Johann Meyer En lütt Waisenkind Plattdeutsches Volksstück mit Gesang in 2 Akten. Musik von Witt, Serpenthien und Baldamus.   Plattdeutsche dramatische Dichtungen Johann Meyer's Sämtliche Werke. Siebenter Band   Kiel und Leipzig Verlag von Lipsius und Tischer 1906   Die nachstehenden Theaterstücke sind für die Bühnen als Manuskript gedruckt, wegen der Berechtigung zur Aufführung und Übersetzung in eine andere Sprache hat man sich an die Erben des Verfassers: Frau Georgine Meyer und Töchter, Kiel, am Rondeel 1 zu wenden. Personen: Peter Buhmann, Vollmacht und Hofbesitzer. Detlef, dessen Sohn. Reimer Groth, Hofbesitzer. Lena , Abel, dessen Dienstmägde. Gudenrath, Präzeptor (Dorfschullehrer) Hansohm, Bauer. Eine Fremde. Die Handlung spielt auf dem Lande. Der erste Akt in einem Dorfe vor Reimer Groths Hause. Der zweite Akt vor dem Schulhause in einem benachbarten Dorfe. Zeit: Gegenwart. Erster Akt. Garten. Im Hintergrunde Reimer Groths Wohnhaus mit Tür. Vor demselben ein Tisch, an dessen Enden rechts und links je ein Stuhl. Etwas weiter nach vorn an der Kulisse rechts ein kleiner Stall mit Tür. In der Nähe des Stalls ein blühender Rosenstrauch. Links eine Laube mit Bank oder Stuhl. Im Hintergrunde rechts und links Abgänge, die ins Dorf führen. Wenn der Raum es gestattet, an passender Stelle ein kleines Staket oder eine Pforte, eventuell auch Blumenbeete, Gesträuch und Bäume. Auch kann vor dem Hintergrunde ein Staket oder eine Mauer stehen mit Durchgang in der Mitte, und hinter dem Staket oder der Mauer, darüber hervorragend, Reimer Groths Wohnhaus, so daß der Durchgang in der Mitte auch für das Haus gilt. Erste Szene. Abel. Lena. Beide tragen eigengemachte Wollröcke, doch verschieden von Muster und Farbe, weiße Schürzen, Sammettaillen mit kurzen Ärmeln, Pantoffeln von lackiertem Leder und kleine holsteinische Dreistückmützen mit zu der Farbe der Röcke passenden Bändern, die unterm Kinn zu einer Schleife zusammengebunden sind. (Beide aus dem Hause tretend. Lena voran mit einem hölzernen Eimer) Abel (spöttisch) Na, hüt gifft't denn wul mal wedder en lustigen Dag! Lena. En lustigen Dag? Wa meenst du dat? Abel Wenn de Bur sin Ogappel ehrn Geburtsdag fiert! – Un Detlef Buhmann ward sin Königin vun't letzte Ringriden her doch ock wul ni vergeten! Lena Sin Königin?! Dat di dat noch immer argert! Abel Argert? Bild' di doch nich in, dat ick mi doröwer argern schull! Lena Warum kummst du denn immer damit?! Ick harr di de Ehr geern laten! Abel Na, warum neehm he di denn? Weer in de neegste Nawerschap denn man de een?! – Un wakeen is de Öllste vun uns beiden, un an'n längsten hier! Lena Dat büst du! Abel Un ni mal danzt hett he mit mi! – Awers dat makt nix! – Wenn he un sin Vader nu als Hund un Katt mit enanner levt, so freut mi doch man eben, dat ick ni Schuld daran bün. Lena Du büst all wedder mal häßlich gegen mi! Ick will di leewer ut'n Wegen gahn! Abel En jeder geiht den Weg, de em de leevste is! – Ick will di ni daran hinnern! (ab ins Haus) Lena Wat se dochen ümmer gegen mi hett?! Ehr kiekt de Neid ut beide Ogen! – un ick arm Menschenkind heff doch noch so heel vel weniger als all de annern! Ick bün doch wahrlich ni to beneiden! (ab mit dem Eimer in den Stall) Zweite Szene. Reimer (Von rechts kommend. Langer Rock, Kniehose, Schuhe mit Schnallen oder lederne Pantoffeln, rote Weste, Halstuch, Zipfelmütze oder Hut. Mit einem Blumenstrauß in der linken und einigen Nelken in der rechten Hand) Süh so! Nu noch en paar Nelken und denn is't gut! – (fügt die Nelken zum Strauß) Un hier mank de Rosen verstek ick dat denn, (nimmt einen in Papier gewickelten Gegenstand aus der Tasche und steckt ihn in den Strauß) Awers wo stickt se denn op ehrn Geburtsdag? – (ruft nach rechts hin) Lena! Lena! Kumm gau mal her! Dritte Szene. Lena. Reimer. Lena (aus dem Stall kommend) Hier uns' Bur! – Ick heff man eben dat lüttje Kalb noch mal börnt! – Reimer. Süh, ick heff en Strusch för di! (Gibt ihr den Strauß) Lena. Ah ne! – All de smucken Blom! Reimer. Na, wakeen hett se denn sei't un plant't?! – Awers kiek noch mal en beten deeper! Dar, süh! mank de Rosen! Lena. (Das Paket entdeckend und den Inhalt herausnehmend) Ah ne! wat för'n smucke Ked! Dat heff ick ni verdeent! Reimer. Mit di keem Segen in min Hus! Kumm, giff mi de Hand! Lena. De Hand? (sie ihm gebend) Vun Harten geern! – Vel'n Dank denn ock! Uns' Bur is so gut! Reimer (bewegt) Gut seggst du? Bün ick gut?! Un mi düch immer, ick weer so slecht! Lena. Slecht?! Wakeen weer denn wul de Best' in't Dörp?! – O, wenn se doch man all so weern! Reimer. Un doch, wat wull ick geben, weer ick't we'n, wat du meenst! Lena. Is He 't denn nich? Weer He 't denn nich?! Un Persepter, min ole, gude Persepter, harr lagen?! – – Reimer (erregt, schnell) Persepter? Wat hett he seggt? Lena. Du kriggst en guden Burn, hett he seggt. Do din Plicht als en brave Deern gegen em! In 't ganze Kaspeel is keen betern! – Reimer (erregt) Un doch, un doch! Lena. Un doch hett uns' Bur wat, wat em drückt! – Uns' Bur is ni glücklich! Reimer (bewegt) Kind, wat sprickt din Mund! Lena. Uns' Bur steiht so alleen op de Welt! Warum hett uns' Bur ock ni heirat't? So'n schön'n Hof un keen Fru! – Un keen Kinner, keen hartleeve Kinner! – (eine Träne in Reimers Gesicht gewahrend) Awers wat seeg ick? – Dar löppt em ja en Tran öwer de Back! Reimer (bewegt, sich die Tränen abwischend) Nix, nix! Dat weer wul man en Daudrüppen vun de lüttjen Rosen dar! He bleev mi wul in't Gesicht behangen, als ick daran rüken de'! – – Awers nu lop rin, un stek den Strusch in't Water! Ick gah man noch eben mal na de Wisch hendal! (rechts abgehend) Lena. Un de schull slecht we'n?! Un de schull nix hebbn, wat em drückt? – – (den Strauß und die Kette betrachtend) De ole, gude Mann, wat hett he mi dar nu all wedder för'n Freud makt! – Persepter hett Recht! In't ganze Kaspeel is doch keen betern! – (etwas seitwärts tretend und ihm nachsehend) Nu stiggt he öwer't Stegelsch! – – – (nach links sehend, freudig) Awers dar! dar! – De Strat to Höchd! wakeen kummt dar? Detlef! – – Nu versteck ick mi achter'n Rosenbusch! (versteckt sich, Musik intoniert, Detlef tritt auf) Vierte Szene. Detlef, später Lena Detlef (Schwarze Kniehose, dunkle Jacke mit blanken Knöpfen oder in Hemdsärmeln, blaue oder rote Weste, Tuch mit Schifferknoten, kleine blanke Stulpen, Strohhut, von links kommend, singt schon im Auftreten) :,: O du, min Blom, so rosenrot, Min Drom un min Gedanken! :,: Un weer't de smuckste Edelsteen, Din Angesicht is mal so schön! Du Rosenknupp vun Melk un Blot Mank kruse Luckenranken! :,:O du, min Blom, so rosenrot, Min Leevde un min Leben! :,: Un geev mi ock de grote Eer Vun all ehr Glück keen Handbreet mehr, Bliffst du mi man, wat hätt't för Not, Denn is mi alles bleben! :,: För alles Gut, för alles Geld, Ick kunn di nümmer laten! :,: O du, min Blom, so rosenrot, Wa bün ick doch so rik un grot! Un hol mit di min ganze Welt Un all min Glück umfaten! Lena (zu Detlef hineilend, freudig rufend). Detlef! Detlef (Lena umarmend). Lena! Min Lena! Wa is't doch schön, wenn twee sick so leev hebbt! Lena. Weer din Vader man ni so bös! Ick bün ja so arm, un du so rik! – Detlef. Un ick so arm! Lena. Du?! Detlef. Wenn ick di ni harr! Lena. Du büst den Vullmacht sin Söhn, un ick – – – Detlef. Lena! Lena! Büst denn ni den Vullmacht sin Söhn sin Brut? Lena. Ick deen ja man! – Un dat's noch ni dat slimmste! – – Ach, Detlef, ick bün em likers gut! He is ja doch Din Vader! Detlef. Un du – min Lena! – – Ick weet all, wat du meenst! – – – Du hest keen Vader un Moder! – Awers töf mal! (er nimmt etwas aus der Westentasche). Wo is din Hand? Din leewe, lüttje Hand? (er erfaßt sie). Nu heff ick se! Un dar! dar! (steckt ihr einen Ring an den Finger. Peter Buhmann tritt auf von links). Dar hest du din Vader und din Moder! Fünfte Szene. Peter Buhmann. Die Vorigen. Vollmacht (Dunkler Rock mit blanken Knöpfen, dunkle Kniehose, rote Weste, Halstuch, große Stulpen, ziemlich großer, dunkler Filzhut. Unwillig rufend.) Ah! ah! (Detlef und Lena fahren auseinander.). Lena (schnell). Herr Gott! Mi röhrt de Slag! (eilt ins Haus). Vollmacht (ihr nachrufend). Ja wul, de Slag! Un een mit de Fust in din Melkgesicht, du herlopen Deern! Detlef. Vader! Vader! Vollmacht. Bün ick din Vader noch?! Büst du min Söhn?! Detlef. Will's Gott! Bollmacht. Denn kumm! – – Ick sprek mit di! (Beide links ab). Sechste Szene. Lena (aus dem Hause tretend) Dat weern böse Wör! Un se dropen mi so swar, dat mi dat Hart noch bewert! – – Detlef! Detlef! Wat en Afgrund twischen di un mi! – – »Du herlopen Deern« hett he seggt, (weinend) Wat kann ick daför, dat ick keen Öllern heff?! – Dat sä din Vader, un du wullst mi se geben?! – – Wa leev möt wi uns hebbn, wenn du't kunnst! Un hier (die Hand aufs Herz legend) hier seggt mi en Stimm: Ja, he kann't! Denn he is ja min alles. – (Vorspiel, sie singt) Hell als en Steern in vulle Pracht, So strahlst du in min Lebensnacht! Un seeg ick di, un seeg ick di, Wat fehlt mi noch op düsse Eer? Mi is, als wenn ick selig weer, So freu ick mi! So freu ick mi! Di hört min Hart! Di hört min Sinn! Na di tracht all min Denken hin! Ganz bün ick din! Ganz bün ick din! Min Glück is dar man, wo du büst! Dat gifft keen Leevd, de gröter is, Als din un min! Als din un min! Doch wenn uns' Herrgott dat ni wull Un wenn ick vun di laten schull! In Leid un Not! In Leid un Not! – – Un weerst du mi ock noch so feern, Du bleevst ja doch min Steern, min Steern Bit an min Dod! Bit an min Dod! Siebente Szene. Reimer. Lena. Reimer (von rechts kommend) Na, du lüttje Vagel, wat sungst du denn nu all wedder för'n Leed! Lena. Ach, uns' Bur, Detlef weer hier! Reimer. Ei süh! Ei süh! – Denn hett he di wull ock wat schenkt? Lena. Veel to veel! – Wat mi sunst keen geben kann! (zeigt Reimer den Ring) Reimer. Ei der Deutscher! Deern! Deern! Lena. Wes' uns' Bur mi man ni bös'! Reimer. Bös'?! Warum dat! Wil du'n braven Menschen geern hest? Un dat is he! Lena (niedergeschlagen) Sin vader weer ock hier! Reimer (verwundert) De Vullmacht?! – Wat wull de?! Lena (weinend) Mi seggn, dat wi uns nümmer kriegt! Reimer. Na, na, ween man ni! – Frilich, dat is wahr! He hett en stiven Kopp! Lena (weinend) He sprok so harte Wör! Un dat de' mi so weh! – Wat kann ick daför, dat ick verlaten bün?! Reimer. Verlaten? – Du büst doch ni verlaten! Du hest Persepter doch, de di en Vader weer, so lang als du denken kannst! Lena (traurig) Ick heff keen Vader un keen Moder mehr. Reimer. Dat is dursam! Awers wa veele hebbt dat ni mit di?! Lena (weinend) Ick heff se nümmer hatt! – Un dar schimp he mi en herlopen Deern! Reimer. Du arm lütt' Stackel! Wat kannst du daför? – Ja, ja, so sünd de Menschen! Wat de Öllern versehn, dat lat se an de Kinner büßen! – – Awers tröst di man, min lüttje Lena! Ahn Wehdag geiht dat nu eenmal ni af! – – De Leevd is en Ros', de dar Doorn hett, un dat kriegt se all to weten, de se plöcken wüllt! – – Wo hest din Ked? – Giff se mal her! – – (Lena gibt ihm die Kette) Süh, dar sitt ja ock noch en lüttjes Krüz daran! Wi Menschen hebbt doch all uns' Krüz to dregen! Lena. Uns Krüz to dregen! Ja! Ja! Reimer. Un sä'st du ni vorhin, ick weer ock ni glücklich?! – – Warum sitt dat lüttje Krüz denn wul daran? Dat schall uns hinwisen up den, de dat grötste drog, un de doch de Beste weer! Un dat schall di seggn: Tröst di man! Tröst di man! Den uns' Herrgott leev hett, den schickt he Kummer. (Vollmacht von links auftretend) Lena (schnell) Dar kummt he! Dar kummt he! Reimer. Wakeen? Lena. De Vullmacht! (eilt ins Haus) Achte Szene. Vollmacht. Reimer. Vollmacht. Guden Dag, Reimer! Reimer. Schön Dank, Vullmacht! Vollmacht. Gut, dat ick di drap! – Du kunnst mi'n Gefall'n do'n! Reimer. Wenn ick't kann, warum nich? Vollmacht. Du kennst min Detlef! Reimer. Is en degen Jung! Vollmacht. He is min eenzig Kind und all min Freud', un de gröttste Hof in't ganze Kaspeel ward noch mal sin! – – (wütend) Dar sla mi doch de Deuwel 'rin! Reimer. Na? wat denn, wat denn? Vollmacht. Mutt dar so'n herlopen Deern (Reimer stummes Spiel) em den Kopp verdreih'n! Reimer. Herlopen Deern? Meenst du Lena?! Vollmacht. Jüst de! – – – – En Vullmachtssöhn un en Deenstdeern! – – En riken Bursöhn un een, de dar nix hett, als de paar Plünn, de ehr up'n Liev sitt! – – En, en, en utsett't Findelkind, dat vellicht en Schelm (Reimer stummes Spiel) to'n Vader, un en Rumdriwersche to en Moder harr! Reimer (erregt) Will's Gott, will's Gott ni so slimm! Vollmacht. Ick heff all sülbn mal en Reis' darum makt, un mit den olen Gudenrath daröwer spraken, awer ut den is nix rut to kriegen! He seggt: dat Kind wurr em in't Hus sett! – – – un wil he sülbn keen Kinner harr, hett he't denn beholen und optrocken! Reimer. Dat hett sin Richtigkeit! Vollmacht. Ja süh, un wil se doch man din Deenstdeern is, un noch darto en Findelkind, kunnst mi den Gefallen do'n (Reimer stummes Spiel) , un se ut'n Deenst jagen! Reimer (erstaunt) Wa?! Wat seggst du?! – Ut'n Deenst jagen?! Vollmacht. En Vörwand is ja licht funn, un mit den olen Scholmeister ward wi wul' klar! – – Un in'n öwrigen kann't ja ock ni slimmer warrn, als 'n Viddelsjahr's Lohn un dat Kostgeld! Reimer. Ne! ne! – wa kunn ick dat?! Vollmacht. Selbstverständlich, – ick dreeg de Kosten! – Un noch mehr! – Wat wullt du hebbn? Reimer. Ne! ne! Vollmacht. Hunnert Daler! – Twee! – Dree! – Reimer. Ick harr noch nümmer een, de beter weer! Vollmacht. Un wenn't ock veer sünd! – und fief! – Reimer. Wat kunn ick ehr sowat ando'n! Vollmacht. Ick gah bit dusend! – Reimer. Vullmacht, Vullmacht, wat sinnst du mi an?! – – Un bö'st du mi din ganzen Hof un all din Riekdom, – nümmermehr müch ick min Hart doch mit so en Sünn belasten! Vollmacht. Denn bün ick fertig mit di! – – Ja, dat is wahr, du büst ja sülbn en groten Bur, un ick Narr bo' di min Geld an! – – – Awers noch bün ick Vullmacht in' t Kaspeel! Un wat ick will, dat sett ick dör! – Vun enanner schüllt se! un een mutt reisen! – Entweder se, oder min Detlef! (erregt nach links ab) Reimer. (ihm nachrufend) Ja, noch büst du Vullmacht n't Kaspeel, – un ick bün Reimer Groth! – – Un twischen uns staht twee, de sick geern hebbt! – Grip du man rin mit din Fust in ehr Glück! – De Leevd, de kummt vun baben! – Un öwer uns all, dar is en Hand, de alles lenkt! Un weerst du noch so stark, du muß di vör ehr bögen! (Man hört im Hause zanken) Na, na, – wat is dat? Neunte Szene. Reimer. Abel. Lena. Abel (aus der Haustür stürzend) Ick heff keen Schuld, uns' Bur. Lena (ihr nachstürzend) Se hett anfung'n! Reimer. Wat hebbt ju denn? Lena. Als ick den Strusch in't Water steken wull, hett se mi em wegreten! Abel. Wat will se ock all wedder mit all de Blom?! – Se plöckt sick alle Ogenblick welke! Lena. Ick sä, ick harr se schenkt kregen! Abel. Und dat sünd doch vun unse Blom! Dar sä ick: denn harr Detlef Buhmann se ehr wul schenkt un uns se stahln! Lena. Detlef! Reimer (zu Abel) Swig still! – Wat hest denn all wedder to sticheln? Ick heff ehr se geben! Abel. So?! na! Dat's wat anners! – Un dar weer ja wul ock noch wat blankes darbi?! Lena. Se meent de Ked'! Reimer. Nu sla mi doch en Deutscher darin! – Wat geiht di dat an, wat ick ehr schenken do'?! Abel. Ne, gar nix! gar nix! – Wat geiht mi dat an?! – – – Ick bün ja man eerst fief Jahr hier, – un se all een! – Un ick heff ja man den Burn sin Husstand föhrt, – un se, – un se, – – – – – Reimer. Un se hett mi in dat eene Jahr mehr Freud makt, als mennig annere in – – – Abel. Dat is schändlich! – Awers ick müß ja ock mit Blindheit slagen we'n! – Reimer. Dat büst du ock! – Wat denn? Abel. Wenn ick't ni lang all markt harr, wat för'n Narrn de Bur in ehr freten hett! – Lena. Uns' Bur! Abel. In alle Pütt kiekt se mi rin! – Ick bruk keen Puttenkieker! – Ick bün ehrliche Lüd ehr Kind! Lena. Uns' Bur! Abel. Un ick bliv bi minsgliken! – Ick verdreih keen Vullmachtssöhn den Kopp! – Un wenn ick ock de glatten Wör ni heff, un de schöne Stimm! – Lena. Uns' Bur! Uns' Bur! Abel. Un de Witte Näs', un de glönigen Ogen! – Reimer. (schnell) Un dat lose Mul! – Abel. So heff ick doch min Döpschien, un weet, wakeen ick bün! – Lena. Dat is to veel! Reimer. Ja wul, – dat is to veel! – Un dat mutt en Enn hebbn! (zu Abel) Um veertein Dag schrievt wi den Eersten un wenn tonacher din Tid um is, denn kannst du gahn! Lena. Nich um mi, uns' Bur! Nich um mi! Reimer. Jüst akkerat um di! – – – – Awers nu kummst du mit, dat se di ni noch mehr beschimpt! (ab ins Haus) Lena (zu Abel) Dar is min Hand. Abel. Ick dank för de Fründschap! Lena. Ick will di ni verdrieben! Abel. Dat süht man ja! Lena. Ick gah, – und du schast blieben! (ab ins Haus) Abel. »Um veertein Dag schrievt wi den Eersten« hett he seggt! – – Denn weet ick ja, woran ick bün! – Dat heff ick ehr to verdanken, ehr, de dar rumlöppt mank uns annern to Schimp un Schann, als en utsett Findelkind, dat vellicht achter'n Tun op de Landstrat to Welt keem! (weinend und etwas nach rechts gehend) Und vun so een mutt ick mi verdrieben laten! Zehnte Szene. Vollmacht. Abel. Vollmacht (von links kommend, Abel nicht gleich bemerkend) Wat bi Reimer dat Geld ni kann, deiht't vellicht bi ehr! – Se hett ja nix – un de ol' Persepter hett't ock wul nödig, – un so do' ick denn likers ock noch en gudes Wark (nähert sich Abel) Gudn Dag, min Kind! Abel (sich umsehend) De Vullmacht! Vollmacht. Ah! de annere! – un se weent! (zu Abel) Ick sök Lena, un sinn di! Abel. Lena! Vollmacht. Se mutt weg vun hier! (Abel stummes Spiel) wedder darhin, wo se herkeem! – In uns' Dörp paßt se ni! Abel. Dat seggt He?! – Un sin Detlef is ehr Frier?! Vollmacht. Ehr Frier? – Wakeen seggt dat?! – Is dat noch immer dat ole Gered' vun't Ringriden her?! – Nimmt de Sluderkram denn nich endlich mal en Enn? – Frilich, dat is wahr! – Vun damals her is dat Unglück kam'n! – Awers so een un min Söhn?! – Nümmermehr! Un just akkerat darum mutt se weg, – un dat je eher, – je leewer! – – – Wat hest hatt, warum weenst du? Abel. De Bur hat mi künnigt. Vollmacht. Künnigt? – Di? – warum dat? Büst doch all so lang bi em in'n Deenst – Abel. Um ehr! – Se hett mi verdreben! Vollmacht. Denn verdriev du se wedder! – In de Bibel steiht: Og um Og, – un Tähn um Tähn! – Un in'n öwrigen deihst ja ock nix wider als di wehrn! Abel. Wenn ick't kunn! Wer wüß, wat ick de'! Vollmacht. Kunn! Kunn! – Wat kann man ni, wenn man will?! – – – (mit besonderer Betonung) Un um dat annere quäl di man ni! – Wenn du bi Reimer afgeihst, kannst du bi mi wedder ingahn. (ab nach links) Abel. »Og um Og« hett he seggt, un »Tähn um Tähn«! – – Ha! wat blitzt mi da dör'n Kopp? – – – Nu verstah ick em eerst ganz! – – – Awer wat denk ick denn? – Wat sinn ick? – Wat will ick? – – – Wat ick will?! – – – – Wehrn will ick mi! – – För twee is keen Platz mehr in't Hus! Un en jeder is sick sülb'n de Neegste! (ab ins Haus) Elfte Szene. Gudenrath. Gudenrath. (Reisemantel von grauer Farbe, oder dunkler, altmodischer Rock, dunkle Kniehose, Strohhut, kleine Reisetasche mit Riemen über die Schulter, Brille, Stock. Von rechts kommend, sich mit dem Taschentuch Kühle fächelnd) Süh so! – dar bün ick endlich! Bi so'n Hitten is't doch an'n besten in'n Schatten! – Un weer't nich um ehr un Reimer we'n, denn harr ick mi schön bedankt för den prallen Sünnschien op de Landstrat – – – denn seet ick nu wul to Hus mit de lange Piep ünner de ol'n Linn vör't Scholhus, un drunk min Kaffee! – – Hier is't ja rein als utstorben! – Am Enn slapt se noch to Middag – – Ick mutt mi ock eerft en beten verpusten, (fächelt sich) Ick bün ja rein als brad't! – Wanem sett ick mi man, dat se mi ni seht? – Töf, dar in de Luv! – (geht in die Laube) Wakeen mi nu wul toeerst in'n Rachen löppt?! – Wenn Lena dat weer! – Na, de ward sick freun! – – – (Lena tritt aus der Tür) Dar kummt een! – Se is't! Wat'n Spaß! Nu will ick ehr dochen eerst mal belurn! – Un tonößen, ja tonößen denn – denn fang ick an to piepen, un piep so lang, bit se mi funn hett! Zwölfte Szene. Lena. Gudenrath. Lena. Detlef! Detlef! Se riet mi weg vun di, – un ick heff di doch so leev! Gudenrath (bei Seite) Wat is dat? Lena. Un di ock, du ole gude Mann! Awers hier bün ick öwer! Gudenrath (bei Seite) . Dat is ja dursam! Lena. Ach, wenn man doch keen Heimat hett! un keen Vader un keen Moder mehr! – – – Awers still, min Hart, un poch ni so! – Du heft se ja! Gudenrath (bei Seite) . Min arm lütt' Kind! Lena. Dar, dar, – wit öwer de Heid, – in dat lüttje Hus ünner de hogen Böm, – dar is noch een, den sin Hus mi apen steiht to jeder Tid, wenn ick wedderkam! – Gudenrath (bei Seite) . Ja, ja! to jeder Tid! (Musik intoniert.). Lena (singt) . Wit öwer de Heid', Wo de Klockenthorn steiht, Wo de Windmöhl sick dreiht In de Feern, Kunn ick't fin'n, kunn ick't fin'n, Dar dat Hus mank de Linn, Müch dahin, müch dahin, O, wa geern! Heff dar speelt, heff dar sungn, Heff dar lopen un sprungn, Un de Klocken, de klungn Öwer't Feld! Leeg in'n Grashoff to drömn, – Un de Wisch mit de Blöm, Un dat Holt mit de Böm, Weer min Welt! Ach, wa anners dat ward, Kamt de Sorgen, so swart. – Deelt de Welt eerst dat Hart, Wo's dat Kind? Hett Öllern ni mehr, Steiht alleen op de Eer, Wünsch sick sülbn wul, dat't weer, Wo se sünd! Gudenrath (mit ausgebreiteten Armen aus der Laube stürzend) . Lena! min Kind! Lena (ihm in die Arme fallend) Persepter! min Vader! Gudenrath . Ick muß di doch gratleern! – Awers so trurig! – Un ick dach di lustig un munter? – Wat hebbt se di da'n? Lena . Weh hebbt se mi da'n! Heel weh! Un tomal een, denn ick ni bös' sin kann! Gudenrath . Doch ni Reimer, din Bur? Lena . He is de Gutheit sülben! Gudenrath . Oder Detlef? – Unmöglich! Lena . Detlef?! – Denn müss de Welt vergahn! Gudenrath . Na, wakeen denn? Lena . Sin Vader! Gudenrath . De Vullmacht?! – Ja, ja! – So! so! He is rik, un du heft ja nix! Lena . Nich mal en ehrlichen Namen! – Gudenrath . Wat?! Hest denn ni min? Heetst du denn ni Lena Gudenrath? Lena . Doch man to'n Schien! – un se weet dat all! (Reimer tritt auf, aus dem Hause kommend) Lat mi fort! Nimm mi mit, wedder darhin, wo min Heimat is! – Gudenrath . Kind! Kind! – wat würr Reimer segg'n, din Bur un din Herr? Dreizehnte Szene. Reimer. Die Vorigen. Reimer . Watt he segg'n würr? Gudenrath . (läßt Lena los; eilt zu Reimer und erfaßt dessen Hand) Ah süh! Ah süh! Gud'n Dag, Reimer! Reimer (ihm die Hand drückend) Gud'n Dag, Gudenrath, würr he segg'n, min Fründ un Broder! Gudenrath . Ja, ja! dat sünd wi! Reimer . Un din Lena blifft hier, würr he segg'n, denn hier heff ick to segg'n, und ni de Vullmacht! Lena. Uns' Bur kann so hart ni we'n! Reimer. Hart? Is dat denn hart, wenn ick di in Schutz nehm, wo't nödig dei't? Gudenrath. Sühst du?! Sühst du?! Reimer. Toeerst gegen den Vullmacht! – He wull hebbn, ick schull ehr wegjagen! Lena und Gudenrath (erstaunt) Wegjagen?! Reimer. Un denn gegen de annere, de mi den Husstand föhrt. – De hett di swar beleidigt, un darum mutt se weg. Lena. Kun ick't för ehr! Reimer. Ach watt! – Lena. Ick de't so geern! Gudenrath. Awer Kind! Reimer. Heff ick di ni meed't op'n ganz Jahr? – Heff ick ni, Persepter? Gudenrath. Dat hest! – op'n ganz Jahr! Reimer. Un is den Tid denn all um? – du bliffst! – un se schall reisen! un darmit basta! – – – Süh so! – un nu spring gau mal rin, un seeg mal to, wat du op'n Disch hest, – wie hebbt ja Fremm kregen! Gudenrath. Doch man jo keen Umstänn! Reimer. Un hier buten kannst decken! Lena. Vun Harten geern! (ab ins Haus) Reimer. Kumm, nu sett di, Persepter! (beide setzen sich) Gudenrath. Ick heff di ock wat mitbröcht, Reimer. Töf mal! (nimmt einen Brief aus der Tasche und gibt ihn Reimer.) Reimer (erregt) Vun ehr?! – wat makt se? Kummt se? Gudenrath. Se is gesund un munter, und kummt, sobald se kann! Reimer. Persepter, wat'n Freud! Gudenrath. Ja süh, un dar is ock noch wat in! Giff mal her! (öffnet den Brief, nimmt eine Photographie heraus und gibt sie Reimer) Süh dar! Reimer. Ehr Bild! (küßt es) Ja dat is se! (ruft) Lena! Lena! Gudenrath (schnell) Wat nu! Wat wullt du? Reimer. Lat mi man maken! Vierzehnte Szene. Lena. Die Vorigen. Lena (kommt aus dem Hause mit einem Teebrett, darauf Tischgedeck, Teller usw.) Ick kam all! Gliks is deckt (setzt das Teebrett auf den Tisch.) Reimer. Kumm mal her! – Persepter hett mi wat mitbröcht! Süh (ihr das Bild zeigend) De kennst wul nich? Gudenrath (schnell) Sch! – – Reimer! Lena. (das Bild bewegt und staunend betrachtend) Mi – düch,– wa – sunnerbar! Reimer (interessiert) Na, wat denn? Wat denn? Lena. Als harr'ck ehr lang all kennt! Reimer. Wat meenst, wakeen dat is? Gudenrath (schnell) Sch, sch, Reimer! Reimer. Min Swester is't! Gudenrath (schnell) Ja, ja! – Sin Swester! Lena. Ah ne! – Uns Bur sin Swester?! Uns' Bur hett noch en Swester?! Reimer. Jüst akkerat! Awers darum harrst du likers Recht, wenn du meenst, ick stünn so allem in de Welt! – Se is wit vun hier! – Gudenrath (schnell) In Amerika! Reimer. Awers ick schrieb mi doch mit ehr, dat heet, min Fründ Gudenrath deit dat för mi, – wil ick'n beten swach in de Fedder bün! Lena. Ah ne, – wa kunn ick ehr denn ock kenn'n?! Awers wil se uns' Bur sin Swester is, will ick ehr ock leev hebbn, ebn als ehr'n Broder! Reimer (gerührt) Do't ock man! Do't ock man, min Kind! – Se ward di't hartlich lohn'n! un wenn mal wedder din Geburtsdag kummt, vellicht ock all fröher, – denn is se, will's Gott, ni mehr so wit! – Gudenrath. Ne, will's Gott, ni! Lena. Kummt se denn wedder!? Ah ne! Reimer. Se kummt! Süh, un denn – denn kummt se to uns, – un ick denk, du un se, – ju ward sick wul verdregen! – Wat meent Persepter? Gudenrath Se is als Reimer! Ehr Hart als sin! Reimer Na, wat seggst? – wuchst nu ni blieben? Lena (erfreut) Als Jüm dat wüllt! (Detlef tritt rasch auf von links). Fünfzehnte Szene. Detlef, die Vorigen Detlev (sehr erregt, stürzt auf Lena zu und umarmt sie). Lena, min Lena! Lena Detlef! Um Gottes willen, wat hest?! Du sühst so bleek! Du bewerst! (Reimer und Gudenrath stehen auf.). Detlef Nix! Nix! – Frag mi ni! – dat is vöröwer! Reimer (schnell). Nanu?! Gutenrath Wat is?! Lena O, Gott! – Doch ni mit din Vader? Detlef (sehr erregt). Un doch mit em! Wat kann ick daför, dat he rik is, un ick sin eenzig Kind?! – – Twars, dat weet ick: – He is min Vader! – Un wat ick als sin Kind em schuldig bün, dat is min eerste un min höchste Plicht! Awer alles hett doch sin Maat un Grenzen! – un ock de Kinnerplicht ni minner als dat Öllernrecht! – – – He greep mi mit sin Hand na en Sted hin (die Hand aufs Herz legend). wo ick nix verdregen kann, in min Glück! Un als ick dar upschreeg, dat dat wul en Steen harr röhr'n kunnt, dar full desülwige Hand op mi dal, dat mi dat Für ut de Ogen flog! Lena (rasch). O, Gott! Detlef (mit besonderer Betonung). He hett mi slagen! Lena (schnell). Min Detlef! Gudenrath (schnell). Du arme Jung! Reimer Ja, ja! dat süht em ähnlich! (Der Vollmacht erscheint links im Hintergrunde). Wat seeg ick? He kummt! Lena (schnell). Um Gottes willen! Detlef! Detlef (schnell). Ick blief! Reimer (schnell) Ne, min Söhn! leever ni! Süh, he kunn de Sünn noch eenmal do'n, – Kumm, gah em ut'n Wegen! Lena (schnell) Ja, ja, dat he di ni süht! Reimer (schnell) Vellicht snackt Persepter un ick em wedder vernünftig! – Kumm! Gudenrath (schnell) En hartlich Wort kann Wunner do'n! Reimer (Detlef nach der Gartenpforte rechts drängend) Kumm! Kumm! Detlef (schnell) Als Ju dat wüllt! – För em un mi to'n Besten! (schnell rechts ab) Lena (schnell) Un ock för mi! (schnell ab ins Haus) Sechzehnte Szene. Vollmacht. Reimer. Gudenrath. Vollmacht (von links kommend) Ick sök Detlef! Gudenrath. Ah fühl – Gud'n Dag, Vullmacht! Vollmacht. Is he hier?! Reimer. Dat is Persepter Gudenrath! – Du kennst em doch! Vollmacht. Gud'n Dag! – – He hett fik opsett gegen mi! awers kuschen schall he! – Ick will em bögen! Gudenrath. An so'n schönen Summerdag, – un so ärgerlich? Reimer. Kumm, eet en Mundvull mit! Vollmacht. Woto? – Um mi noch mehr to argern? Wakeen deckt denn den Disch, woran ick eten schull? Reimer. Lat't gut we'n! – Wat schall dat hier?! Wenn denn nich eten magst, kumm, sett di! Gudenrath. Un lat uns doch mal hör'n, wa dat op'n Hof steiht. – Wi hebbt uns ja so lang ni seh'n! Vollmacht. Un als ick bi em weer, weer't nich um datsülwige, warum ick hier bün?! Min Nawer Reimer hölt gude Nawerschap, – dat mutt ick em laten! Reimer. Mit di is nix antofangen! Warum leggst du mi dat to Last, wat doch vun haben kummt? Vollmacht (erregt und laut) Vun baben? – Wat kummt vun baben? – Dar baben swimmt de Wulken, und hier nerrn alleen is doch man fasten Grund! Reimer. Uns' Herrgott sülben is doch de Leevde! – un he plant't se ock in uns' Menschenhart! Vollmacht (erregt und laut) Leevde! – wat Leevde! – de den Söhn opsternatsch makt gegen sin olen Vader? – un de den Vader um sin eenzig Kind bedrüggt? Wenn't so wieder geiht, – – – kann't denn noch wieder gahn? – – Gott straf mi, wenn ick leeg, – awers hier stah ick (auf sich zeigend) Un so lang ick dar (auf die Erde zeigend) ni ligg, kriggt den Vullmacht sin Söhn keen nakelt Deenstdeern! – un ward de Vullmacht keen Vader to en utsett't Findelkind! Reimer. Dat is stark! Gudenrath. Ja, Gott in'n Himmel, wat för Wör! Vollmacht (erregt und laut) Un dochen is't so! – Un noch eenmal, Gott straf mi, wenn ick leeg! (Man hört Lärmen hinter der Szene) (Reimer, Gudenrath und der Vollmacht wenden überrascht das Gesicht nach der Haustür) Siebzehnte Szene. Abel. Lena. Die Vorigen. Abel (herausstürzend, Lena ihr rasch folgend) Ick arm Mensch! Ick arm Mensch! Reimer Gudenrath Vollmacht   (zugleich)   Na nu? Wat'n Larm?! Wat is dat? (Der Dialog geht bis zum Abgang der Betreffenden ins Haus schnell und in erregter Weise weiter.) Abel. Dar is'n Deev in't Hus! (Reimer, Gudenrath und Vollmacht stummes Spiel). Lena. Se is bestahln! Gudenrath (erschrocken) Vollmacht   (zugleich)   Bestahln?! Bestahln?! Reimer (gleich darauf) Bestahln, seggst du? – Unmöglich! Abel. Min ganzen Lohn hebbt se mi stahln! Vollmacht (zu Abel) Weetst du ock, wat du seggst? Ick bün de Vullmacht hier, un ock de Polizei in't Dörp! Reimer. Ja, ja Vullmacht! Dar schast du Dank för hebbn! Gott bewahr uns! En Deev in min Hus, wakeen schull dat wul we'n? Vollmacht (zu Abel) Wo hest du't hatt? Abel. In min Kommod'! Ick heff't hüt morgen noch tellt! Vollmacht. Wa veel weer't? Abel. Twintig preuß'sche Dahler! Reimer. De hett se dat letzte mal vun mi kregen! – Hest ock genau tosehn? Vellicht hest du't annerswo hinleggt, besinn di mal! Gudenrath. In een vun de annern Schufladen, un hest't vergeten! Lena. Ne, ne, – ick heff sülbn mit nasehn! Abel. Wie hebbt allns dörsöcht! – Ick arm Mensch! Vollmacht. De Sak mutt unnersöcht warrn! – – Wakeen kummt mehr in de Stuv? – Lena. Mehr in de Stuv? Ick! Reimer. Se hebbt se beid'! – Un Lena ehr Kommod steiht dar ock! Lena (zum Vollmacht, ihm einen Schlüssel gebend) Hier is min Slötel! Vollmacht. Wat schall ick darmit? Lena. Nasehn, wil min Kommod dar ock steiht! Vollmacht. Gut! – Awers du hest doch nich?! Gudenrath Lena   (zugleich)   Se?! Ick?! Reimer. Gott bewahr uns, Vullmacht! Vollmacht. Awers nasehn, – ja datt mutt ick, dat bün ick di, – – datt büst du ehr schuldig! – Kumm! (ab ins Haus mit Lena und Abel, Reimer ihnen nachfolgend) Gudenrath. Gah ick mit herin? – woto? – Se kann ruhig opslüten! – Dat ward sick ock wul wedderfinn! Wakeen schull hier wull stehl'n? – – Vellicht in ehr Kled, in en Kasten oder annerswo, – se hett't wul man vergeten! – – Min arm lüttj' Lena! – Sowat op ehr'n Geburtsdag! – Toeerst dat annere, un nu wedder dit! – Se hett ja heel rein gar keen Freud' mehr daran! (Man hört Lärmen im Hause) Achtzehnte Szene. Lena. Vollmacht. Reimer. Abel. Gudenrath. Lena (stürzt aufschreiend aus der Tür hin zu Gudenrath. Vollmacht, Reimer, Abel ihr folgend) Hölp mi! Hölp mi, Bader! (fällt in Gudenraths Arme, und birgt ihr Haupt an seiner Brust) (Der Dialog geht schnell und in erregter Weise weiter.) Gudenrath. O, Gott! Vollmacht (den Beutel mit Geld zeigend) Dar is't! Reimer (sehr erregt) Dat is ni wahr! Se hett't ni dahn! Bollmacht Wakeen denn?! – Wo is't funn? Lena (sich aufhebend) Ick ni! Ick ni! Bollmacht Jüst du! Lena (stößt einen lauten Schrei aus und sinkt wieder in Gudenraths Arme) Neunzehnte Szene. Detlef. Die Vorigen. Detlef (durch die Gartenpforte hereinstürzend) Wat is dar los?! Lena, Lena! Lena Min Detlef! (eilt auf ihn zu, er umarmt sie) Vollmacht (Detlef von Lena reißend) Weg vun ehr, se hett stahln! Lena (schreit auf, sinkt knieend vor Gudenrath nieder) Detlef (erregt, laut) Stahln?! Geiht de Welt ünner?! Reimer Gudenrath   (zugleich)   Se is unschullig. Glöb dat ni! Glöb dat ni! Lena (sich etwas aufrichtend, zu Gudenrath mit besonderer Betonung) Nimm mi mit! (die Hände vors Gesicht haltend, weinend.) Hier bün ick öwer! (Der Vorhang fällt.) Zweiter Akt. Garten vor dem Schulhause in einem benachbarten Dorfe. Rechts, ziemlich weit nach vorn das Schulhaus mit Eingangstür. Vor demselben noch weiter nach vorn ein Tisch, an dessen Enden je ein Stuhl und hinter demselben drei Stühle. Dem Schulhause gegenüber in der Kulisse links ein kleiner Stall mit Eingangstür. Rechts und links in der Nähe des Theatergrundes je zwei Abgänge, die ins Dorf hineinführen, event. ein solcher auch im Hintergrunde. Etwas weiter zurück, nicht weit von dem Abgange rechts ein Baum. Gesträuch, Bäume, Blumenbeete u.s.w., wo es angebracht erscheint. Erste Szene. Lena (Sonntäglicher Anzug, bäuerliche Kleidung, wie im ersten Alt. Um den Hals die Kette mit dem Kreuz. Sie kommt aus dem Hause, ein Teebrett tragend, worauf ein Tischtuch, Kaffeekanne, Zucker- und Rahmnapf, Tassen und ein leerer Teller. Während ihres Monologs ordnet sie den Kaffeetisch) He klöppt wul noch, – awers lang kann't ni mehr dur'n, un denn is he dar! – – Un hüt kriegt wi Fremm, hett he seggt, – Reimer Groth un sin Swester! – Un hüt is denn mal wedder min Geburtsdag! – – Ach, un noch keen betern als dat letzte mal! – Detlef, weg vun sin Vader, un hier! De rike Vullmachtssöhn en arm Deenstknecht! – un dat um mi! – Un op mi noch immer de Schimp un de Schann vun damals! – – Gott in'n Himmel! wo is de Gerechtigkeit denn bleben? Zweite Szene. Gudenrath. Lena. Gudenrath. (Im Schlafrock und mit langer Pfeife, ein Körbchen in der Hand haltend; setzt Korb und Pfeife sogleich hin) Ah süh! – Dar büst ja all, min lütt Geburtsdagskind! (gibt ihr die Hand) Na, hüt wüllt wi denn mal recht vergnögt we'n! Lena. Vergnögt? Wa kunn ick mi freun? un an'n allerwenigsten an düssen Dag? Gudenrath. Na, na! Lat nu doch endlich mal de Sak op sick beruhn! Mi dünkt, du hest all Tran genog darum vergaten! – Lena. Dat is min Ehr, de se mi nahmn hebbt, un so lang als ick de ni wedder heff, kann ick mi ock ni freun! Gudenrath. Un dochen schast di freun, – un vundag an'n allermeisten, vunwegen Reimer und sin Swester ut Amerika! Du hest se ja noch garnich sehn! un se kamt ja um di! Lena. Um mi?! Gudenrath. Um di und din Geburtsdag! – Ick heff se inladen! Lena. Desto mehr schaneer ick mi! Wer nimmt dat wedder vun mi, wat ich dregen mutt? Gudenrath. Lat nu doch de Dorheiten! – Dat du't ni da'n hest, wakeen twiefelt daran? Un harr Detlef denn wul sin Vader verlaten, wenn he sowat vun di denken kunn? – – – Lena. Awers de Vullmacht! Gudenrath. Ja, de Vullmacht! dat is klar! He müch wul gar to geern, dat du't da'n harrst! Lena. Un Reimer Groth! – un de annern, dar un hier! Gudenrath. Reimer?! Do' em doch de Sünn nich an! He hett di ebn so leev als ick! – – Awers de annern! – ja, dar hest du Recht! – So sünd de Menschen! Awers dar is doch nix so fien spunn, dat't ni mal wedder an de Sünn kummt, un denn möt se sick schamen! Lena. Un dat's ock ja nich alleen! – Min Öllern! – (weinend sich an seine Brust werfend) Wer is min Vader un min Moder?! Gudenrath. Na, na, – nu ween man ni wedder! Du weetst doch, dat ich di dat ni seggn kann! – Süh, vellicht kummt ock dat noch mal an'n Dag! – Un in'n Öwrigen, wat bün ick di denn we'n in all de Tid? Lena (ihm beide Hände drückend) Min gude, gude Vader, min alles! Gudenrath. Na, sühst du? – un du hest likers noch welke vergeten, – – Reimer! Lena. Reimer! – ja! Gudenrath. Un Detlef! Lena (erfreut) Detlef! Ja! ja! Gudenrath. Un denn noch een, de dar alles weet, un de dar Trost hett för alles! Lena. Uns' leewe Herrgott! Gudenrath. Na sühst du? – Awers nu kumm! – Wi hebbt ja noch garnix to'n Instippen! – (greift in die Tasche und gibt ihr Geld) Süh dar! – nu lop na'n Bäcker un hal Backwark, denn probeert wi eerst mal de Schokolad! – Un darbi will ick di denn noch gau mal en lüttje Geschichte vertelln vun en lütt Waisenkind! Lena (froh und herzlich) Uns' leewe Herrgott, un dree gude Menschen! Ick will ock ni mehr klagen! (nimmt den Korb, rasch rechts oder durch die Mitte ab) Gudenrath. Dar keem mi meist dat Hart op de Tung! un ick kunn ehr wul wat seggn! – Awers beter is beter! – De Stunn is noch ni dar, un man mutt de Tid ni vörgripen! – De Plan is gud, un so, als he utdacht is, harr de Klökste em ni beter makt! – – – (sich das Kinn streichend) Nu heff ick mi noch garnich mal barbeert! – Dat kunn ick afmaken, bidessen dat se wedderkummt! (ab ins Haus) Dritte Szene. Detlef (von links auftretend im Arbeitsanzug; er trägt einen Spaten, den er vor Beginn des Gesangs irgendwo hinstellt) Aha! – se hebbt den Geburtsdagsdisch all deckt! Denn is't ock wul ni mehr to unpassen Tid! – Bit vunabend durt't mi doch to lang. Ick mutt ehr doch gau mal gud'n Dag seggn, un min Glückwunsch bringn! – Awers stehl ick min Burn ni de Tid?! – – – Ick schall na de Koppel rut to walln, un gliks kummt he sülbn achterna, – wenn he mi hier drapen de'! – – – – – – – Ach wat! is't denn en Sünn, mal en leewen Menschen de Tid to beeden, ock wenn se een ni mehr hört?! – Un wakeen harr ick leewer als se; – Denn man rin! – (tut, als wolle er ins Haus gehn) Herin? – ne! – ick mak dat als verleben Jahr! – Dar sung ick se mi achter'n Rosenbusch herut, – – wo schull se nu wul steken? – Ick fang an to singn! (Vorspiel, er singt) :,: Din steernhell blauen Ogen, Wa seeg ick se so geern! :,: Se bargt den ganzen Himmel klar So wunneibar, als wenn't wul gar, Als wenn't wul gar :,: Twee Engelsogen weern! :,: :,: Din steernhell blauen Ogen, Wa seeg ick se so geern! :,: Wa sünd se doch so smuck un schön! So prächtig flammt keen Edelsteen! Keen Edelstee! :,: So strahlt keen Abendstern! :,: :,: Die steernhell blauen Ogen, Wa seeg ick se so geern! :,: Un ward min Hart ock nümmer sund, Un gah ick ock darbt to Grund, Darbt to Grund, :,: Wat hölpt't? –Ick kann't ni wehrn! Vierte Szene. Gudenrat. Detlef. Gudenrath (noch im Schlafrock mit einer Serviette vor und das Rasiermesser in der Hand, aus dem Hause tretend) Detlef. Persepter! Gudenrath. Dat verdeuwelte Singn! – Dar harr ick mi ja bald in de Näs' sned'n, un denn harrst du de Schuld hatt! – Gud'n Dag, Detlef! (ihm die Hand gebend) Detlef. Dag, Persepter! – Wo is Lena? Gudenrath. Ja, dar harrst wat singn kunnt! – De is op'n annern Enn, in't Dörp, na'n Bäcker! – Sett di, wenn se kummt, ward se sick freun! Detlef. Harr ick man de Tid! wa geern! – Awers ick schall walln, – un gliks kummt min Bur, um mi antowisen! Ick wull se ock man eben mal begröten! Gudenrath. So? ja! dat's ja denn wat anners! Kannst denn ni tonacher 'n beten herkamn? – Wi kriegt Fremm, – Reimer Groth un sin Swester! – Detlef (erstaunt) Reimer Groth un sin Swester?! Gudenrath. Se keem ja all vor korten vun Amerika torüg, un führt em nu den Husstand! Detlef. Ja, ja! – dat weet ick! – Ick schrief mi mit unsen Grotknecht, – awers dat se hier kamt, dat wuß' ick dochen ni– – ick wull – – – – – Gudenrath. Dat's ock so'n lüttje Öwerraschung vun mi! – – Na wat wullst du denn? Detlef. Ick wull Lena ok noch wat vertelln, (zeigt einen Brief) de Grotknecht hett mi wedder schreben! Gudenrath. Na, wat schrifft he denn? Detlef. Abel, de bi Reimer afgung, un ja bi min Vader wedder ingung, – is holter kapulter ut'n Deenst lopen! – Gudenrath. Ne, wat du seggst! – Hebbt se sick denn vertörnt? Detlef. Dat jüst nich! – Awers se will utwannern, – na Amerika! Wa ward Lena sick wunnern! Will Persepter ehr dat seggn? Hier is de Breef, (hält ihm den Brief hin) ick heff keen Tid länger! Gudenrath. Behol em man, – ick will ehr't wull vertelln! – Awers kiekst tonacher ni mal wedder vör? Detlef (den Spaten nehmend) Vor Fierabend wul ni! – Ja, wenn ick noch den Burn sin Söhn weer, so als froher! Gudenrath. Ach wat, muß em fragen! Detlef. Wi hebbt alle Hann vull to do'n! un min Tid hört em! – He kann jeden Ogenblick kamn! – Nu. mutt ick maken, dat ick wegkam! Gundenrath. Denn frag ick em! Detlef. Adjüs, Persepter! Min Gruß an Lena! (ab nach rechts) Gudenrath. Will't bestell'n! – – – De arm Jung! wa em dat wul spansch vorkömmt! De rike Vullmachtssöhn nix wider als en simpeln Knecht! – – – Wa leev mutt he Lena hebbn, dat he ehr so vel opfern kunn! – – Awers tonößen, denn mutt he dochen her! – – Hett ock keen Not, wi kriegt em wul! – – Fünfte Szene. Hansohm. Gudenrath. Hansohm (graue Kniehose, Jacke, Weste, trägt eine kurze Pfeife. Mit einem Spaten von links kommend) Gud'n Dag, Persepter! Gudenrath. Dag, Hansohm! Hansohm. Dat lat ick mi gefall'n, he, he! – So'n beten in'n Slaprock un mit de lange Piep bi'n Kaffee! Gudenrath. Sünd ock Ferien, Hansohm! Hansohm. Unsereen hett keen Ferien! Gudenrath. Ja, dat seeg ick, Hansohm! Un mit'n Spaden op'n Puckel? Hansohm. Is sunst ock jüst ni min Wis', he, he! Awers dar is'n Lock in'n Wall, un min Nawer sin Köh sünd in min Hawer we'n,– – heff'n Knecht all vörut schickt! Gudenrath. Appropo! Is Hansohm mit em tofreden? Hansohm. So lang als ick Bur bün, hess ick noch keen betern Buknecht hatt, he, he! Dat kann He sin lüttje Lena man wedderseggn! Gudenrath. Is mi leev to hör'n, Hansohm! – Ick Heff en lütt Anligg'n an Em! Hansohm. Na, wat is't denn? he, he? Gudenrath. Vundag is min Lena ehr Geburtsdag! Hansohm. Deutscher hal! – denn gratleer ick ock, he, he! Gudenrath. Un vundag kriegt wi Besök ut datsülwige Dörp, wo Detlef Buhmann sin Vader wahnt! En Fründ von mi, Reimer Groth un sin Swester! Hansohm. Reimer Groth! – denn kenn ick ja! – Hebbt all mal en Paar Köh mit enanner tuscht! Gudenrath. He höllt noch ümmer so veel vun sin Lena! – Hansohm weet ja wul, vun damals her, als ehr dat Unglück passeer! Hansohm. Snack man ni davun! Snack man ni davun! Sowat mutt man vergeten! Gudenrath. Mutt man ock! – Awers wil nu Detlef ehr Frier is, wull ick Hansohm beden, ob sin Knecht ni vundag ock en beten darbi Wesen kunn, – – – – Hansohm (sich hinterm Ohr krauelnd) Ja! – au! au! – he! he! Wenn'ck, der Deutscher hal, man ni so veel to do'n harr! – Ja, denn mutt ick man, wil he so'n prächtigen Knecht is, un vunwegen sin lüttje Lurk vun Lena ehr'n Geburtsdag, he, he! Sobald als wi dat Lock to hebbt, will ick em Verlöf geben! – Adjüs, Persepter! Gudenrath. Adjüs, Hansohm! – Ock veel'n Dank! Hansohm (im Abgehen) Nix to danken! Nix to danken! (rechts ab.) Gudenrath. Prächtig! Prächtig! Nu harrn wi dat ja denn ock all in den Reeg! – Awers nu ock man rut ut den Slapsamar! Bi Reimer sünd se fröh op de Been! – Wer weet, waneer se hier sünd! Un man mutt sin Gäst doch anständig begröten! (ab ins Haus) Sechste Szene. Lena (von rechts oder durch die Mitte kommend mit dem Korbe) Je neeger de Tid rückt, desto mehr sleit mi dat Hart! – Eigentlich schaneer ick mi, – un doch, wa freut mi dat, dat ick min olen guden Reimer Groth mal wedder to sehn krieg! – He is ja man eerst eenmal sit den grulichen Dag wedder hier we'n, un dar is all en lange Tid öwer hingahn! Un nu kummt he mit sin Swester! Bader seggt, se hett eb'n so'n gudes Hart, als Reimer! – Ja, na ehr Bild to reken, mutt se't hebbn! – Dar keck se mi ja rein so fründlich un so hartlich an, als wenn se seggn wull: »Wie kennt uns all lang! un eb'n so leev als di Reimer hett, heff ick di ock, denn he is ja min Broder!« – – (seufzend) He harr dat gut mit mi in'n Sinn! – Ick verget dat nümmermehr, als he mi dat Bild wis' un sä: »Ick denk, ju beiden ward sick wul verdregen!« (seufzend) Ach, wa so ganz anners is dat dochen kamen! Siebente Szene. Gudenrath. Lena. Gudenrath (im schwarzen Rock aus dem Hause kommend) Na, büst du wedder dar, min Kind? Lena Mit'n ganzen Korf vull Plätten un Kringeln, (nimmt etwas Backwert aus dem Korb, und legt es auf den Teller.) Gudenrath (sich setzend) Na, denn schenk man gau mal in! Denn wüllt wi se ock doch forts mal smecken! Lena (sich setzend) Un Bader wul mi ja ock noch en lüttje Geschichte vertelln! – Gudenrath. Ja, dat is wahr! vun en lütt Waisenkind! Awers, wat ick man noch seggen wull, – ick schall di ock noch veelmals gröten vun Detlef. Lena. (interessiert) Vun Detlef? – Is he hier we'n? Gudenrath. Als du na'n Bäcker weerst! – He harr keen Tid, he muß hin to walln. – Lena. Dat verdrütt mi! Gudenrath. Hett keen Not, he kummt noch wedder! – He hett ock'n Breef kregen vun sin Vader sin Knecht, – wo dar wat insteiht vun Abel! – Lena (interessiert) Vun Abel?! – wat denn? Gudenrath. Ja, denk di mal, se is all wedder weg vun'n Vullmacht! – Se will utwannern na Amerika! Lena. (verwundert) Utwannern?! Abel?! Gudenrath. Awers dat man nebenbi! – Un nu hör mal to, nu will ick di de lüttje Geschicht vertelln, de ick sülbn mal belevt heff. Lena. Vader sä vun en lütt Waisenkind. Gudenrath (Von hier an und solange überhaupt die Erzählung Gudenraths währt, muß der Dialog etwas rascher vorwärts gehen.) Ganz richtig! vun en lütt Waisenkind! – Süh, in dat Dörp, wo damals min Öllern wahn'n, dar wahn'n ock twee grote Burn, – un de eene harr man een Söhn, – un de anner man een Dochder, beid' en Paar prächtige, junge Lud! – De Bur, wo de Dochder weer, seet frilich swar davör,– De Lüd munkeln davun, dat he in Schulden seet, awers daran kehrt sick de Leevde ja ni! Lena (interessiert) Ne, seker ni! Gudenrath. Un als denn nu dat Sprichwort heet: »Gleich und gleich gesellt sich gern!« so keem dat denn ock hier! – Se wurrn Brut un Brüdigam! un bald schull ock all de Hochtid we'n, awers dar keem dar wat twischen, wat wul keen Mensch sick vermoden wesen kunn! Lena (interessiert) Wat denn? Wat denn? Gudenrath. Ja, denk di mal! – Malinst det Nachts, dar reep dat mit eenmal: »Füer! Füer!« Lena (erstaunt und erschrocken) Füer?! – Gudenrath. Un als wi dar ut'n Bett sprungn, stunn dat Hus, wo de Brut ehr Öllern wahn'n, in hellichen Flamm! Lena O, Gott! Gudenrath. Dat ganze Dörp keem op de Been, – awers dar weer nix mehr to hölpen! – – – Den annern Morgen weer dar nix wider vun öwer, als en Hupen Steen un verkahlte Balken. Wat'n Glück, dat't in'n Sommer weer! – Dar leeve Veeh keem doch mit'n Leben davun – un ock de Menschen! Lena Ja, wat'n Glück! Gudenrath. Bi en fründlichen Nawer keem'n se wedder ünner Dack! Un vun alle Kanten wurr dar holpen, – un natürlich to'n minnsten ock ni vun den Brüdigam un sin Öllern! Lena Dat lett sick denken! Gudenrath. Awers als denn nu tonösten en paar Dag naher de Bur na de Stadt wull, um sick dat Geld to haln ut de Brandkass' för sin afbrennt Hus, un de Möbeln, un alles, wat he versekert harr – – – Detlef (von rechts kommend mit Spaten, den er schnell hinstellt) Hurra, Lena! Lena (aufspringend, freudig erregt) Detlef! (Beide drücken sich die Hände) Gudenrath. (aufstehend, ärgerlich) Dat is schad! Nu warr ick stört! Detlef Lena   (zugleich)     Min Lena! Min Detlef! Achte Szene. Hansohm. Die Vorigen. (Hansohm von rechts kommend.) Detlef . Hansohm hett mi fri geben! – Bedank di bi em! Hansohm . Nix to danken! – Nix to danken! He, he! Awers kumm, giff mi likers din Hand! (Lena tut es.) Süh, ick gratleer di ock to din Geburtsdag! – Un dat du vundag ock din Detlef hest, dat kannst denn so quanzwis' anseh'n als en lüttj Geschenk vun mi! (sich an Gudenrath wendend.) Na, Persepter, heff ick't so ni recht makt?! He, he! Gudenrath . Büst'n Goldkerl, Hansohm! – Nu sett di un probeer dat Backwark mal! Lena, schenk in! Hansohm (sich hinterm Ohr krauelnd) Ne, he, he! – Jo ni, jo ni! Ick mutt maken, dat ick wegkam! – Vundag speelt Detlef mal den Burn, he, he! Un Hansohm mutt sin Arbeid do'n! – Allns vun wegen den lüttjen Vagel dar! (auf Lena zeigend) – Na, adjüs denn, wünsch ock veel Vergnügen! Gudenrath Detlef Lena   (zugleich)     Adjüs, adjüs, Hansohm! Adjüs, uns' Bur! Adjüs, Hansohm! (Hansohm nach links abgehend) Detlef . Ja, eegentlich müß ick mit, – ick stek ja noch in min Arbeitstüg! Fena . Du büst ock so min Freud'! Detlef . Awers umtrecken mutt ick mi doch! Gudenrath . Na, na, ob en paar Minuten fröher oder ni, dat's ja keen Gegenstand! Nu snack doch man eerst noch mal en beten mit dat lüttje Geburtsdagskind, ju hebbt sick ja man noch knapp mal sehn! Detlef . Dat hebbt wi ock, Persepter! Lena . Un wi hebbt uns doch so leev! Gudenrath . Ick will denn noch eb'n mal lanks de Strat kieken, ob dar noch nix kummt! – Se lat dat Fohrwark wul in'n Krog! – Vun darher möt se röwer kam'n, (nach rechts zeigend) un dar eb'n buten op de Höchden kann ick bit ganz na'n Krog hinsehn! (ab nach rechts) Detlef (herzlich) Du Lena, ick heff ock noch en lüttj' Geschenk för di! (gibt ihr ein Geschenk in Papier) Lena. Dusend Dank! (es öffnend und vier Zwanzig-Markstücke haltend) Ah ne! wa kunn ick dat wul annehm'n! Detlef. Dat eerste, wat ick verdeent heff! – Min Halvjahrslohn! – Lena. Denn eerst recht ni! Detlef. Du mußt! – Du hest mit Deel daran! Lena. Ja, wenn ick denn mutt, – denn behol' ick dat to'n Andenken an düsse Stunn! Detlef. Un als Heckpennings! Lena. De wi wahren wüllt als en Heiligdom! Min Detlef! (küßt ihn) Detlef. Du Lena, för twee, de sick leev hebbt, so ünner veer Ogen, is't doch ümmer dat schönste! Weest du noch, den Sündagabend in de Luv?! – – – Lena. Als de lüttjen Steerns dör de Telgen blinkern! Detlef. Min Arm leeg um din Nack! (tut es) Lena. Min Kopp an din Bossen! (tut es) Detlef. Un ick strakel di dat Gesicht! (tut es) Lena. Un denn sungen wi! Detlef. Ja, denn sungn wi! Un wat sungn wi man noch? Töf mal! (er singt) (Während des Gesanges muß beider Spiel dem Text des Liedes entsprechen.) Nu lang mi de Hand her Un kumm mit din Kopp! Un dar, wo dat Hart sleit, Dar legg em man op! Beide. Un dar, wo dat Hart fleit, Dar legg em man op! Detlef. Denn hang ick di lisen Min Alm um de Nack Un küß di de Ogen Un strakel den Back! Beide. Un küß di de Ogen Un strakel din Back! Lena. Denn sitt wi to snacken, Denn sitt wi to dröm. Un buten, dar bunkert De Steerns dör' de Böm! Beide. Un buten, dar blinkert De Steerns dör' de Böm! Beide. Un buten is't düster Un Fred op de Eer!– – :,: Un schull 'ck noch wat wünschen, (Legt ihren Kopf wieder an seine Brust) Ick wüß ni, wat't weer! :,: Neunte Szene. Gudenrath. Die Vorigen . Gudenrath (von rechts kommend) Noch nix to sehn! Detlef. Un ick bün noch ümmer hier! Lena (Gudenrath das Geld zeigend) Süh, wat Detlef mi schenkt hett! Gudenrath .Gott's Deutscher! Ja, vun mi kriggst du ock noch wat, – – un vun Reimer ock! – Awers ick töf damit, bit Reimer kummt, wi gevt di't denn tohopen! – Gott's Deutscher! – dat sünd ja luter Goldstücken! Lena . Sin Halvjahrslohn! Detlef. De schüllt uns' Heckpennings we'n! Gudenrath. Ju guden Kinner! – Ja, min Söhn, din Sweet fitt mit daran! Detlef. Un ock doch min Glück un min Freud'! Gudenrath. Un allns, wat du um ehr verlaten hest – din Heimat un din Vaderhus! – Ja, de ward se di hegen! Lena. Als min besten Schatz. Gudenrath. Un wenn dat keen Glück bringt, denn bringt ock nix wat mehr! – Awers wa is't? Wullt nu ni leewer eerst mal to Hus? Du stickst ja noch in din Arbeitstüg. Vellicht kunnst noch so tidig wedder kamen, dat du hier büst, wenn se ankamt! Detlef. Als Persepter dat meent! – Denn gah ick! – Lena. Ick gah mit! Gudenrath. Un wenn se bidessen nu keemen, un du weerst ni hier!? – – Lena. Ick bün ock gliks wcdder dar! Man ebn de Strat hindal! Gudenrath. Ja, denn man to! – Denn makt man, dat ju wegkamt! – Detlef. (den Spaten nehmend) Kumni, min Lena! (legt den Arm um sie, beide gehen singend nach links ab, der Gesang in der Ferne verhallend) Nu lang mi de Hand her Un kumm mit din Kopp! :,: Un dar, wo dat Hart sleit, Dar legg em man op! :,: Gudenrath. Twee glückliche Menschen! Wat'giff't wul schöneres als dat? Dar ward een dat ole Hart ja ordentlich wedder jung bi! – – Wo heff ick denn min Piep laten? Dar steiht se! (nimmt die Pfeife.) Nu will ick ock noch gau mal'n beten paffen! (steckt die Pfeife an) Tonößen, wenn Reimer kummt, denn geiht se ja all Nun sülbn wedder ut! – Awers sunnerbar is dat doch, dat se noch ümmer ni kamt! (Abel tritt auf von rechts, fast wie ein Bettelweib, dunkel gekleidet und elend aussehend) Wenn dar man nix passeert is! – Wer weet't! Wenn nu jüst de Vullmacht vundag ni to Hus weer! – Ja, denn nütz dat ja allns nix! (sieht Abel) En arm' Beddelfru! (greift in die Tasche) Na, vundag kunn ick doch ni »Ne« seggn! – (gebend) Dar! (Abel erkennend, sehr erstaunt) Abel?! wat seeg ick?! Zehnte Szene. Abel. Gudenrath. Abel (schmerzlich) Ja, ja! – ick bün't! Gudenrath. Wat führt di her? Abel. De Not! Gudenrath. Warum deenst denn nich, un geihst to beddeln? Abel. To beddeln? – – Ni de Not, de dar beddeln geiht, – – un dochen wedder de! – – Ick kam ni, um en Almosen to beddeln, sondern um en mitleidig Hart, um en fründlich Wort, – um Trost un Hölp, dat ick mi baben hol! Gudenrath. Hett dat Schicksal di drapen? Wat heft verlarn? Abel. Allns! Allns! – Min Glück! Min Freden! Min gut Geweten! Gudenrath (mit besonderer Betonung) Denn hest du' Sünn da'n?! – Abel. Ick weer so slecht! Gudenrath. Denn gifft man een Rat! Abel (schnell) O, seggt mi em! Seggt mi em! Gudenrath (mit besonderer Betonung) Gah hin, mak dat wedder gut, un do't ni wedder! Abel. Ja süh, un darum bün ick hier! Denn hier, un anners narms, krieg ick de Last vun'n Harten! Gudenrath. Hier, seggst du? Schall ick di hölpen? Abel. Persepter kann't! – Wo is Lena? Gudenrath (verwundert, erregt) Lena?! Lena?! – Wat hest du mit ehr?! Abel. Ick heff mi swar an ehr vergahn! Gudenrath (ebenso, wie vorhin) Denn weerst du dat? Denn hest du dat Geld! – – – – Abel. Eifersucht, – Neid, – un Mißgunst – – ja, – ick de' de Sünn! Gudenrath (erregt) O, Gott in'n Himmel, wa dank ick Di! – Nu ward ja noch allns, allns wedder gut! – Weet Reimer dat? Abel. He weet vun nix! Awers wo is Lena? Ick will ehr um Vergebung bedn, – un denn, – wit, wit weg vun hier, dat nüms mi wedder süht! Gudenrath. Du wullt utwannern? Abel. Sobald ick da'n heff, wat ick kunn, de Sünn wedder gut to maken! Gudenrath. Awers noch een Frag: De Vullmacht?! Abel (wie erschrocken) De Vullmacht! Gudenrath. Wuß de davun? Abel. So wahr en Gott in'n Himmel is – keen Starbenswort! – Gudenrath. Du de'st alleen? Abel. Ick ganz alleen! Gudenrath. Gut, denn kann ick di bruken, un du dei'st en gudes Wark! Abel. En gudes Wark! Um ehr, um Lena? Gudenrath. Um Lena! – Awers se dörf di noch ni sehn! – Süh, kumm hier herin (zeigt aufs Nebengebäude) Dar steiht en Bank, dar sett di! – un wenn ick di rop, denn kummst du! – – – Abel (im Abgehen) Ick dank di, Gott! Wat de' ick ni um ehr! (ab ins Nebengebäude) Gudenrath (bewegt, erregt) O, wat för'n Steen is mi vun't Hart fulln! – un wat för'n Freud bringt de uns all- tohopen! Und dochen is't ja de grötste noch ni! – Is't denn ock wahr, ock allns wahr? un is't keen Drom?! – Wa fat ick mi! Wa hol ick mi, wenn Lena kummt? (Lena tritt von links auf) Dar kummt se! – – Elfte Szene. Lena. Gudenrath. Lena. Dar bün ick wedder! – De arm' Abel! Gudenrath (erregt) Abel?! – Wat is dar mit Abel?! Lena. Detlef hett mi den Breef wiest, dat dei't mi dochen leed um ehr! – Gudenrath. Ja, ja, dat kummt mitunner wunnerbar! Lena. Wunnerbar? – wa so? – wa denn? weet Vader denn noch mehr? Gudenrath (aufgeregt) Ick?! – ne! o ne! – Wat schull ick wul weten?! – nix! nix! – Awers kumm, wi wüllt uns setten! Un denn stek ick mi de Piep an, un vertell di noch gau de lüttje Geschicht to Enn! Lena (sich setzend) Vun dat lüttje Waisenkind? Gudenrath (die Pfeife nehmend, sich setzend) Ja, wanem weer ick noch, als Detlef keem? Lena. Wie de Bur, de dar afbrennt weer, na de Stadt wull, – – Gudenrath. (Die Pfeife anzündend. Der Dialog bis zu Ende der Erzählung wieder etwas rascher vorwärts gehend) Ganz recht! – um sick dat Geld to haln ut de Brandkaß, för allns, wat he versekert harr! – Awers dar drop em eerst de swarste Slag! Lena. En frisches Unglück?! De arm' Lüd! Gudenrath. Ja wul, de arm' Lüd! – Dar keem'n dar welke, dree Mann hoch vun de Polizei, un nehm'n em mit! Lena. O, Gott, ni möglich! Gudenrath. Sä ick ni vörhin, dat he in Schulden seet? Lena. Vader sä dat. Gudenrath (gedämpft und mit besonderer Betonung) He harr sin Hof in Brand steken, um sick vör'n Konkurs to retten! Lena. Gott in'n Himmel! Gudenrath. Awers nu wurr em de Prozeß makt, – he sülbn keem in't Tuchthus, un all sin Hab un Gut in'n Bankerott! Lena. Un de Moder un ehr Dochder?! De arme Brut?! Gudenrath. Ja, dat magst wul fragen! – Awers en riken Burnsöhn un en Brut, de dar nix mehr hett, als en arme Moder, un en Vader, de in't Tuchthus sitt, süh, dat paßt man slecht tohopen! – Lena. Denn hett he ehr verlaten? – Dat weer slecht! Gudenrath. He ni! He harr allns da'n! Awer se verleet em, dat he man sin Öllern un den Hof beheel! Sin Vader un Moder wulln em arflos maken, wenn he ni vun dat Maden leet! Lena. Wa künnt Menschen doch so hart wesen! Gudenrath. Griep mal en groten Burn an sin Stolz un sin Ehr! Lena. Ja, ja, Vader het Recht! Gudenrath. Awers nu kummt eegentlich eerst de Geschichte vun dat lüttje Waisenkind? Süh, dar storv ehr Vader, noch eh' dat Jahr to Enn'. – Un dat dur ni lang, da storv ehr Moder vör luter Kummer! Un ehr Dochder weer verswunn, keen Mensch wuß, wohen. Un dar wurr malinst en lütt Kind utsett', keen Mensch wuß, vun wakeen! wat segg ick? keen Mensch? En Paar doch, awers de kunn'n swigen! – Un dat lütt Mäden wuß heran, un tonößen denn storben sin Öllern, un he kreeg allns, – – awers dar verköff he den Hof, un köff sick annerswo een wedder! Lena. Un dat Kind, dat arm lütt Kind?! Gudenrath. O, dat wurr en grotes, hübsches Mäden. Lena (stützt traurig den Kopf und fängt an zu weinen) Gudenrath. Süh, dat heff ick sülbn mal belevt! – (sieht, daß sie weint) Awers warum warrst denn mit eenmal so trurig? Ick wull di ja ni trurig maken, im Gegendeel, ick wull ja man seggn, uns' Herrgott sin Weg', de sünd mennigmal wunnerbar! Awers nu kumm, un sing mi mal dat Leed vör vun den olen Baldamus, wat ick di in din Gesangbook schreben, als du kunfermeert wurrst, dat't di trösten schull, wenn du mal trurig büst. – – – – – Na, – na, wullt denn ni? – – – kumm, do' mi't to Gefall'n! Lena (nach kurzem Besinnen, freudig und rasch aufstehend) Ob ick't will? – Em to Gefall'n? Vun Harten geern! (Sie singt) Nich ümmer schient de Sünn un blaut de Heben, Un vun Bestand is nix op düsse Eer! Allns wesselt af un ännert sick in'n Leben, Dat weer ock nümmer gut, wenn't anners weer. Ahn' Unglück giff't keen Glück – dartwischen steiht Dat Schicksal, dat för beides sorgen dei't. Beide. Ahn' Unglück gifft keen Glück – dartwischen steiht Dat Schicksal, dat för beides sorgen dei't. Lena. Frag man herum, du finnst dat allerwegen, Dar is en Krüz för jedereen bestellt; – Doch denn dat gröt'st uns' Herrgott gifft to dregen, De is't, wovun he jüst am meisten hölt! Du awers, nimm in acht di vör de Schuld! Hol ut! un dreeg din Krüz man in Geduld! Beide. Du awers, nimm in acht di vor de Schuld! Hol ut! un dreeg din Krüz man in Geduld! Lena. Keen Nacht so swart, dar kummt doch mal en Morgen, Keen Sturm so wild, – dat ward mal wedder still! Lat du getrost den leewen Gott man sorgen, Denn Segen is ja alles, wat he will! Un weer ock noch so kummervull din Hart, Dar kummt doch mal en Tid, wo't anners ward! Beide. Un weer ock noch so kummervull din Hart, Dar kummt doch mal en Tid, wo't anners ward! Lena. Un meenst du gar, din Gott harr di vergeten? O, glöv dat ni, he weet vun allns Bescheed; He gifft de lüttjen Bageln all ehr Eten Un gifft de lüttjen Blomen all ehr Kleed! He sorgt för dat Geringste op de Eer! Un di schull he vergeten? – Nümmermehr! Beide. He sorgt för dat Geringste op de Eer, Un di schull he vergeten? – Nümmermehr! (Während beide die Schlußzeile singen, treten Reimer und die Fremde von rechts kommend im Hintergrunde auf). Zwölfte Szene. Reimer. Die Fremde. Die Vorigen. Gudenrath Lena   (sie gewahr werdend zugleich)   Reimer! Uns' Bur! Reimer. Dar sind wi denn! Gudenrath (Reimer die Hand drückend) Reimer, min Fründ! (ihn etwas nach vorn ziehend, heimlich und hastig) Den Breef, – he kreeg em doch? Reimer (ebenso) Na uns' Affahrt! Dör' min Knecht! Gudenrath (sich zu der Fremden wendend und ihr die Hand drückend) Veel dusend mal willkamen! Reimer (zu Lena, die Arme ausbreitend) Lena! Du lütt Waisenkind! Lena (auf Reimer zustürzend, froh und gerührt) Uns' Bur! Uns´ Bur! (verbirgt ihren Kopf an seiner Brust) Reimer (sie sanft von sich schiebend) Na, na! warum verbargst di denn? – Kumm, un begröt doch ock min Swester! Die Fremde (mit dem Augenblick entsprechender Rührung) Ja, kumm! – giff mi de Hand! (die Hände an die Brust legend) Un hier, – hier, – dar legg den Kopp ock man mal hin,– eben als bi em! – Gudenrath . Na, Lena?! Lena (freudig gerührt) Hier is min Hand (gibt der Fremden die Hand) , un hier, hier, min Kopp! (legt ihren Kopf an der Fremden Brust) Die Fremde (wie vorher) Un hier min Arm, – ick legg em um di! (tut es) Lena (weich und bewegt) So fast un warm, als weer't en Moderarm! Die Fremde (bewegt) En Moderarm, seggst du? Lena (von ihr loslassend) Wat sä ick?! ne! Ick heff ja keen Moder! Die Fremde (Lena die Hände drückend) Min Kind! – Ick segg »min Kind« to di, ebn als Reimer! Du weetst, wa veel he nun di hölt! Reimer (schnell) Ja, ja! Gudenrath (rasch) Dat weet se! Die Fremde. Un ebn als Reimer, will ick di leev hebbn, wil he min Broder is! Un ebn als Reimer muß du mi leev hebbn, wil ick sin Swester bün! Reimer. Na, wullst dat wul? Lena (herzlich) Ob ick't will? Ach, mehr als geern! Reimer. Un als ick't malinst seggt heff, so ward dat doch noch kamn: Ju beiden föhrt mi den Husstand tohopen! Lena. Nümmermehr! (Detlef von links auftretend) Dreizehnte Szene. Detlef. Die Vorigen. (Hier muß der Dialog bis sie sich setzen, wieder rasch vorwärts gehen.) Reimer. Süh, Detlef! – (ihm die Hand gebend) Gudn Dag, Detlef! Detlef (erwidernd) Willkamn, Reimer Groth! Gudenrath (auf die Fremde zeigend) Reimer Groth sin Swester, Detlef! Detlef (ihr die Hand gebend) Willkamn! Willkamn! (sich an Lena wendend) Min Lena! Die Fremde (Lena und Detlef die Hand gebend) Un min hartlichen Glückwunsch! Detlef. Danke! Lena. Danke! Reimer. Na Detlef, wa geiht't? Detlef. Mutt sick hölpen! Gudenrath. Sin Bur het em fri geben! – He fiert mit! Reimer. Dat is nett vun Hansohm! Gudenrath. He hett em noch vör korten dat beste Tügnis geben! Detlef (abwehrend) , Ah! ah! – – – Reimer. Is mi en Freud to hören! – Ja Detlef, du hest das Hart op'n rechten Placken! Du büst en braven Menschen! Lena (froh, schnell) , Sühst du! Sühst du?! Reimer. Un de dar gud is, denn kann dat ock ni slecht gahn, – ni wahr, Persepter? Gudenrath. Dat schull ick meen'n! Holt ju den Kopp man baben! Ward noch allns mal wedder gut! – Awers nu kamt Kinners, nu wüllt wi uns setten, un eerst mal'n Tass' drinken! Reimer. Dat meen ick ock! (Alle, bis auf Lena setzen sich, diese will einschenken). Vierzehnte Szene. Hansohm. Die Vorigen. Hansohm (von links kommend, schnell) Wa bün ick lopen! Wa bün ick lopen! Der Deutscher hal! he! he! – (zu Reimer) Gudn Dag, Reimer! – Nu radt mal, wakeen als dar gliks achter mi herkummt? – – De Vullmacht! – – (Alle verwundert und schnell aufstehend. Der Dialog muß bis zum Ende der Szene rasch vorwärts gehen) Gudenrath und Reimer (zugleich, schnell) De Vullmacht! Detlef und Lena (zugleich, schnell) O, Gott! Gudenrath (schnell) Man sacht! Man sacht! Reimer (schnell) Ja, man sacht! Hansohm. Kummt dar een angejagt, de Peer vull Schum un Sweet! – Un op de Hofsted baller he herop, als wenn he seggn wull: »Allns min!« – – De Lüttknecht stört herut, – he smeet dat Lei'd em hin un schreeg: »Detlef! – Wo is Detlef, min Söhn? Un levt he, oder is he dod?!« Lena (schnell) Ni möglich! Detlef (schnell) Wat is dat? Reimer (schnell) Hett nix to seggn! Man wider! Hansohm. Min Fru weer jüst in de Kök! – Ick als en Deutscher na de Kök! »Lop du man rut«, reep ick ehr to, – un segg em, wo he is! Bidessen lop ick vörut, un segg Bescheed!« – Un een, twee, dree, bün ick hier! – – Ick hör em noch ümmer, wa hereep: »Detlef, wo is Detlef, min Söhn?! Levt he, oder is he dod?!« Detlef (schnell) Unbegrieplich! Lena (schnell) Ick starv vor Angst! Gudenrath (schnell) Geiht allns mit rechten Dingen to! Reimer (schnell) Ward sick allns klaren. – Gudenrath (schnell) Ick heff den Breef schieben! Reimer (schnell) Un ick heff em hinschickt! Ebn vör uns' Affahrt! Lena (schnell) Uns' Bur?! Detlef (schnell) Un in den Breef stunn, dat ick krank weer? Hansohm (schnell) Ja, wat denn? warum? woto? Gudenrath (schnell) Dodenskrank! un dat he kamen schull, so gau, als möglich! Detlef (schnell) Wat schall passeern? Lena (schnell) Mi ahnt nix Gudes! Gudenrath (schnell) Lat uns man maken! (Vollmacht tritt auf von links) Reimer. Dar is he! He kummt! (Alle stummes Spiel) . Fünfzehnte Szene. Vollmacht. Die Vorigen. Vollmacht. Dar bün ick! (zu Gudenrath, sehr gereizt) Warum hest du mi den Breef schreben? Gudenrath. Nu sett di doch man eerst, un lat mit di snacken! Vollmacht. Hier schull ick mi setten? in so'n Gesellschaft?! Warum hest du mi den Breef schreben? (zu Reimer) Un du büst mit in't Komplott! – Din Knecht hett mi em bröcht! Reimer. Dat hett he ock! – Gudenrath hett em schreben, un ick heff em besorgt! – Ahn' dat gung't nu mal ni! Gudenrath. Sunst weerst ock wul ni kamn! Un her mußt du! Vollmacht. So! – her muß ick? Dat fangt ja verdeuwelt an! – – Heff ick denn min sief Sinn ni mehr, dat ju meent, ju künnt jüm Spott mit mi drieben? Als Vullmacht stah ick hier, ick, Peter Buhmann! Un hebbt ju Peter Buhmann narrt, denn hebbt ju ock den Vullmacht narrt, un desto leeger ward ju dat gahn, wenn wi för Gericht staht! Gudenrath. Denn wullst du uns verklagen? Vollmacht. Torügg betaln, – dree doppelt, – di un Reimer! Reimer. Dat hett ja Tid, bit't sowit is! Gudenrath. Wi hebbt di wat mittodeelen! Vollmacht. Ju? mi? – Wat heff ick mit ju to schaffen?! Gudenrath. Wi dachen, du un Detlef, ju schulln sick wedder verdregen! Detlef. Wes', Vader, mi ni mehr bös'! Vollmacht. Swig! Ick kenn di ni! Lena (schnell) O Gott! Hansohm. Na! na! na! Reimer. Wat he da'n hett, dat de' he ja dochen ni ut Groll gegen di! Detlef. Ja, weet Gott! Gudenrath. He de' dat ja ut Leevde to ehr! – Un hüt is ehr Geburtsdag! Lena. Vullmacht, wes' he Detlef wedder gut! Vollmacht. He is min Kind ni mehr! Detlef und Lena (zugleich, schnell) Vader! Vullmacht! Hansohm. A, pfui! A, pfui! Gudenrath. So, he is din Kind ni mehr? Weerst du denn wul hier? – – Harrst du denn wul jagt, dat de Schum vun de Peer streek? Harrst du denn wul ropen: »Detlef! Wo is Detlef, min Söhn?! Levt he oder is he dod?! – – – Awers gut, he blifft ja dochen, wat he is! – Un dar steiht Lena! Vollmacht. Wat scheert se mi?! Reimer. Detlef is ehr Brüdigam! Vollmacht. Verflu – – – – – Detlef Lena   (zugleich, schnell)   Vader! Herr des Himmels! Hansohm. Gott bewahr uns! Wer verflucht denn wul sin Kind? – Un noch darto, wenn he man dat eene hett?! – – Vollmacht. Hett he mi ni verlaten?! Is he ehr ni nalopen, ehr, dat utsette Findelkind?! Un hett se ni stahln? Lena (schreit auf, lehnt sich an Detlef, der stützend seinen Arm um sie legt) Hansohm (schnell) A, pfui, Vullmacht! Gudenrath (schnell) Wat seggst du? Vollmacht. Ja, stahln hett se! – Un wenn se hüt nich in't Tuchthus sitt, so kann se mi dat danken! Reimer (schnell) Se hett ni da'n! – Nümmermehr! Gudenrath (erregt) Se is unschullig! Vollmacht (höhnisch) Ha! Unschullig?! – Wakeen kunn dat bewiesen? Gudenrath (schnell) Ick! – (nach der Stalltür gehend) Dat's Tid! Kumm herut! – Sechzehnte Szene. Abel. Die Vorigen. (Rascher Fortgang des Dialogs bis zur Schlußstrophe.) Lena Detlef Reimer Vollmacht   (zugleich, verwundert)   Abel?! Abel?! Abel?! Abel?! Vollmacht (erregt, sie an der Hand fassend und nach vorn ziehend) Wat wullt du? Warum büst du hier? Abel. Um min Sünn to bichten! – Ja, ick heff ehr weh da'n! Fürchterlich weh da'n! Uns' Herrgott mag mi dat vergeben! Lena Reimer   (zugleich)   Abel! Abel! Wat för'n Öweraschung! Vollmacht. Du lüggst! Abel. So wahr en Gott in'n Himmel is, ick segg de Wahrheit! Se is unschullig! – Ick sülbn heff min Geld in ehr Kommod leggt! (vor Lena niederknieend) Vergiff mi de Sünn! Lena. Vun Harten geern! (stummes Spiel) Die Fremde. Stah op, min Kind! (Abel steht auf, stellt sich seitwärts in die Nähe des Baumes.) Gudenrath (zum Vollmacht) Na, wat seggst du nu? Reimer. Na, Vullmacht?! Vollmacht. Wat ick segg? Ick segg, wat ick seggt heff! – Hett se denn ock ni stahln, so is se doch en utsett Findelkind, dat keen Vader un keen Moder hett! (Lena, Detlef, stummes Spiel) Reimer. Dat lüggst du, wenn du dat noch eenmal seggst! So wahr, als en Gott in'n Himmel is, ick bün ehr Vader! Detlef. Reimer?! Lena (sich ihm an die Brust werfend.) Vader! min Vader! (Die andern stummes Spiel.) Reimer. Un so wahr als en Gott in'n Himmel is! – De dar als min Swester steiht, is ehr Moder! Lena (sich der Fremden an die Brust werfend) Min Moder! Die Fremde. Min Kind! Min hartleev Kind! Reimer (die Arme ausbreitend) Un nu man hier her! In min Arm un an min Hart, ju alle beide! (sie gehn zu ihm, er zwischen ihnen stehend, legt seine Arme um sie) Un binnen korten is Hochtid! Un dat lütte Waisenkind hett sin Vader un Moder, – un is en rike Burndochder! Hansohm. Ah ne! is't en Möglichkeit?! Gudenrath (zum Vollmacht.) Na, wat seggst du nu, Vullmacht? – Un dar steiht Detlef, ehr Brüdigam! Detlef (schnell) Segg »Ja«, Vader! Segg »Ja«! Lena (schnell) Segg He »Ja«! Reimer (schnell) Segg »Ja« Vullmacht! Abel. Vullmacht, do' He keen Sünn, do' He keen Sünn! Segg He »Ja«! Vollmacht (nach sichtlichem, inneren Kampfe mit besonderem Spiel und besonderer Betonung) Heff ick ehr denn nich all da'n?! – – Detlef un Lena, min Kinner! Detlef Lena   (zugleich und in seine Arme eilend)   Min Vader! Vader! Vollmacht. Min Kinner! Gudenrath (zu Lena) Na, wat seggst du nu, min lütt Waisenkind?! – Weetst du de Geschichte ock noch? Süh (auf die Fremde zeigend) dar steiht de arm lütt' verlaten Brut! – Reimer (schnell) Un ick muß ehr verlaten! Gudenrath (schnell) Un dat lütt' utsett' Waisenkind? Waneem steiht dat wul?! Reimer die Fremde   (zugleich, schnell)   Min Dochder! Min Kind! Gudenrath. Ja, dat büst du! – Un hüt is din Geburtsdag! – Un vun'n leewen Gott, – wat för Geschenke! Din Vader! Din Moder! Din Brüdigam! Süh, süh! Uns´ Herrgott, de vergitt doch keen Waisenkind! Abel. Un de sick betert, den vergifft He de Sünn! Lena. Abel, Abel! Kumm! – Schaft wedder bi uns dee'n! Gudenrath (zu Lena) Un dat Leed? Wat sungst du noch toletzt? Lena (singt) Un meenst du gar, din Gott harr di vergeten? O, glöv' dat ni, He weet vun allns Bescheed! He gifft de lüttjen Vageln all ehr Eeten Un gifft de lüttjen Blomen all ehr Kleed! He sorgt för dat Geringste op de Eer Un di schull he vergeten? – Nümmermehr! Alle. He sorgt för dat Geringste op de Eer, Un di schull he vergeten? – Nümmermehr! (Der Vorhang fällt.)