 302] [\q 302/] 1999. Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti kathaṃ bhavati kevalī, Kathañca parinibbānaṃ dhammaṭṭho kinti vuccati. 2000. Niraṃ katvā aggimādāya brāhmaṇo Āposijaṃ 12- yajamusseti yupaṃ, Evaṃ karo brāhmaṇo hoti khemi Dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu. 1. Karaniyyāni - vi 9. Jate - machasaṃ 2. Yomittaṃ - machasaṃ 3. Dummukkharūpā syā dummakkharūpāmi rummakkharūpā syā aposiñcaṃ - machasaṃ 4. Mantaṃjappanti - machasaṃ 10. Sva - syā 5. Kaccinnu - machasaṃ, syā vi 11. Bhoti - machasaṃ 6. Kareyyātha syā kareyya - machasaṃ 12. Sotthiya - machasaṃ 7. Kittiṃ va - syā 13. Āposiñca - machasaṃ 8. Santipuṇāti - machasaṃ [BJT Page 492] [\x 492/] 2001. Na suddhi sevanenatthi napi 1- kevali brāhmaṇo, Na khanti napi soracca 2- napi so parinibbuto. 2002. Kathaṃ so brāhmaṇo hoti kathaṃ bhavati kevalī, Kathañca parinibbānaṃ dhammaṭṭho kinti vuccati. [PTS Page 303] [\q 303/] 2003. Akkhetatabandhu 3- amamo nirāso Nillobhapāpo bhavalobhakhiṇo, Evaṃ karo brāhmano hoti khemi Dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu. 2004. Khantiyā brāhmaṇā vessā saddā caṇḍāla pukkusā, Sabbeva soratā dantā sabbeva parinibbutā. Sabbesaṃ sitibhūtānaṃ atthi seyyova pāpiyo. 2005. Khantiyā brāhmaṇā vessā saddā caṇḍāla pukkusā, Sabbeva soratā dantā sabbeva parinibbutā. Sabbesaṃ sitibhūtānaṃ atthi seyyova pāpiyo. 2006. Khantiyā brāhmaṇā vessā saddā caṇḍāla pukkusā, Sabbeva soratā dantā sabbeva parinibbutā. 2007. Sabbesaṃ sitibhūtānaṃ natthi seyyova pāpiyo. Sanaṭṭhaṃ carasi brahmaññaṃ sotthiyā kulavaṃsataṃ. [PTS Page 304] [\q 304/] 2008. Nānārattehi vatthehi vimānaṃ bavati chāditaṃ, Na tesaṃ chāyāvatthānaṃ so rāgo apanujjatha. 2009. Evameva manussesu yadā 4- sujjhanatati mānavā, Na tesaṃ jātiṃ pucchanti dhammamaññāya subbatā'ti. 4. Uddālakajātakaṃ. 1. Nāpi - vi 2. Nameva khantisoraccaṃ - machasaṃ 3. Akhetta - machasaṃ, syā vi, 4. Sadā - vi [BJT Page 494] [\x 494/] [PTS Page 308] [\q 308/] 2010. Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ Bhariyañca so idha labhataṃ manāpaṃ, Puttehi dārehi samaṅgi hotu Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. [PTS Page 309] [\q 309/] 2011. Mālañca so kāsikacandanañca Dhāretu puttassa bahu bhavantu, Kāmesu tibbaṃ kurutaṃ apekkhaṃ Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2012. Pahūtadhañño kasimā yasassī Putte gihi dhanimā sabbakāme, Vayaṃ apassaṃ gharamāvasātu Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2013. So khantiyo hotu 1- pasayhakāri Rājābhirājā balavā yasassi, Sacāturantaṃ mahimāvasātu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2014. So brāhmaṇo hotu avitarāgo Muhuttanakkhantapathesu yutto, Pujetu naṃ raṭṭhapati yassi Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2015. Ajjhāyakaṃ sabbasamattavedaṃ 2- Tapassinaṃ maññatu sabbaloko, Pujentu 3- taṃ jānapadā samecca Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2016. Catussadaṃ gāmavaraṃ samiddhaṃ Dinnaṃ hi bhuñjatu vāsavena, Avitarāgo maraṇaṃ upetu Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. [PTS Page 310] [\q 310/] 2017. So gāmaṇi hotu sahāyamajjhe Na ccehi gitehi pamodamāno, Mā rājato vyasanamalatthaki ñca Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 1. Hoti - vi 2. Samantavedaṃ - machasaṃ, syā 3. Pujetu - vi [BJT Page 496] [\x 496/] 2018. Yaṃ ekarājā paṭhaviṃ vijetvā 1- Itthī sahassassa 2- ṭhapetu aggaṃ Simannininaṃ pavarā bhavātu 3- Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2019. Isinaṃ 4- hi sā sabbasamāgatānaṃ Bhuñejayya sāduṃ aivakampamānā, Carātu lābhena vikatthamānā Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2020. Āvāsiko hotu mahāvihāre Navakamamiko hotu kajaṅgalāyaṃ, Ālokasandhiṃ 5- divasā karotu Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2021. So khajjhataṃ 6- pāsasatehi chamhi + Rammā vanā niyatu rājadhāniṃ, Tuttehi so bhaññatu pācanehi Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. 2022. Alakkamāli tipukaṇaṇaviddho 7- Laṭṭhihato sappamukhaṃ upetu, Sakkavacabaddho 8- visikhaṃ 9- carātu Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsā. [PTS Page 312] [\q 312/] 2023. Yo ce 10- anaṭṭhaṃ naṭṭhanti cāha 11- Kāmeva so labhataṃ bhuñjatañca, 12- Agāramajjhe maraṇaṃ upetu Yo cā bhonto saṅkati kañcideva. 2024. Yadesamānā vicaranti loke Iṭṭhañca kantañca bahunnametaṃ, 13- Piyaṃ manuññaṃ idha jivaloke Kasmā isayo nappasaṃsanti kāme 1. Jitvā - machasaṃ, syā 7. Tipukaraṇā piṭṭhe - vi. 2. Sahassānaṃ - machasaṃ, vi 8. Sakacchabandho - machasaṃ 3. Bhavatu - machasaṃ 9. Visikaṃ - nā 4. Dāsina - machasaṃ 10. Ye ve - machasaṃ 5. Ālokasandi - machasaṃ 11. Āha - syā 6. Bajjhatu - machasaṃ 12. Labhatu bhuñjatu - machasaṃ, syā + Chamabhiti ghabbattha 13. Bahuta - machasaṃ, syā [BJT Page 498] [\x 498/] 2025. Kāmesu ce ha ññare khajjhare ca Kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṃ, Kāmesu bhūtādhipati pamattā Pāpāni kammāni karonti mohā. [PTS Page 315] [\q 315/] 2026. Te pāpadhammā pasavetvā 1- pāpaṃ Kāyassabhedā nirayaṃ vajanti, Ādinavaṃ kāmaguṇesu disvā Tasmā isayo nappasaṃsanti kāme. 2027. Vimaṃsamāno isino bhisāni Tire gahetvāna thale niṭhesiṃ, Suddhā apāpā isayo vasanti Etāni te brāhmacāri bhisāni. 2028. Na te naṭā no pana kīḷaneyyā Na bandhāvā no pana te sahāyā, Kismiṃ paranthambha 2- sahassanetta Isihi tvaṃ kiḷasi devarāja. 2029. Ācariyo mesi pitā ca mayhaṃ Esā patiṭṭhā khalitassa buhme, Ekāparādhaṃ khama bhuripañña Na paṇḍitā kodhabalā bhavanti [PTS Page 314] [\q 314/] 2030. Suvositaṃ isinaṃ 3- ekarantaṃ Yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiṃ addasāma, Sabbeva bhonno sumanā bhavantu Yaṃ buhmaṇo paccapādi bhisāni. 2031. Ahañca sāriputto ca moggallano ca kassapo, Anuruddho puṇeṇā ānando tadāsuṃ satta bhātaro. 2032. Bhagini uppalavaṇṇā dāsi khujjuttarā tadā, Citto gahapati dāso yakkho sātāgiro tadā. 2033. Pārileyyo 4- tadā nālo madhudho seṭṭhavānaro, Kāḷudāyī tadā sakko evaṃ dhāretha jātakanti. 5. Bhisajātakaṃ. 1. Pasavetva - vi 2. Vupatthambha - machasaṃ 3. Pavāsitaṃ phasinaṃ - machasaṃ 4. Pālileyo - machasaṃ, syā [BJT Page 500] [\x 500/] [PTS Page 319] [\q 319/] 2034. Mahesi rucino bhariyā ānitā paṭhamaṃ ahaṃ. Dasavasassahasasāniyaṃ maṃ surucimānayi. 2035. Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ vedehaṃ mithilaggahaṃ Nābhijānāmi kāyena vācāya udacetasā Suruciṃ atimaññittho āvivā 1- yadivā raho. [PTS Page 320] [\q 320/] 2036. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, Musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā. 2037. Bhattumanāpassa pitā mātā cāpi suvāmino, 20 Te maṃ brāhma vinetāro yāva aṭṭhaṃsu jivate. 2038. Sāhaṃ abhiṃsāratiti kāmaso dhammacāriṇi, Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsiṃ rattindivamatanditā. 2039. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, Musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā. 2040. Soḷasitthisahassāni sahabhariyāni brāhmaṇa, Tāsu issā vā kodho vā nāhu mayhaṃ kudācanaṃ. 2041. Hitena tāsaṃ nandāmi na ca me kāci appiyā Attānaṃ vānukampāmi sadā sabbā sapattiyo. 2042. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, Musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā. 2043. Dāse kammakare pesse 4- ye caññe anujivano, Posemi sahadhammena sadā pamuditindriyā 2044. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, Musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā. 2045. Samaṇe brāhmaṇe cāpi aññe vāpi vaṇibbake, Tappemi antapānena sadā payatapāṇini. 1. Avivā - machasaṃ 2. Bhattu mama sassu mātā pitā cāpicassuro syā bhattu manāpā sassu piyā mātā Pitāva sassuro - machasaṃ 3. Yāva aṭṭhaṃsu jīvitaṃ - machasaṃ 4. Dāsakamma karā pessā - vi. [BJT Page 502] [\x 502/] 2046. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, Musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā. 2047. Cātuddasi paṇaṇarasi yāva pakkhassa aṭṭhami, Pāṭihāriyapakkhañca aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ. Uposathaṃ upavasāmi sadā sīlesu saṃvutā. 2048. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, Musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā. [PTS Page 321] [\q 321/] 2049. Sabbeva te dhammaguṇā rājaputti yasassini, Saṃvijjanti tayi bhadde ye tvaṃ kittesi attani. 2050. Khattiyo jātisampanno abhijāto yasamasmimā, Dhammarājā videhānaṃ putto uppajjate 1- tavaṃ, 2- [PTS Page 322] [\q 322/] 2051. Rummi 3- rajojalladharo aghe vehāsayaṃ ṭhito, Manuññaṃ bhāsasi 4- vācaṃ yaṃ mayhaṃ hadayaṅgamaṃ. 2052. Devatānusi saggamhā isivāsi 5- mahiddhiko, Kovāsi tvaṃ anuppatto attānaṃ me pavedaya. 2053. Yaṃ devasaṅghā vandatti sudhammāyaṃ 6- samāgatā, Sohaṃ sakko sahassakkho āgatosmi tavantike. 2054. Itthiyo jivalokasmiṃ yā honti samacārinī, Medhāvini silavati sassudevā patibbatā. 2055. Tādisāya sumedhāya suvikammāya nāriyā, Devā dassanamāyanti mānusiyā amānusā. 2056. Tvañca bhadde suciṇṇena pubbe sucaritena ca, Idha rājakule jātā sabbakāmasamiddhini. 2057. Ayañca te rājaputti ubhayattha kaṭaggaho, Devalokupapatti ca kitti ca idha jivite. 2058. Ciraṃ sumedhe sukhini dhammaṃ pālayamattani, 7- Esāhaṃ tidivaṃ yāmi piyamme ta va dasasnanti. 6. Surucijātakaṃ. 1. Upajjajate - syā 2. Tava - vi 3. Dummi - machasaṃ, syā 4. Bhāsase - machasaṃ, syā 5. Isicāpi isivāpi - machasaṃ, syā 6. Sudhammāya - machasaṃ, syā 7. Dhamma mattani, pālaya - vi. [BJT Page 504. [\x 504/] ] [PTS Page 329] [\q 329/] 2059. Appossukkodāni tuvaṃ kapota Vihaṅgama na tava bhojanattho, Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto Kasmā bhavaṃ posathiko kapoto. 2060. Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā Asmiṃ padesasmiṃ ubho ramāma, Athaggahi sākuṇiko kapotiṃ Akāmako tāya vinā ahosiṃ. 2061. Nānābhavā 2- vippayogena tassā Manomayaṃ vedanaṃ vediyāmi, 3- Tasmā ahaṃ posathaṃ 4- pālayāmi Rāgo mamaṃ mā punarāgamāsi. [PTS Page 330] [\q 330/] 2062. Anujjugāmi uraga 5- vijivha Dāṭhāvudho ghoravisosi passa, Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto Kasmā bhavaṃ posathiko nu dīgho 2063. Usabho ahu balavā gāmikassa Calakkuku vaṇṇabalupapanto Maṃ akkami taṃ kupito aḍaṃsiṃ 6- Dukkhāhituṇṇo maraṇaṃ upāgami 7- 2064. Tato janā nikkhamitvāna gāmā Kanditvā roditvā apakkamiṃsu, Tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi Kodho mamaṃ mā punarāgamāsi. 2065. Mātāna 8- maṃsāni bahu susāne Manuññarūpaṃ tava bhojanetaṃ, Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto Kasmā bhavaṃ posathiko sigālo. 1. Kapoṭa - vi 2. Nānābhāva - syā 3. Vedayāmi - machasaṃ, syā 4. Posatha - machasaṃ, syā 5. Uraga dujivaha machasaṃ, uragā dujimbhā - syā 6. Aṇḍajiṃ - vi 7. Upāgā - machasaṃ, syā 8. Matānaṃ - machasaṃ, vi 9. Saṅgalo - vi. [BJT Page 506] [\x 506/] 2066. Pavissa 1- kucchiṃ mahato gajassa Kuṇape rato hatthamaṃse pagiddho, Uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo Te sosayuṃ tassa karīsamaggaṃ. 2067. Kiso ca paṇḍu ca ahaṃ bhadante 2- Na me ahu nikkhamanāya maggo, Mahā ca megho sahasā pavassi So temayi tassa karisamaggaṃ. [PTS Page 331] [\q 331/] 2068. Tato ahaṃ nikakhamissaṃ bhadante Cando yathā rāhumukhā pamutto, Tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi Lobho mamaṃ mā punarāgamāsi. 2069. Vammikathupasmiṃ kipillikāni Nippothayanto tuvaṃ pure carāsi, Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto Kasmā bhavaṃ posathiko nu accho. 2070. Sakaṃ niketaṃ atihilayāno 4- Atricchatāya malataṃ 5- agañachiṃ, Tato janā nikkhamitvāna gāmā Kodaṇḍakena paripothayiṃsu maṃ 2071. So bhinnasiso rubhiramakkhitaṅgo Paccāgamāsiṃ sakaṃ 6- niketaṃ, Tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi Atricchatā mā punarāgamāsi. 2072. Yaṃ no apucchittha tuvaṃ bhadante Sabbeva vyākarimbha yathāpajānaṃ, 7- Mayampi pucchāma tavaṃ bhadante 8- Kasmā bhavaṃ posathikonu brahme. [PTS Page 332] [\q 332/] 2073. Anupalitto mama assamambhi Paccekakhuddho muhuttaṃ nisīdi, So maṃ avedi gatimāgatiñca Nāmañca gottaṃ caraṇañca sabbaṃ. 1. Pavisa - machasaṃ 5. Malalayataṃ - machasaṃ 2. Bhaddante - machasaṃ 6. Sasakaṃ - machasaṃ, syā 3. Maṃsesu - machasaṃ, syā 7. Jānanaṃ - vi 4. Atiheḷayāno - machasaṃ, syā 8. Tuvaṃ ma baddanta - machasaṃ, vi. [BJT Page 508] [\x 508/] 2074. Evampahaṃ naggahe tassa pāde Na cāpi naṃ mānagatena pucchiṃ, Tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi Mano mamaṃ mā punarāgamāsiti. 7. Pañcuposathajātakaṃ. [PTS Page 337] [\q 337/] 2075. Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gahito Mā maṃ vadhi jivagāhaṃ gahetvā, Rañño ca maṃ samma upenti nehi Maññe dhanaṃ lacchasi napparūpaṃ. 2076. Na me ayaṃ tumbhe 1- vadhāya ajja Samāhito cāpavaro khurappo, Pāsañca tyāhaṃ adhipātayisasaṃ. Yathā sukhaṃ gacchatu morarājā. 2077. Yaṃ satta vassāni mamānubandhi Rattindivaṃ khuppipāsaṃ sahanto, Atha kissa maṃ pāsavasupanitaṃ Pamuttave icchasi bandhanasmā. 2078. Pāṇātipātā viratonusajja Abhayaṃ nu te sabbababhutesu dinnaṃ, Yaṃ maṃ tuvaṃ pāsavasupanitaṃ, Pamuttave icchāsi bandhanasmā. [PTS Page 338] [\q 338/] 2079. Pāṇātipātā viratassa brūhi Abhayañca yo sabbabhutesu deti, Pucchāmi taṃ morarājetamatthaṃ Ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so. 2080. Pāṇātipātā viratassa brūmi Abhayañca yo sabbabhutesu deti, Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ Saggañca so yāti sarirabhedā. 2081. Na santi devā iccāhu eke Idheva jivo vibavaṃ upeti, Tathā phalaṃ sukatadukkatānaṃ Dattu 2- paññattañca vadanti dānaṃ. Tesaṃ vaco arahataṃ saddahāno Tasmā ahaṃ sakuṇe bādhayāmi. 1. Tuyha - machasaṃ. Vi 2. Datthu - machasaṃ. [BJT Page 510] [\x 510/] 2082. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā Gacchanti obhāsayamantalikkhe, Imassa lokassa parassa vā te Kathannu te āhu manussaloke. [PTS Page 339] [\q 339/] 2083. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā Gacchanti obhāsayamantalikkhe, Parassa lokassa na te imassa Devāti te āhu manussaloke. 2084. Ettheva te nihatā hinavādā Ahetukā ye na vadanti kammaṃ, Tathā phalaṃ sukatadukkatānaṃ Dattu 1- paññattaṃ ye ca vadanti dānaṃ. 2085. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ Kathaṃ hi dānaṃ aphalaṃ vadeyya, Tathā phalaṃ sukatadukkatānaṃ Dattupaññattañca kathaṃ bhaveyyā 2086. Kathaṃ karo nintikāro kimācaraṃ Kiṃ sevamāno kena tapoguṇena, akkhāhi 2- me morarājetamatthaṃ 3- Yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ. [PTS Page 340] [\q 340/] 2087. Ye keci atthi samaṇā pathavyā 4- Kāsāvavatthā anagāriyā 5- te, Pātova piṇḍāya caranti kāle Vikālacariyā viratā hi santo. 2088. Te tattha kālenupasaṅkamitvā Pucchasi 6- yante manaso piyaṃ siyā, Te te 7- pavakkhanti yathā pajānaṃ Imassa lokassa parassa catthaṃ. [PTS Page 341] [\q 341/] 2089. Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ Paṇḍupalāsaṃ harito dumova, Phasappahino mama luddabhāvo Pajahā 8- mahaṃ luddakabhāvamajja. 1. Datthu - machasaṃ 5. Kāsāya vatthā anagāriyaṃ caranti - machasaṃ, syā 2. Akkhāhi taṃ dāni - machasaṃ 6. Puccha hi - machasaṃ 3. Rāja - tama tthaṃ - machasaṃ 7. Taṃ - machasaṃ, syā 4. Pathabyā - machasaṃ 8. Jahā - machasaṃ, syā. [BJT Page 512] [\x 512/] 2090. Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā 1- Satāni nekāni nivesanasmiṃ, Tesaṃpahaṃ 2- jivataṃ ajja dammi Mokkhañca te patto 3- sakaṃ niketaṃ. [PTS Page 342] [\q 342/] 2091. Luddo cari pāsahattho araññe Bādhetuṃ 4- morādhipatiṃ yasassiṃ Bandhitvā 5- morādhipatiṃ yasassiṃ Dukkhā pamucci 6- yathāhaṃ pamuttoti. 8. Mahāmorajātakaṃ. [PTS Page 344] [\q 344/] 2092. Yadesamānā vicarimbha pabbatāni vanāni ca, Anvesaṃ vicariṃ 7- ñāti 8- teme adhigatā mayā 2093. Bahuṃ idaṃ 9- mulaphalaṃ bhakkho cāyaṃ anappako, Rammā cimā giri nadiyo phāsu vāso bhavissati. 2094. Idhevāhaṃ vasissāmi saha sabbehi ñātihi, Appossukko nirāsaṅki asoko akutobhayo. 2095. Aññaṃ hi lenaṃ 10- pariyesa santu no idha vijjati, So taccha sukare hanti idhāgantvā varaṃ varaṃ 2096. Konambhākaṃ idha sattu ko ñāti susamāgate, Appadhaṃse padhaṃseti tamme akkhātha pucchitā. [PTS Page 345] [\q 345/] 2097. Uddhaggarāji migarājā bali dāṭhāvudho migo, So taccha sukare 11- hanti idhāgantvā varaṃ varaṃ 2098. Na no dāṭhā na vijjanti balaṃ kāye samuhataṃ 12- Sabbe samagagā hutvāna vasaṃ kāhāma ekakaṃ. 2099. Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ bhāsasi tacchata, yopi yuddhe palāyetha 13- tampi pacchā hanāmase. 1. Bandhā - machasaṃ, syā 9. Bahuñcidaṃ - machasaṃ, vi 2. Tesaṃ ahaṃ - machasaṃ, syā 10. Najjo - machasaṃ, syā. 3. Sattā - machasaṃ 11. Sukaraṃ - vi 4. Bādhetu - machasaṃ, syā 12. Samohataṃ - machasaṃ, syā 5. Bandhitvā - machasaṃ, syā 13. Palāyeyyu syā palāyetha - machasaṃ 6. Dukkhā pamuñca machasaṃ sapamovi - syā, vi 8. Ñātiṃ - machasaṃ, vi. [BJT Page 514] [\x 514/] [PTS Page 346] [\q 346/] 2100. Pāṇātipāti cirato nu ajja Abhayaṃ nu te sabbabhutesu dinanaṃ, dāṭhā nu te miga viriyaṃ na santi Yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasi. 2101. Na me dāṭhā na vijjanti Balaṃ kāye samuhataṃ, Ñāti ca disvāna samaṅgi 1- ekato Tasmā jhāyāmi vanambhi ekato 2102. Imassudaṃ yanti disodisaṃ pure Bhayadditā 2- lenagavesino puthu, Tedāni saṅgamma vasanti 3- ekako Yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā. [PTS Page 347] [\q 347/] 2103. Pariṇāyakasampannā sahitā ekavādino 4- Te maṃ samaggā hiṃseyyuṃ tasmā tesaṃ na patthaye 5- 2104. Ekova indo asure jināti Ekova seno hanti dije pasayha, Ekova vyaggho 6- migasaṅghapatto Varaṃ varaṃ hanti balaṃ hi tādisaṃ. 2105. Naheva indo na seno napi vyaggho migādhipo, Samagge sahite ñāti vyagegha 7- ca kurute vase. 2106. Kumbhilakā sakuṇikā 8- saṅghino gaṇacārino, Sammodamānā ekajjhaṃ uppatanni ḍayanti ca 9- 2107. Tesaña iyamanānaṃ ekettha apavattati, 10- Tañca 11- seno nitāḷeti veyyagghiyeva sā gati. [PTS Page 348] [\q 348/] 2108. Ussāhito jaṭilena 12- luddenāmisacakkhunā, Dāṭhi dāṭhisu pakkhāndi maññamāno yathāpure. [PTS Page 349] [\q 349/] 2109. Sādhu sambahulā ñāti api rukkhā araññajā, Sukarehi samaggehi vyaggho ekāyane 13- hato. 1. Samaggi - machasaṃ, vi 8. Sakuṇikā - machasaṃ, syā 2. Bhayaṭṭitā - machasaṃ, syā 9. Damantiva - vi 3. Saranti - vi 10. Apasakakati - machasaṃ 4. Cāriko - a 11. Taṃ - vi 5. Nesaṃ apatthave - vi 12. Jaṭilakena - vi 6. Byaggho - machasaṃ, syā 13. Ekāyyane - machasaṃ 7. Navyagghe syā, vyagghona - machasaṃ. [BJT Page 516] [\x 516/] 2110. Brāhmaṇañceva vyagghañca ubho hanatvāna sukarā, Ānandino pamuditā 1- mahānādañca nādisuṃ. [PTS Page 350] [\q 350/] 2111. Tesu 2- udumbaramulasmiṃ sukarā susamāgatā, Tacchakaṃ abhisiñciṃsu tvaṃ no rājāsi issaroti. 9. Tacchasukarajātakaṃ. [PTS Page 351] [\q 351/] 2112. Vāṇijā samitiṃ katvā nānāraṭṭhato āgatā, Dhanāhārā pakkamiṃsu ekaṃ katvāna gāmaṇiṃ. 2113. Te taṃ kantāramāgamma appabhakkhaṃ anodakaṃ, Mahānigrodhamaddakkhuṃ sitacchāyaṃ manoramaṃ. 2114. Te ca tattha nisīditvā tassa rukkhassa anodakaṃ, Vāṇijā samacintesu bā mohena pārutā. 2115. Addāyate 4- ayaṃ rukkho api vāri ca 5- sandati, Iṅghassa purimaṃ sākhaṃ mayaṃ chindāma vāṇijā. 2116. Sā ca chinnāva pagghari acchaṃ vāriṃ 6- anāvilaṃ, Te tattha nāhātvā ca pivitvā ca yāvaticchiṃsu vāṇijā. 2117. Dutiyaṃ samacittesu bālā mohena pārutā, Iṅghassa dakkhāṇaṃ sākhaṃ mayaṃ chindāma vāṇijā [PTS Page 352] [\q 352/] 2118. Sā ca chinnāva pagghari sālimaṃsodanaṃ bahuṃ, Appodavaṇṇe kummāse 7- siṅgiṃ 8- bidala supiyo. 2119. Te tattha bhutvā khāditvā 9- yāvaticchaṃsa vāṇijā, Tatiyaṃ samacintesuṃ bālā mohena pārutā. 2120. Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ mayaṃ chindāma vāṇijā, Sā ca chintāva paggari nāriyo samalaṅkatā. 2121. Vicitravatthābharaṇā 10- āmuttatamaṇikuṇḍalā, Apisu vāṇijā ekā nāriyo paṇṇavisati. 2122. Samantā parikariṃsu 11- tassa rukkhassa chādiyā, Te tāhi paricā resuṃ 12- yāvaticciṃsu vāṇijā. 1. Pamoditā - macasaṃ, syā 9. Pivitvā - vi 2. Te - machasaṃ, syā 10. Vicitta machasaṃ, vicitrā - syā 3. Chāyāya - machasaṃ 11. Parivāriṃsu - machasaṃ 4. Allāyate - machasaṃ, syā 12. Parivāretvā- syā parivāretvā -aṭṭhakathā 5. Cāriva - machasaṃ, syā 7. Kumāse - machasaṃ, 8. Siṅgiveraṃ lasupiyo machasaṃ - siṅgivilada supiyo - machasaṃ. [BJT Page 518] [\x 518/] 2123. Catutthaṃ samacintesuṃ bālā mohena pārutā Iṅghassa uttaraṃ sākhaṃ chindāma vāṇijā. 2124. Sā ca chinnāva paggari muttā veḷuriye bahu, Rajataṃ jātarūpañca kuttiyo paṭiyāni ca. 2125. Kāsikāni ca vatthāni uddiyāne ca kambale, 1- Te tattha bhāre bandhitvā yāvaticchiṃsu vāṇijā. 2126. Pañcamaṃ samacintesu bālā mohena pārutā, Iṅgassa mulaṃ chindāma api bhiyyo labhāmase. 2127. Athuṭṭhahi satthavāho yācamāno kata ñjalī, Nigrodhe kiṃ aparajjhatha 2- vāṇijā bhaddamatthu te. 2128. Cāridā purimā sākhā annapānaṃ ca dakkhiṇā, Nāridā pacchimā sākhā sabbakāme ca attarā Nigrodhe 3- kiṃ aparajjhatha vāṇijā bhaddamatthu te. 2129. Yassa rukkhassa chāyāya nisideyya sayeyya vā, Na tassa sākhaṃ bhañjeyya mittadubbho hi 4- pāpako. 2130. Te ca tassa anāditvā ekassa vacanaṃ bahu. Nisitāhi kuṭhārihā mulato taṃ upakkamuṃ. [PTS Page 353] [\q 353/] 2131. Tato nāgā nikkhamiṃsu sannaddhā paṇṇavisati, Dhanuggahānaṃ tisatā jasahassā ca vammino. [PTS Page 354] [\q 354/] 2132. Ete hanatha bhandhatha mā vo muñcittha jīvitaṃ, hapetvā satthavāhaṃ sabbe bhasmikarotha te. 2133. Tassā hi paṇḍita poso sampassaṃ atthamattano. Lohassa na vasaṃ gacche haneyya 5- disataṃ manaṃ. 2134. Etamādinavaṃ ñātvā taṇhā dukkhassa sambhavaṃ, Vitataṇho anādāno sato bhikkhu paribbajeti. 10. Mahāvāṇijajātakaṃ. 1. Kambalā - machasaṃ, sā 2. Nigrodho kiṃ aparañjati - machasaṃ, syā vi 3. Nigrodho -machasaṃ 4. Vittaduho- machasaṃ 5. Haneyyārisakaṃ - machasaṃ [BJT Page 520] [\x 520/] [PTS Page 355] [\q 355/] 2135. Abbhuto vata lokasmiṃ uppajja lombhaṃsano, Dibbo ratho pāturahu vedehassa yasassino. [PTS Page 356] [\q 356/] 2136. Devaputto mahiddhiko mātali devasārathi, Nimantayittha rājānaṃ vedehaṃ mithilaggahaṃ. 2137. Ehimaṃ rathamāruyha rājaseṭṭha disampati. Deva dassanakāmā te tāvatiṃsā saindakā. 2138. Tato ca rājā sādhino pamukho rathamāruhi, Sahassayuttaṃ abhiruyha agā devānasantike Taṃ deva paṭinandiṃsu disvā rājānamāgataṃ 2139. Svāgataṃ te mahārāja atho te adurāgataṃ, Nisidadāni rājisi devarājassa santike. 2140. Sakkopi paṭinandittha vedehaṃ mithilaggahaṃ, Nimantayi ca kāmehati āsanena ca vāsavo. 2141. Sādhu khosi anuppatto āvāsaṃ vasavattinaṃ, Vasa devesu rājisi sabbakāmasamiddhisu Tāvatiṃsesu devesu bhuñaṃ kāme amānuse. [PTS Page 357] [\q 357/] 2142. Ahaṃ pure saggagato ramāmi Naccehi gitehi ca vāditehi, Sodāni ajja na ramāmi sagge Āyuṃ nu khiṇo maraṇaṃ nu sannike Udāhu muḷhosmi janindaseṭṭha. 2143. Navāyu khīṇaṃ maraṇaṃ te dūre nacāpi muḷho naraviriya 1seṭṭha, Tavañca 2- puññāni parittakāni Yesaṃ vipākaṃ idha deyittho. 2144. Vasa devānubhāvena rājaseṭṭha disampati, Tāvatiṃsesu devesu bhuñja kāme amānuse. 1. Nāravira - machasaṃ 2. Taca - machasaṃ. [BJT Page 522] [\x 522/] [PTS Page 358] [\q 358/] 2145. Yathā yācitakaṃ yānaṃ yathā yācitakaṃ dhanaṃ. Evaṃ sampadamevetaṃ yaṃ parato dānapaccayā. 2146. Tacāhametaṃ icchāmi yaṃ parato dānapaccayā, Sayaṃ katāni puccāni tamme āveṇikaṃ dhanaṃ. 2147. Sohaṃ gantvā manussesu kāhāmi kusalaṃ bahuṃ, Dānena samacariyāya saṃyamena damena ca. Yaṃ katvā sukino hoti na ca pacchānutappati. 2148. Imāni tāni khettāni imaṃ nikkhaṃ sukuṇḍalaṃ, 1- Imā tā bharitā nupā 2- imā najjo svantiyo. [PTS Page 359] [\q 359/] 2149. Imā tā pokkharaṇiyo rammā cakkavākupakujitā, Mandālakehi 3- sañchantā padumuppalakehi ca Yassimā mamāyiṃsu kinnu te disataṃ gatā. 2150. Tānidha 4- khettāni so bhumibhāgo Te ārāmā te vana me pacārā, 5- Tameva mayhaṃ janataṃ apassato Suññāca me nārada khāyate disā. 2151. Diṭṭhā mayā vimānāni obhāsentā 6- catuddisā, Sammukhā devarājassa tidasānañca sammukhā. 2152. Vutthaṃ me bhavanaṃ dibbaṃ 7- yuttā kāmā amānusā, Tāvatiṃsesu devesu tibbakāmasamiddhisu. 2153. Sohaṃ etādisiṃ disvā 8- puññāya'mbhi idhāgato, Dhammameva carissāmi nāhaṃ rajjena atthiko. [PTS Page 360] [\q 360/] 2154. Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ sammābuddadesitaṃ. Taṃ maggaṃ paṭipajjissaṃ yena gacchanti subbati'ti. 11. Sādhinajātakaṃ 9- 1. Sakuṇḍalaṃ - machasaṃ syā 2. Nopā - vi 3. Maṇḍāla - syā 4. Tānica - machasaṃ 5. Te yeva ārāma vanāni sasañcarā - machasaṃ teyeva ārāma vasupacārā - syā 6. Obāsanataṃ - machasaṃ, syā 7. Dibyaṃ - machasaṃ, syā 8. Hitvā - machasaṃ 9. Sādhina rāja - syā [BJT Page 524] [\x 524/] [PTS Page 361] [\q 361/] 2155. Rājā avoca vidhuraṃ 1- dhamamakāmo yudhiṭṭhilo, Buhmaṇe vidhura pariyesa silavante bahussute. 2156. Virate methunā dhammā ye me buñejayyuṃ 2- bhojanaṃ, Dakakhiṇaṃ smama dassama yattha dinnaṃ mahapphalaṃ 2157. Dullabhā brāhmaṇā deva silavanto bahussutā, Viratā methunā dhamamā ye te bhuññejayyuṃ bhojanaṃ. 2158. Dasa khalu mahārāja yā tābrāhmaṇajātiyo, Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ vitthārena suṇohi me. 2159. Pasibbake gahetvāna puṇṇe mulassa saṃvute, Osadhiyo 3- ganthenti nahāyanti japanti ca. 2160. Tikicchakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā teta mahārāja tādise nipatāmase. [PTS Page 362] [\q 362/] 2161. Apetā te buhmaññā 4- (itirājākoravyo) Na te vuccanti brāhmaṇā Aññepi vidhura pariyesa Silavante bahussute. 2162. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ 2163. Kiṃkiṇikāyo 5- gahetvāna ghosenti puratopi te, Pesanānipā gaccinti rathacariyāsu sikkhare. 2164. Parivārakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2165. Apetā te brahmaññā (itirājā koravye, ) Na te vuccanti brāhmaṇā Aññe vidhura pariyesa Silavante bahussute. 1. Viduraṃ - machasaṃ, syā 2. Bhuñejayyu - syā 3. Kāye - machasaṃ, syā 4. Brāhmaññā - syā. Brāhma - machasaṃ 5. Kiṅkaṇikāyo - vi kiṃkiṇiyo - syā [BJT Page 526] [\x 526/] 2166. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahappalaṃ 2167. Kamaṇḍaluṃ gahetvāna maṃkadaṇḍañca buhmaṇā, Paccupessanti rājāno gāmesu nigamesu ca. Nādinena vuṭṭhahissāma gamembhi ca vanambhi ca. 2168. Niggāhakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase 2169. Apetā te buhmaññā 4- (itirājākoravyo) Na te vuccanti brāhmaṇā Aññepi vidhura pariyesa Silavante bahussute. 2170. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahappalaṃ 2171. Parūḷhakacca nakhalomā 1- saṅkadantā rajassirā. Okhiṇṇā rajareṇuhi yācakā vicaranti te. 2172. Khāṇughātasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. [PTS Page 363] [\q 363/] 2173. Apetā te buhmaññā 4- (itirājākoravyo) Na te vuccanti brāhmaṇā Aññepi vidhura pariyesa silavante bahussute. 2174. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ 2175. Hariṭakaṃ 2- āmakaṃ ambaṃ 3- jambuvibhīṭakaṃ, Lakhujaṃ dantapoṇāni kholuvā khadarāni ca. 2176. Rājāyatanaṃ ucchupuṭaṃ dhumanettaṃ madhuañjanaṃ. Uccāvacāni paṇiyāni vipaṇenti 4- janādhipa. 2177. Vāṇijakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2178. Apetā te brahmaññā (iti rājākoravyo) Na te vuccanti brāhmaṇā Aññe vidhura pariyesa silavante bahussute. 1. Nakhā - machasaṃ 2. Haritakaṃ - syā 3. Amkhaṃ jambuṃ vibhedakaṃ - machasaṃ, syā 4. Vikkiṇanti - machasaṃ, syā. [BJT Page 528] [\x 528/] 2179. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. [PTS Page 364] [\q 364/] 2180. Nikkhantabhikkhaṃ 1- bhuñjanti gāmesveke purohitā, Bahu te 2- paṭipucchanti aṇḍacchedā nilañchakā 3- Pasupi tattha haññanti mahisā sukarā ajā. 2181. Goghātakasamācārā tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2182. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) Na te vuccanti buhmaṇā Aññe vidhura pariyesa silavante bahussute 2183. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2184. Asicammaṃ gahetvāna khaggaṃ paggayha brāhmaṇā, Vessapathesu tiṭṭhanti satthaṃ abbāhayantipi. 2185. Samā gopanisādehi tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmese. 2186. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) Na te vuccanti buhmaṇā Aññe vidhura pariyesa silavante bahussute 2187. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2188. Araññe kuṭikaṃ katvā kuṭāni kārayanti te, Sasakhiḷāre bādhenti āgodhā macchakacchapaṃ. 1. Nikkhitta bhikkhaṃ - machasaṃ 2. Bahuṃte - machasaṃ 3. Aṇḍacechadāni - machasaṃ [BJT Page 530. [\x 530/] ] 2189. Luddakā te mahārāja tepi vuccanti brāhmaṇa, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2190. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) Na te vuccanti buhmaṇā Aññe vidhura pariyesa silavante bahussute [PTS Page 365] [\q 365/] 2191. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2192. Aññe dhanassa kāmāhi heṭṭhāmañce pasakkhitā, Rājāno upari nabhāyanti somayāge upaṭṭhite. 2193. Malamajjakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2194. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) Na te vuccanti buhmaṇā Aññe vidhura pariyesa silavante bahussute 2195. Virate methunā dhammā ye me bhuñejayyuṃ bhojanaṃ, Dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. [PTS Page 367] [\q 367/] 2196. Atthi brāhmaṇā deva silavanto bahussutā, Viratā methunā dhammā ye te bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ. 2197. Ekañca bhattaṃ bhuñjanti na ca majjaṃ pivanti te, Akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2198. Ete kho brāhmaṇā vidhura silavanto bahussutā, Ete vidhura pariyesa kippañca te nimantayāti. 12. Dasabrāhmaṇajātakaṃ. [BJT Page 532. [\x 532/] ] [PTS Page 371] [\q 371/] 2199. Sukhumālarūpaṃ disvāna 1- raṭṭhā vivanamāgataṃ, Kūṭāgāravarūpetaṃ mahāsayanamupāsitaṃ, 2 2200. Tassa te pemakenāhaṃ adāsiṃ baddha 3- modanaṃ, Sālinaṃ vicitaṃ bhattaṃ suciṃ maṃsūpasecanaṃ. 2201. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha brāhmaṇassa apāpayi, 4- Attānaṃ anasitvāna koyaṃ dhammo namatthu te. 2202. Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ kiccākiccesu vyāvaṭo, Garu ca āmantaniyo dātumarahāmi bhonaṃ. 2203. Brāhmaṇandāni pucchāmi gotamaṃ rājapujitaṃ, Rājā te bhattaṃ pādāsi suciṃ maṃsupasecanaṃ. 2204. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha isissa bhojanaṃ adā, Akhentaññusi dānassa koyaṃ dhammo namatthu te. 2205. Bharāmi putte dāre ca gharesu gathito ahaṃ, Bhuñje mānusake kāme anusāsāmi rājino. 2206. Āraññakassa isino cirarattaṃ tapassino, Vaddhassa 5- bhāvitattassa dātumarahāmi bhojanaṃ 2207. Isiñcadāni pucchāmi kisaṃ dhamanisatthataṃ. Parūḷhakacchanakhalomaṃ paṅkadantaṃ rajassiraṃ. 2208. Eko araññe viharasi 6- nāvakaṅkhasi jivataṃ, Bhikkhu kena tayā seyyo yassa tvaṃ bhojanaṃ adā 2209. Khaṇantālu 7- kalambāni khīḷālitakkaḷāni ca, Dhunaṃ sāmākanivāraṃ saṅghāriyaṃ 8- pasāriyaṃ, 1. Disvā - machasaṃ 2. Mupāvitaiṃ - machasaṃ 3. Vaḍḍha - machasaṃ 4. Adāsayi - machasaṃ 5. Vuḍḍhassa-syā, vuḍassa-machasaṃ 6. Vihāsi - machasaṃ 7. Khaṇamāluka - machasaṃ 8. Sāriyaṃ -machasaṃ, sa saṃhāriya, pahāriyaṃ - syā [BJT Page 534] [\x 534/] 2210. Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ padarāmalakāni ca, Tāni āhatva 1- bhuñjāmi atthi me so pariggabho. [PTS Page 372] [\q 372/] 2211. Pacanto apacantassa amamasasa akiñcano, Anādānassa sādāno dātumarahāmi bhojanaṃ. 2212. Bhikkhuñcadāni pucchāmi tuṇhimāsina subbataṃ. Isi te bhantaṃ pādāsi suciṃ maṃsupasecanaṃ. 2213. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha tuṇhi bhuñjasi ekako, Nāññaṃ kañci nimantesi koyaṃ dhammo namatthu te. 2214. Na pacāmi na pācemi na chindāmi na chedaye, Taṃ maṃ akikañcanaṃ ñatvā sabbapāpehi ārataṃ. 2215. Cāmenana bhikkhamādāya akkhiṇena kamaṇḍaluṃ, Isi me bhattaṃ pādāsi suciṃ maṃsupasecanaṃ. 2216. Ete hi dātumarahanti samamā sapariggahā, Paccaṇikamahaṃ maññe yo dātāraṃ nimantaye. [PTS Page 373] [\q 373/] 2217. Atthāya vata me ajja idhāgañji 2- rathesabho, Ito pubbe na pajānāmi 3- yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2218. Raṭṭhesu giddhā rājāno kiccākiccesu brāhmaṇā, Isi mulaphale giddhā vippamuttā ca bhikkhavoti. 13. Bhikkhāparamparajātakaṃ. [PTS Page 374] [\q 374/] Pakiṇaṇakanipātaṃ niṭṭhitaṃ Tassuddānaṃ: Suva kinnaramukkakharājina so, Bhisajāta mahesi kapotavaro, Atha mora satacchaka vāṇijako Atha rāja dasabrāhmaṇā bhikkhaparanti. 1. Āharitvā - vi machasaṃ 2. Idhāgacchi vi machasaṃ 3. Sohaṃ ajja pajānāmi - machasaṃ. [CPD Classification 2.5.10] [PTS Vol J - 4] [\z J /] [\f IV /] [PTS Page 380] [\q 380/] [BJT Vol J - 2] [\z J /] [\w II /] [BJT Page 002] [\x 2/] Suttantapiṭake - khuddakanikāye Jātakapāḷi (Dutiyo bhāgo) Namo tassa bhagavato arahato sammā sambuddhassa Visatinipāto 1. Mātaṅga jātakaṃ 2328. Kuto nu āgacchasi rummavāsi 1- Otallako paṃsupisācakova, Saṅkāracoḷaṃ paṭimucca 2- kaṇṭhe Ko re tuvaṃ hohisi adakkhiṇeyyo. 2329. Annaṃ tava 3- idaṃ pakataṃ yasassi 4- Taṃ khajjare bhuñjare piyyare ca, Jānāsi maṃ tvaṃ paradattupajiviṃ 5- Uttiṭṭhapiṇḍaṃ labhataṃ sapāko. 2330. Annaṃ mama 6- idaṃ pakataṃ brāhmaṇānaṃ Attatthāya saddahato mamayidaṃ, Apehi etto kimidhaṭṭhitosi Na mādisā tuyhaṃ dadanti jamma. [PTS Page 381] [\q 381/] 2331. Thale ca ninne ca vapanti khijaṃ Anupakhette phalamāsasānaṃ, 7- Etāya saddhāya dadāhi dānaṃ Appeva ārādhaye dakkhiṇeyye, 2332. Khettāni mayhaṃ viditāni loke Yesāhaṃ khijāni patiṭṭhapemi, Ye brāhmaṇā jātimantupapantā Tānidha khettāni supesalāni. 1. Dummavāsa - machasaṃ, syā 2. Paṭimuñca - machasaṃ, syā 3. Tavedaṃ - machasaṃ, tavayidaṃ - vi 4. Yasassinaṃ - vi, syā 5. Jivi - machasaṃ, syā 6. Mamedaṃ - machasaṃ, 7. Phalamāsiṃ samānā - syā phalamāsamānā - ma. Vi. [BJT Page 004] [\x 4/] 2333. Jātimado va atimānitā ca lobho ca doso ca mado ca moho, Ete aguṇā 1- yesu vasanti sabbe, Tānidha khentāni apesalāni. [PTS Page 382] [\q 382/] 2334. Jātimado va atimānitā ca lobho ca doso ca mado ca moho, Ete aguṇā yesu vasanti sabbe, Tānidha khentāni supesalāni. 2335. Kevattha 2- gatā upajotiyo ca Upajjhāyo athavā bhaṇḍakucchi, 3- Imassa daṇḍañca vadhañca datvā Gale gahetvā khalayātha 4- jammaṃ. [PTS Page 383] [\q 383/] 2336. Giraṃ nakhena khaṇasi ayo dannena khādasi, Jātavedaṃ padahasi yo isiṃ parihāsasi. 2337. Idaṃ vatvāna mātaṅgo isi saccaparakkamo, Antalikkhasmiṃ pakkāmi brāhmaṇānaṃ udikkhataṃ. 2338. Āveṭhitaṃ 5- piṭṭhito uttamaṅgaṃ Bāhaṃ 6- pasāreti akammaneyyaṃ Setāni akkhini yathā matassa Ko me imaṃ puttamakāsi evaṃ. [PTS Page 384] [\q 384/] 2339. Idhāgamā samaṇo rummavāsi Otallako paṃsupisācakova Saṅkāracoḷaṃ paṭimucca kaṇṭhe So te imaṃ puttamakāsi evaṃ. 2340. Katamaṃ disaṃ agamā bhuripañño Akkhātha me māṇavā etamatthaṃ Gantvāna taṃ paṭikiriyemu 7- accayaṃ Appeva naṃ puttaṃ labhemu jīvitaṃ. 2341. Vehāsayaṃ agamā bhuripañño Pathaddhuno paṇṇaraseva cando, Apicāpi so purimaṃ disaṃ agacchi Saccapaṭiñño isi sādhurūpo. 1. Ete aguṇā yesuca santi sabeba - machasaṃ 2. Kattha - syā 3. Gaṇḍa - machasaṃ 4. Galayāta - machasaṃ, syā 5. Āvellitaṃ syā āveḷita - machasaṃ 6. Bāhuṃ - machasaṃ, syā 7. Paṭikaremu - machasaṃ. [BJT Page 006] [\x 6/] [PTS Page 385] [\q 385/] 2342. Āveṭhitaṃ paṭiṭṭhato uttamaṅgaṃ Bāhaṃ pasāreti akammaneyyaṃ, Setāni akkhini yathā matassa Ko me imaṃ puttamakāsi evaṃ. 2343. Yakkhā bhave santi mahānubhāvā Anvāgatā isayo sādhurūpā, Te duṭṭhavinnaṃ kupitaṃ viditvā Yakkhā hi te puttamakaṃsu evaṃ. 2344. Yakkhā ca me puttamakaṃsu evaṃ Tvaññeva me mā kuddho brahmacāri, Tumbheva pāde saraṇaṃ gatāsmi Anvāgatā putatasokena bhikkhu. 2345. Tadevahi etarahi ca mayhaṃ Manopadoso na mamatthi koci, Putto ca te vedamadena matto Atthaṃ na jānāti adhicca vede. 2346. Addhā bhave bhikkhu muhuttakena Sammuyhateva purisassa saññā, Ekāparādhaṃ khama bhuripañña Na paṇḍitā kodhabalā bhavanti. [PTS Page 386] [\q 386/] 2347. Imañca 1- mayhaṃ uttiṭṭhipiṇḍaṃ Taṃ maṇḍavyo bhuñjatu appapañño, Yakkhā ca te naṃ na vibheṭhayeyyuṃ Putto 2- ca te hohiti so arogo. [PTS Page 387] [\q 387/] 2348. Maṇḍavya bālosi parittapaño Yo puññakkhettānaṃ akovidosi, Mahakkasāvesu dadāhi 3- dānaṃ Kiliṭṭhakammesu asaññatesu. 2349. Jaṭā ca kesā ajinā navatthā Jarūdapānaṃva mukhaṃ parūḷahaṃ, Pajaṃ imaṃ passatha rummarūpiṃ 4- Na jaṭājinaṃ tāyate appapaññaṃ. 1. Idañca - machasaṃ, vi 2. Puttaṃ - syā 3. Dadāsi - machasaṃ 4. Dumamarūpa- machasaṃ [BJT Page 008] [\x 8/] 2350. Yesaṃ rāgo ca doso ca Avijjā ca virājitā, Khiṇāsavā arahanto Tesu dinnaṃ mahapphalaṃ. + Upahacca manaṃ mejjho mātaṅgasmiṃ yasassine, Sapārisajjo ucchinno mejjhāraññaṃ tadā ahu'ti. Mātaṅga jātakaṃ. 2. Cittasambhutajātakaṃ. [PTS Page 394] [\q 394/] 2351. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ Na kammanā 1- kiñcana moghamatthi, Passāmi sambhutaṃ mahānubhāvaṃ Sakammanā puñña phalūpapannaṃ. 2352. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ Na kammanā kiñcana moghamatthi, Kaccinnu cittassapi evameva Iddho mano tassa yathāpi mayhaṃ. 2353. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ Na kammanā kiñcana moghamatthi, Cittaṃ vijānāhi tatheva deva iddho mano tassa yathāpi tuyhaṃ. 2354. Bhavaṃ nu citto sutamaññato te Udāhu te kocinaṃ etadakkhā, Gāthā sugitā na mamatthi maṅkhā Dadāmi te gāmavaraṃ satañca. [PTS Page 395] [\q 395/] 2355. Na cāhaṃ citto sutamaññato me Isi ca me etamatthaṃ asaṃsi Gantvāna rañño paṭigāhi gāthaṃ Api te varaṃ attamano dadeyya. 2- 2356. Yojentu ve rājarathe sukate cittasibbane, Kacchaṃ nāgānaṃ bandhatha giveyyaṃ paṭimuñcatha +. Maramma syāmapotthakesu ayaṃ gāthā na disasti. 1. Na kammunā - machasu, syā 2. Api nute atatamano varaṃ dade - machasaṃ [BJT Page 010] [\x 10/] 2357. Āhañcantu bherimudiṅgasaṅkhe Sighāni yānāni ca yojayantu Ajjevahaṃ assamaṃ taṃ gamissaṃ Yattheva dakkhissaṃ isiṃ nisinnaṃ. 2358. Suladdhalābho vata me ahosi Gāthā sugitā parisāya majjhe, Sohaṃ isiṃ silavatupapannaṃ Disvā patito sumanohamasmi. [PTS Page 396] [\q 396/] 2359. Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ patigaṇhātu no bhavaṃ, Agghe bhavantaṃ pucchāma agghaṃ kurutu no bhavaṃ. 2360. Rammañca te āvasathaṃ karontu Nārigaṇehi paricārayassu Karohi makāsamanuggahāya Ubhopimaṃ issariyaṃ karoma. 2361. Disvā phalaṃ duccaritassa rāja Atho suciṇaṇassa mahāvipākaṃ, Antānamevaṃ paṭisasaññamissaṃ Na patthaye puttaṃ pasuṃ dhanaṃ vā. 2362. Dasevimā vassadasā maccānaṃ idha jīvitaṃ, Appattaññeva taṃ odhiṃ naḷo chinenāva sussati. 2363. Tattha kā nandi kā khiḍḍā kā ratī kā dhanesanā, Kimme puttehi dārehi rāja muttosmi bandhanā. 2364. So ahaṃ suppajānāmi maccu me nappamajjati, Antakenādhipannassa kā rati kā dhanesanā. [PTS Page 397] [\q 397/] 2365. Jāti narānaṃ adhamā janinda Caṇḍālayoni dipadā kaṇiṭṭhā, Sakehi kammehi supāpakakehi Caṇḍālagabbhe avasimbha pubbe. 2366. Caṇḍālāhumbha avantisu migā nerañjarampati, Ukkusā nammadātire tyajja brāhmaṇakhattiyā, [BJT Page 012] [\x 12/] [PTS Page 398] [\q 398/] 2367. Upanīyati jīvitamappamāyu Jarūpanītassa na santi tāṇā, Karohi pañcāla mametavākyaṃ Mākāsi kammāni dukhudrayāni. 2368. Upanīyati jīvitamappamāyu Jarūpanītassa na santi tāṇā, Karohi pañcāla mametavākyaṃ Mākāsi kammāni dukkhapphalāni. . 2369. Upanīyati jīvitamappamāyu Jarūpanītassa na santi tāṇā, Karohi pañcāla mametavākyaṃ Mākāsi kammāni rajassirāni. 2370. Upanīyati jīvitamappamāyu Vaṇṇaṃ jarā hanti narassa jiyato, Karohi pañcāla mametavākyaṃ Mākāsi kammāni nirayuppattiyā. [PTS Page 399] [\q 399/] 2371. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ Yathā isi bhāsasi evametaṃ, Kāmā ca me santi anapparūpā Te duccajā mādisakena bhikkhu. 2372. Nāgo yathā paṅkamajhe byasanno Passaṃ thalaṃ nābhisambhoti gantuṃ, Evaṃpahaṃ kāmapaṅke byasanto Na bhikkhuno maggamanubbajāmi. 2373. Yathāpi mātā ca pitā ca putataṃ Anusāsare kinti sukhibhaveyya, Evampi maṃ tvaṃ anusāsa bhante Yamācaraṃ pecca sukhibhaveyyaṃ. 2374. No ce tuvaṃ ussahase janinda Kāme ime mānusake pahātuṃ, Dhammaṃ khiliṃ paṭṭhapayassu rāja Adhammakāro ca te māhu raṭṭhe. 2375. Dutā vidhāvantu disā catasso Nimantakā samaṇabrāhmaṇānaṃ, Te antapānena upaṭṭhahassu Vatthena senasanapaccayena ca. [BJT Page 014] [\x 14/] [PTS Page 400] [\q 400/] 2376. Annena pānena pasannacitto Sannappaya samaṇabrāhmaṇe ca, Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ 2377. Sace ca taṃ rāja mado saheyya Nārigaṇehi paricārayantaṃ Imamevagāthaṃ manasikarohi Bhāsesi ce naṃ parisāya majjhe. 2378. Abbhokāsasayo jantu vajantyā khirapāyito, Parikiṇṇā supānehi svājja rājāti vuccatiti. Cittasambhuta jātakaṃ. [PTS Page 403] [\q 403/] 2379. Dūre apassaṃ therova cakkhuṃ yācitumāgato, Ekantetā bhavissāma cakkhuṃ me dehi yācito. 2380. Kenānusiṭṭho idhamāgatosi Vaṇibbaka cakkhupathānu yācituṃ, Suduccajaṃ yācasi uttamaṅgaṃ Yāmāhu nettaṃ purisena duccajaṃ. 2381. Yamāhu devesu sujampatiti Maghavāti taṃ āhu manussaloke, Tenānusiṭṭho idhamāgatosmi Vaṇibbako cakkhupathāni yācituṃ. [PTS Page 404] [\q 404/] 2382. Vaṇibbato mayhaṃ vaṇiṃ anuttaraṃ Dadāhi me cakkhupathāni yācito, Dadāhi me cakkhupathaṃ anuttaraṃ Yamāhu tettaṃ purisena ducacajaṃ. 2383. Yena atthena āgañji yamatthamabhipatthayaṃ, Te te ijjhantu saṅkappā labha cakkhuni brāhmaṇa 2384. Ekaṃ te yācamānassa abhayāni dadāmahaṃ Sacakkhumā gaccha janassa pekkhato, Yadicchase tvaṃ taṃ te 2- samijjhatu. 1. Sivirāja jātakaṃ - syā 2. Tadate - simu [BJT Page 016] [\x 16/] 2385. Mā no deva adā cakkhuṃ ma no sabbe parākari, Dhanaṃ dehi mahārāja puttā veḷuriyā bahu. 2386. Yutte deva rathe dehi ājāniye calaṅkate, Nāgo dehi mahārāja hemakappanavāsese. [PTS Page 405] [\q 405/] 2387. Yathā taṃ sivayo sabbe sayoggā sarathā sadā, samantā parikireyyuṃ evaṃ dehi rathesabha. 2388. Yo ve dassanti vatvāna adāne kurute mano, Bhumyā so patitaṃ pāsaṃ givāya paṭimuñcati. 2389. Yo ve dassanti vatvāna adāne kurute mano, Pāpā pāpataro hoti sampatto yamasādhanaṃ. 2390. Yaṃ hi yāce taṃ hi dade yaṃ na yāce na taṃ dade, Svāhaṃ tame ca dassāmi yaṃ maṃ yācati brāhmaṇo. 2391. Āyuṃ nu vaṇṇaṃ nu sukhaṃ balaṃ nu Kiṃ patthayāno nu janinda desi, Kathaṃ hi rājā sivinaṃ anuttaro Cakkhuni dajjā paralokahetu [PTS Page 406] [\q 406/] 2392. Nacāhametaṃ yasasā dadāmi Na puttamiccho na dhanaṃ na raṭṭhaṃ, Satañca dhammo carito purāṇo Icceva dāne ramate mano mamaṃ. 2393. Na me dessā ubho cakkhu attānaṃ me na dessiyaṃ Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ tasmā cakkhuṃ adāsahaṃ. 2394. Sakhā ca mitto ca mamāsi sivaka Susikkhito sādhu karohi me vāco, Uddhatva cakkhuni mamaṃ jigiṃsato Hatthesu āvesi vaṇibbakassa. [PTS Page 408] [\q 408/] 2395. Codito sivirājena sivako vacanaṃkaro, Rañño cakkhuni uddhatvā brāhmaṇassupanāmayi Sacakkhu brāhmaṇo āsi andho rājā upāvisi. [BJT Page 018] [\x 18/] 2396. Tato so katipāhassa uparūḷhesu cakkhusu, Sutaṃ āmantasi rājā sivinaṃ raṭṭhavaḍḍhano. [PTS Page 409] [\q 409/] 2397. Yojehi sārathi yānaṃ yuttañca paṭivedaya, Uyyānabhumiṃ gacchāma pokkharañño vanāni ca. 2398. So ca pokkharaṇiyā tīre pallaṅkena upāvisi, Tassa sakko pāturahu devarājā sujampati. 2399. Sakko hamasmi devindo āgatosmi tavantike, Varaṃ varassu rājisi yaṃ kiñci manasicchasi. 2400. Pahutaṃ me dhanaṃ sakka balaṃ koso canappako, Andhassa me satodāni maraṇaññeva ruccati. 2401. Yāni saccāni dipadinda tāni bhāsassu khattiya, Saccante bhaṇamānassa puna cakkhuṃ bhavissati. [PTS Page 410] [\q 410/] 2402. Ye maṃ yācitumāyanti nānāgottā vaṇibbakā, Yopi maṃ yācate tattha sopi me manaso piyo. Etena saccavajjena cakkhumme upapajjatha. 2403. Yaṃ maṃ so yācituṃ āga dehi cakkhunti brāhmaṇo, Tassa cakkhuni pādāsiṃ brāhmaṇassa vaṇibbino. 2404. Bhiyyo maṃ āvisi piti somanassañcanappakaṃ, Etena saccavajjena dutiyamme upapajjatha. [PTS Page 411] [\q 411/] 2405. Dhammena bhāsitā gāthā sivanaṃ raṭṭhavaḍḍhana, Etāni tava nettāni dibbāni paṭidissare. 2406. Tiro tuḍḍhaṃ tiro selaṃ samatiggayha pabbataṃ, Samantā yojanasataṃ dassanaṃ anubhontu te. 2407. Konidha vittaṃ na dadeyya yācito Api visiṭṭhaṃ supiyampi attano, Tadiṅgha sabbe sivayo samāgatā Dibbāni nettāni mamajja passatha. [BJT Page 020] [\x 20/] [PTS Page 412] [\q 412/] 2308. Tiro kuḍḍaṃ tiro selaṃ samatiggayaha pabbataṃ, Samantā yojanasataṃ dasasnaṃ anubhonti me. 2309. Na cāgamattā paramatthi kicañci maccānaṃ idha jivite, Datvā mānusakaṃ cakkhuṃ laddhaṃ me cakkhuṃ amānusaṃ. 2410. Etampi disvā sivayo detha dānāni bhuñjatha Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ Aninditā saggamupetha ṭhānanti. Savi jātakaṃ. 4. Sirimandajātakaṃ 2411. Paññāyupetaṃ siriyā vihinaṃ Yasassinañcāpi apetapaññaṃ, Pucchāmi taṃ senaka etamatthaṃ Kamettha seyyo kusalā vadanti. 2412. Dhīrā ca bālā ca bhave janinda Sippupapantā ca asippino ca, Sujātimantopi ajātimassa Yasassino pessakarā bhavanti. Etampi disvāna ahaṃ vadāmi Pañño nihino sirimāva seyyo. 2413. Tavampi pucchāmi anomapañña Mahosadha kevaladhammadassi, Bālaṃ yasassiṃ paṇḍitaṃ appabhogaṃ Kamettha seyyo kusalā vadanti. 2414. Pāpāni kamāni karoti bālo Idameva seyyo iti maññemāno Idhalokadassi paralokaṃ adassi, Ubhayattha balo kalimaggahesi Etampi disvāna ahaṃ vadāmi Paññova seyyo na yassasi bālo. [BJT Page 022] [\x 22/] 2415. Na sippametaṃ viddhāti bhogaṃ Na bandhavā na sarirāvakāso Passeḷahugaṃ sukhamedhamānaṃ Etampi disvāna ahaṃ vadāmi Pañño nihino sirimāva seyyo. 2416. Laddhā sukhaṃ majajati appapañño Dukkhena phuṭṭhopi pamohameti Āgantunā sukhadukkhena phuṭṭho Pavedhati vāricarova ghamme Etampi disvāna ahaṃ vadāmi Paññova seyyo na yasassi balo. 2417. Dumaṃ yathā sāluphalaṃ araññe Samantato sabbi caranti pakkhi Evampi aḍḍhaṃ sadhanaṃ sabhogaṃ, Bahujjano bhajati atthahetu Pañño nihino sirimāva seyyo. 2418. Na sādhu balavā bālo sāhasaṃ vindate dhanaṃ, Kandantameva dummedhaṃ kaḍḍhanti niraye bhusaṃ, Etampi disvāna ahaṃ vadāmi Paññova seyyo na yasassi balo. 2419. Yā kāci najjo gaṅgamabhissavanti, Sabbāva tā nāmagottaṃ jahanti Gaṅgā samuddaṃ paṭipajjamānā Na khāyate iddhiparo hi loke, Etampi disvāna ahaṃ vadāmi Pañño nibino sirimāva seyyo. 2420. Yamenamakkhā udadhiṃ mahantaṃ Savanti najjo sabbakālaṃ asaṅkhaṃ, So sāgaro niccamuḷāravego Velaṃ na acceti mahāsamuddo. 2421. Evampi bālassa pajappitāni Paññaṃ na acecati sari kadāci, Etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova seyyo na yasassi balo. [BJT Page 024] [\x 24/] 2422. Asaññato cepi paresamatthaṃ Bhaṇāti santhānagatā yasasisi, Tasseva taṃ rūhati ñātimajjhe Sirihinaṃ tārayate na paññā etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Pañño nibhino sirimāva seyyo 2423. Parassa vā antanocāpi hetu Balo musā bhāsati appapañño So nindito hoti sabhāya majjhe, Etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova seyyo na yasassi balo. 2424. Atthampi ce bhāsati bhuripañño Anāḷhiyo appadhāno daḷiddo Na tassa taṃ rūbhati ñātimajjhe Etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova seyyo na yasassi balo. 2425. Parassavā antanovāpi hetu Na bhāsati alikaṃ bhuripañño So pujito hoti sabhāya majjhe Peccaṃ ca so suggatigāmi hoti. Etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova seyyo na yasassi balo. 2426. Hatthigavāssā maṇikuṇḍalā ca Nāriyo ca iddhesu kulesu jātā Sabbāva tā upabhogā bhavanti, Iddhassa posassa aniddhimanto Etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova nihino sirimāva seyyo. 2427. Asaṃvihitakammantaṃ bālaṃ dummantamantinaṃ. Siri jahati dummedhaṃ jiṇṇaṃva urago tacaṃ, Etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova seyyo na yasassi balo. 2428. Pañca paṇḍitā mayaṃ bhadante Sabbe pañajalikā upaṭṭhitā Tvaṃ no abibhuyya issarosi sakko bhūtapativa devarājā etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Pañño nihino sirimāva seyyo [BJT Page 026. [\x 26/] ] 2429. Dāso va paññassa yasassi balo Atthesu jātesu tathāvidhesu yaṃ paṇḍito nipuṇaṃ saṃvidheti, sammohamāpajjati tattha balo etampi disvāna ahaṃ vadāmi. Paññova seyyo na yasassi balo. 2430. Addhā hi paññāva sataṃ pasatthā Kantā siri bhogaratā manussā Ñāṇañca buddhānamatulyarūpaṃ Paññaṃ na acceti siri kadāci. 2431. Yaṃ taṃ apucchimbha akittayi no Mahosadha kevaladhammadassi Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ Ājaññayutte ca rathe dasa ime Pañabhassa veyyākaraṇena tuṭṭho Dadāmi te gāmacarāni soḷasāti. Sirimanda jātakaṃ. [PTS Page 413] [\q 413/] 5. Rohananamigajātakaṃ [PTS Page 415] [\q 415/] 2432. Ete yuthā paṭiyanti hitā maraṇasa cittaka, Gaccha tuvampi mā kaṅkhi jivissanti tayā saha. 2433. Nāhaṃ rohanana gacchāmi bhadayamme avakassati, Na taṃ ahaṃ jahissāmi idha hessāmi jīvitaṃ. 2434. Te hi nūna marissanti andhā aparināyakā, Gaccha tuvampi mā kaṅkhi jivissanti tayā saha. 2435. Nāhaṃ rohanana gacchāmi bhadayamme avakassati, Na taṃ ahaṃ jahissāmi idha hessāmi jīvitaṃ. [PTS Page 416] [\q 416/] 2436. Gaccha bhiru palāyassu kuṭe baddhosmi āyase, Gaccha tuvampi mā kaṅkhi jivissanti tayā saha. [BJT Page 028] [\x 28/] 2437. Nāhaṃ rohanana gacchāmi bhadayamme avakassati, Na taṃ ahaṃ jahissāmi idha hessāmi jīvitaṃ. 2438. Te hi nūna marissanti andhā aparināyakā, Gaccha tuvampi mā kaṅkhi jivissanti tayā saha. 2439. Nāhaṃ rohanana gacchāmi bhadayamme avakassati, Na taṃ ahaṃ jahissāmi idha hessāmi jīvitaṃ. 2440. Ayaṃ so luddanna gacchāmi ruddarūpo sahāvudho, so no vadhissati ajja usunā sattiyāmapi. [PTS Page 417] [\q 417/] 2441. Sā muhuttaṃ palāyitvā bhayaṭṭā bhayatajjatā, Sudukkaraṃ akarā bhīru maraṇāyupanivattatha. 2442. Ninnu te me migā honti muttā baddhaṃ upāsare, Na taṃ cajitumicchanti jīvitassapi kāraṇā. 2443. Bhātaro honti me ludda sodariyā ekamātukā, Na maṃ cajitu micchanti jīvitassapi kāraṇā. [PTS Page 418] [\q 418/] 2444. Te hi nūna marissanti andhā aparināyakā, Paññacannaṃ jīvitaṃ dehi bhātaraṃ muñca duddaka. 2425. So vo ahaṃ pamokkhāmi mātāpettibharaṃ migaṃ, Nandantu mātāpitaro muttaṃ disvā mahāmigaṃ. 2446. Evaṃ luddaka nandassu saha sabbehi ñātibhi, Yathāmahajja nandāmi muttaṃ disvā mahāmigaṃ. [PTS Page 419] [\q 419/] 2447. Kathaṃ pamokkho āsi upakitasmiṃ jivite, Kathaṃ putta āmocesi kuṭā pāsambhā luddako. [BJT Page 030] [\x 30/] 2448. Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ bhadayaṅgaṃ bhadayanissitaṃ, Subhāsitāhi vācāhi cittako maṃ amocayi. 2449. Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ bhadayaṅgaṃ bhadayanissitaṃ, Subhāsitāhi vācāhi sutanā maṃ amocayi. [PTS Page 420] [\q 420/] 2450. Sutvā kaṇṇasukhaṃ vācaṃ bhadayaṅgaṃ bhadayanissitaṃ, Subhāsitāhi sutvāna luddako maṃ amocayi. 2451. Evaṃ ānandito hotu saha dārehi luddako, Yathā mayajja nandāma disvā rohantamāgataṃ. 2452. Nanu tvaṃ avacā ludda migacammāni āhari, Atha kena nu vaṇṇena migacammāni nāhari. 2453. Āgamāceva hatthatthaṃ kuṭapāsañca so migo, Abajjhitañca migarājaṃ tañca muttā upāsare. 2454. Tassa me ahu saṃvego abbhuto lomahaṃsano, Imaṃ cāhaṃ migaṃ haññe ajja hessāmi jīvitaṃ. 2455. Kidisā te migā ludda kidāsā dhammikā migā, Kathaṃ vaṇṇā kathaṃ silā bāḷhaṃ kho te pasaṃsasi. [PTS Page 421] [\q 421/] 2456. Odātasiṅgā suvivāḷā jātarūpatacupamā, Pādā lohitakā tesaṃ añajitakkhā manoramā. 2457. Edisā te migā deva edisā dhammikā migā, Mātāpettibharā deva na te so +abhibhārayuṃ. [PTS Page 422] [\q 422/] 2458. Dammi nikkhasataṃ ludda thullañca maṇikuṇḍelaṃ, Catuddasañca pallaṅkaṃ ummāpupphasirinibhaṃ. + Abhibhārayintipipāṭho. [BJT Page 032. [\x 32/] ] 2459. Dve sādidiyo bhariyā usabhañca gavaṃ sataṃ, Dhammena rajjaṃ kāressaṃ bahukāro mesi luddaka. 2460. Kasi vaṇijjā iṇādānaṃ uñachācariyāya luddaka, Etehi dāraṃ posehi mā pāpaṃ akarā punanti. Rohanta migajātakaṃ. 6. Culahaṃsajātakaṃ. [PTS Page 424] [\q 424/] 2461. Ete haṃsā pakkamanti vakkaṅgā bhayameritā, Harittava hemavaṇṇa kāmaṃ sumukha pakkama. 2462. Ohāya maṃ ñātigaṇā ekaṃ pāsamasaṃ gataṃ, Anapekkhamānā gacchanti kiṃ eko avahiyasi. 2463. Pateva patataṃ seṭṭha natthi baddhe sahāyatā. Mā anīghāya hāpesi kāmaṃ sumukha pakkama. [PTS Page 425] [\q 425/] 2464. Nāhaṃ dukkhaparetoti dhanaraṭṭha tuvaṃ jahe, Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me tayā saddhiṃ bhavissati. 2465. Etadariyassa kalyāṇaṃ yaṃ tvaṃ sumukha bhāsasi, Tañca vimaṃsamānohaṃ patataitaṃ avassajiṃ. 2466. Apadena padaṃ yāti antalikkhe caro dijo, ārā pāsaṃ na khujjhi tvaṃ haṃsānaṃ pavaruttamo. 2467. Yadā parābhavo hoti poso jīvitasaṅkhaye, Atha jālañca pāsañca āsajjāpi na khujjhati. [BJT Page 034] [\x 34/] [PTS Page 426] [\q 426/] 2468. Ete haṃsā pakkamanti vakkaṅgā bhayameritā, Harittava hemavaṇṇa tvañca taṃ avabhiyasi. 2469. Ete bhutvā pivitvā ca pakkamanti vibhaṅgamā, Anapekkhamānā cakkaṅga tvaññeceko upāsasi. 2470. Kinnu tāyaṃ dijo hoti mutto baddhaṃ upāsasi, Obhāya sakuṇā yanti kiṃ eko avabhiyyasi. 2471. Rājo me'so dijo mitto baddhaṃ upāsasi, Neva naṃ vijabhissāmi yāva kālassa pariyāyaṃ. 2472. Yo ca tvaṃ sakhino hetu pāṇaṃ cajitumicchasi. So te sahāyaṃ muñcāmi hotu rājā tavānugo. [PTS Page 427] [\q 427/] 2473. Evaṃ luddaka nandassu saha sabbhi ñātihi, Yathābhamajja nandāmi mutataṃ disvā dijādhipaṃ. 2474. Kaccinnu bhoto kusalaṃ kacci bhoto anāmayaṃ, Kacci ṭṭhemidaṃ phītaṃ dhammena manusāssi. [PTS Page 428] [\q 428/] 2475. Kusalaṃ ceva me haṃsa atho anāmayaṃ, Atho raṭṭhāmidaṃ phītaṃ dhammena manusāsahaṃ. 2476. Kacci bhoto amaccesu doso koci na vijjati, Kacci ārā amittā te chāyā dakkhiṇatoriva, 2477. Athopi me amaccesu do koci na vijjati, Atho ārā amittā te chāyā dakkhiṇatoriva. 2478. Kacci te sādisi bhariyā asvā piyabhāṇini, Punatarūpayasupetā tava chandavasānugā. 2479. Atho me sādisi bhariyā asvā piyabhāṇini, Punatarūpayasupetā mama chandavasānugā. [BJT Page 036] [\x 36/] 2480. Kacci te bahavo puttā sujātā raṭṭhavaḍḍhana, Paññājavena sampannā sammodanti tato tato. 2481. Sataṃ eko ca me puttā dhataraṭṭha mayā sutā, Tesaṃ tvaṃ kiccamakkhāhi nāvarajjhanti te vaco. 2482. Upapannopi ce hoti jātiyā vinayena vā, Atha pacchā kurute yogaṃ kicce āpāsu sidati. [PTS Page 429] [\q 429/] 2483. Tassa saṃhirapaññassa vivaro jayate mahā, Nantamandhova rūpāni thullāni manussati. 2484. Asāre sārayogaññu matiṃ natveva vindati, Sarabhova giriduggasmiṃ antarāyeva sidati. 2485. Hinajacco'pi ce hoti uṭṭhātā dhitimā naro, ācārasilasampanno nise aggiva bhāsati. 2486. Etaṃ me upamaṃ katvā putte vijjāsu vācaya, Saṃvirū ḷhetha medhāvi khettabījaṃva vuṭṭhiyāti. Culahaṃsa jātakaṃ. 7. Sattigumbajātakaṃ [PTS Page 432] [\q 432/] 2487. Migaluddo mahārājā pañcālānaṃ rathesabho, Nikkhatto saha senāya ogaṇo vanamāgamā. 2488. Tatthaddasā araññasmiṃ takkarānaṃ kuṭiṃ kataṃ, Tassā kuṭiyā nikkhamma suvo luddāni bhāsati. [BJT Page 038] [\x 38/] 2489. Sampannavāhano poso yuvā sammaṭṭhakuṇḍalo, Sobhati lohituṇhīso divāsuriyova bhāsati. 2490. Majjhantike sampaṭike sutto rājā sasārathi, Bhandassābharaṇaṃ sabbaṃ gaṇhāma sahasā mayaṃ. 2491. Nisithepi rabhādāni sutto rājā sasārathi, Ādāya vatthaṃ maṇikuṇḍalañca hantvāna sākhāhi apattharāma. 2492. Kinnu ummatatarūpova santigumba pabhāsasi, Durāsadā hi rājāno aggi pajjalito yathā. 2493. Atha tvaṃ patikoḷamba 1- matto thullāni gacchasi, Mātari mayha naggāya kinnu tvaṃ vijigucchase. [PTS Page 433] [\q 433/] 2494. Uṭṭhehi samma taramāno rathaṃ yojehi sārathi, Sakuṇā me na ruccanti aññaṃ gacchāma assamaṃ. 2495. Yutto ratho mahārāja yutto ca balavāhano, Adhitiṭṭha mahārāja aññaṃ gaccāma assamaṃ. 2496. Konu meva gatā sabbe ye asmiṃ paricārakā, 2- Esa gacchati pañcālo mutto tesaṃ adassanā. 2497. Kodaṇḍakāni gaṇahatha sattayo tomarāni ca, Esa gacchati pañālo mā vo muñcittha jīvitaṃ. [PTS Page 434] [\q 434/] 2498. Athāparo 3- paṭinandittha suvo lohitatuṇḍako, Svāgataṃ te mahārāja atho te adurāgataṃ. Issarosi anuppatto yaṃ idhatthi pavedaya. 2499. Tindukāni piyālāni madhuke kāsumāriyo, Phalāni khuddakappāni bhuñja rāja varaṃ varaṃ. 2500. Idampi pāniyaṃ sītaṃ ābhataṃ girigabbharā, Tato piva mahārāja sace tvaṃ abhikaṅkhasi. 1. Paṭikoḷumpa - machasaṃ syā patikolumba. 2. Paricārikā - machasaṃ 3. Aparo - machasaṃ. [BJT Page 040] [\x 40/] 2501. Araññaṃ uñchāya gatā ye asmiṃ paricārakā, Sayaṃ uṭṭhāya gaṇhavho hatthā me natthi dātave. 2502. Bhadrako 1- vata yaṃ pakkhī divijo paramadhammiko, Atheso itaro pakkhī suvo luddāni bhāsati. 2503. Etaṃ hanatha bandhatha mā vo muñcittha jīvitaṃ, Iccevaṃ vipalantassa sotthiṃ pattosmi assamaṃ. 2504. Bhātarosma mahārāja sodariyā ekamātukā, Ekarūkkhasmiṃ saṃvaḍḍhā nānākhettatagatā uho. 2505. Sattigumbo ca corānaṃ ahañca isinaṃ idha, Asataṃ so sataṃ ahaṃ tena dhammena no vinā. [PTS Page 435] [\q 435/] 2506. Tattha vadho ca bandho ca kanikati vañcanāni ca, Ālopasahasākārā 2- tāti so tattha sikkhati. 2507. Idha saccañca dhammo ca ahiṃsā saññamo damo, Āsanudakādāyinaṃ aṅke vaddhosmi bhārata. 2508. Yaṃ yaṃ hi rāja bhajati sataṃ 3- vā yadi vā asaṃ, Silavantaṃ visīlaṃ vā vasaṃ tasseva gacchati. 2509. Yādisaṃ kurute mittaṃ yādisañcupasevati, Sopi tādisako hoti sahavāso hi tādiso. 2510. Sevamāne sevamānaṃ samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ, Saro diddho kalāpaṃ va 4- ālittamupalimpati. Upalepabhayā 5- dhīro neva pāpasakhā siyā 1. Bhaddako - machasaṃ 2. Alopā - machasaṃ 3. Sattaṃ - machasaṃ, syā 4. Saro duṭṭho kalāpaṃva - machasaṃ 5. Upalimpabhayā - machasaṃ [BJT Page 042] [\x 42/] 2511. Putimacchaṃ kusaggena yo naro upanayhati. Kusāpi puti vāyanti evaṃ bālupasevanā. [PTS Page 436] [\q 436/] 2512. Tagarañca palāsena yo naro upanayhati, Pattāpi surabhi vāyanti evaṃ dhirūpasevanā. 2513. Tasmā phala 1- puṭasseva ñatvā sampākamattano, Asante nopaseveyya sante seceyya paṇḍito Asanto nirayaṃ netti santo pāpenti suggatinti. Sattigumbajātakaṃ. 8. Hallāṭiyajātakaṃ. [PTS Page 438] [\q 438/] 2514. Hallāṭiyo nāma ahosi rājā raṭṭhaṃ pahāya migavaṃ acāri so, Agamā girivaraṃ gandhamādanaṃ Sampupphitaṃ kimpurisānuciṇṇaṃ 2515. Sālurasaṅghañca nisedhayitvā Dhanuṃ kalāpañca so nikkhipitvā, Upāgami vacanaṃ vattukāmo Yatthaṭṭhitā kimpurisā ahesuṃ. 2516. Himaccaye hemavatāya tīre Kimidhaṭṭitā mantayacho abhiṇhaṃ, Pucchāmi vo mānusadehavaṇeṇa Kathaṃ vo jānanti manussaloke. 2617. *Mallaṃ giraṃ paṇḍarakaṃ tikuṭaṃ 2- Sitodiyā anuvicarāma najjo, Migā manusasāva nibhāsavaṇṇā Jānanti no kimpurisāti ludda. [PTS Page 439] [\q 439/] 2518. Sukiccharūpaṃ paridevayamho Āliṅgitocāsi piyo piyāya, Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe Kimidha vane rodatha appatitā. 1. Tasmā palāsa - machasaṃ + mallāgirinti pi pāṭho 2. Sitodikā - machasaṃ. [BJT Page 044] [\x 44/] 2519. Sukiccharūpaṃ paridevayambho Āliṅgito cāsi piyo piyāya, Pucchāmi vo mānusadehavaṇeṇa Kimidha vane vipapatha appatitā. 2520. Sukiccharūpaṃ paridevayambho Āliṅgito cāsi piyo piyāya, Pucchāmi vo mānusadehavaṇeṇa Kimidha vane vipapatha appatitā. 2521. Mayamekarattaṃ 1- vippavasimbha ludda akāmakā aññamaññaṃ sarantā, Tamekarantiṃ anutappamānā Socāma sā ratti punaṃ na bhessati. [PTS Page 440] [\q 440/] 2522. Yamekarattiṃ anutappathetaṃ Dhanaṃ va naṭṭhaṃ pitaraṃ va petaṃ, Pucchāmi vo mānusadehavaṇeṇa Kathaṃ vināvāsamakappayittha. 2523. Yayimaṃ 2- nadiṃ passasi sighasotaṃ Nānādumacchadaṃ selakuṭaṃ, Tamme piyo uttari vassakāle Mamañca 3- maññaṃ anubandhatīti. 2524. Ahañca aṅkolakaṃ macināmi Ati 4- muttakaṃ sattaliyothikañca, piyo ca me hohiti mālabhāri Ahañca naṃ mālini ajjhupessaṃ. 2525. Aha ñcidaṃ kuravakaṃ ocināmi Uddālakā paṭalisinduvārakā, piyo ca me hohiti mālabhāri Ahañca naṃ mālini ajjhupessaṃ. 2526. Ahañca sālasasa supupphitassa Oceyya pupphāni karomi mālaṃ, piyo ca me hohiti mālabhāri Ahañca naṃ mālini ajjhupessaṃ. 1. Mayekarattaṃ pavasimbha - machasaṃ 2. Samimaṃ - machasaṃ 3. Maññe - machasaṃ, syā 4. Adhi - machasaṃ syā. [BJT Page 046] [\x 46/] 2527. Ahaññaca sālassa supupphitassa Oceyya pupphāni karomi bhāraṃ, Idañca no hohiti sattharatthaṃ Yatthajjamaṃ viharissāmu rattiṃ. 2528. Ahaṃ ca kho agaḷuṃ candanañca Silāya piṃsāmi pamattarūpā, Piyo ca me hohiti rositaṅgo Ahañca na rositā ājjhupessaṃ. [PTS Page 441] [\q 441/] 2529. Athāgamā salilaṃ sighasotaṃ Nudaṃ sāle salaḷe kaṇaṇikāre. Apūratha tena muhuttakena Sāyaṃ nadi āsi mayā suduttarā. 2530. Ubhosu tīresu mayaṃ tadā ṭhitā Sampassantā ubhayo aññamaññaṃ, Sakimpi rādāma sakiṃ hasāma Kicche no agamā saṃvari sā. 2531. Pato ca kho uggate suriyambhi Catukkaṃ nadiṃ uttariyāna ludda, Āliṅgiyā aññamaññaṃ mayaṃ ubho Sakimpi rodāma sakiṃ hasāma. 2532. Tihunakaṃ sata satāni ludda Yamida mayaṃ vippavasimha pubbe, Vāsekimaṃ +jīvitaṃ bhumipāla Konidha kantāya vinā vaseyya. 2533. Āyuñca vo kivatato nu smama Sacepi jānātha vadetha āyuṃ, Anussavā vaddhato āgamā vā Akkhātha me taṃ avikampamānā. 2534. Āyuñca no vassasahassaṃ ludda Na cantarā pāpako atthi rogo, Appañca dukkhaṃ sukhameva bhiyyo Avitarāgā vijahāma jīvitaṃ. [PTS Page 443] [\q 443/] 2535. Iñca sutvāna amānusānaṃ Bhallāṭiyo ittaraṃ jīvitanti, 1- Nivantatha na migavadhaṃ acāri Adāsi dānini abhuñaji bhoge. +. Vāsekimanti vāsaṃ ekaṃ imaṃ 1. Nivattatha na migavaṃ acāri - machasaṃ [BJT Page 048] [\x 48/] 2536. Iñca sutvāna amānusānaṃ Sammodatha mā kalahaṃ akattha, Mā vo tapi attakammāparādho Yathāpi te kamapurisekarattiṃ. 2537. Iñca sutvāna amānusānaṃ Sammodatha mā vivādaṃ akattha, Mā vo tapi attakammāparādho Yathāpi te kamapurisekarattiṃ. 2538. Vividhaadhimanā suṇomhaṃ Vacanapathaṃ tava atthasaṃhitaṃ, Muñca giraṃ nudaseva me daraṃ Samaṇa sukhāvaha jiva me ciranti. Hallāṭiyajātakaṃ. 9. Somanassajātakaṃ [PTS Page 446] [\q 446/] 2539. Ko taṃ hiṃsati heṭheti 1- Kiṃ dummano socasi appatito, Kassajja mātāpitaro rudantu Vvajja 2- setu nihato pathavyā. [PTS Page 447] [\q 447/] 2540. Tuṭṭhosmi dve tava dasasanena Cirassa pasasāmi taṃ bhumipāla, Abhiṃsako reṇumanuppavisasa Puttena te heṭhayitosmi deva. 2541. Āyantu dovārikā khaggabaddhā, Kāsāviyā yantu antepuraṃ taṃ, Gantvāna 3- taṃ somanassaṃ kumāraṃ Chetvāna sisaṃ varamāharantu. 2542. Pesitā rājino dutā dumāraṃ etadabravuṃ, Issarena vitiṇeṇāsi 4-vadhappattosi khattiya. 2543. Sa rājaputto paridevayanto Dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā, Ahmapi icchāmi janinda daṭṭhuṃ Jīvaṃ panetvā 5- paṭidasasayāthā. 1. Potheti - machasaṃ 2. Konavajjasetu - machasaṃ 3. Hanatvāna - machasaṃ 4. Vadhaṃ - machasaṃ, syā 5. Jīvaṃ maṃ netvā - machasaṃ, syā [BJT Page 050] [\x 50/] 2544. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā rañño puttaṃ adassayuṃ, Putto ca pitaraṃ disvā duratovajjhabhāsatha. 2545. Āgacchuṃ dovārikā khaggabaddhā Kāsāviyā hantu mamaṃ janinda, Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ Aparādho konidha mamajja atthi. [PTS Page 448] [\q 448/] 2546. Sāyañca pāto udakaṃ sajāti Aggiṃ sadā paricaratappamatto, Taṃ tādisaṃ saṃyataṃ brahmacāriṃ Kasmā tuvaṃ brūsi gahapatiti. 2547. Tālā ca mulā ca phalā ca deva Pariggahā vividhā santimassa, Te rakkhati gopayatappamatto Brāhmaṇo 1- gahapati tena hoti. [PTS Page 449] [\q 449/] 2548. Saccaṃ kho etaṃ vadasi kumāra Paṭiggahā vividhā santimassa, Te ekkhati gopayatappamatto Brāhmaṇo 2- gahapati tena hoti. 2549. Suṇantu mayhaṃ parisā samāgatā Sunegamā jānapadā ca sabbe, Bālāyaṃ bālassa vaco nisamma Ahetunā ghātayate jinindo. 2550. Daḷhasmi mule visate virūḷhe Dunnikkhayo veḷu pasākhajāto, Vandāmi pādāni tavaṃ janinda Anujāna maṃ pabbajissāmi deva. [PTS Page 450] [\q 450/] 2551. Bhuñjassu bhoge vipulaphale 3- kumāra Sabbañca te issariyaṃ dadāmi, Ajjeva tvaṃ kurunaṃ hohi rājā Mā pabbaji pabbajjā hi dukkhā. 2552. Kinnūdha deva tavamatthi bhogo Pubbevahaṃ devaloke ramissaṃ, Rūpehi saddehi atho rasehi Gandhehi phassehi manoramehi. 1. Tasmā ahaṃ brūmi gahapatiti - machasaṃ 2. Brāhmaṇo - machasaṃ 3. Nārada vipule [BJT Page 052] [\x 52/] 2553. Bhuttā me bhogā tidivasmi deva Parivāritā accharānaṃ gaṇena, Tuvañca bālaṃ paraneyyaṃ viditvā Na tādise rājakule vaseyyaṃ. 2554. Sacāhaṃ balo paraneyyohamasmi Ekāparādhaṃ kama putta mayhaṃ, Punāpi ce edisakaṃ bhaveyya Yathāmati somanassaṃ 1- karohi. [PTS Page 451] [\q 451/] 2555. Anisamma kataṃ kammaṃ anavatthāya cintitaṃ, Bhesappasseva vebhaṅgo vipāko hoti pāpako. 2556. Nisamma ca kataṃ kammaṃ sammāvatthāya cintitaṃ, Bhesappasseva sampatti vipāko hoti bhadrako. 2557. Alaso gihi kāmabhogi na sādhu Asaññato pabbajito na sādhu, Rājā na sādhu anisammakāri Yo paṇḍitokodhano taṃ na sādhu. 2558. Nisamma khattiyo kayirā nānisamma dipampati, Nisammakāriko rājā yaso kitti ca vaḍḍhati. 2559. Nisamma daṇḍaṃ paṇayeyya issaro Vegātakaṃ 2- tapate 3- bhumipāla, Sammāpaṇidhi ca narassa atthā Anānutappā te bhavanti pacchā. 2560. Anānutappāni hi ye karonti Vibhajja kammāyatanāni loke, Viññappasatthāni sukhudrayāni Bhavanti vaddhānumatāni tāni. 2561. Āgañchuṃ dovārikā khaggabaddhā Kāsāviyā hantu mamaṃ janinda, Mātu ca aṅkasmiṃ ahaṃ nisinno Ākaḍḍhito sahasā tehi deva. 1. Somanassa - machasaṃ 2. Vegasā - machasaṃ 3. Tappati - machasaṃ, syā [BJT Page 054] [\x 54/] 2562. Kaṭukambhi samabādhaṃ sukicchapanno Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddhu rāja, Kicchenāhaṃ ajja vadhā pamutto Pabbajjamevābhimanohamasmi. [PTS Page 452] [\q 452/] 2563. Putto tavāyaṃ taruṇo sudhamme Anukampako somanasso kumāro, Taṃ yāvamāno na labhāmi sajja Arabhāsi naṃ yācitave tuvampi. 2564. Ramasasu bhikkhācariyāya putta Nisamma dhammesu paribbajassu, Sabbesu bhutesu nidhāya daṇḍaṃ Anindita brahmamupehi ṭhānaṃ. [PTS Page 453] [\q 453/] 2565. Acchiriyarūpaṃ 1- vata yādisañca Dukkhitaṃ maṃ dukkhāpayase sudhamme, Yācassu puttaṃ iti vucacamānā Bhiyyova ussāhayase kumāraṃ. 2566. Ye vippamuttā anavajjabhojino, Parinibbutā lokamimaṃ caranti, Tamariyamaggaṃ paṭipajjamānaṃ Na ussahe vārayituṃ kumāraṃ. 2567. Addhā bhave sevitabbā sapaññā Bahussutā ye bahuṭhānacittano, Yesāyaṃ putvāna subhāsitāni Appossukkā vitasokā sudhammā'ti. Somanassa jātakaṃ 10. Camepayyajātakaṃ. [PTS Page 459] [\q 459/] 2468. Kānu vijjurivābhāsi osadhī viya tārakā, Devatānusi gandhabbi na taṃ maññāmi mānusiṃ 2- 2569. Nambhi devi na gandhababi na mahārāja mānusi, Nāgakañcambhi 3- bhaddante atthenambhi idhāgatā. 1. Acchera - machasaṃ 2. Mānusi - vi machasaṃ, syā 3. Nāgakandāsmi machasaṃ, syā [BJT Page 056] [\x 56/] 2570. Vibbhantacittā kupitindriyāsi Nettehi te varigaṇā savanti, Kinte naṭṭhaṃ kimpana patthayānā Idhāgatā nāri tadiṅgha brūhi. 2571. Yamuggatejo uragoti cāhu Nāgoti taṃ āhu janā janinda, Tamaggahi puriso jivikattho Taṃ bandhanā muñca pati mameso. 2572. Kathaṃnavayaṃ balaviriyupapatto Hatthattha māgañaji 1- vaṇibbakassa, Akkhāhi me nāgakaññe tamatthaṃ Kathaṃ vijānemu gahitanāgaṃ. [PTS Page 460] [\q 460/] 2573. Nagarampi nāgo bhasmaṃ kareyya Tathā hi so balaviriyupapanno Dhammañca nāgo apacāyamāno Tasmā parakkamma tapo karoti. 2574. Cātuddasiṃ paṇaṇarasiñca rāja Catuppathe sammati nāgarājā, Tamaggahi puriso jivikattho Taṃ bandhanā muñca pati mameso. 2575. Soḷasitthisahassāni āmuttamaṇikuṇḍalā, Vārigehasayā 2- nāri tāpi taṃ saraṇaṅgatatā. 2576. Dhammena mocehi asāhasena Gāmena nikkhena gavaṃ satena, Ossaṭṭhakāyo 3- urago carātu Puññatthiko muccatu bandhanasmā. [PTS Page 461] [\q 461/] 2577. Dhammena mocehi asāhasena Gāmena nikkhena gavaṃ satena, Ossaṭṭhakāyo urago carātu Puññatthiko muccatu bandhanasmā. 2578. Dammi nikkhāsataṃ ludda thullañca 4- maṇikuṇḍalaṃ, Catussadaṃ 5- ca pallaṅkaṃ ummāpupphasiriṃnibhaṃ, 2579. Dve ca sādisiyo bhariyā usabhañca gavaṃ sataṃ, Ossaṭṭhakāyo urago carātu Puññatthiko muccatu bandhanasmā. 1. Māgacchi - machasaṃ, syā 4. Thulañca - machasaṃ syā 2. Cāriggo vi. 3. Osaṭṭha - machasaṃ 5. Caturassañca - machasaṃ [BJT Page 058] [\x 58/] 2580. Vināpi dānā tava vacanaṃ janinda Muñcemu taṃ uragaṃ bandhanasmā, Puññatthiko muccatu bandhanasmā. [PTS Page 462] [\q 462/] 2581. Mutto campeyyako nāgo rājānaṃ etadabravi, Namo te kāsirājatthu namo te kāsivaḍḍhana Añjaliṃ te pagaṇhāmi passeyyamme nivesanaṃ 2582. Addhā hi dubbissasametamāhu Yaṃ mānuso vissase amānusambhi, Sacce maṃ yācasi etamatthaṃ Dakkhemu te nāga nivesanāni. 2583. Sacehi vāto girimāvaheyya Cando ca suriyo ca chamāpateyyuṃ, Sabbā va najjo paṭisotaṃ vaheyyuṃ Na tvehaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. 2584. Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susesa Saṃvaṭṭayaṃ bhūtadharā vasundharā, Siluccayo meru samulamubbahe Natvehaṃ rājā musā bhaṇeyyaṃ. [PTS Page 463] [\q 463/] 2585. Addhā hi dubbissasametamāhu Yaṃ mānuso vissase amānusambhi, Sacce maṃ yācasi etamatthaṃ Dakkhemu te nāga nivesanāni. 2586. Tumbhe khottha ghoravisā uḷārā Mahātejā khippakopi ca hotha, Mama kāraṇā 1- bandhanasmā pamutto Arahasi no jānitāye 2- katāni. 2587. So paccataṃ niraye ghorarūpe Mā kāyikaṃ sātamalathe kiñci, Peḷāya baddho maraṇaṃ upetu Yo tādisaṃ kamma kataṃ na jāne. 2588. Saccappaṭiññā tava mesa hotu Akkodhano 3- hohi anupatāhi, Sabbañca te nāgakulaṃ supaṇṇā Aggiṃva gimbhāsu vivajjayantu. 1. Maṃ kāraṇa - machasaṃ 2. Jānituye - machasaṃ, syā jānitave nā jānitaye 3. Akodhano - machasaṃ [BJT Page 060] [\x 60/] 2589. Anukampasi nāgakulaṃ janinda Mātā yathā suppiyaṃ ekaputtaṃ, Ahaṃ ca te nāgakulena saddhiṃ Kāhāmi veyyāvaṭikaṃ uḷāraṃ. [PTS Page 464] [\q 464/] 2590. Yojentu ve rājarathe sucitte Kambojāka assatare sudanne, Nāge ca yojentu suvaṇṇakappane Dakkhemu nāgassa nivesanāni. 2591. Bheri muniṅgā paṇavā ca saṅkhā Āvajjisuṃ 1- uggasenassa rañño. Pāyāsi rājā bahusobhamāno Purakkhato nārigaṇassa majjhe. 2592. Suvaṇaṇacitakaṃ 2- bhumiṃ addakkhi 3- kāsivaddhano, Sovaṇṇamaye va pāsāde veḷuriyaphalakatthate. 2593. Sa rāja pāvisi vyambhaṃ campeyayasa nivesanaṃ, 4- Ādiccavaṇṇupanibhaṃ kaṃsavijjupabhassaraṃ. 2594. Nānārukkhehi sañchannaṃ nānāgandhasameritaṃ 5- So pāvekkhi kāsirājā campeyyassa nivesanaṃ. 2595. Paviṭṭhamhi 6- kāsiraññe campeyyassa nivesanaṃ. Dibbā turiyā vajjiṃsu 7- nāgakaññā ca naccayuṃ. [PTS Page 465] [\q 465/] 2596. Taṃ nāgakaññā caritaṃ gaṇena Anvāruhi kāsirājā pasanno, Nisīdi sovaṇṇamayambhi piṭhe Sāpassaye candanasārigitte. 2597. So vattha bhutvā ca atho ramitvā Campeyyakaṃ kāsirājā avoca, Vimānaseṭṭhāni imāni tuyhaṃ Ādiccavaṇṇāni pabhassarāni Netādisaṃ atthi manussaloke Kimatthiyaṃ nāga tapo karosi. 1. Āvajjayiṃsu - machasaṃ syā avajjayiṃsu vi avajjaṃsu 2. Cittakaṃ - machasaṃ, syā 3. Adakkhi - machasaṃ 4. Ādiccavaṇṇasantibhaṃ - machasaṃ, syā 5. Samiritaṃ - machasaṃ 6. Paviṭṭhasmiṃ - machasaṃ, syā 7. Pacajajiṃsu - machasaṃ, syā [BJT Page 062] [\x 62/] 2598. Tā kambukeyūradharā suvatthā Vaṭṭaṅguli tambatalupapantā, Paggayha pāyenti anomavaṇṇā Netādisaṃ atthi manussaloke Kimatthiyaṃ nāga tapo karosi. [PTS Page 466] [\q 466/] 2599. Najjo ca temā puthulomamacchā Āṭā 1- sakunnābhirudā sutitthā, Netādisaṃ atthi manussaloke Kimatthiyaṃ nāga tapo karosi. 2600. Koñcā mayurā diviyā ca haṃsā Vaggussarā kokilā sampatanti, Netādisaṃ atthi manussaloke Kimatthiyaṃ nāga tapo karosi. 2601. Ambāva sālā tilakā ca jambuyo Udadālakā pāṭiḷiyo ca phullā, Netādisaṃ atthi manussaloke Kimatthiyaṃ nāga tapo karosi. 2602. Imā ca te pokkharañño samannato Divyā ca 2- gandhā satataṃ sampatanti, Netādisaṃ atthi manussaloke Kimatthiyaṃ nāga tapo karosi. 2603. Na puttahetu na dhanassa hotu Na āyuno cāpi janinda hetu, Manussayoniṃ abhipatthayāno Tasmā parakkamma tapo karomi. 2604. Tvaṃ lohitakkho vihatantaraṃso Alaṅkato kappitakesamassu, Surosito lohitacandanena Gandhabbarājāva disā pabhāsasi. 2605. Deviddhipattosi mahānubhāvo Sabbehi kāmehi samaṅgibhuto, Pucchāmi taṃ nāgarājetavatthaṃ Seyyo ito kena manussaloko. 1. Ādā - vi machasaṃ 2. Dibbā syā dibyā - machasaṃ [BJT Page 064] [\x 64/] [PTS Page 467] [\q 467/] 2606. Janinda nāññatu manussalokā Suddhi ca saṃvijjati saṃyamo ca, Ahañca laddhāna manussayoniṃ Kāhāmi jātimaraṇassa antaṃ. 2607. Addhā bhave sevitabbā sapaññā Bahussutā ye bahuṭhānacittino, Nāriyo ca disvāna tavaṃ ca nāga Karohi puññāni anappakāni. 2608. Addhā bhave sevitabbā sapaññā Bahussutā ye bahuṭhānacittino, Nāriyo ca disvāna mamañca rāja Karohi puññāni anappakāni. 2609. Idañca me jātarūpaṃ pahutaṃ 1- Rāsi suvaṇaṇassa ca tālamattā, Ito haritvā 2- sovaṇaṇagharāni 3- kāraya Rūpiyassa ca pākāraṃ karontu. [PTS Page 468] [\q 468/] 2610. Muttānañca 4- vāsasahassāni pañca Veḷuriyamissāni ito haritvā, Antepure bhumiyaṃ santharantu Nikkaddamā bhohiti 5- nirajā ca. 2611. Etādisaṃ āvasa rājāseṭṭha Vimānaseṭṭhaṃ bahusobhamānaṃ, Bārāṇasiṃ 6- nagaraṃ iddhaphitaṃ Rajjañca kārehi anomapaññati. Camepayya jātakaṃ. 11. Palobhanajātakaṃ. [PTS Page 469] [\q 469/] 2612. Brahmalokā camitvāna devaputto mahiddhiko, Eñño putto udapādi sabbakāmasamiddhisu. 2613. Kāmā vā kāmasaññā vā brahmaloke na vijjati, Yvāssa 7- tayeva saññāya kāmehi vijagucchatha. 1. Bahuttaṃ - machasaṃ 2. Haritvāna - machasaṃ 3. Suvaṇaṇa - machasaṃ 4. Buttāniva - vi machasaṃ 5. Hehiti machasaṃ, syā 6. Bārānasi nagaraṃ - machasaṃ 7. Svāssa nā svāssu- machasaṃ [BJT Page 066] [\x 66/] 2614. Tassa cantepure āsi jhānāgāraṃ sumāpitaṃ, So tattha patisallino eko rahasi jhāyatha. 2615. Sa rājā paridevesi putatasokena aṭṭito, Ekaputto cayaṃ mayhaṃ na ca kāmāni bhuñjati. 2616. Konu khettha 1- upāyo so 2- ko vā jānāti kiñcanaṃ, Ko me puttaṃ palobheyya yathā kāmāni patthaye. 2617. Ahu kumāri tattheva rūpavaṇṇa 3- samābhitā, Kusalā naccagitassa vādite ca padakkhiṇā Sā tattha upasaṅkamma rājānaṃ etadabravi. [PTS Page 470] [\q 470/] 2618. Ahaṃ kho taṃ palobheyyaṃ sace bhattā bhavissati, Taṃ tathāvādiniṃ rājā kumāriṃ etadabuvi. Tvaññeva naṃ palohehi tava bhattā bhavissati. 2619. Sā ca antepuraṃ gantvā bahu kāmupasaṃhitaṃ, Hadayaṅgamā pemaṇiyā nacitragāthā 4- abhāsatha. 2620. Tassā ca gāyamānāya saddaṃ sutvāna nāriyā, Kāmacchandassa uppajja janaṃ so paripucchatha. 2621. Kasesaso saddo ko vā so bhaṇati uccāvacaṃ bahu, Hadayaṅgamaṃ pemaṇiyaṃ atho kaṇṇasukhaṃ mama. 2622. Phasā kho pamadā deva khiḍḍā esā anappikā, Sace tvaṃ kāme bhuñejayya bhiyyo bhiyyo chādeyasu taṃ. 2623. Iṅgha āgacchatorena avidurambhi gāyatu, Asasmassa samipambhi santike mayha gāyatu. 2624. Tirokuḍḍhambhi gāyitvā jhānāgārambhi pāvisi, Bandhi 5- naṃ anupubbena āraññamiva kuñajaraṃ. 2625. Tassa kāmarasaṃ ñatvā issādhammo ajāyatha, Ahameva kāme bhuñejayyaṃ mā añño puriso ahu. 1. Khevattha 2. Yo - machasaṃ, syā 3. Vaṇaṇa rūpa - vi machasaṃ 4. Citrā - machasaṃ, syā 5. Bandhituṃ - machasaṃ. [BJT Page 068] [\x 68/] 2626. Tato asiṃ gahetvāna purise bhantuṃ upakkami, Ahameva eko bhuñjissaṃ mā añño puriso siyā. [PTS Page 471] [\q 471/] 2627. Tato jānapadā sabbe vikkandiṃsu samāgatā, Putto tyāyaṃ mahārāja janaṃ bheṭhetyadusakaṃ. 2628. Tañca rājā vivāhesi sambhā raṭṭhāto khantiyo, Yāvatā vijitaṃ mayhaṃ na te vattabba 1- tāvade. 2629. Tato so bhariyaṃ ādāya samuddaṃ upasaṅkami, Paṇṇasālaṃ karitvāna vanaṃ uñachāya 2- pāvisi. 2630. Athettha isimāgañachi samuddaṃ uparūpari, So tassa gehaṃ pāvekkhi bhattakāle upaṭṭhite. 2631. Tañca bhariyā palobhesi passa yāva sudāruṇaṃ, Cuto so buhmacariyambhā iddhiyā parihāyatha. 2632. Rājaputto ca uñachāto vanamulaphalaṃ bahuṃ, Sasāyaṃ kājena ādāya assamaṃ upasaṅkami. 2633. Isī ca khantiyaṃ disvā samuddaṃ upasaṅkami, Vehāsayaṃ gamissanti sidate so mahaṇaṇave. 2634. Khantiyo ca isiṃ disvā sidamānaṃ mahaṇṇave, Tasseva anukampāya imā gāthā abhāsatha. 2635. Abhijjamāne vārismiṃ sayaṃ āgamma iddhiyā, Missibhāvitthiyā gantvā saṃsidasi mahaṇṇave 2636. Āvaṭṭani mahāmāyā brāhmacariyavikopanā, Sidanti naṃ viditvāna ārakā parivaccaye. 2637. Analā mususambhāsā duppurā tā nadisamā, Sidanti naṃ viditvāna ārakā parivajjaye. 1. Vattabbaṃ - machasaṃ 2. Vanamuñchāya - vi machasaṃ [BJT Page 070] [\x 70/] 2638. Yaṃ etā upasevanti chandasā vā dhanena vā, . Jātavedova saṇṭhānaṃ khippaṃ anudahanti taṃ. 2639. Khantiyassa vaco sutvā isissa nibbidā ahu, Laddhā porāṇakaṃ maggaṃ gacchate so vihāyasaṃ. 2640. Khantiyo ca isiṃ disvā gacchamānaṃ vibhāyasaṃ, Saṃvegaṃ alabhi dhīro pabbajjaṃ samarocayi. 2641. Tato so pabbajitvāna kāmarājaga virājayi, Kāmarāgaṃ virājetvā brahmalokupago ahuti. Mahāpalobhana jātakaṃ. 12. Pañcapaṇḍitañho [PTS Page 473] [\q 473/] 2642. Pañca paṇḍitā samāgatā Pañho me paṭibhāti taṃ suṇātha, Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, Kasesvāvikareyya guyhamatthaṃ. 2643. Tvaṃ no āvikarohi bhumipāla Bhattā bhārasaho tuvaṃ vadetaṃ, Taca chandañca ruciñca sammasitvā Atha vakkhanti janinda mañca dhīrā. 2644. Yā silavati anaññadheyyā Bhattucchandavasānugā manāpā, nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, Bhariyāyāvikareyya guyhamatthaṃ. 2645. Yo kicchagatassa āturassa Saraṇaṃ hoti gati parāyaṇañca, Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, Sakhinovāvikareyya guyhamatthaṃ. 2646. Jeṭṭho atha majjhimo kaṇiṭṭho So ce silavako samāhito ṭhitanto, Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, Bhātuvāvikareyya guyhamatthaṃ. [BJT Page 072. [\x 72/] ] 2647. Yo ve hadayassa paddhagu Anujāto pitaraṃ anomapañño, Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, Puttayasāvikareyya guyhamatthaṃ. 2648. Mātā dipadā janindaseṭṭha Yā taṃ poseti chandasā piyena, Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, Mātuyāvikareyya guyhamatthaṃ. 2649. Guyhassa hi guyhameva sādhu Nahi guyhasasa pasatthamāvikammaṃ, Anipphādāya saheyya dhīro Nipphannattho yathā sukhaṃ bhaṇeyya. 2650. Ninnu tvaṃ vimanosi rājaseṭṭha Dipadinda vacanaṃ suṇoma netaṃ, Kiṃ cintayamāno dummanosi Nuna deva aparādho atti mayhaṃ. 2651. Pañño vajjho mahosadhoti Āṇatto me vadhāya bhuripaññā, Taṃ cintayanto dummanosmi Na hi devi aparādho atthi tuyhaṃ. 2652. Abhidosagato idāni esi Kiṃ sutvā kimāsaṅkate mano te, Ko te kimavoca bhuripañña Iṅgha taṃ vacanaṃ suṇoma brūhi metaṃ. 2653. Pañño vajho mahosadhoti Yadi te mantayitaṃ janinda dosaṃ, Bhariyāya rahogato asaṃsi Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. 2654. Yaṃ sālavanasmiṃ senako Pāpakammaṃ akāsi asabbhirūpaṃ, Sakhinova rahogato asaṃsi Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. 2655. Pukkusapurisassa te janinda Uppanno rogo arājayutto, Bhātucca raho gato asaṃsi Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ [BJT Page 074. [\x 74/] ] 2656. Ābādhoyaṃ asabbhirūpo Kāvindo naradevena phuṭṭho, Puttassa rahogato asaṃsi Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ 2657. Aṭṭhavaṅkaṃ maṇiratanaṃ uḷāraṃ Sakko te addā pitāmahasasa, Devindassa gataṃ tadajja hatthaṃ. Mātucca raho gato asaṃsi Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ 2658. Guyhassa hi guyhameva sādhu Na hi guyhassa pasatthamāvikammaṃ, Anipphādāya saheyya dhīro Nipphannattho yathāsukhaṃ bhaṇeyya. 2659. Na guyhamatthaṃ vivareyya rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ, Nahi pātukato sādhu guyho attho pajānatā. 2660. Thiyā guyhaṃ na saṃseyya amittassa ca paṇḍito, Yo cāmisena saṃhiro hadayattheno ca yo nāro. 2661. Guyhatthasamaṃbuddhaṃ saṃbodhayati yo naro, Mantabhedahayā tassa dāsabhuto 1- titikkhati. 2662. Yāvanto purisassatthaṃ guyhaṃ jānanti mantitaṃ, Tāvanto tassa ubbegā tasmā guyhaṃ navissaje. 2663. Vivacca bhāseyya divā rahassaṃ. Rattiṃ giraṃ 2- nātivelaṃ pamuñce, Upassutikā hi suṇanti mantaṃ Tasmā manto khippamupeti bhedanti. Pañcapaṇḍitapañheṃ. 1. Dāsabhutova - vi machasaṃ 2. Rattigiraṃ - vi machasaṃ. [BJT Page 076] [\x 76/] 13. Hatthipālajātakaṃ. [PTS Page 476] [\q 476/] 2664. Cirassaṃ vata passāma brāhmaṇaṃ devacaṇṇinaṃ, Mahājaṭaṃ khāridharaṃ saṅkadantaṃ rajassiraṃ. 2665. Cirassaṃ vata passāma isiṃ dhammaguṇe rataṃ, Kāsāyacantavasanaṃ vākaciraṃ paṭicchadaṃ. 2666. Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ patigaṇhātu 1- no bhavaṃ, Agghe bhavantaṃ pucchāma agghaṃ kurutu no bhavaṃ. [PTS Page 477] [\q 477/] 2667. Adhicca vede pariyesa cittaṃ Putte gehe 2- tāta patiṭṭhapetvā, Gandhe rase paccanubhuyya sabbaṃ Araññaṃ sādhu muni so pasattho. [PTS Page 478] [\q 478/] 2668. Vedā na saccā na ca cittalābho Na puttalābhena jaraṃ vihanti, Gandhe rase muñcanamāhu sante Sakammanā 3- heti phalupapatti. 2669. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ Sakammanā hoti phalupapatti Jiṇṇā ca mātāpitaro navayime Passeyyu 4- taṃ vasassataṃ arogaṃ. 2670. Yassassa 5- sakkhi 6- maraṇena rāja Jarāya menti naraviriyaseṭṭha, 7- Yocāpi jaññā na marissaṃ kadāci Passeyyu taṃ vassasataṃ ārāgaṃ. 2671. Yathāpi nāvaṃ puriso dakambhi Ereti cenaṃ upaneti tiraṃ, Evampi vyādhi satataṃ jarā ca Upanenti maccaṃ 8- vasamantakassa. [PTS Page 480] [\q 480/] 2672. Paṅko va kāmā palipo ca kāmā Manoharāduttarā maccudheyyā, Etasmiṃ paṅke palipe vyasantā 9- Hinattarūpā na taranti pāraṃ. 5. Visannā - machasaṃ. 1. Paṭiggaṇhātu - machasaṃ, syā 6. Sakkhi - syā 2. Gahe - machasaṃ 7. Naraviraseṭṭha - machasaṃ, syā 3. Sakammunā - machasaṃ, syā 8. Upaneti maccu - machasaṃ, syā 4. Passeyyuṃ - vi machasaṃ [BJT Page 078] [\x 78/] 2673. Ayaṃ pure luddamakāsi kammaṃ Svāyaṃ gahito na hi mokkhito me, Orundiyānaṃ 1- parirakkhissāmi Māyaṃ punaluddamakāsi kammaṃ. [PTS Page 481] [\q 481/] 2674. Gāvaṃva naṭṭhaṃ puriso yathā vane Pariyesati 2- rāja apassamano, Evaṃ naṭṭho esukāri mamattho Sohaṃ kathaṃ na gaveseyya 3- rāja. 2675. Hiyyoti hiyati poso Paretha paribhāyati, Anāgataṃ netamatthiti ñatvā, Uppannaṃ chandaṃ 4- kopanudeyya dhīro. [PTS Page 482] [\q 482/] 2676. Passāmi hohaṃ dahariṃ kumāriṃ Mattupamaṃ ketaka 5- pupphanettaṃ, Abhuttabhoge 6- paṭhame vayasmiṃ Ādāya maccu vajate kumāriṃ. 2677. Yuvā sujato sumukho sudassano Sāmo kusumbhaparikiṇṇamassu, Hitvāna kāme paṭigacca gehaṃ Anujāna maṃ pabbajissāmi deva. [PTS Page 483] [\q 483/] 2678. Sākhāhi rukkho labhete samaññaṃ Pahinasākhaṃ pana khāṇumāhu, Pahinaputtassa mamajja hoti Vāseṭṭhi bhikkhācariyāya kālo. [PTS Page 484] [\q 484/] 2679. Aghasmiṃ koñcāva yathā himaccaye Tantāni 7- jālāni padāḷeyya haṃsā, Gacchanti puttā ca pati ca mayhaṃ Sāhaṃ kathaṃ nānuvaje pajānaṃ. [PTS Page 485] [\q 485/] 2680. Ete bhutvā vamitvā ca pakkamanti vihaṅgamā, Ye ca bhutvā na vamiṃsu te me hatthatthamāgatā. 1. Orundhiya naṃ - machasaṃ 2. Anevasati - machasaṃ, syā 3. Gaveseyyaṃ - machasaṃ, syā 4. Uppanna chandaṃ - machasaṃ 5. Keṭaka - machasaṃ 6. Bhoge abhutvā - machasaṃ 7. Katāni - machasaṃ [BJT Page 080] [\x 80/] [PTS Page 486] [\q 486/] 2681. Avami brāhmaṇo kāme te tvaṃ paccāvamissasi, Vantādo puriso rāja na so hoti pasaṃsiyo. 2682. Paṅkeva posaṃ palipe vyasantaṃ 1- Khali yathā dubbalaṃ uddhareyya, Evampi maṃ tvaṃ udatāri hoti Pañcāli gāthāhi subhāsitāhi. 2683. Idaṃ vatvā mahārājā phasukāri disampati, Raṭṭhaṃ hitvāna pabbaji 2- nago chetvā 3- va bandhanaṃ. [PTS Page 487] [\q 487/] 2684. Rājā ca pabbajjamarocayittha Raṭṭhaṃ pahāya naraviriyaseṭṭhā, Tuvampi no hohi yatheva rājā Ambhehi guttaṃ anusāsa rajjaṃ. 2685. Rājā ca pabbajjamarocayittha Raṭṭhaṃ pahāya naraviriyaseṭṭhā, Ahampi ekāva carissāmi leke Hitvāna kāmāni yathodhikāni. . 2686. Accenti kālā tarayanti rattiyo Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti, Ahampi ekāva carissāmi leke Hitvāna kāmāni yathodhikāni. . 2687. Accenti kālā tarayanti rattiyo Vayo guṇā anupubbaṃ jahanti, Ahampi ekāva carissāmi loke Hitvāna kāmāni yathodhikāni. . 2688. Accenti kālā tarayanti rattiyo Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti, Ahampi ekāva carissāmi leke Hitibhūtā sabbamaticca saṅganti. Hatthipāla jātakaṃ. 1. Visannaṃ - machasaṃ 2. Pabbaji - machasaṃ 3. Chenvāna - machasaṃ 4. Naraviraseṭṭhaṃ - machasaṃ [BJT Page 082] [\x 82/] 14. Ayogharajātakaṃ. [PTS Page 494] [\q 494/] 2689. Yamekarattiṃ paṭhamaṃ gabbhe vasati māṇavo, Abbhuṭṭhitova sayati sagacchaṃ na nivattati. 2690. Na yujjhamānā na balena vassitā Nārā na jiranti navāpi miyare, Sabbaṃ hi taṃ jātijarāyupaddutaṃ Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2691. Caturaṅginiṃ senaṃ subhiṃsarūpaṃ Jayanti raṭṭhādhipati pasayha, Na maccuno jayituṃ ussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2692. Hatthihi assehi rathehi pattihi Parivāritā muccare 1- ekaveyyā, 2- Na maccuno muccituṃ 3- ussahanti 4- Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2693. Hatthihi assehi rathehi pattihi Surā 4- pahañajanta padhaṃsayanti, Na maccuno bhañajituṃ ussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2694. Mattā gajā bhinnagaḷā pibhintā Nagarāni maddanti janaṃ hananti, Na maccuno maddituṃ ussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2695. Issāsino katahatthāpi dhīrā Durepāti akkhaṇavedhinopi, Na maccuno vijjhituṃ ussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2696. Sarāni khiyanti saselakānatā Sabbaṃ hi taṃ 5- khiyati dighamantaraṃ, Sabbaṃ hi taṃ bhañajare kālapariyaṃ Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 1. Muñcare - machasaṃ syā 2. Ekacceyya - machasaṃ, syā 3. Muñcitumussahanti - syā 4. Purā - machasaṃ 5. Sabbaṃ hidaṃ syā sabbampitaṃ - machasaṃ. [BJT Page 084] [\x 84/] 2697. Sabbesamevaṃ hi narānanārinaṃ Calāvalaṃ pāṇabhunodha jīvitaṃ, Paṭova dhuttasa dumova kulajo Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. [PTS Page 495] [\q 495/] 2698. Dumapphalāneva patanti māṇavā Daharā ca vuddhā ca sarirabhedā, Nāriyo narā majjhimaporisā ca Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2699. Nāyaṃ vayo tārakarājasannibho Yādabbhatitaṃ gatamevadāni taṃ, Jiṇṇassa hi natthi rati kuto sukhaṃ Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2700. Yakkhā pisācā athavāpi petā Kupitāpi 1- te assasanti manusse, Na maccuno assasitussahanti 2- Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2701. Yakkhā pisāce athavāpi pete Kupitepi 3- te nijjhapanaṃ karonti, na maccuno nijjhapanaṃ karonti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2702. Aparādhake heṭhake dusake ca Rājāno daṇḍenti viditvā dosaṃ, Na maccuno daṇḍayitussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2703. Aparādhakā dusakā heṭhakā ca Labhanti te rājino nijjhapetuṃ, Na maccuno nijjhapanaṃ karonti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2704. Na khantiyoti na pi brāhmaṇoti Na aḍḍhakā balavā tejavāpi, Na maccuno appakhamatthi Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 1. Kuppitāpi - machasaṃ 2. Assasitumussahanti - machasaṃ 3. Kuppitepi - machasaṃ, syā [BJT Page 086] [\x 86/] 2705. Sihāca vyagghāva athopi dipiyo Pasayha khādanti vipphandamānaṃ, Na maccunā khādituṃ ussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2706. Māyakārā 1- raṅgamajjhe karontā Mohenti cakkhuni janassa tāvade, Na maccuno mohayitussahanti 2- Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. [PTS Page 496] [\q 496/] 2707. Āsivisā kupitā uggatejā Ḍasanti mārentipi te manusse, Na maccuno isituṃ ussahanti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2708. Āsivisā kupitā 3- ḍasanti Tikicchakā tesaṃ visaṃ hananti, na maccuno daṭṭhavisaṃ hananti Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2709. Dhammanāri vetaraṇi 5- ca bhojo Visāni hanatvāna bhujaṅgamānaṃ, Suyanti te kālakatā 6- tatheva Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2710. Vijjādharā ghoramadhiyamānā Adassanaṃ osadhehi vajanti, Na maccurājassa vajantadassanaṃ Tamme mati hoti carāmi dhammaṃ. 2711. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti, Esānisaṃso dhamme suciṇeṇa Na duggatiṃ gacchati dhammacāri. 2712. Na hi dhammo adhammo ca ubho samavipākino, Adhammo nirayaṃ neti dhammo pāpeti suggatinti. 14. Ayogharajātakaṃ. Visatinipāto niṭṭhito. Tassuddānaṃ: Mānaṅga sambhuta sivi sirimanto 7- Rohaṇa haṃsa santigubbo bhallāṭiya, Somanassa campeyya brahma pañca Paṇḍita cirassaṃ vata ayogharāni. 1. Māyā karā - machasaṃ 4. Ḍassanti - machasaṃ 2. Mohayitu mussahanti - vi machasaṃ, syā 5. Ventaruṇo - machasaṃ 3. Kuppitā - machasaṃ 7. Sirimanado -nā 6. Kālaṃ katā - machasaṃ.