| namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa |
mundindakko tamaṃ mohaṃhantvā bodhesi paṅkajaṃ /
janaṃsaddhammaraṃsīhi so sampāletumaṃ jino // YKac_1 //
māgadhikāya bālānaṃ buddhiyā buddhasāsane /
vakkhaṃ kaccāyanasāraṃ nissāya jaṅghadāsakaṃ // YKac_2 //
kattādo yattha ākhyātaṃ kitsamāsassutaddhitaṃ /
savutto tattha paṭhamā atthamattavivacchayā // YKac_3 //
kattukammani ākhyātaṃ taddhitaṃ vadhivajjite /
sāmivajje kitsamāso khile jāti visesake // YKac_4 //
kitādivācakānāma goṇāte ca visesanā /
vuttassādiparaṃ saṅkhyaṃ sesā liṅgādigāhino // YKac_5 //
nāmānañce caye vākyaṃ goṇasaṅkhyā cayaṅgasā /
.... .... [missing line] .... ... // YKac_6 //
pakatī vikatīcāpi yatra vuttaṃ dvayampica /
vācako pakatisaṅkhyaṃ gaṇhātissā padhānato // YKac_7 //
bhedo visesanaṃ bhedyaṃ visesyaṃ taṃ dvayaṃ yadi /
tulyatthaṃbhedakaṃ bhiyyo bhedyaliṅgādigāhakaṃ // YKac_8 //
sādhammasādhanaṃ siddha masiddhasso pamānakaṃ /
upameyyamasiddhaṃ taṃ dvayamekavibhattikaṃ // YKac_9 //
payutte gamyamānevā vutte tumhamhi majjhimo /
tathuttamo bhavemhamhi sesamhi paṭhamo bhave // YKac_10 //
ekakālābhidhānamhi vuttesu nāmaādisu /
parova puriso hoti dhātuto paṭhamādisu // YKac_11 //
jhatthaniddiṭṭhe tumhamhe na sakā purisā siyuṃ /
upāyopādiyaheyyo upeyyaṃ tena sādhiyaṃ // YKac_12 //
gatibuddhyāsanasaddā kammakānañca kārite /
bhajjādīnañca yo kattā kammasañño sadhātunaṃ /
harakkarābhivādīnaṃ disajjhoharatissavā // YKac_13 //
nīkhādāvhādasaddāya kandānaṃ sambhave na sā /
vahāniyantu hetumhi bhakkhissāhiṃsanepica // YKac_14 //
padhānaṃ nīvahādīnaṃ appadhānaṃ duhādinaṃ /
karitānaṃ sakaṃ kammaṃ vaccaṃ kattā payojako // YKac_15 //
abhāvā abhidheyyassa aññadapyāha kammajo {*1} /
kāladdhabhāvadesetu nābhidhātyaññasambhave // YKac_16 //
{*1 aññamapyāha - katthaci}
kāladdhabhāvadesānaṃ kammatā kammakehi ve /
antabhūtakriyāññehi yoge sambhoti dhātuhi // YKac_17 //
kitākhyātavisesyehi yaṃvuttaṃ taṃ pakāsati /
visesanānuttamapi vuttaṃ vādappabhedato // YKac_18 //
vuttaṃpi vuttataṃ yāti padantarehyanuttataṃ /
kvacānuttaṃ panānuttaṃ vuttañcāpi padantare // YKac_19 //
sāmaññaniddeso.
parassa kattariyeva attanopana tīsupi /
vikaraṇātu sabbepi katvatthe sabbadhātuke // YKac_20 //
assabbadhātukepyesu kiñci icchanti paccayaṃ /
paccuppannādikālesu vattamānādayo kamā // YKac_21 //
āraddhāniṭṭhito bhāvo paccuppanno suniṭṭhito /
atītānāgatuppāda mappattābhimukhākriyā // YKac_22 //
katassāsaraṇe kattu accantacchādanepica /
diṭṭhādīnamabhāveca tīsu ñeyyā parokkhatā // YKac_23 //
atītarattiyā yāmo pacchimoḍḍhamamussavā /
bhāviniyādippahāro tadaḍḍhaṃ vājjatehyaho // YKac_24 //
viruddhahetuyogāvā hetuvekallatopi vā /
kriyānamabhavova kriyātipannamīritaṃ // YKac_25 //
tañca dvidhā bhūtaṃ bhāvī bhūtaṃ sampuṇṇakāraṇā /
bhāvībhāvātipannantu kutoci liṅgadassanā // YKac_26 //
kālabhedamanissāya pañcamī sattamī siyuṃ /
patthanā vidhisaṃpucchā visayā parikittitā // YKac_27 //
patthanāsīsanaṃ tesu niyogo vidhi so dvidhā /
sādarānādarā pucchā kimevaṃ sampadhāraṇaṃ // YKac_28 //
kriyākālavivacchāyaṃ vattamānādayo khilā /
yathāsakālamuppannā saddantarasamāgamā // YKac_29 //
pacchā kālantaraṃ brūte padasaṅkhārakālato /
purā dibbatyasaddhammo ityādikamidaṃ mataṃ // YKac_30 //
padantarena yo ñāto nasottho bādhakobhave /
padasaṅkhārabhāvissa atthassa bāhiraṅgato // YKac_31 //
yathā vivacchamevāyaṃ sabbā saddatthasaṇṭhiti /
siddhalakkhyānusārena vivacchāpyanugamyate // YKac_32 //
ākhyātaniddeso.
bhāve kammani kiccāhu khatthāpi paccayā tathā /
aññatthāpi kvaci kiccā yutusabbamhi sādhane // YKac_33 //
saddattharucatādīhi sīlādīsvapi kattari /
ṇī tu ādīca sabbehi sīlādīsvapi kattari // YKac_34 //
bhāve kammani bhūteto ṭhāsāvasā ruhājarā /
sijanīsilisārambhā kattarica akammakā // YKac_35 //
gamanatthā tathādhāre āhāratthā ca dhātuto /
bhāvamattetu dhātumhā avivacchitakammakā // YKac_36 //
tavantuṇvu tu āvītu sabbasmā api kattari /
pāyaso ṇādayo bhāve keci tesvapi kārake // YKac_37 //
kitabhāvo dabbamiva tena kammādayo api /
pāyo satyapi kammasmiṃ bhāvatthavihitā kitā // YKac_38 //
kriyānameka kattūnaṃ bhāve tvādipurākriyā /
tuṃtu bhāve tadatthāce icchatthādikriyāpica // YKac_39 //
paccayatthopi bhāvoyaṃ vinātenāpasiddhito /
dhāturatthopi sesevaṃ cayattho tena sabbako // YKac_40 //
saṅketakālamevāyaṃ vibhāgo sampavattate /
atthoyaṃ pakatiyeso paccayattho itīdiso // YKac_41 //
siddhasaddānuvādoya mato eva nasijjhate /
itaretaratosiddhi lakkhyalakkhaṇikā kvaci // YKac_42 //
anādirayamāloko saddakhyoyassa napphuṭo /
byañjate tassa satthena dīpova gatiyāvuto // YKac_43 //
mānantā vattamāne ca lakkhaṇe hetuke siyuṃ /
kitā dhātvattha sambandhe honti kālantaresvapi // YKac_44 //
kitakābhidheyyaliṅgā iyuvaṇṇāvarādijo /
apaccayoṇo dutiyo ipaccayo pume siyuṃ {*2} // YKac_45 //
{*2 ṇotibhāvecāti suttenavihita ṇappaccayova}
yucākattari bhāvasmiṃ kiccā koca napuṃsake /
tavādikkhattumantātu abyayanāmakā siyuṃ // YKac_46 //
kitaniddeso.
yatratthe novidhiyante tyādippabhutayoca te /
sonutto tatrakammādo dutiyādī yathārahaṃ // YKac_47 //
kriyappe dutiyākamme ghanayoge khaṇaddhani /
kammappavacanīyena kvantehi cubhayādibhi // YKac_48 //
sakanta sādhaka tamā kattu karaṇa kārakā /
tatiyā tesuhetvatthe sattamyālakkhaṇepica /
visesane sahattheca yoge pubbādināpica // YKac_49 //
pūjānuggahakāmena yassa saṃdīyate dhanaṃ /
laddhasāmittakaṃ taṃhi sampadānanti kittitaṃ /
catutthīsampadāneca yutte namoti ādinā // YKac_50 //
kriyāvadhirapādānaṃ tasmiṃ ca pañcamī siyā /
kattukammānamādhāro nissayānaṃ kriyāya yo // YKac_51 //
okāso sattamītamhi kriyālakkhyakriyāyavā /
ippakati takammeca kamme gahādinaṃpica // YKac_52 //
kāle nimitte karaṇe piṇḍacarādidhātunaṃ /
adhināsattamī sāmye upenādhikināpisā // YKac_53 //
visesana visesyānaṃ aññamaññamapekkhatā /
sambandho ca tasmiṃ chaṭṭhī kityoge kammakattari // YKac_54 //
nakattari dvaye patte ṇvuyutīnaṃ tuvā bhave /
thīaṇvvunaṃ dvaye kicce neva kattari evavā /
niṭṭhādīnaṃ nahotyeva bhāvevā yassa kattari // YKac_55 //
disino antino kamme karino yatanepica /
haratissānukārepi sati hiṃsatthadhātunaṃ // YKac_56 //
dayatissicchatissāpi tityatthekaraṇepica /
ādhārake bhave niccaṃ kammakattari tassatu // YKac_57 //
sattamīnādaresāmi apiniddhāraṇe tathā /
tatiyā pañcamīceva puthunānā payogato // YKac_58 //
ritetu dutiyā sāpi vināññatrehi tāpica /
chaṭṭhī hetupayogetu hetvatthe suddhanāmato // YKac_59 //
sabbanāmātu sabbāva kriyānipphattikāraṇā /
goṇamukhyappabhedena kammādikārakā siyuṃ // YKac_60 //
kārakaniddeso.
visesana visesyānaṃ abhinnatthattamīritaṃ /
samāso nāma tādimhi taddhitopi vidhīyate // YKac_61 //
dutiyādīsamāsyante yatra nāmapadehi so /
parehitu tappuriso visesyatra paraṃ bahuṃ // YKac_62 //
visesanaṃ visesyena ekatthaṃ yadi taṃdvayaṃ /
sa kammadhārayo tasmiṃ pāyo pubbaṃ visesanaṃ // YKac_63 //
taddhitatthe samāhāre uttarasmiṃ pade pare /
samāsyante digu yatra saṅkhyāsaṅkhyeyyavācibhi // YKac_64 //
ubhetappurisā vuttā kāriyañce tadāsayaṃ /
lakkhataṃ lakkhyalakkhesu lakkhyalakkhaṇadassinā // YKac_65 //
yatrānekapadāññatthe bahubbīhi samuccate /
sarūpā yadivā yuddhe vidisāya disāya vā // YKac_66 //
pubbaṃ visesanaṃ tatra sattamī niṭṭhantaṃpica /
parantu āvudhattehi vibhāsābyāhitādisu // YKac_67 //
samāhāretarītarayoge nāmasamuccayo /
dvando pubbaṃ bhave tatra accitappasaraṃ bahuṃ // YKac_68 //
vibhatyādobyayāyatra so byayībhāvo issate /
parādayo pañcamiyā chaṭṭhiyā oramādayo // YKac_69 //
chaṭṭhītappurise rājā manussehi parāsabhā /
paṇḍake sālamatthepi chāyā bāhullapubbikā // YKac_70 //
vāssusenāsurāsālānisāchāyā imepana /
upaññopakkamā niccaṃ tadādittappakāsane // YKac_71 //
samāsaniddeso.
sambandhe kārake piṇḍe bhāve gotte paratraca /
kathyante taddhitā ruḷhā samāsantābyayā api // YKac_72 //
taddhitaniddeso.
kaccāyanasāragantho niṭṭhito.