Holger Drachmann
Hamborger Schippergeschichten
Mit Autorisation des Verfassers
in plattdeutsche Art und Sprache übertragen von
Otto Ernst
1905
An Holger Drachmann.
Als wir das letztemal in Ihrer Wohnung »droben« mit irgend einem
sehr
guten Bordeaux anstießen, da nahmen Sie mir das Versprechen ab, einen Hamburger Roman zu schreiben. Bei einem guten Bordeaux verspricht man ja leicht die größten Dinge. Vielleicht, wenn mir 'mal einer meiner vielen Blütenträume reifen sollte, schreib' ich auch diesen Roman; vielleicht. Hier ist eine Art Anzahlung. Was ein Dichter so unter Anzahlung versteht. Es ist nämlich sehr wenig, was ich dabei getan: ich habe Ihre herrlichen Küstenmenschen in meinen geliebten nordwestdeutschen Boden zu verpflanzen gesucht, möglichst mit allen Wurzelfasern und -zasern. Wenn sie in diesem Boden fortkommen, so ist es der Kraft zu danken, die Sie ihnen mitgegeben, der Kraft Ihrer unübertrefflichen Kunst, die Menschen und Dinge zu sehen und darzustellen. Ihnen, der überdies ein Kenner plattdeutschen Wesens ist, sind daher diese Geschichten zugeeignet mit Fug und Recht. Möge Ihre Kunst und das fröhliche Behagen, mit dem Sie die ersten dieser Übertragungen genossen, Ihnen und uns noch lange erhalten bleiben.
In alter Lieb und Treu
Ihr
Otto Ernst.
 
Aussprache.
aa
wie das engl.
a
in
water
, also etwa wie ein gedehntes offenes o.
ee
wie das engl.
a
in
table
, also etwa
.
oo
wie ein breites englisches
o
in
no
, also etwa
.
s
vor p und t wie ß.
ng
am Ende eines Wortes klingt gewöhnlich nur als nasales n (genau wie im engl.
king
).
r
im Auslaut wird nicht gesprochen, dehnt aber den vorhergehenden Vokal. Also »dor«, »forr« usw. wie
door, for etc.
De Geschichte vun denn Krabbenfischer.
»Ackrot soo – hebbt ji ni 'n bitten Toback bi joo? – ackrot soo, wie ick dat vertell, is dat mit em toogohn. Wat'e vun Landsmann weur, ob dat 'n Danske oder 'n Engelsmann, oder ob dat verlich 'n Hollanschmann weur – dat kann'ck ni sengn
sagen.
; denn snacken kunn'e jo nich, wenigstens ni, dat ick wüß.«
Wie gewöhnlich, waren mehrere in der Stube, die zu gleicher Zeit sprachen.
Sobald aber Klas Ivensen anfing, hörte das Geplauder um ihn her auf; einer rückte auf der Bank näher an ihn heran und fragte:
»Wat is loos, Klos?«
»Du hars jo man oppassen kunnt,« antwortete Klas, »denn wuß du jetz bescheed. Heß du verlich 'n bitt'n Toback bi di?«
Ja, das hatte er.
Klas kriegte Tabak und stopfte seine Pfeife. Darauf fing er wieder von vorn an. Vom »Krabbenfischer« war die Rede gewesen. –
»Süß
Siehst.
du, dat sünd all vele Johrn her, goode dottig weenigst'ns; doomols geev dat noch Dosch buten int Fohrwoter. Jetz kann man dor jo lingn un twee bit dreehunnert Klafter intrecken un kricht doch blooß 'n halv Dutzend Schellfisch un ni
een
Dosch. Ober to doomolige Tid
geew dat Dosch. Na, dor weur ick also buten int Boot mit Hein Splitt un mit Jan Unn'nrum – soo nenn'n wi em – de später in Ameerikaa unnergohn is. Hein un ick stunn'n achter int Boot un trockn dat Nett rin, un Jan seet op'n Sitz un roo
ruderte.
. Wi harrn all meehrere Dutzend Dosch int Boot, doo treckt dat mit eenmol gans stramm de Lin dol.
»Na, treck doch an!« segg ick.
»Jo, dat is swor,« seggt Hein. »Wat mag dat wull sin?«
»Treck man in,« segg ick, »denn wars dat woll to seehn krieg'n.«
He treckt in, un ick lech den Troch torech, wo de Angeln inlecht warn fulln; denn ick dach, dat weur 'n banni grooten Dosch.
»Kieck mol, wat'n Kerl!« sä Hein, as'e introck'n harr.
Ick kom mit denn Kopp in de Heuch un kiek rut op dat Woter.
Dor keum eers 'n krum'm Arm mit 'n Hand to'n Vorrschin, un denn de Boß
Brust.
un 'n Stück vun't Kinn mit'n Bort an. Ober doo sacken Boß un Arm werrer trüch in't Woter; denn dor weur noch 'n Angel, de harr sick wieder un'n in denn Büxenquarrer
Hosenbund.
faßhokt, un nu keum'm 'n Por Stebelspitzen hooch, grod noh de Bootssid too.
»Wa's denn
dat
vun een,« reep Hein un leet de Lin werrer noh.
Ick säh em, hee sull intrecken, ober gans langsom. Un nu keum de Mann to'n tweetenmol hooch, stief un lang, un stunn benoh pil in En'n
»pil in En'n« = aufrecht.
int Woter.
»Lot em binnen!« reep Jan vun sin Platz her.
»Süllt wi em werrer sacken loten?« freug Hein un
stunn mit de Lin in de Hand dor. Ick kiek mi denn Gaß
Gast.
nochmol an un kiek in't Boot rin, un denn sech ick:
»Na – da's doch ook 'n Minsch!«
Na, un doo treckt wi also in un fot em an un böhrt
hoben.
em in't Boot. Junge, wat leup dor vun Woter an em dol, un 'n bitt'n unhantierli weur'e jo ook, so slapp wi 'n dooden Fisch; ober wi slepen em doch in't Vorrerdeel vun't Boot un setten em in En'n
richteten ihn auf.
mit'n Rück'n geeg'n denn Steeven un dat Gesich no uns too.
Jo – un dor seet'e nu.
De Sünn stunn all tämli deep un schien em grod in de Oogen. Un während dat wi nu de Lin introcken un af un an 'n Dosch vun de Angeln neem'm, kunn'n wi dat ni nohloten: wi muss'n uns vun Tid to Tid umdreihn un 'n Blick noh em hensmit'n – wie'e dor so seet – so – mit dat Gesich noh uns too.
Jan – de seet nämli op'n Balken un roo
ruderte, von dem englischen
to row
.
– de kreeg nu gewissermoßen sunn sunnerboris Jöken
Jucken.
int Gnick
Genick.
. Hee rutsch ümmer op denn Balk'n hen un her, un denn smeet'e mol 'n Blick noh vöhrn öber de Schuller.
»Wat kieks du denn, Jan?« freug ick.
Jan sä nix un fung an to fleiten.
»'n Fischer fleit ni in't Boot!« sech ick.
'n bitten später sä Hein: »Dat schint, as wenn dee dor uns anglupt
anglotzt.
«.
»Dumm'n Snack!« sech ick. »Wie kann n' dood'n Mann glup'n!« –
Noh'n lüttje Tid secht Hein werrer datselbe, un Jan rutscht werrer hen un her op den Balken. Un grod as wi de letzte Partie vun de Lin introck'n harrn, lett Jan
de Reem'm
Riemen, Ruder.
loos un bückt sick dol un nimmt sunn grooten Seestern, de op'n Borrn
Boden.
vun't Boot leech, un dreiht sick um un backt denn Krabbenfischer denn Fisch op'n Kopp, soo dat dat halbe Gesich bedeckt weur.
»Dat hars du ni doohn mußt, Jan!« sech ick.
»Dat kann wull sin!« seggt hee. »Ji harrn jo ni neudi
nötig.
hatt, em an Boord to nehm'm. Jeedismol, wenn ick em öber de Schuller ankeken hevv, hett'e mi anglotzt, un da's wahrafti keen angenehmis Gefeuhl, noch dortoo, wenn man trüchwarts fohrt!«
Na, mit Sünnunnergang fohren wi jo denn nu to Hus, un dor stunn'n an Stran'n Lüd un reepen: »Wa's denn
dat
vun Kammerrod, denn ji
dor
an Boord hebbt?«
Wi geeben jem ober gorkeen Antwoort, e'er dat Boot op Grund steut'n deeh.
Un doo sprung'n wi ut un trock'n dat Boot an't Land, un dor weur'n denn jo ook glik verschiedene, de mit anfeuten – na, eener helpt jo doch'n annern, wenn man keen Hoben
Hafen.
hett to'n Anlengn.
As wi nu dat Boot op'n Sand brocht harrn, sech ick too de Lüd, de dor rum stohn deehn:
»Nu künnt ji selbs seehn, wen wi an Voord kreg'n hebbt.«
Doo mussen se em notürli all ankiken. Un doo frogt de ool Klos Raff:
»Hett'e 'n Klock bi sick oder soowat?«
»Dor hebt wi noch gonni an dacht,« sech ick, un ick wull em glik de Öberjack opkneup'n; ober doo secht de Ooberloots, dat droff ick ni: eers muß noh de Polizei schickt warn, un jeedenfalls muß denn Tollschandarm eers Bescheed secht warn.
»Ick dach, dee koß keen Toll!« sä Jan un böhr em 'n bitt'n op.
Na, nu mussen se jo all lachen, un wenn de Lüd eers lacht, denn ward se jo ook ümmer utgelot'n, un soo fung denn nu Jan an un meuk allerlei Jux mit em.
»Dat mag ick ni lid'n,« sä ick, »un verlich bereus du dat noch mol.«
Doo leet'e dat ook no, un nu keum denn also de Tollschandarm un damp wie 'n Pehrd in sin Uniformrock; denn harr'e vor luter Il op'n Buk scheef tookneupt. Dee weur ümmer so fürchterli iweri
eifrig.
, wenn dat mol wat to doohn geev; denn dat keum man selten vorr, dat'e ergend woo rumsnüffeln kunn.
»Was für Waaren haabt ihr an Boord?« reep'e all gans vun widen.
»Seehn Sie man selber nach, Herr Schandarm!« sä ick.
Mittewil harr nu ober Hein 'n Teerdook öber denn Dooden smet'n, as nämli de Loots secht harr, dat wi em ni anreuhrn droffen. Nu kummt jo also de Schandarm an't Boot un pust wie sunn Wallfisch un nießt un speet un dreugt sick de Näs' mit sin grootis, roodis Taschndook, dat hung ümmer achter ut de Uniform rut.
»Na, Leute!« secht'e doo un ward ondli gans fründli un notürli; »was haabt ihr denn heute for Kleinigkeid'n?«
»Jä – Kleinigkeid'n sünd das eigentlich nich, Herr Schandarm!« sä ick.
»Is all gut, Klas. Ihr haabt wull 'n bischen ...; aaber wenn man der König das Seinige kricht un das Gesetz nimmt man seinen Gang, denn is daa jaa auch nix Ungesetzlichis bei!«
Na – dat weur dat jo ook ni. Un nu nimmt jo
de Schandarm dat Teerdook wech, un nu stunn'e dor un harr dat Dook in de Hand un bekeek sick denn Frem'm in't Boot.
De Krabbenfischer geev keen Mucks vun sick. Hee weur jo gesetzlich entschuldigt. Un de Schandarm sä ook nix; dat harr'e jo wull ni dacht.
»Pfui Teufel, er stinkt jaa!« sä 'e un doo smeet 'e dat Teerdook werrer öber em.
Dat funn' ick nu grode ni sehr heuflich, sintemaalen un alldieweilen dat doch ook 'n Minsch weur, wenn ook man 'n dood'n.
Doo sä de Schandarm, bi denn Dood'n dor muß 'n »Wache« hinstellt warn un denn muß noh de Polizei oder noh 'n Ortsvorsteher oder 'n Richter oder 'n Schrieber – oder Gott weet wen – schickt warn, dormit dat se nohseehn deehn, ob de Mann nu ook richti dood weur, un ob ook suns allns in Ornung weur, un ob 'e ook de Chullero
Cholera.
mitbroch oder verlich Liebisbreev oder Schuldschins bi sick harr, wo man ut seehn kunn, wokeen
wer.
dat eegentli weur. Keener sull sick unnerstohn, em vorrher antoreuhrn, sä de Schandarm, un dorbi keum 'e soo iweri in dat Nohdenken un Reden rin, dat 'e gans vergeet, sick dor öber to argern, dat wi em keen annere Kleenigkeit mit noh Hus brocht harrn.
Wi sulln glik selbs »Wache« holln, sä 'e, un doo kreegn wi twee Muskeeten un 'n Säbel, ondli mit'n Scheed
Scheide.
; de Schandarm weur nämli sunn ool'n Undroffzier, un 'n Wach ohne Gewehrn, dat kunn 'e sick ni denkn.
Wi stun'n nu also »Wache«, un allmähli, wie dat nu dunkler weur, gung'n de Lüd, de dor an Stran'n west weurn, to Hus. So ungefähr geegn halv tein keum de
Schandarm, e'er hee to Bett gung, un »inspizier«. Ick, as de Ollste, stunn nu mit denn Säbel dor, un de beidn annern, Hein un Jan, de harrn de Gewehrn; un wie de Schandarm nu antomarschiern kummt, dor lot ick jem präsentiern, un dat gefull em nu banni
sehr.
.
»Es is gut!« sä hee un fohr mit de Hand an de Mütz. »Die Verstännigung is erfolgt, un morgen vormittag werdn die Autoriteeten hier sein; nu seeht man zu, daß ihr euch orndlich betraagt un nich einslaaft; un daamit Gott befoohln!«
»Droff ick Jan noh de Wertschaff schick'n, dat 'e uns 'n bitt'n to drink'n holt?« freug ick.
»Zu'n Trinken? Unner Gewehr? Bis du verrückt?« reup 'e.
»Na soo – jo, jo!« sä ick ruhig. »Denn möt wi datt jo sin lot'n; ober sunn Harwsnach dee's lang un koold!«
»Wenn man Schildwach steeht, denn friert man nich!« sä hee. Un doo marschier hee af.
Hee weur noch kum ondli uter Sich, dor lengn Hein un Jan de Gewehrn bi denn Krabbenfischer int Boot, un Jan kreeg sick denn Buddel her un wull dormit loos.
»Woohin wills du geehn?« freug ick un holl em denn Säbel vor.
»Goh doch af mit din Keesmess!« sä Jan. »Ick goh notürlicherwis hin un hol wat to'n Woken
zum Wachen.
.«
Hee gung also, un as hee nu trüchkeum, doo deel'n wi de Wach in dree glike Deele in, soo dat twee vun uns dree Stun'n Freewach harrn, wildeß
während.
dat de annere mit denn Säbel op un dol gohn sull. Mi dreup nu also de eerste Tour, un de beidn annern lechen sick unner 'n Dün' dohl un decken sick mit'n Stück Seil
Segel.
too. An bequemsten
weur dat notürli west, sick in dat Boot to lengn un mit dat Grootseil tootodecken. Ober dor harrn se ni rech Luß too – vun wegen denn frem'm Slopkammerod.
Mittewil weur nu de Mond opgohn un schin op denn Strand un op dat Boot un op dat Teerdook, wo de Krabbenfischer unner leeg. Ick gung dor alleen op un dohl, mit denn Säbel unner'n Arm un mit de Han'n in de Tasch. Ick keek rut noh de See un noh de Wolk'n rop, um doch mol to seehn, wat vun Wind wie wull des Morgens kreegn, un noh dat Boot keek ick ook un noh denn Mann unner dat Teerdook, un dorbi harr ick nu so min eegen Gedank'n un dach dor an, wi swor dat Leb'n doch eegentli is, besonners sunn Seemannsleb'n, wo man nie weet, watt dat En'n is, wenn man dormit anfangt; un je meehr ick dor so öber nohdenk'n deeh, desto sworer wor mi de Wach, un schließli muß ick dat löben, dat Jan so vorrsichti west weur mit denn Buddel; denn nu kunn ick doch'n lütt'je Stärkung krieg'n.
Ick goh also noh Jan hen, treck em denn Buddel ut de Tasch un nehm 'n ondlichen Sluck, un wie ick denn Buddel werrer an sin Platz steken will, mokt Jan de Oogen open un secht:
»Man too, genier di man nich!«
»Ick dach, du sleeps, Jan!« sä ick. »Da's 'n koole Nach. Wie lichs du denn hier?«
»Ick lich hier slech!« secht hee. »Un an all denn Himphamp
Wegwerfender Ausdruck im Sinne von »Dummes Zeug«, »Krimskrams«.
is blooß de verfluchte Krabbenfischer schuld. Worum heß em ni binnen lot'n, as ick di secht hevv.«
»Mein Gott, Jan! Man hett doch 'n minschlichis Gefeuhl!«
»Jo, wenn man dor noch ergend 'n Nutzen vun harr!« meen Jan. Un doo sett'e sick in de Heuch
Höhe.
un wi keekn uns 'n Tidlang an.
»Weeß du, wat ick mi so dacht hevv, as ick dor so legen hevv?« sä Jan.
»Dat kann wull sin, dat ick dat rod'n kann. Weeß du, wat ick dacht hevv, Jan?«
»Du heß doch ni ook an sin Stebeln dacht?« freug Jan, un nu keum'e gans in de Heuch un fleug de Arms an'nanner nun wegen de Küll
Kälte.
.
Wi gungn nu also an't Boot ran, un Jan bör dat Teerdook sunn bitt'n in de Heuch.
»Dat sünd gans nee'e, goode Stebeln,« sä Jan.
»Lot man sin!« sech ick.
»Ick much dor op sweurn, dat dor keen Minsch op acht hett, ob 'e Stebeln anharr oder nich!« meen Jan.
Ick gung nu 'n bitt'n weg, um mol to seehn, ob Hein sleep, un as ick nu werrer an't Boot trüchkeum un de Stebeln betrach'n deeh, wat se so rech natt un blank in'n Monschin blänkern deehn, doo – dat kann ick nu ni anners seng'n – doo keum mi dat ook so vorr, as wenn dat 'n Por rech goode Stebeln weurn.
»Nee – dat geiht ni!« sech ick. »Dat is un blivvt doch 'n Minsch, wenn'e ook man dood is; un hee hett ebenso good sin eegen Sok'n, un wenn wi em se wegnehmt, denn stehlt wi!«
»Dat is'n Minsch?« reep Jan. »Näää, mein Junge, dat wick
will ick, will ich.
di man vertelln: 'n Minsch is dat, wat lebenni is, so as du un ick. Wenn man dood is, denn is man gonnix – Staub un Asche, as de Paster secht. Un wenn man nix is, denn kann man doch ook nix hem'm!«
Ick grübel dor sunn bitt'n öber noh; ober ick kunn dor ni mit in't Klore kom'n.
»Süß du!« sä Jan. »Wenn wi em sin Klock wegnehmt oder sin Popiern – wenn'e öberhaup welche hett – süß du:
denn
weurn wi Spitzboob'n. Denn sunn Sok'n, weeß du, de möt de Putzen
Polizisten.
hem'm, wenn se morgn komt. 'n Krabbenfischer mutt ook in denn Antoch begrobn warn, denn'e dricht
trägt.
, dat weet ick ook. Ober worüm wi sunn goode nee'e Stebeln vun de Wörmer opfreten lot'n süllt, dat weet ick
nich
!«
Ick kratz mi 'n bitten in'n Nacken un denn freug ick em:
»Wen süllt denn de Stebeln toogeheurn, di oder mi? Oder wüllt wi uns se deel'n, dat geiht jo doch ni!«
Jan keek mi an.
»Wi köönt dor jo um knoobeln.«
Hee bück sick dohl un neem 'n Handvull lüttje Steen op.
»Eff'n oder uneff'n?«
gerade oder ungerade.
»Nee, ick will ni!« sä ick un gung 'n por Schred
Schritte.
vun em weg.
»Denn will ick!« sä hee.
»Ge
gib.
mi mol din Buddel, Jan!«
Ick neem 'n düchtig'n Sluck un denn gungn wi noh dat Boot un meuk'n uns an em ran. Jan trock em dat Teerdoock af un ick feut dat eene Been an.
»Meens du, dat wi se vun em runnerkriegt?« fluster ick Jan too.
»Verdammi no 'mol, wat mokt
ji
denn dor?« freug mit eemol Hein achter uns.
Wi sprungn beid' op de Sid un dreihn uns um. Hein weur opwokt un harr sick op de Dün sett.
»Dat geiht ni!« fluster ick Jan too. »Hein de lett dorch wie sunn dreugn Ammer; de kann dat Mul ni holln.«
»Wie kikt mol bi denn Krabbenfischer noh,« sä ick to Hein.
»Wat denn; is e lebenni worn?« freug hee.
»Nee, dat ick ni wüß!«
»Na, denn künnt wi jo widerslop'n!« sä hee und dreih sick um.
Ick keek noh Jan. Dee harr nu ober, grod sunn Schreck kregn as ick; hee gung noh de Dün hen un lech sick neb'n Hein dol un sä keen Woord. Un as ick nu denn Krabbenfischer dat Dook so werrer öberlengn will, dor schient em de Mond so grod in't Gesich, soo wie vorrdem de Sünn, un nu weur dat ackerot soo, as wenn 'e mi ankeek un as wenn'e sengn wull: Du Spitzboow!
Mi wor dor gans sunnerbor bi to Mood. Ick harr dor jo noch nie in min'n Leben an dacht, 'n Minschen wat wegtonehmen, un ick hevv dat jo ook später nie dohn. Ober sunn eeg'ne Sok weur dat jo nu ook mit em. Schließli – genau genom'm, bruk hee jo doch de Stebeln nich.
Ober eenerlei, wie dat nu weur oder ni – ick bück mi öber em un sä:
»Du muß dat ni öbelnehm'n, Kammerrod, dat ick dat doohn wull. Beholl du man scheun din Stebeln, un nu Gu'n Nach! Wenn de Dosch dütt Johr eenigermoß'n utfallt, denn ward wull noch so vel for 'n Por nee'e Stebeln for mi öberblib'n, dat ick mi keen gedrogene vun'n dood'n Kammerod'n to stehl'n bruk!«
Un dennso bree
breitete.
ick dat Dook werrer öber em ut un – ick weet ni, ober dat is nu mol sunn Gefeuhl – dat keum mi grod soo vorr, as wenn'e nu ruhiger lingn muß, wall'e
sick sin Eegendoom sicher weur. Schließli wüllt wi jo doch all geern beholln, wat wi hebbt.
Na, un as denn nu min Wachtid um weur, doo gung ick hen un dreev Jan in de Heuch.
»Wat is mit de Stebeln passiert?« freug hee.
»Was Gott zusammengefügt haat, das soll der Mensch nich trenn'n!« sä ick to em. Un ick gleuv dat woll, dat dat Indruck op em mokt hett; denn düsse Nach sünd weenigst'ns keen Stebeln afhan'n kom'n, un des Morgens weurn glik Lüd dor, un doo weur dat to spät.
De Schandarm keum nu ook, un wi lebern de Gewehrn un denn Säbel an em af, wo wi so nüdli mit exerßiert harrn.
»Is was passiert auf Wache?« freug hee.
»Nix, wat de Red weert is!« antwoort ick for alle Dree.
Ober Jan un ick, wie keek 'n uns 'n anner an un stem'm de Tung geeg'n de Back, un dorbi kneep'n wi dat eene Oog too, un doo muß ick niesen, un Jan reep: »Prooß!«
Soo um Meddag keum denn nu 'n Wog'n vun de Strandgemeinde. Dat weur de Landrot, de harr noch 'n Schriber un twee Herrn bi sick. Man kunn jem dat wull anseehn, dat se freuhstückt harrn – dat heet: denn Landrot un de Herrn – denn Schriber nich.
De keum'n nu also an'n Strand dol, un de Landrot wies op uns un erklär, dat wie Fischers weurn. De eene Herr greep doo in de Weß'ntasch rin, un ick dach all, dat'e uns 'n Doler geb'n wull; ober statts dessen kreeg'e dor 'n Uhrglas rut, un dat steek'e sick in't Oog, un denn glup hee uns an un denn erklär hee de annern, dat wi Fischers weurn.
Nu fung denn de Landrot an, uns uttofrog'n, un öber all'ns klor hee ümmer de beid'n Herrn op, wat jo wull
sehr vonnehme Gäß
Gäste.
vun em weurn. Ick dach mi eegentli, dat se wull vun't Utland komen deehn, wall se eers bi allns 'n besunnere Erklärung hem'm muss'n; ober se spreukn gans richti Dütsch, grod soo wie all de annern, un deshalb also nehm ick an, dat se freuer wull noch niemols 'n Fischer seehn harrn.
Ick verklor jem also nu de ganse Geschichte, woo un wie wi em fun'n harrn. Un denn muß hee unnersocht warrn. »Das benennen die Leude hier ein ›Krabbenfischer‹,« erklär nu werrer de Landrot, un de eene Herr schreev denn wat in'n Book rin, soo dat ick mi wull denken muß, dat'e 'n slechtis Gedächnis harr.
Wi dreihn nu all sin Taschen um, fun'n ober man bloots 'n Lerrerbüdl, un dee weur di soo möhr un natt, dat'e ut'nanner full. Wat dor in weur, geev ick denn Landrot, de harr sick Hansch'n antrockn, un sin Schriber schreev dat denn op, wat dor in weur. Dor weur also 'n dänsche Banknoot, wat de Landrot so op ungefähr elb'm Mark taxiern deeh, un denn 'n Stück vun'n engl'sch'n Breev, wo keen Sinn in weur, as de Landrot sengn deeh, un denn schließli noch 'n por hollann'sche Kopperstück'n.
Das wäre nich viel, meen de Landrot, un dor harr'e jo nu in Grun'n genom'n Rech in. Un denn spreuk'e noch 'n por Weur
Worte.
mit denn Schandarm, wat sick wull um dat Begräffnis han'ln deeh, un denn steeg'n se werrer op'n Wog'n un fohrn af.
Nohmerdochs
Nachmittags.
wor denn nu de Krabbenfischer begrob'n – 'n bitt'n weßli vun't Dorp, un'n op'n Strandacker, dich bi de See. Wi weurn 'n gans'n Barch
eine ganze Menge.
Fischers, wat wi dorbi rumstohn deehn un tookeek'n. De Paster smeet dree Schüssl'n vull Eer op em, un wi neehm'm all de
Mütz'n af un keek'n vorr uns dol un sä'n nix. Un währ'nddem, dat ick soo dorstunn, dach ick mi: da's doch rech scheun, dat hee sin Stebeln mit in't Grab kreg'n hett, wenn se em ook wider ni vel nützen deehn, dor wo'e nu leeg.
Un doo gung de Paster weg; wi bleeb'n ober all stohn, un wi harrn jo wull all dennselb'n Gedank'n, nämli dat dat in Grun'n genom'm doch eegentli ni rech weur, wenn sunn arm'm verdrunk'n Seemann nich mol sin lüttje Red hem'm sull. Un Hein, de stunn nämli bi mi, de fung an un keek sick um un scheuv an sin Büx'nquarrer 'rum, un ick mark dat jo gans good, worum hee so unruhig weur, un ick stodd em so ganz lis'n an un sä: »Man hooch mit dat Stüer!«
Dor geiht 'e also een'n Schritt vorr un hett de Mütz in de Fuß, un denn seggt 'e: »Heurt mol, Lüd. Dat ischo
is jo, ist ja.
meuchli, dat ick dor Unangenehmis vun hevv; ober da's
dat is, sprich: das.
denn ook eenerlei, denn lot dat. Ick meen man blooß, dat dee, dee hier nu vorr Anker licht, doch ook 'n
Gruß
mithem'm sall vun deejeenig'n, de em in denn Hob'n bugsiert hebbt, un dee dor for sorgt hebbt, dat e op'n Kai kom'm is. Sunn Buer, möt ji wet'n, dee hätt sin gans Leb'n lang dat Bett, wo 'e mol in starb'n deiht, vor Oogen. Sunn Fischer ober un sunn Seemann, de kann dat niemols sengn, wo 'e noch mol to lingn kummt. Keen Minsch weet dat, wo 'e herkom'm is, de hier nu vertäut is; ober deshalb, meen ick, wüllt wi em doch ein kameradschaftlichis Andenken schenk'n, un verlich ook 'n holt'nis Krüz oder 'n Gitter oder soowat; wi künnt jo tosomscheet'n. Un wenn ick oder Jan oder Klos oder Peeter oder wer dat suns is: wenn wi verlich ook mol dat Unglück hebbt un drivt an'n frem'm Oort an't Land, denn wül wi
hoff'n, dat de Fischers dor un de Seelüd dat ebensoo mit uns mokt, wie wi dat hier mit em mokt hebbt, wenn wi em ook ni kennt, un wenn wi ook ni wet, wer dat is, un wenn uns dor ook keen Minsch ›Danke‹ for secht. Un soo sall dat ümmer bi uns Fischers sin. Un dorum: Samf ru'e seine Asche.«
»Amen!« sä de Ooberloots, un all wi annern ook.
Un soo also hebbt wi em begrob'n. Un Hein, denn hett dat ümmer sehr good gohn; ober dat Johr dorop, dor weur dat, dat Jan in Ameerikaa verdrunk, hee weur dor nämli as Matroos hingohn. Un wat ick selbs bin, ick kreeg 'n swore Gich, wo ick mi nu seit dee Tid mit rumslep. Ober ick hevv dor noch manchis Mol an denk'n mußt, an denn Krabbenfischer un an sin Stebeln.
Wat de Toll-Assistent vertelln deeh.
 
I. De Schippstweeback.
»Setten S'sick'n bitten!« sagte er zu mir. Ich suchte nach einem Stuhl, um mich darauf zu setzen. Es war aber keiner da. Die wenigen, die sich in dem kleinen Raume befanden, waren von den Kindern mit Beschlag belegt worden, fünf krausköpfigen Rangen, die sich bemühten, mit Hilfe der Stühle ein »Englisches Panzergeschwader« darzustellen.
Der Assistent langte nach einem der mächtigsten Schiffskörper, hielt ihn mit gestrecktem Arm hoch, säuberte das Verdeck behutsam mit einem baumwollenen Taschentuche und schob ihn mir hin, seine Einladung zum Sitzen wiederholend. Nunmehr setzte ich mich.
»See hem'n gorni so weeni vun dee Sort!« sagte ich, auf die Kinder zeigend.
Er lächelte mich an, mit einem schnellen, schelmischen Blinzeln. Ihm war jene Art von unverwüstlichem Humor eigen, die halb Sorglosigkeit und halb erworbene Philosophie ist und die man in mißgestimmten Augenblicken seinem ganzen Volke wünschen möchte. Auf diese Weise erträgt man leichter die schlimmen Zeiten, und wenn die guten kommen: diese Art von Humor schlägt nicht in Übermut um. Mancher Mensch von der Mittelklasse schlägt sich leidlich dabei durch – ob nun zu Wasser oder zu Lande.
Er wandte mir sein Gesicht zu, das vom vollen Lichte
des Fensters beleuchtet war. An seiner Nase hatte sich das Messer eines chinesischen Seeräubers versucht; aber dieser Schnitt hatte das Organ nicht verunziert. Das Kinn war fest und energisch, der grau werdende Backenbart kurz gestutzt, die Stirn breit und hart, recht geeignet, um damit gegen Türkanten, Schranke oder Wände zu stoßen. Es war das Gesicht eines Seemanns, dem die Umwandlung zur Amtsmiene bis jetzt noch nicht gelungen war. Der charakteristische Ausdruck kam von dem schelmischen Zug um die Lippen her, dann aber auch von der gutmütigen Klarheit der Augen.
»Wi hebbt nu soß
sechs.
– mit de Lüttje dor binnen, de keum noch achternoh purzelt. De verbrukt wat, de Gesellschaff, un man mutt sick selbs for jem opbruken – un dorbi much man dor doch keen vun missen, wenn't dor op ankeum. Theedje, du muß Peeter nich steut'n
stoßen.
! Giv em man hübsch denn Schippstweeback!«
Und nun erzählte der Zollassistent von den Schiffszwiebacken.
»Mit weenig utkomen – jo, wenn man dat mutt, denn kann man dat jo. Ober mitunner kann dat ook 'n bitten too weeni warrn. Wat meenen Se tum Beispiel vun sunn Anfangsgehalt vun hunnertunfofti Dohler, wenn dor Mann un Froo un twee Kinner von leben süllt?«
»Anfangsgehalt?« ...
»Jo, de Anfang de trock sick 'n bitten in de Längde: hee duer länger as de hunnertunfofti Dohler. Ick weur verheirot, mö'n Se weten! – Wi harrn 'n lütt'n Jung, denn Stammholler, de weur 'n bitten to freuh op de Welt kom'n. Dorfor keum de nächste soo vel flinker, weenigs'ns, wenn man noh denn Deupschin
Taufschein.
gohn will. Murrer un
ick, wi muchen uns liden, un wi holl'n wat vun uns' Kinner, un min Swiegermurrer bleev ook bi uns – vun wegen de Ornung. Ober schließli mussen wi doch leben. Ick weur mit keunigliche Ernennung as jüngste Tollbeamte in S. anstellt, un Murrer un min Swiegermurrer, de wohn'n mit de Göhren in de Stadt, op de drüdde Etosch in't Achterhus in de Gehlgeeterstrot, un neih'n Halsbin'n for de Sulldoten, oder se meuken Scheuh
Schuhe.
ut Dookstück'n un all sunn Krom.
Dee
kreegen nu also de hunnertunfofti Dohler bit opp denn letzt'n Schilling, un ick kunn an't Hungerdook sug'n. Dat weur jo ni meehr as in Ornung –«
»Se leb'n also doomools vun Ihr Fomilje getrennt?«
»Notürli! In S. wär'n wi jo all verhungert! Denn Sulldoten weurn dor nich, as blooß 'n versopen Undroffzier, un dee dreug ümmer deselbe Halsbin'n, un Scheuh ut Dookstück'n bruken se dor ook ni. Doo sä' ick soo in min Gedanken too mi selbs: Dat is nu grod ni allto lusti! Ober ümmer kann dat jo ook ni lusti sin. Min Tüg dat hung mi allmähli an'n Liv dohl wie sunn Seil an'n Mass bi Windstille, un wenn ick dat nich all in min jung'n Johr'n, op de oohl'n slecht'n Schep' gewohnt worn weur, denn harr ick jetz
ook
ni vun de Luff leb'n kunnt.
Af un an
dann und wann.
lo'
lud.
mi nu de Undroffzier in to'n Snaps un 'n Stück Swins-Sülze; ober denn vergung'n mitunter ach Dog', wo'e
'e = hee = er.
selbs nix harr, un watt nu denn Snaps anbelang'n deiht (dor harr
hee
dat mit rut) dor bün ick ümmer – ick will mi grod ni lob'n – ober dor hevv ick ümmer Mot in holl'n. Dor kummt man nämli am widsten mit – un man mutt doch ook an sin Stand un an de Kinner denk'n. Vel to doohn geev dat notürli ni. Ick harr Tid noog, um an de Tookunf to denken. Ick
jog 'n bitt'n un ick fisch 'n bitt'n; un op düsse Wis' lev' ick also grode soo, wie ick dat vun de Wild'n sehn harr – blooß dat ick denn Undroffzier nich vertehrn deeh, denn dee seeh mi to unapptitli ut, un rük'n
riechen.
deeh 'e ook ni besonners.
Eenis Dogs weur dat nu ober besonners slimm um mi bestellt. Ick harr vun Murrer 'n Breef kreg'n, wo se mi in schriben deeh, vun weg'n min letzt'n Beseuk to Hus sull ick mi man op 'n lüttje Vermehrung vun de Mannschaff in de Gehlgeeterstrot gefaßt mok'n. Wi sünd jo all man Minschen. Oeber dee Sok dor lett sick ni öber disputier'n. De Paster de seggt uns jo, wat uns Pflich is, un – wie gesecht – Murrer un ick wi muchen uns liden. Ober slimm genoog weur dat dorum doch.
Ick seet opp de oole Schanz' un keek rut opp de See, un wenn ick ni sunn bannigen
großen.
Hunger hatt harr, denn weur dat richti scheun west. Unner düssen Umstän'n ober arger ick mi blooß dor öber, dat all dat Woter ni goodis, duppeltis Schippsbeer weur un all de Kieselsteen ni gooden Rong'n
Roggen-.
-Tweeback. Ick harr wahrafti Luß, se antobit'n, wie se dor so leeg'n, soo gieri weur ick op Tweeback – ober ick dach an min Tähn', un doo leet ick dat leeber sin.
Doo kummt dor mit eenmol 'n Galjaß
Galeasse.
, wat ick for 'n Swenske holl'n deeh, un smitt grod vor mi Anker. Ick weet ni, worum ick dat eegentli deeh, ober ick gung dol noh de Zoll, de wi an'n Stran'n harrn un roo
rudern.
'n bitt'n tut noh dat Schipp. Dat weur doch weenigs'ns 'n lüttje Zerstreuung.
Ick kom also op dat Verdeck un frog noh denn Schipper; dee weur un'n in de Kojüt. Ick goh also dol un sech »Gu'n Dag«, un de Schipper, dat weur wirkli un wahrafti
'n Svenske, dee secht ook »Gu'n Dag«, un doo sett ick mi dohl un doo kunn ick dat gans dütli seehn un rük'n, dat se eben eers Middag eten harrn.
Na, ick snack also öber düt un dat, öber Wind un Stroom, un de Schipper, de kunn Plattdütsch wie sunn Hamborger; hee harr nämli twolv Johr op'n Hamborger Schipp noh Schinaa fohrt. Un mit eenmol seggt de Schipper:
»Wi wär dat soo mit'n Sluck Kaffee?«
»Och joh,« sech ick. »Ick hevv zwoers
zwar.
eers eben wat eten und drunk'n – scheune frische Supp mit Klüt'n un Fleesch – un'n Buddel goodis Schippsbeer dortoo – jo – ober schließli – 'n Sluck Kaffee kann jo keen Schoden doohn!«
»Halloo Koch,« sä de Schipper, »si mol so good un bring uns twee Tassen Kaffee mit Kandis!« ... Un dorbi stell'e denn Buddel mit Rum op'n Disch.
Wie kreeg'n also Kaffee mit Rum, un dat smeck, wenn ick dat ehrli sengn sall, noh meehr. Ober ick lot mi jo nix mark'n, un wie snackt öber dütt un dat, öber Wind un Stroom, un doo kummt toofälli de Koch noch eemol rin un will wat ut de Bank rutnehm'n, wo wi op sitt. Un ick schul
schiele.
nu so verlohr'n
verstohlen.
in de Bank rin, und seeh denn nu, dat se vull groote, herrliche Schippstweeback is!
»Wa's denn dat?« frog ick un wis' mit denn Finger dor rin.
»Woo?« seggt de Schipper un kiekt dor ook rin.
»Dat sünd jo miner Seel' un Gott Schippstweeback!« segg ick.
»Hähä!« lacht de Svenske un nimmt een dorvun rut. »Könen Se denn tweikrieg'n?«
Un ick slog nu – so as wi ut Spoß – op denn
Tweeback un stek ümmer een Stück noh'n annern in'n Mund, un dorbi kik ick ümmer denn Schipper an un lach ümmer.
»Da's all verdammt lang her,« segg ick, »dat ick sunn Happ'n mang de Tähn hatt hevv. Wenn man 'n halbe Landrott' wor'n is, denn kriegt man wahrafti werrer Apptit op de Kieselsteen.«
Un doo lach ick, un de Schipper lacht ook, un wi steut mit denn Kaffee an un drinkt op geegensidige Gesundheit, un doo lang ick – soo as wie ut Spoß – werrer noh sunn Tweeback. Un denn stek ick achter in min Tasch'.
Doo kiekt de Schipper mi gans verwunnert an un secht:
»Wat wölen Se denn
dormit
?«
»Och,« segg ick, »ick heuv sun lüttje Wörmer to Hus, de kriegt de Tahn so banni swor
sehr schwer.
. Un dor is nu sunn ool Wiv, dat seggt, dor weur nix so good for, as wenn man de Göhrn sunn Schippstweeback geev un jem dor an gnabbeln leet, wenn jem dat Tähnfleesch jöken
jucken.
deeh. Also – mit Erlaubnis?«
»Jo, nehmen Se man too!« secht de Schipper. »Dat wick
will ick = will ich.
mi doch mark'n un uns' Murrer vertell'n. Dat Tähnfleesch jökt bi uns ook!«
Un dormit givt mi de Svenske 'n gansen Arm vull Schippstweeback.
Ick gung an't Land un ick harr wat to leb'n, un dormit good. Un jeedismol, wenn ick sunn Stück Tweeback in Grus un Mus beet, denn muß ick an de Göhrn
Kinder.
denk'n. Eegentli weur dat jo sunn lütten Bedruch – ober wat is dor schließli bi, ni wohr? Wenn man sin Fomilje ehrli un redli sin Gehalt givt ...«
»Denn droff man ru'i denn Schippstweeback for sick beholln!« sagte ich.
 
II. Vun Leevste, Froonslüd un so wider.
Heute war mein Zollassistent in prächtigster Stimmung. Er hatte ein Achtellos gewonnen, ich glaube sechzig Mark, und als der Gewinn flüssig war, fiel er auf einen trockenen Boden. Anscheinend hatte es mit »Muttern« kleine Reibungen gesetzt – wegen der Kinder, denke ich mir. Die hatten natürlich dies und das sehr notwendig haben müssen – und nun hatten sie's gekriegt, und die ganze Familie, vier oder fünf Mann hoch, spazierte gerade draußen vorüber, und »Mutter« nickte grüßend zu unserm Fenster herauf. Sie kam mir vor wie ein Pferd, das wieder brav und fromm wird, wenn man ihm einen neuen Federbusch auf den Kopf setzt, eine neue Kokarde unters Ohr heftet oder neue Scheuleder anlegt – doch halt, Scheuleder hatte die Frau Assistentin nicht bekommen. Ihre Augen leuchteten wie ein Spiegel – wie ein Spiegel, den man mit einem Fünfzigmarkschein geputzt hat.
»Djä, de Froonslüd!« sagte der Assistent. Und nun leuchteten auch ihm die Augen. Er nickte ihr wieder zu und sagte, stolz und gutmütig zugleich: »Min Froo kunn gans good noch for min Brut gohn. Meen'n Se dat ni ook?«
»Alte Liebe rostet nicht!« sagte ich; denn wenn ein guter Freund glücklich ist, dann soll man seine Kritik für sich behalten.
Er lachte und blinzelte mit dem einen Auge. Ich merkte ihm an, daß sich etwas in ihm bewegte und ihn zu einer Mitteilung drängte. Er war ja auch sonst gewöhnlich bei gutem Humor, wenn's auch noch so schief ging: heut aber strahlte er übers ganze Gesicht, als wäre er noch ein junger, frischer, übermütiger Bursche. Und was er mir nun erzählte, das war nicht minder jung und frisch – und übermütig war's auch. Wind und Welle
und ein frohes, sorgenloses Gefühl weckten in seinem Innern einen kleinen Reigentanz von Jugenderinnerungen. Das Leben selbst wird nie frivol – und mein Zollassistent vollends war nur vergnügt.
Er öffnete eine Schublade und kramte unter Segelgarn, Lichtresten und Papieren, bis er eine Daguerreotypie fand und mir zeigte. Die glänzte in allen erdenklichen Metallfarben, und das Gesicht war nahezu unkenntlich; aber nach einem hoch am Halse anschließenden Kleide zu rechnen, mußte es einmal ein Wesen des anderen Geschlechts bedeutet haben, jenes Geschlechts, zu dem unsere Liebe niemals endet.
»Is dat ...?« fragte ich und blickte scheu durch das Fenster auf die Straße, wo die Familie bereits um die Ecke verschwunden war.
»Näää, da's nich Murrer; da's mine eerste Liebe
»Liebe« hier wie auch später mehrfach im Sinne von »Geliebte«.
! Dat is freeli twischen uns wieder too nix kom'n – ober ick hevv doch vel mit ehr verdeent!«
»Verdeent – wiesoo?«
»Jä, dat verstohn se woll ni? Dat kann 'ck mi woll denken! Ick begrip dat eegentli selbs ni, dat 'e sunn Esel weur. Ick meen nämli denn Pellwormer, wat min Kojüten- un Slopkammerod weur. Ober dat is wull beter, ick vertell Ihnen de Geschichte in de richtige Ornung.«
»Jo, jo, da 's wull beter, Se hemm rech ...!«
Der Assistent erzählte also: »'n lächerlichern Minschen hevv ick niemols seehn as
denn
den
. Denn Se mö'n joo ni gleuben, dat he jeemols 'n Froonspersoon ankeek, wenn 'e an'n Lan'n weur. Ober sowie 'e an Boord keum, kenn 'e mit eemol all de seuten Leeder vun »Susanna« un »Ooh
du himmelblauer See«. Dat reet gorni aff. Hee swärm ümmer soo opp Entfernung, verstohn Se?«
»Jo jo, ick verstoh – ›platoonisch‹! ...«
»Wie?? – Nennt man dat soo? Na ja, jeedis Ding mutt jo sin Nom hem'm. Nu krom ick also eenis Dogs an Boord in min Kiß rum, un doo kummt mi dütt Portreeh in de Hand.«
»Lot seehn!« sä min Kammerod.
Un he dreih dat un wen'n dat un keek dat so zärtli an, as wenn 'e dat opfreten wull.
Ick freug em, ob 'e dat verlich beabsichtigen deeh; ober hee sä, »dat deeh 'e
nich
.«
»Na, denn kumm mi man bald dormit werrer!« sä ick, »denn de Deern, da 's
min
Liebe. Du kunns di lich de Oogen verdarben, wenn du se to vel ankicks!«
Hee freug mi, wat ick dor for verlang'n deeh, wenn 'e se twee Dog lang an 'n Buss'n rumdrägen und ankiken droff, so vel as'e man Luß harr.
Ick keek mi em an, un doo seeh ick, dat dat wahrafti sin Eerns weur. Und nu mö'n Se nämli weten, wie weurn all lang op See – wie sulln noh Schinaa – un min Borrerdoos'
Butterdose.
weur lerri
leer.
, während dat hee notürli mit sin Borrer sport harr.
Doo verlang ick also de Hälfde vun sin Borrer, un hee kreeg de Deern, un nu leup'e twee Dog lang mit ehr unner sin wullnis Hemp rum; un eegentli mutt ick annehm'n, dat'e ebenso vel Spoß an ehr harr, as ick an sin Borrer; denn as de Tid rum weur, doo verlängern wi denn Kontrack; ick meuk sin Borrerdos' lerri, un hee polier dat Portreeh mit sin Hempsärmeln un puß
pustete.
op dat Glas un versicher mi hooch un heili: sunn Deern geev dat op de ganse Welt ni meehr.
Jo täuw man
warte nur!
! dach ick. Un ick polier ehr nu ebenfalls, un denn seeten wi oder leegen wi in de Freewach
Freiwache.
un snacken tosom' vun de »grünen Wälder« un vun »der blauen Woge« un vun 'n lüttje Deern, de so geern mol op de »blaue Woge« seiln wull. Un denn keum em dat Woter ut de Oogen, un denn neehm ick em de Deern weg un sä, se muß nu werrer in de Kiß rin; denn ick kunn se ni länger meehr ankik'n, sä ick; ick müß
müßte.
dor suns ümmer an denk'n, wi manchis Mol ick ehr strokt
gestreichelt.
un küßt harr un dat ick hier nu mit'n dreug'n
trocknen.
Mund sitten muß.
»Denn kunn ick se em jo ebenso good lot'n,« meen'e.
»Nee,« segg ick. »Gleuvs du verlich, ick hevv 'n Liebe, dat du dor ümmer mit unner din Wullhemp rumlopps?«
Doo beu
bot.
hee mi sin halbe Ratschoon: eers vun't frische Fleesch – denn vun't Schippsbeer – denn vun't Pökelfleesch – un toletz vun't Woter. Un jeedismol kreeg 'e se op twee oder dree Dog pumpt! Un hee wor dor moger bi, während dat ick dor sehr good bi gedeihn deeh. Un as dat mit de Ratschoon'n ni länger gung, doo geev 'e mi toeers 'n Halsdook, denn 'n por Hem'mkneup, denn denn Büxenreem
Hosenriemen.
mitsamp dat Scheedmesser
Scheidemesser.
, un toletz harr'e mi benoh ook noch sin Büxen överlot'n, obglik 'e suns 'n ooln Filz weur; denn de Deern, de sull un muß 'e ankik'n. Dat weur nu mol sunn fixe Idee bi em. Ick leet denn also ook de Lin utloopn, sintemaalen un alldieweilen dat jo doch de Deern nir schoden kunn un mi ook ni, wenn ick ehr utleehn'n deeh, indem se dat jo doch nich
selbs
weur, un överhaup harrn wi uns so halv un halv verteurnt
erzürnt.
, eeh ick afreist weur.
Ober to 'n Utleeh'n weur se nu gans famoos to
gebruken – dat mutt ick ehr nohseng'n
nachsagen.
. Un so keum'n wi nu endli noh Singapur – da's dor bi de Malayen, wet'n Se wull.
Wi gung'n also op de Reed' vor Anker, un de Käpt'n un de eerste Stüermann gung'n an't Land. De tweete Stürmann bleev an Boord. Ach Dog lang geheur uns dat Schipp gans alleen; wi sull'n uns utruhn un kunn'n doohn, wat wi wulln: blooß an Land droffen wi nich.
Ick weur freuer nie in de Malakkastrot west; ober ick harr dor all vun heurt.
»Nu mutt ook endli mol uns' Wäsche wuschen warrn! Da's de heuchste Tid!« sä ick too min Kamerod.
»Jo, lot uns man glik dorbigohn!« meen hee, un wull all 'n Ammer
Eimer.
un 'n Balje
Waschbottich.
ranslepen.
»Lot di man Tid!« sä ick. »Se bringt uns all de Froonslüd ran.«
»Süllt wi denn Froonslüd an Boord hem'm?« freug hee. Un dorbi seeh'e gans ängsli ut.
»Notürli! Kiek dor!«
Dor keum nämli 'n grootis Flachboot anrudert, un an de Reem'n dor seeten luter Froonslüd. Un an 'n Steeven dor stunn sunn lütten gehl-dreckigen
schmutzig-gelber.
Kerl. Hee harr 'n hoogen swatt'n Hoot op 'n Kopp un 'n Streifen vun 'n oole engelsche Flagg um't Liv – dat weur sin gans'n Antoch. Sunn dünnis spon'schis Roohr harr'e in de Hand, dor suchet hee mit in de Luff rum un kummandier de Rudersläg. Un denn sung'e so wat op Malayisch, un all de Deerns – oder Froonslüd – de fullen denn so in, weten Se wull, un dat klung nu wirkli gans wunderhübsch, obglik wi dor jo keen Toon vun verstohn deehn. Un denn reup'e also uns' Schipp an.
De tweete Stüermann steeg nu also op dat Fallreep, un de Mann unn'n, de verstunn nu 'n bitt'n Englsch, un de Stüermann boben, de kunn sunn bitt'n Malay'sch rohbroken
radebrechen.
, un denn also wor jem 'n Fanglin dollangt, un een, twee, dree – weurn se op de Schippssid un bi uns op Deck – de ganse Gesellschaff, mit denn lütten verdreugten Eiergehl
Eiergelb.
an de Spitz.
Nu stell'e se all in een Reeg op un gung mit sin spon'schis Roohr vor jem op un dohl as sunn Generol oder sunn hoogen Off'zier mit sin Säbel. Hee harr sunn richtige lüttje Gauneroogen; mit
een
Slag harr'e de ganse Mannschaff op't Schipp tellt
gezählt.
, denn Stüermann mit ingerekent, un wie weurn nu op 'n Kopp genau een Mann meehr as dor Malayendeerns weurn.
Un denn fung'e an:
»Well, gentlemen! that's a good staff, you see – all fresh fish, gentlemen!«
Un denn geev'e jem sunn lütt'n gemütlich'n Slach, soo dat se lachen deehn un de witten Tähn wiesen. Un denn leet'e jem Arm un Bern opböhrn
aufheben.
, un denn dreihn se sick op Kummando all rum, gans ack'rot wie Sulldoten, un denn kreegen se werrer sunn lütt'n gemütlichen Slach, wenn se sick nämli ni grod noog hollen deehn, un dorbi dachen wie soo in Grun'n genom'n gonni doröber noh, dat se man so lich antrock'n weurn un dat dat doch eegentli 'n koomische Manier weur, uns Waschfroo'n vortostelln. Denn eers'ns weurn se nämli soo brun un soo blank, dat wi eegentli dach'n, de Farv dat weur jem ehr Antoch, un tweetens harrn wie selbs jo
ook
ni velmeehr an – utgenom'n 'n poor oole Stroohheud un opgekrempelte Büxen von Seildook
Segeltuch.
.
Se weurn nu also verschieden oold; ober
gans
oold weurn se doch ni; so dorch de Bank seehn se jung un smuck ut, wenn man sick eers 'n bitt'n an de Farv geweunt harr. Ech
echt.
weur de Farv, dat kunn man an twee sunn dicke Madams seehn, de an'n Flügel stohn deehn; de Sweetdrüppens, de leupen jem man ümmer so an de Back'n dohl, ober de Farv bleev sitt'n, un as een nun de Deerns dat 'n bitt'n to heet weur, sprung se – rums! – öber Boord, mit ehrn dünnen Floorrock, un keum so vergneugt werrer rop wi sunn Woterhund.
De Haifisch', de mögt nämli keen Malayen. Weenigs'ns seggt se dat selbs. Dat kann jo ook gans good sin, dat de farbig'n Minsch'n ni so good smeckt wi de witten.
Na, un »de Gennerrol« – soo harrn wi em nämli glik dofft – de fung nu an, mit denn Stüermann to verhanneln. Wi harrn de Hür for 'n halv Johr utbetohlt kregen, un nu sulln wi op de Wäscherins beeden. Doo keum dat nu an 'n Dag, dat de Gennerrol ni meehr Englsch kunn, as de por Brockens, de 'e all utpackt harr; ober »Pund un Schilling«: dat verstunn 'e fein! Un nu schree 'e ludhals
laut (lauten Halses).
op sin Malayisch un fuchel mit denn Stock in de Luff rum un neehm sin Gürtl af un swenk em dorch de Luff un meuk Lärm un schimp un schandier, un mit eemool kummandiert 'e all de lütten Doms
Damen.
werrer in't Boot dohl. Nu wull'n
see
ober nich. Un schließli treden wi vor un sä'n, de Geschichte sull nu 'n En'n hem'm: suns smeeten wi denn Lümmel int Woter un neehm'n uns de Deerns, un denn kreeg'e keen Penny.
Doo sett 'e sick mit eemol gans ru'i dohl, trock 'n Stück Krid ut dat eene Oohr rut – oder Gott weet, wo 'e dat hatt harr – un fung nu an un meuk luter
lange Strich'n op't Deck; dat weur nämli dat Oller vun sin Doms un de Pris, denn se noh sin Meenung for ehr Düchdigkeit as Waschfroon verdeehnen deehn.
Un denn also neehm 'e sin Geld un swemm af, un wi stunn 'n nu dor mit uns' ookerbrunen Wäscherins, wo wi keen Woord mit snack'n kunn'n.
Ick mut nu allerdings seng'n, dat dat grod ni so vel utmoken deeh. Jeeder vun uns harr wull so tämli noh sin best'n Gesmack wählt – un dat eerste un dat wichtigste weur jo doch, dat uns' Wäsche wusch'n wor – un schließli – muß dat jo ook 'n miserobeln Seemann sin, de sik ni mit Teek'n un mit Gebärdensprok verständli moken kunn. In gans'n herrsch dor goode Kammerodschaff an Boord, un as eers 'n poor vun uns ehr Wäscherins tuuscht harrn, doo gung dat allns oohne Groffheit un in scheunste Verdräglichkeit af.
De lütt'n Deerns, dat weurn gans goodmeudige Kreatur'n, un de lütt'n soliden Madams ook: richtige Kinner, de sick över allns unnerholln, wat man op't Deck oder in de Kojüt, bob'n oder un'n, to fin'n weur. Un während dat se nu anfung'n, in de Baljen un Schippsammern to schüern un to wasch'n un rumtoplanschen, gung de Koch bi
machte sich der Koch daran.
un kok Supp un Kaffe, un wi leegen nu ümmer bi de Baljen rum un spel'n jem
ihnen.
Kasper vun Sank Pauli vor oder sung'n 'n Leed; un denn also spann'n wi 'n Sünnenseil
Sonnensegel.
över't ganze Verdeck, hol'n uns' Bettdeken rop, meuk'n uns rund rum in de Ecken gemütliche lüttje Nester un lechen
legten.
uns dor rin. Un as denn nu de Obend rankeum, un de Wascheree eers mal for düssen Dach to En'n weur, doo öberrasch uns de Timmermann
mit'n por Dutz bunte Lampen, dee hung'n wi an de Wand un an de Pardunen unner't Sünnenseil op; de Stürmann, de verdeel Ratschoonen Rum un Zucker, de smeeten wie alltosom'n in denn Koch sin Ketel un meuken dor 'n groote Bool ut; un
dee
smeck ober de Froonslüd – Junge, Junge! – se fung'n an to trippeln un to strampeln un dreihn sick ümmer op een Stell rum un weih'n mit de lang'n Floors, un wi dans'n um jem rum, un wi sung'n un
see
sung'n, un nu kreeg ick min Handharmoonikaa her, un
dee
meuk jem nu am meiß'n Spoß! Junge, weur dat'n Jubel un 'n Freid un 'n Hallooh!
Ober min Slopkammerod, de Pellwormer, dee muß sin Wäsche selbs wasch'n; denn for em weur keen Froonspersoon dor, un hee wull ook abslut keen hem'm; hee holt uns in Geegendeel vorr, wat dat vun sunnerbore Monier weur un holl uns 'n lüttje Predig.
De annern lachen em notürli all wat ut, un de Malayendeerns ook. Ober schließli deeh'e mi doch leed; ick hol also dat Portreeh vun min Liebe her un sä, hee kunn se geern in de Kojüt gans for sick alleen hem'm, so lang as wi forr Anker leeg'n.
Na, un de lüttje Wäscherdeern, de
ick
nu also kregen harr, dat weur 'n lütt lustigis Ding, so good un so brov as de Dach lang is, vergneugt öber nix, wie sunn Kanar'nvogel, de op'n Stock hüppt. Se wusch un neih un flick forr mi, as wenn se söben mol min Froo west weur. Un Strid harrn wi nie mit'n anner: eers'ns wall
weil.
de ganse Herrlichkeit jo man ach Dog duern deeh, un tweetens verstunn
see
ni, wat
ick
seeg'n deeh, un
ick
verstunn ni, wat
see
seng'n deeh. Ick nenn' ehr ümmer »Wauwau«, un see nenn' mi »Mumu«, un dat sull jeedenfalls so vel
bedüden wie »Mein Schatz«! Un as wi noher
nachher.
vun'n anner Afschied neehm'n, do ween'n wi alle beid – jo – ick geev ehr min letzte Guinee un 'n Por blanke Schoohsnall'n, de versteek se achter unner ehr dicken Flech'n, dormit dat de Gennerrol se ehr ni afnehm'n sull. Un see schenk mi sunn lüttjis Halsband vun Haifischtähn, un ick kunn dat wull marken, dat se sick dor man swer vun trennen kunn, dat is wohrschinli sunn Ort Taalisman west. Leider hevv ick dat später mol verlor'n mit noch'n gans'n Barg annere Seltenheiten.
Se plog sick, wie gesecht, denn gans'n Dag mit de Seep un mit de Neihnodl, un snack mi wat vorr in ehr Sprok, un ick leehr ehr 'n poor dütsche un englsche Wörter; obens bi't Dans'n weur se een vun de Lustigsten, un wenn se eers 'n bitt'n vun denn seut'n Grog smeckt harr, denn wor se eenfach dull un wild vor Öbermood. Se nipp un spee dat werrer ut un lach un nipp werrer un broch so good wie nix dorvun runner, ober se bruk ook ni vel. Dat weur grod, as wenn ehr ut de Oogen un ut de Fingerspitz'n Füer rutsprung, un dorbi seet se denn gans'n Dag gans ru'i un still bi ehr Arbeit. Dor weur man noch een eenzige mang de annern Froonslüd, de sick mit ehr meten kunn. De weur greuter un vuller. Wo dee gung, dor muß all'ns utwiken, besunners meuk ehr dat Spoß, denn Koch sin Schorten
Schürzen.
umtobinn'n, een vör un een achter; denn sett se sunn groot'n Stroohhood mit'n Flerrerwisch op, un dat Hor, dat leet se so lang öber de Schullern hang'n. Denn dreih se sick rum wie sunn Krüsel, smeet sick trüchwarts, mit de Arms an de Sid, un denn stunn se mit eemol werrer still un reet de Oogen wid open, de weurn grod so swatt un so blank wie denn Koch sin Brotpann
Bratpfanne.
.
Ehr Herr, dat weur sunn verdreetlichen un gnatterigen ool'n Matroos' ut Rotterdam. De Kammeroden de sä'n, hee kenn ebenso vel vun de Schippfohrt as de Käpt'n selbs, ober ut luter Knauserree schaff 'e sick ni dat Stüermannstügnis an. Sin Wäscherin nenn'n wi nu also denn »fleegen' Hollanner«. Hee harr eers lang hannelt un dung'n, ee'r hee se kreeg, man kunn dat ober dütli seehn, dat see sick ni vel um em kümmern deeh. Obens dans' se denn ook alleen, während dat hee dorleeg un sin Pip smeuk; blooß mitunner, denn pett
trat.
se em soo as ut Verseehn op de Feut, un denn grunz'e sunn bitt'n.
Wi ammisier'n uns prachvull, dat kann man sick jo lich denken. Ober een Mann, de sleek rum wie op Filzscheuh un keek un luer un trock mit de Schullern, un dat weur min Pellwormer. Wenn ick noh em in de Kojüt dol keum un em vertell, wie good wi dat dor bob'n harrn, denn seet hee op de Bettkant un bekeek sick min Liebe un polier ehr mit'n Ellbog'n.
»Du bis 'n koomisch'n Kerl!« sä ick to em. »Kumm, min Malayendeern wascht di din Wäsche ook mit.«
Un min lüttje »Wauwau« wusch em ook de Wäsche, un denn annern Obend weur'e mit bi uns op't Verdeck un keek too, wie wi alle meuglich'n Fohrt'n
Fahrten = Possen.
moken deehn.
»Kumm'!« reep ick nu un wis' op denn »fleegen' Hollanner«, de seet mi grod
vis à vis
. Un min lüttje Waschfroo de lach un wink em un meuk mit de Hann'n grod soo wie sunn lüttje Katt, de mit 'n Knuel Tweern spelt; un de »fleegen' Hollanner« keek em ook an un wis' de witt'n Tähn.
Ober denn nächst'n Dag doo steek'n min lüttje »Wauwau« un de »fleegen' Hollanner« de Köpp tosom'n,
un as nu de Pellwormer op't Verdeck keum, doo leupen se em ümmer in 'n Weg un schließli brochen se em so wid, dat 'e jem Woter opwinn'n hulp; un de »fleegen' Hollanner« lech denn Kopp op de Sid un leet 'n Seufzer loos un Wickel sick denn Floor um de Boß; un wenn se an ehr'n eegen Mann vorbi keum – dee leeg nämli noch ümmer dor un smeuk sin lange Kalkpip – denn schüttel' se denn Kopp achter em un trock mit de Schullern, un denn verloor se mol ehrn Floor, un denn steck se em werrer op, un denn keek se mol so vorr sick dohl, un, kott un good: se meuk de hunnert Geschicht'n, de de Froonslüd jo ümmer mokt, ob se nu swatt oder brun sünd: da's gans eenerlei; dat is jem von Eevaa her soo angeboorn.
Täuw man!
Warte nur!
dach ick. Ober noch geev de Pellwormer sick ni.
Un so vergüng nu de drüdde Dag, un denn keum also de veerte. P–hhh! Junge wat weur dat heet, un wi leegen in'n Schatt'n vun dat Sünnenseil un sweet'n, un vör unner de Back leech de Rotterdamer un smeuk. Nu kummt also min Slopkammerod angeslenkert un lecht sick bi denn annern dohl, un nu fangt se mit'n anner an to snacken – dat duer tämli lang – un schließli langt de eene in de Tasch, un de anner de hollt langsom de Hand hen – un denn kiekt 'e in de Hand rin, un denn stickt 'e se werrer in de Tasch un denn smeukt 'e langsom wider.
Un noch an dennselb'n Obend doo koff de Pellwormer sick'n ondlich'n Brand
Rausch.
, un denn dans'e mit denn »fleegen' Hollanner«, dat 'e benoh in de Luff gohn wär. Un denn Dag dorop un öberhaup all de annern Dog, so lang as de ganse Herrlichkeit duern deeh, kreegen wi keen vun de beiden werrer to seehn, un as schließli all de Ammers un
de Baljen werrer op ehr'n Platz stun'n un de Käpt'n werrer an Boord weur un allns in de oole Ornung un as dat Wibervolk werrer weg weur, doo seeten wi beid' op de Bettkant, de Pellwormer un ick, un leet'n denn Kopp hang'n.
Un doo lang 'e achter sick in't Bett un hol dat Portreeh vun min Liebe rut, dat harr 'e vorsichti in verschiedne Däuker inwickelt, dormit dat dat joo ni
ja nicht.
drückt warrn sull. Un denn lang 'e mi dat hen, oohne mi antokik'n un oohne 'n Woord to seng'n.
»Du wullt se nu wull ni meehr pumpt hemm?« sä ick.
»Nee, nu will ick ni meehr!« sä hee. Un ick wickel also dat Portreeh ut de Däuker rut un bekik mi dat so rech lang, oohne dat ick eegentli wuß, worum ick dat deeh. Un denn fung'n wi beid' an un ween'n um uns' Waschfroon. – – –
Na, wi seil'n
segelten.
jo also tosom'n noh Schinaa un keum'n werrer to Hus, un denn keum'n wi ut'nanner, un noh lange Tid: dor dreup'n wi uns mol werrer. Hee harr sin Murrer
»Mutter«, hier im Sinne von Ehefrau.
un ick harr min Murrer, un in de Gesellschaff, woo wi uns drop'n deehn, dor weur'n uns' beiden Madams ook mit.
Also: Ick kann jo nu woll dat Mul ni holl'n, un ick frog em also, ob 'e sick dor noch an erinnern kunn, wie ick em doomols min Liebe pumpt harr, un an de lütt'n Wäscherins.
Doo schüttelt 'e wahrhafti denn Kopp un schult
schielt.
soo vun de Sid noh sin Madam. Ober
min
Murrer, de lach.
Un dor hett se rech an dohn, finn ick, un dor deiht se ümmer rech an. De Minsch sall ni falsch sin. Ick vertell allns soo wie dat is. Denn – seehn Se mol – wi sünd jo doch all Minsch'n, ni?«
»Dat stimmt!« antwortete ich. »Wenn dat man ümmer jeeder bedenk'n wull!« ...
Und damit legte mein Zollassistent das Bild wieder in die Lade, und dann schloß er die Lade mitsamt der Geschichte.
 
III. De weßindische Schohl.
Schal.
»Djä – dat weur de Schohl, de ›weßindische‹! Hem'm Se dor all vun heurt?«
Nein, das hatte ich nicht!
»Denn kön'n Se de Geschichte
nu
heurn. –
Wi keum'n nämli mit uns' Fregatt vun de heete Zoone, vun Sank Krooa (St. Croix). Un dat mutt sick nu ümmer soo dropen, dat wi werrer in uns' Fohrwoter ropkomt, wenn dat koohlis Freujohr oder koohln Harws is. Verlich is dat dorum, dat de Lüd sick an denn Snuppen geweunt. Doomols also weur dat nu koohlis Freujohr, as wi dorch'n Konohl rinkeum'n, un dat wor ook ni warmer, as wi de Nordsee ropkeum'n. Bi jede Wach geev dat ümmer'n por Mann, de entweder hooß'n oder spee'n, un mitunner hooß'n un spee'n se ook to glike Tid. Dor weur nu also 'n Mann op de Fockstang, de mutt jo wull gans besunners vel Woter in Mund hatt hem'm, denn nämli sin Speeeree
Speierei (Speichel).
de keum op de Leesid dohl op't Deck, wo de Bootsmann stunn, un düsse Bootsmann, dat weur nu grod de gnatterigste
mürrischste.
vun all de Undroffziers;
Bunke
heet e.
De schreet nu also glik vun unn'n rop: »Mok dat Mul too, wenn du japps
jappen, gähnen.
!« Un grod in dennselb'n
Oogenblick, doo fallt de Mann vun boben runner un flücht in de See.
Na, Bunke brüllt nu: »Mann öber Boord!« Un wall em dat düch, dat hee dor selbs Schuld an weur, treckt 'e also sin Halvstebeln ut un springt denn Mann noh.
De Fregatt meuk flinke Fohrt, de See gung hooch, un de Mann – wie dat jo mit vele Fischers is – also de kunn ni swemm'n. Trotzdem rett Bunke em, un as nu de Fregatt geegen denn Wind brocht weur un de Schalupp weur utsett, doo kreegen wi denn ook de beiden mit genaue Not werrer an Boord; de Mann, de kreeg 'n uterdeenstliche Oohrfieg, un Bunke wor nu also vun denn Nächskummandiern'den notiert. As nu noher uns' Scheef
Chef.
op dat Verdeck kummt, roppt
ruft.
'e Bunke noh sick ran un secht em sunn por fründliche Wöer
Worte.
, as man se soo in de Jil
Eile.
öber sunn Sok seng'n kann, un denn also fohrn wi noch lang krüz un quer de Nordsee rop, un keen Minsch dach meehr an denn Unfall.
As wi nu ober eers Helgoland achter uns harrn un dat Werrer sick betert
gebessert.
harr – trotzdem dat de Wind kunträr weur! – doo lett nu also uns' Scheef denn Bunke werrer roopen un secht em, dat hee em vor de Reddungsmedalje vorslogen wull.
»Jawull, Herr Kaptein!« secht de Bootsmann un salutiert nu also.
»Aaber ich haabe mir gedach« – secht nu uns Oohl – »die Faahrt haat 'n bischn lange gedauert: in 'n ›grünen Sood‹ (dor wohn Bunke nämli)
daa
is es verleich mit's Geld all 'n bischen swach bestellt!«
»
Jawull
, Herr Kaptein!« secht Bunke.
»Das sieht jaa gans schöön aus,« secht uns' Oohl,
»sunn Medalje an'n rootis Band ßu tragn, wenn man da auf'n Stintfang mit spazieren geeht; aaber
das stolze Bewußtsein
, das haat man doch ümmer binnwennig, un ich wollte dich nu also fraagn, ob es dir nich verleich lieber wär, wenn du 25 Thaaler krichs?« secht also de Oohl.
»Jawull, Herr Kaptein!« seggt Bunke. »Darf ich daa bis morg'n über nachdenkn?«
»Du kanns mir Bescheid saag'n, wenn wir auf die Reede komm'n, Bunke!« secht de Oohl un dormit geiht'e dohl. –
Na, spät obens, dor heur ick denn nu, wie Bunke sick mit sin ool'n Fründ, denn Kanonier, de Sok bespreken deiht.
De Kanonier, de secht also:
»Ick meen, du suß man de Medalje nehm'n. De oohl Münz an un for sick, dee ischo
is jo – ist ja.
ni vel weert; ober dat lüttje roode Band – süß du – soo wat, dat stickt de Landrotten
Landratten.
in de Oogen. Wenn sunn Undroffzier dor mit sunn Orden herkummt, weeß du, denn seeht se glik: da's
dett is – das ist.
ni blooß so een, de 'n bunt'n Rock dricht un de Lüd utschimpt, da's ook 'n fix'n Kerl, de sin Leben wogt, wenn sunn dumm 'n Esel so dwatsch
ungeschickt, tölpelhaft.
is un sick ni selbs to help'n weet!«
Dorup meen nu de Bootsmann:
»Jo du, da's all rech good. Ober ick gläuv doch, dat de Oohl rech hett. Sieh mol: Silber is Silber, is ni wohr? Das 'n lange Fohrt west, un wat sall ick dat vorswig'n: ick hevv all min blanke Münz an de swatt'n Deerns utgeb'n, wo wi mit danzt hebbt. Man ischo doch blooß 'n Mann, is ni wohr?«
»Jo, dat weet Gott!« seggt de Kanonier.
Un dorup sä nu werrer de Bootsmann: »Kiek mol, wenn ick nu to Hus kom noh 'n greun'n Sood, denn
täuvt
wartet.
Murrer all op mi. De eerst'n twee Dog, de goht notürli soo hin mit Küss'n un Strok'n
Streicheln, Liebkosen.
; ober denn ward Murrer vernünfti, un denn frogt se: »Bunke, heß du mi nu denn weßindisch'n Schohl mitbrocht, denn du mi versprok'n heß? Un denn stoh ick dor, süß du, un denn nützt mi dat nix, wenn ick op de Medalje un op dat roode Band wis'; denn dor kann
see
jo ni mit rumloop'n!«
»Da's 'n Büx!«
Hamburgische Redensart, soviel wie »das steht fest, ist außer Zweifel«.
sä de Kanonier. »Da's genau soo wie bi mi, wenn ick to Hus kom noh 'n Feenusbarg
Venusberg.
. Dor hevv ick ook 'n Mudder, de frogt ook: Wat brings du mi mit? Blooß mit denn Unnerscheed, dee frogt
glik
; denn dee is ni meehr so zärtli.«
»Jo,
dat is min
!« sä de Bootsmann, »zärtli is se! Se 's sogor soo zärtli un verleevt, dat ick dor nich op sweurn will, wat
ob.
se sick nich 'n Fründ inlod't, wenn ick unnerwegs bin; dat liggt nu mol soo in denn Charakter vun de Froonslüd, dat se in
düsse
Hinsicht grod soo sünd as wi Mannslüd. Un dat helpt ni vel, dat man dor vel öber snackt, wenn man nu mol 'n Seemann is un de Fohrten de duert Johr un Dag.«
»Dat stimmt,« sä de Kanonier un kratz sick unner de Mütz.
»Ober wenn ick nu ni eenmol wat Ondlichis mitbrocht hevv,« sä de Bootsmann, »un wenn min Stellvertreter womeugli galanter west is as ick, süß du, denn kunn dat verlich passieren, dat Murrer sick em gorni meehr ut 'n Kopp slog'n kunn, un da's doch 'n slecht'n Satz
Hamburger Redensart: »da's 'n slecht'n Satz«, soviel wie: »das ist ein fatale Sache«.
for'n Bootsmann un for'n Undroffzier – is ni wohr?«
»Jo, da's 'n slecht'n Satz,« sä de Kanonier, un dormit also gung'n se ut'nanner.
Nu also good: wie wi nu op de Reed' Anker smit'n deehn, doo geiht de Bootsmann noh'n Oohln un lecht de Hand an de Mütz un secht, hee harr nu nohdacht un hee weur gans deselbe Meenung wie de Herr Kaptein.
»Du nimms also lieber das Geld?« freug de Oohl.
»Jawull, Herr Kaptein!«
Un de Oohl, de teil em nu also de fiefuntwinti blank'n Dohlers hen un dorbi kneep 'e dat eene Oog too – dat deeh 'e nämli ümmer, wenn 'e bi goode Lun weur – un frogt em nu also: »Was wills du denn nu mit das Geld anfangen, Bunke?«
»Mit Erlaubnis, Herr Kaptein,« seggt de Bootsmann, »ich will meine Frau da 'n westindisch'n Schal für kauf'n.«
Un de Oohl, de fangt nu an to lach'n, un de Nächskummandiernde, de stunn dorneben, de fangt an to grunz'n, un all beid frogt se em: »Woo, zum Teufel, wills du denn 'n westindischen Schal krieg'n?«
Ober de Bootsmann de holl blooß de Hand an de Mütz und sä gonnix.
Un denn also worn wi entlot'n. –
Denn eerst'n Dag also, wie ick nu so öbern Spelbood'nplatz goh un nix anners to doohn hevv as in de Treudlbood'n rintokiken, doo fallt mi in een Finster sunn hellblau'n Schohl op, mit gele Frangsch'n
Fransen.
rundrum un mit 'n groote roode Tulp in de Mitt', un ick muß foorts
sofort.
an Weßindien denkn un an de Neegerwiber dor, wenn se an'n Sünndag spaziern goht.
Un in de Dovidstrot dor drop ick nu denn Bootsmann un denn Kanonier, de komt mi in
een'n
Draff
Trab.
entgeeg'n, seeht mi ober ni, indem dat se de Oog'n bald rechts und bald links harrn, as wenn se achter 'n Deserteur her weurn.
Na, ick leet jem ru'i jem ehrn
jem ehrn = ihren.
Kurs inholl'n un ick holl min'n in; un denn keum also de Buß- un Bedag. Ick hevv mi grod vun 'n por Kammeroden trennt un bummel nu so alleen dor rum op 'n Stintfang; dor seeh ick op eenmal denn Bunke un sin Fründ, denn Kanonier, un 'n bitt'n vorr jem op dor goht ehr beid'n Madams.
Un dor weur gorkeen Irdoom meugli; de een, de Dicke, de lach jeedismol öber't ganse Gesich, wenn se sick umdreih'n deeh; se gung dor längs un swänzel wie sunn Ent', de eben unnerdukt
untergetaucht.
hett. Se harr denn hellblau'n Schohl um, mit de gel'n Frangsch'n, un de groote roode Tulp, de schin achter, grod in de Mitt. ...
De anner Madam weur 'n bitt'n moger un holl sick so stiv wie sunn Bromstang'
Bramstange.
. Dee arger sick, dat kunn man seehn. Ober see harr ook man 'n
geweunlich'n
Schohl, de sin Levdog ni in Sank Krooa west weur.
Ick gung nu so neeg
nahe.
as ick man kunn an jem vorrbi, oohne dat se mi seehn deehn
taten.
, un doo heur ick, wie Bunke to sin Fründ sä:
»Du – dee blänkert
glänzt.
ondli, wat? Dor hevv ick Murrer ober 'n endliche Näs' mit dreiht. Ober – wenn see dor nix vun to weten kriggt, un – un wenn
ick
man weet, dat dat Geld ehrli verdeent is, un dat ick min Pflich dohn hevv, un denn – dat ick öberhaup benoh verdrunk'n weur, denn so – djä, is ni wohr? ...
Wat
?«
»Rotürli,« sä de Kanonier.
De gemütliche Eck'.
Dat weur doomols, as wi noch meenen deehn, to Wihnachen verwann'ln sick mit eens alle Minschen in Kinner – in ortige Kinner! Dat dat anners sin kunn: dat kunnen wi uns ni denken.
Slechte
Minschen?
Unortige
Kinner? To Wihnachen? Nee, dat weur unmeugli!
Wi wor'n greuter, un doo fun'n wi, dat dat
doch
meugli weur. –
Dat Hus leeg in 'n lüttje Stadt ni wid vun Hamborg und droff
durfte.
noch so eben vun de Tollbeamten besocht war'n. (De Tollbeamten droffen nämli so tämli
ziemlich.
in
jeedis
Hus 'rin, wat an 'n Hoben leeg.) Un se besochen denn also ook dat Hus. Dat Hus geheur Herrn Siegfried Haase, dat weur 'n lütten Mann mit 'n groote Näs' un 'n bannig dicke Eehehälfde. De beiden bedreeben also 'n Weertschaff for Seelüd, un se neehmen ook »betere« Schippers in Loschie, sunn Schippers nämli, de mit Kohl'n oder Brennholt vun England oder Norwegen keum'n. Um de lütten Fischers un sunn Ort Lüd
solche Art Leute.
kümmer Herr Haase sick weeniger; ober opnohm'n wor'n se ook: unn'n, in de Stuv to rechter Hand.
De Stuv links vun de Husdör heet »De Gemütlichkeit«, dor keum'n de Tollbeamten 'rin un denn noch sunn por goode Frün'n vun Herrn Haase. Boben
oben.
weur noch 'n greutere Stuv un 'n por Komern, wo de Schippers
in loschier'n deehn. Hier boben wem »Damenbedienung« vun dree Mätens.
Herr Haase much dat nich hem'm, wenn 'e slankwech »De ool Hos'« nennt wor
wurde.
. »Man is entweder
Herr
oder man is
nich
Herr,« sä hee denn, un dorbi seeh dat ümmer ut, as wenn 'e noh jeedis drütte Woord wat 'runnersluk'n deeh. Am allerweenigsten kunn 'e ober verdrägen, wenn se em »Varrer Hos'« tit'lier'n deehn. Dat droffen heuchst'ns de allerleevsten Gäß vun de allerbesten Schippers – un denn muß 'e uterdem noch bi gans besonners goode Lun sin.
Dat passier nu man selten. Dat Geschäff bleuh ni meehr soo wie freu'er – knappere Tiden, heugere Stüern un 'n nee'n Borgermeister, de in gewisse Sok'n strenger weur as de oohle. Herrn Siegfried Haase sin Geschäff weur wirkli mol soo wat west, wat hee geern »'n gemütliche Eck« nennen deeh; ober de Tiden ännert sick!
Een Mittel geev dat freeli, em ut sin geweunliche Verdreetlichkeit ruttebring'n; ober dat Mittel muß mit Vorsich brukt war'n. Siegfried Haase har nämli, wie de meisten Minschen, sin Steckenpeerd; hee much geern vun sin Reisen vertelln.
Hee har soo in 'n ganz'n wull 'n Stücker dree mokt, de eerste gung to 'n Deel öber Land, noh Hamborg nämli. Vun dor har hee sin jetzige Froo mitbrocht: Minna, mit denn Smeich'lnom' »De Kükenmurrer«
Varrer, Murrer = Vater, Mutter.
. Vun düsse Reis' spreuk 'e eegentli man selten. Herr Haase har wull vel Sinn for Gemütlichkeit, ober eben so vel Sinn harr 'e for Ehrborkeit. Un nu geev dat nämli beuse Tung'n, de sä'n, dat Minna vun Sank Pauli herstamm', un zwors ut 'n Geegend, wo man notürli 'n goode
Lebensgefährtin fin'n
kann
, wo man se ober geweunli ni
socht
.
De beid'n annern Reis'n weur'n richtige Seefohrten west: dat Seil'n
Segeln.
gung Herrn Haase öber allns, un hee sä selbs, dat hee sick dat nie verzeih'n kunn, dat 'e ni all lang' »op dat ganse Geschäff fleit
gepfiffen.
« harr un »Mann an Boord« wor'n wär, statts dat hee hier ...
»Na na!« reep Madam Haase dortwischen. »Du bischo
bis jo = bist ja.
Mann in din
Hus
, dat weet
ick
.«
»Jo, dor heß du rech – hol mi de Düwel – de Gemütlichkeit geiht öber allns – eenfach, ober anstänni – willkommen, meine Herr'n, in uns' lüttje Eck'!«
Un denn keek Madam Haase mit ehr Fettoogen grod vor sick hen un kratz sick mit de Stricknodel unner de Hor: de weur'n gans platt an de Oohrn backt
geklebt.
. Un denn gung Herr Haase hen un meuk
machte.
'n frisch bestellt'n, warm'n Grog.
Düsse Nohmeddag – dat weur eers n' bitt'n noh veer – düsse Nohmeddag also weur ganz besunners swor un drückend west. Madam Haase seet achter de lüttje Toonbank
Ladentisch, Schenktisch.
in de »Gemütlichkeit« un sleup
schlief.
, un Herr Haase seet ebenfalls un prökel
stocherte.
sick mit 'n Bleestiff in de Tähn, un wenn 'e genoog prökelt har, denn kehr 'e denn Bleestiff um un beet dorop.
Dat weur all meehr as schummerig
dämmerig.
, dat weur benoh gans düster, un buten full Snee mit Regen vermischt, un sunn glikmäßig'n Südweß, de jog jem
jagte sie.
beid' noh de lüttje Stadt dol. Un dat weur grod soo, as wenn se sick gans besonners de Finsterschiben vun de »Gemütlichkeit«
utsocht har'n, um dorop 'rumtoklatschen, un bald weur dat ebenso swor, dorch Herrn Haase sin Finster vun binnen rut wie vun buten rintokiken.
Dat weur öberhaup 'n Werrer, um in de Stuw to sitten, un dorbi schien keen Minsch Luß to hem'm, de »Gemütlichkeit« to beseuk'n. Un uterdem weur dat Wihnach'nobend, de op düsse Wis' 'rankeum.
Ji brukt ni to gläub'n, dat Siegfried Haase öber düssen Punk weekmäudi
weichherzig.
wor! »Wihnach'n kummt
jeedis Johr
um düsse Tid,« sä hee too sick selbs, un denn wor öber
denn
Text ni meehr predigt. Ober langwili weur dat doch, dat hüt abslut keen Gäß keum'n, – nich mol de oohle Toll-Assistent!
Dee
harr doch
weenigst'ns
mol 'n bitten 'rinkiken kunnt! Wo
dee
sick
jetz
wull 'rumdriben deeh!
Un Haase stunn opp, meuk de Döhr noh de Achterstuv open un brumm:
»Paulaa! Kumm mol 'rin un stek mol de Lamp an!«
To gliker Tid geev 'e (vun wegen de Ornung) sin Eehehälfde 'n Buff; ober dee sleup ümmer so sacht'n wider in ehr Fett.
Paulaa keum rin. 'n jungis Mät'n mit Slappscheuh
Schlappschuhen.
. 'n Stohl wor 'rantrokken, jeemand steeg dor rop, reet 'n Swebelstick'n
Zündholz.
an un steek de Häng'lamp an.
De Swebelstick'n fleug wie sunn lütt'n Johannisworm wid dorch de Stuv un full so dich bi Haase sin Fäut dol, dat Haase knurr' un de Fäut introck. Nu kunn man dat Mät'n ook seeh'n, nohdem dat dat vun denn Stohl runnersprung'n weur.
See weur unner Mitt'lgreute, slank un eben eers entwickelt; noch 'n bitt'n eckig un 'n bitt'n flatterig. Mit
ehr Hor' seeh se meehr drook
keck, herausfordernd.
as hübsch ut; dat weur nämli 'n Ponny-Frisur: de Hor in't Gesich kämmt un noh'n Strich afsneden. See har ook in ehr
Gesich
so wat vun de lütt'n russ'schen Pehr': 'n bitt'n wild, 'n bitt'n stät'sch
störrig.
, lebenni un energisch, ober allns sunn bitt'n gebändigt – na: öberhaup 'n lütt goodis Tier; kummt blooß noch dorop an, wie dat ertrocken ward, un ob man sick dor op versteiht, dat mit Leev to gewin'n.
Vun Ertreckung weur vorläufi noch ni vel vorrhan'n, un wat de »Liebe« anbedreup, so ... na jo, dor wült wi leewer ni vun snack'n. »Liebe« weur denn doch 'n gor too utlän'nschen Vogel in de »gemütliche Eck'«.
Wooher
stamm
denn eegentli dat Plegkind? Djä – das 'n groote Frog. Paulaa stamm – djä, dat weet Gott! Verlich har Varrer Hos' se jo fun'n – oder kregen – oder kofft – oder intuscht
eingetauscht.
. Mit sunn Ort Frogen sall man joo ni toodringli sin. Dat weur jo grod denn nee'n Börgermeister sin Fehler, dat 'e so toodringli weur. Unner denn ool'n Börgermeister sin Reegiment leet man de Kinner »das Licht der Welt erblicken«, woo se wull'n. Dat Eehepor Haase
harr
nu mol dat Mät'n. Kinner har'n se ni, un Haase much geern Kinner lid'n – na also: soo kreeg'n se eben Paula – geeg'n ergend 'n Vergütung. Un de »Gemütlichkeit« bleuh
blühte.
, bit de oole Börgermeister sick dootdrunk, oder in 'n Irr'nanstalt keum, oder unner »privatärztliche« Behan'lung storv – oder ook allns tosom'n.
Givt dat ni sunn sweed'sch'n Leihbibliotheek'nromon forr Froonslüd: »Die Roose auf der Distelinsel«? Jojo, dat givt soowat! Na, Paulaa weur nu soo gewissermoßen de Roosenknos', un de »Gemütlichkeit« weur de Dießelinsel.
'n wild'n Utschutt
Schößling.
weur se, un op de »Insel« gung dat lebhaff too; ober Paulaa har in ehr Notur so wat, wat ut ergend 'n geheem'n Grund keen Greunspohn ansett un ook ni anloppt
anläuft.
. Beuker lees' se benoh gorkeen, also ook keen slechde. Von lütt op an heur se de Soken bi 'n richtig'n Nomen nennt; dat kann nu goode Folgen hem'm un kann ook slechde Folgen hem'm; Paulaa har sick dorvon 'n gewisse Nüchternheit annohmen. To Hus, in de »gemütliche Eck'«, seeh un heur se allerlei, wat de lütt'n Schoolmät'ns sick suns ut Beuker tosom'nlest oder ook roden dooht
»raten tun«.
un sick 'nanner tooflüstert. See gung gans alleen to School, 'n bitt'n wider un'n
unten.
in de Strot, bi 'n öltliche Froo, de heet Madam' Ohrt, so wor ober »de Poppenmadam'« nennt, un de Lüd holl'n ehr for halv verrückt.
Düsse Froo snee ut Glanspopier soogenannte »Silhouetten« ut,
witte
Silhouetten vun junge Mätens mit 'n hooge Frisur un 'n sehr kottis
kurzen.
Liv, un
swatte
Silhouetten vun Off'ziers, mit Ferrern opp 'n Hoot, Säbel an de Sit un Spoor'n an de Stebeln. In ehr Jugend har se wull sunn Geschichte hatt, wo de Stadt 'n Moonat lang vun sprickt un wo de
Minsch, denn dat angeiht
, sick denn for denn Reß vun sin Leben lang mit unnerholl'n kann. Toeers weur dat 'n Off'zier,
denn
'n lüttjis Kind,
denn
werrer de Off'zier, de wor versett, un dat Kind, dat storw;
denn
de Murrer, de heirot' 'n rooh'n Potroon, dee storv
ook
, un endli weur dat de öltliche Froo, de Popierpopp'n utsnee un lüttje Deerns in Neih'n un Lesen unnerrich'n deeh.
De Poppenmadam' har man 'n gans poor Scheulerins, un toletz har se man blooß noch Paulaa. Madam' Ohrt weur jo »halv verrückt«! Suns wor se wull nich denn
gans'n Dag ober sitt'n un Popp'n utsniden un se rund'rum an de Wän'n backen
kleben.
in ehr lütt'n Stub'n. Dat weur doch keen Topeet for 'n Schoolstuv! Ober dat Plegkind vun de Gemütlichkeit neehm dor keen Schod'n vun; un denn mutt man noch bedenk'n, dat Madam' Ohrt so
billi
weur!
Paulaa neehm hier ober ook wirkli nich denn geringst'n Schod'n. De Poppenmadam' spreuk öberhaup man gans weeni, un vun de Poppen spreuk se gorni. Ober Paulaa klamüster
überlegte, »sinnierte«.
sick dat gans vun selbs so trech, dat all de jungen Mätens rein un Witt wär'n un mit Flech'n
Zöpfen.
gung'n, un all de Off'ziers 'n swatte Seel' harn. Un dat dach' se schließli öberhaup vun dat ganse männliche Geslech'. Denn eers'ns har se sunn besonneris Mißtroo'n geegen de Mannslüd un tweet'ns har se to Hus allerlei Erfohrung'n mokt. De Flech'n geev se ober op, un an dee ehr Stell tre' de Ponnifrisur.
Achter dat Hus, wo Madam' Ohrt wohnen deeh, dor weur 'n Hoff, un op denn Hoff dor hus' 'n öltlichen Mann, de wor Krischon Kuhlengräber
Grubengräber d. i. Totengräber.
nennt, un verlich
heet
'e ook soo. Hee weur wirkli mol »geistlicher Bediensteter« weß – dat Johr wie de Chullero weur – un hee seeh noch ümmer soo ut, as wenn 'e for geweunli meehr mit Doode umgung' as mit Lebennige. De Lüd vertelln gruselige Geschich'n vun em; hee selbs vertell se nich. Se säh 'n, hee har de Liken halv doot ut de Hüser slept, op'n Wogen smeten, nokt
nackt.
op de Schuvkor rutfohrt un toletz ling'n lot'n, woo se leegen, wall
weil.
dat to vel wor'n. Wotoo man dat Woter bruken deiht, dat schien 'e gorni to weten; hee bruk dat weder innerli noch üterli; besonners as Drinkwoter weur em dat Woter gräßli.
Verlich keum dat noch vun de Chullero her; sicher is jeedenfalls, dat hee nie Woter drunk. Dorfor drunk 'e ober Spriet – un dat düchti.
Hee har 'n Söhn un 'n Perd. De Söhn weur Seemann un heet Peeter; dat Perd weur 'n Töt
Stute.
un heet Lise. Krischon Kuhlengräber har achter op 'n Hoff 'n Schuppen, wo 'e Lise instellen deeh, un 'n lütt'n Arbeitswog'n, wo 'e Lise vorspannen deeh. Hee lev dorvun, dat em un'n an 'n Hob'n
unten am Hafen.
mol eener toofälli as Foohrmann bruk'n deeh. Sin Mohltiden holt 'e geweunli mit dat Tier tosom'n, un wenn ick joo denn noch vertell, dat hee sin' Brand
Rausch.
regelmäßi achter in'n Schupp'n utslopen deeh, denn künnt ji joo wull denk'n, dat de Kutscher un sin Perd unzertrennli weurn. 'n Pietsch, sunn richtige Pietsch, wo man mit hau'n deiht, dee har 'e nie hatt. Dat weur 'n oolen Fründschaffsbund twischen de beid'n; dor dach'n se gorni wider öber noh. Eenis Dogs full Krischon in sin'n Duhntje
Rausch.
vun 'n Wog'n un keum grod twisch'n Lise ehr Achterbeen to ling'n. Lise bleev ook sofoort stohn, spreiz de Been ut'nanner un keek sick noh em um. Un as dor 'n Mann vorrbikeum, doo blinzel Lise denn Mann so gans sacht'n mit de Oogen too, un de Mann böhr
hob.
Krischon ook op 'n Wog'n un broch em noh Hus. 'n aner Mol weur de Foohrmann to Foot utgohn; hee keum anseilt
angesegelt.
un meuk de Döhr vun denn Schuppen open. Lise stunn an 'n Stallboom un dreih denn Kopp 'rum noh ehr'n Herrn. Un dee fung nu an: »Jä, nu glotz du mi werrer an, Lise! Du meens, ick bin besopen – jo jo! Jo, schüttl man nich denn Kopp, dat helpt di nix; ick weet dat gans good, wat du meens. Du meens, ick bin 'n Swinegel.
Jo, dat bin ick ook, Gott sall mi help'n!« Un denn fung 'e an to ween'n, un denn streck 'e sick lang hen in dat warme Strooh. Un Lise stunn denn dor un holt een Oohr stiv in de Heuch
Höhe.
, un dat annere leet se dol hang'n, un soo bekeek
beguckte.
se sick ehrn swach'n Herrn.
Wie gesecht: sin Söhn heet Peeter. Dat weur 'n veerschreutig'n, unfründlich'n Bengel; de ni vel seng'n
sagen.
deeh. Sin Murrer wusch bi fremde Lüd. Eenmol full ehr 'n Ketel vull koken' Woter öber'n Liiv, un dorvun storv se. De Lüd meen'n, dat Krischon Kuhlengräber seit dee Tid drinken deeh. Hee selbs sä, dat keum vun de Chullero. Peeter, sin Jung, dreew sick an 'n Hoben 'rum, lo'
lud.
Mursteen
Ziegelsteine.
mit op'n Wog'n un spel' nie mit de annern Jungns. Vun de gans lütten Jungs leet 'e sick aftogeln
prügeln.
, un eenis Dogs, as de Jungns 'n Pudel op rech sunn grausome Wis' mit Gewalt versup'n wull'n, doo neehm Peeter sunn groot'n Sleef
Lümmel, Rowdy.
bi'n Krips
Kragen.
un smeet em denn Pudel achternoh int Woter. Se wor'n beid' rett', de Pudel un de Sleef. De Pudel de kreeg sin Freeheit, un de groote Sleef kreeg noch 'n Jackvull vun Peeter. Un 'n Schipper, de harr de Vorrstellung mit biwohnt, un dee neehm Peeter nu sofoort as Kökenjung mit op sin Yach'.
Peeter un Paulaa dreup'n
trafen.
sick dat eerste Mol bi Madam' Ohrt. Dat lüttje Mät'n weur ungefähr soß Johr oold, un de Jung weur soß oder söben Johr oller. Dat düch 'em, as wenn 'e noch nie soo wat Sonnerboris seehn harr wie dütt lüttje mogere, trotzige Ungetüm; ober in ehr grauen Oogen, dor weur so wat Glimmerigis, un dat much'e nu werrer liden. Hee verehr' ehr 'n Messer,
un um dat mol to probier'n, snee se em dormit int Oohr. Doo geev 'e ehr een op'n Kopp, un doo spee se noh em; ober as jem ehr Gemeuth sick utrost
ausgerast.
harr, harrn se sick ook sofoort werrer verdrog'n.
De Schipper vertuscht'
vertauschte.
sin Yach' mit 'n Galleass', un Peeter meuk sin eerste Reis' ober de Nordsee. In Hartlepool harrn se em for de »gänsliche Enthaltsamkeit« gewunn'n, un as hee nu trüchkeum, doo rotslog
beratschlagte.
hee mit Madam' Ohrt vun wegen sin Varrer sin Drink'n. De Poppenmadam' meen', in düsse Sok weur wider nix to mok'n. De Gewoohnheit weur all to deep inwottelt. Ober sunn Dings wie de »Gewoohnheit« erkenn' Peeter dorchut ni an. Hee meuk sick also 'ran an sin Bekehrungswark, oohne vel to spreken, wie dat sin Ort weur, un mit 'n rühr'nde Utduer; ober dat hulp nix. Krischon Kuhlengräber geev de feierlichst'n Versprekung'n un breuk
brach.
se, un denn bereu'e dat un denn ween hee, un denn drunk'e werrer. Peeter keum dat soo vorr, as wenn hee op sin jungen Dog 'n oolis Kind kregen harr, wat banni swor to ertrecken weur. In düsse Fomiliensorgen weur Paulaa for em, wat man soo »denn eenzig'n Lichpunk« nennen deiht.
Hee meuk lüttje Reisen un lech Geld op de Sid, obglik de Hür
Heuer (Löhnung).
man lütt genoog weur, un jeedismol, wenn 'e vun sunn Reis' torüch keum, denn funn 'e, dat sin lüttjis »Ungetüm« minschlicher wor'n war. Se kreeg ondli
ordentlich.
Façon wie 'n richtigis Mät'n; se weur lunenhaff un unvernünfti wie sunn Kind, un se dreev em dat bunt genoog; ober wenn hee vun ehr weg weur, denn fehl se em, un as se ni meehr no de Poppenmadam' gung, doo gung 'e noh de »Gemütlichkeit«, wo hee suns gewiß ni hingohn wär.
Hee keum un gung, un wenn 'e dor weur, denn seet 'e dor un stier vorr sick hen un sä nix, un sin Dorsitten un sin Vertehrn dat geev so wat, wat de Rekenmeister 'n »umgekehrtis Verhältnis« nennt, dat heet: je länger hee seet, desto weeniger vertehr hee. Dat Ee'epoor Haase meen, dat hee würdigere Gäß denn Platz wechneehm, un as se em all 'n poor mol sunn lüttjis Scharmützel lebert
geliefert.
harrn, doo besleuten se, se wulln em de Haupslach anbeden.
Paulaa muß 'n por Dog in de Achterstuv blib'n, un as Peeter mol werrer sehr lang stillswegen harr un denn mit de Frog rutkeum, wo Paulaa wär, doo hooß
hustete.
Herr Haase eers sunn bitt'n, un denn erklär hee, Paulaa wor sick öberhaup ni meehr seehn loot'n, »dat geev hier jetz nix meehr 'rumtosnüffeln.«
»Ick snüffel nich!« sä Krischon Kuhlengräber sin Söhn nu gans ru'i.
»Utverschomte Redensorten in min eeg'n Hus' mutt ick mi verbeden!« sä Herr Haase un smeet denn Kopp so noh de Dor hen.
Madam' Haase seet in ehr Fett un bekeek sick denn jung'n Seemann. Se gähn, reev
rieb.
sick mit twee dicke witte Fingern in de Sit un sä gans fründli:
»Bettelvolk!«
Peeter stunn op, lech dat Geld forr sin Glas Selter op 'n Disch, neehm sin Mütz un keek vun een to 'n annern. Un denn sä hee:
»Dat schint soo, as wenn ick hier unbequem bin?«
De beiden Hosen nicken mit de Köpp.
Un denn sä Peeter:
»Ick nehm jetz 'n Hür noh Ameerikaa oder 'rin noh Schinaa, wo dat Geld to verdeen'n givt. Ji denkt
notürli, ji wüllt Paulaa an een vun jooer
euren.
»Kapteins« dor binnen verkeup'n, de an de Mätens dor
boben
ni noog
genug.
hebt. Na, dormit hett dat nu wull noch goode Wil. Sunn Wor', de mutt eers ehr gewissen Johr'n hem'm, wenn se ehr'n Pris holl'n sall.
Noch
dröft ji nich, un dor is ook wull noch keener, de 'n Anbott mokt; se is jo grod ni sunn Smeichelkatt. Ick will toomoken
mich beeilen.
, so flink as ick man kann. Wenn ick trüchkom un ick finn ehr nich soo, dat se op ondliche Wis' min Froo war'n kann, denn mok ick joo beid'n 'n Dunnerwetter, wi dat in düsse verrfluchte Spelunk noch nie een geben hett.«
Un denn gung 'e af.
Eers 'n
por Minuten
später stunn Herr Siegfried Haase op, fleug op 'n Disch un reep: »Dor sall doch, hol mi ...«
»Nu is dat to spät, du Lumpl« sä de Kükenmurrer un dach doröber noh, wie hübsch de Bengel (in Grun'n genom'n) utseehn harr.
»Dat harr ick denn Jung gonni
gar nicht.
tootroot
zugetraut
,« brummel se vorr sick hen. Un se muß an ehr »Jugendliebe« denk'n, 'n Eewerfeuhrer, denn se anbeden deeh un de ehr prügeln deeh.
Peeter reis'; ober eers mol schreev 'e 'n Breef, denn öbergeev 'e de Poppenmadam'. Paulaa kreeg denn Breef un lees em ümmer un ümmer werrer dorch, so ungefähr 'n halbis Johr lang. Un denn mit eemal reet se em in Stück'n. Ober achternoh deeh ehr dat werrer leed, un doo schreev se em ut 'n Kopp werrer dohl. Düsse Afschriff wohr' se nu sorgfälti op
opwohrn = aufbewahren.
, obschoons se gorkeen eeg'ne Schuflod forr sick harr. Junge Mätens – un oole ebenso good! – de find't ümmer 'n sichern Platz forr Breev, wenn se ook
keen
Schufloden hebt.
*
Un soo weur dat also Wihnach'nobend in Schummern
Dämmerung.
.
De Hänglamp weur anstek'n, wie gesecht. Herr Haase seet an 'n Disch, un meuk 'n verdreetlichis Gesich; sin Hälfde seet in 'n Halfslummer
neben
denn Schenkdisch, un sin Plegdochder Paulaa seet
achter
denn Schenkdisch un lees in 'n Kolenner mit Biller in: Ritters un »deutsche Jungfrauen« un noch 'n por Ritters un noch 'n por deutsche Jungfrauen.
Doo keumen Gäß.
As de Dör open gung, keek Haase in de Heuch. Dat weur de Toll-Assistent, un dee broch 'n Frem'm mit – also 'n Fang!
Dor weur 'e also, de gemütliche Zöllner un Sünder! Hee weur in beide Hinsich'n sehr gemütli, dat muß man em lot'n. Junggesell, Lebemann (sowid sin Gehalt dat erlauben deeh), keen Vorurdeele, de ergendwie unbequem war'n kunn'n – na öberhaup lusti, banni
sehr.
lusti! De Lüd wussen ümmer wat Nee's vun em to vertelln. An sin letzt'n Geburtsdach harr 'n Kolleeg em telegrophiert: »Gratuliere, alter Knabe! Wie geht's denn?« un hee harr em antwoort: »Danke, übertrete täglich die zehn Gebote, was ich auch von dir hoffe.«
»Gu'n Obend, Varrer Hos'!« reep hee. »Prachvullis Werrer hüt, wat? Gu'n Obend, Kükenmurrer – gu'n Obend, min lütt'n Paul; noch ümmer nie verheirot? – Darf ich vorstellen: Kapitän Tarm, 'n häßlicher Name, he? – ober 'n flink'n Kerl – un 'n flott'n Kerl, eben mit ›Maria‹ ut Hull inklariert!«
De fremde Schipper weur 'n jung'n Mann, de tämli verdorben utseeh; hee weur gans hübsch, ober hee seeh blaß ut, un sin verwelkt'n Mund verunzier dat ganse
Gesich. Dat weur een vun de Söhns ut goode Fomilje, wo de Murrer swach is un de Varrer blooß an sin Geschäff'n denkt un wo sunn Jung denn to See schickt ward, um noch 'n letzt'n Verseuk to moken.
Kaptein Tarm verlang 'n Büttel Portwin un ook 'n Glas »für die Kleine da«. Paulaa keek em 'n bitt'n genauer in de Oog'n, so op de eegentümliche Ort, de se an sick harr, un denn trock se de Oogenbrun'n sunn gans lütt bitt'n tosom'm, un denn blöder
blätterte.
se wider in ehr Ritters.
»Paulaa!« snauz nu Herr Haase. »Bring mal Wein für den Herrn Kaptän!«
De Kaptein grin
lächelte.
nu denn Toll-Assistent too, un dee blinzel werrer noh denn Weert vun de »Gemütlichkeit«, as wenn 'e seng'n wull: Da's werkli 'n Fang hier; dor heet dat oppassen!
Op denn eerst'n Buttel folg notürli de tweete. Se drunk'n all mit. Paulaa drunk ook mit, ober seng'n deeh se nix. De Kaptein weur so galant un drunk ehr af un an mol too un grin dorbi. See nick mit 'n Kopp un stott mit em an; se meuk ober 'n gans glikgültigis Gesich dorbi, streck sick de Ponnyhor' glatt un keek em an, as wenn se seng'n wull: Vun din Slach
Schlag.
hevv ick all 'n gans'n Barg
eine ganze Menge.
seehn, un du bis grod so intressant wie all de annern.
Em kunn man dat ober anseeh'n, dat 'e sick forr ehr intressiern deeh. –
»Dat weur doch din
eerste
Seereis', nich Varrer Hos' – dee mit denn sweed'sch'n Kompaß!« sä de Toll-Assistent, as de drütte Buttel op 'n Disch keum.
Siegfried Haase smunzel halv slau un halv bleudsinni, wie 'e dat forr geweunli deeh; hee wun'n
wand.
sick 'n bitt'n
un denn sä 'e: »Och,
dee
dumme Geschichde; nu sall ick notürli werrer utlacht war'n!«
»Unnerhollung mutt sin!« reep Kaptein Tarm; em steeg dat Bloot un de Portwin in de Backen.
»Wenn du ni wullt, denn will ick!« sä de Zöllner, un hee vertell:
Herr Haase wär vun Hus ut eegentli 'n groot'n Seemann, un sin eerste Reis' dat wär 'n Utfohrt mit 'n lüttje Schalupp west, hier vun'n Hoben ut. 'n Koopmann harr de Schalupp noh Nordby op Faanö befracht', un Haase weur de verantwoortliche Führer. Hee wär doomols eers kott verheirot west, un in de gemütliche Eck wär vel to doohn west. As hee nu grood in Begriff stunn, uttoloop'n
auszulaufen.
, doo keum'n 'n por Spoßmokers gans ut de Puß
ganz außer Atem.
bi Madam Minna (soo heet se doomols) antoloopen un freug'n ehr gans opgeregt, wat so'n Kompaß Haase an Boord harr. Madam Minna wor ganz verdutzt, dor weur neulich 'n sweed'schis Schipp strand't, un wat dor vun rett wor'n wär, dat wär veraukschoniert wor'n, un Haase harr dor ook wat vun kofft. Se ronn'n
rannten.
nu mit Madam Minna so dull
stark, toll.
as se man kunn'n, noh de Landungsbrüch, Haase passier grod eben un stunn stramm an't Stür. Hee wink mit de Hand. »Siegfried!« roppt sin Froo. »Adjüs, Froo!« secht hee. »Siegfried, mein Gott, heß du 'n sweed'sch'n Kompaß?« »Jowoll,« secht hee sun bitt'n unsicher. »Och du Allmächdiger, du kanns doch ni mit 'n sweed'schen Kompaß noh Dennemark fohr'n!« ...
Hee dreih nu also un leup werrer in 'n Hoben in, um denn Kompaß umtotuuschen.
De fremde Kaptein lach, de Zöllner lach ook, Paulaa trock werrer de Oogenbrun'n tosom'n, un Herr Siegfried
Haase beiil
beeilte.
sick, vun sin nächste Reis' leeber
selbs
to vertelln. »Dat is beter in 'n Gooden
Eigentlich: Es ist besser im guten; hier soviel wie: Es ist geratener.
!« meen hee.
»Seehn Se mol,« sä hee, »de Zöllner dor, de will jo blooß op anner Lüd Koss'n denn Spoßmoker spel'n! Ober wie is mi dat mol goh'n, as ick in'n Nebel seil'n deeh? Da 's wahrafti keen Kleenigkeit, dor allns richti to bereken. Achternoh künnt de Frün'n jo lich klooksnacken un allns verdreihn! Dor sall eener eers mol Tid un Oort un Ufdriff bereken. De Lüd harrn doomols doch Toovertroon to mi, un soo keum dat also, dat 'n por hollan'sche Seelüd, de bi mi loschiert harrn, werrer noh Hus wulln. Doomols geev dat ober noch keen Poßschipp
Postschiff.
wie jetz, un ick beu
bot.
mi also an, ick wull jem to Hus bring'n. Also: wi verproviantiert uns ondli un lot uns' Deckboot utloopen. Wi seil'n nu un seil'n un schließli wor dat nu also misti
nebelig (engl.
misty
).
un doo freug ick jem – op hollansch notürli – wat se wull meenen deehn, wie wit dat wi jetz weurn. Se meenen nu, wie harrn denn Kurs verlor'n un wär'n bi Pellworm, un ick neehm nu also nee'n Kurs. Un wi seilt un seilt un tehrt düchti vun uns'n Proviant, un soo vergeiht de Nach, un an'n nächst'n Dach bald noh Meddag doo kriegt wie Land in Sich. Dat mutt Terschelling sin, meen ick, un de annern meen'n dat ook. Nu weur uns' seut Woter all wor'n, un ick, wall ick Hollansch kann, goh nu also in de Joll mit uns' Woterfatt un roo op de fremde Küß
Küste.
too. Dorch denn Nebel seeh ick nu tämli undütli 'n Mann, de dor mit 'n Flint ober de Schuller an 'n Stran'n langgeiht. Dat is wull de hollan'sche Strandläuper
Strandläufer.
denk ick; un ick roo nu sehr vorsichti, un hee geiht ook sehr vorsichti,
un wi beoobacht' uns nu banni genau, un denn roo ick grood op em loos un böhr dat Woterfatt in de Heuch un roop: »Woter!«
Doo lecht hee op mi an!
Ick smit notürli dat Fatt wech un roop: »Pardon!
Goed vriend
– nich
schieten
!« Un wie ick noch soo mit em parlamentiern dooh, doo roppt 'e mit eenmol op good Hamborgsch:
»Verdammt no' mol, Varrer Hos', wat moks
du
denn hier? ...«
Na kott un good: wi weurn also ni wider kom'n as bit noh Brunsbüttel, un de Mann dor an 'n Stran'n, dat weur de Ossenweert
Ochsenwirt.
vun Brunsbüttel, dee wull Seehun'n scheeten.«
Noh düsse Geschichde vertelln de Zöllner un de Kaptein noch annere, de weurn weeniger unschuldi, un denn wor Kognak vorrslogen.
Während all düsse Unnerhollung harr nu de Kaptein sin'n Plon mokt – un Haase harr ook sin'n Plon mokt. Kaptein Tarm funn denn Kognak niederträchti; hee harr an Boord 'n gans utgeteek'nt'n;
denn
sulln de Herrn mol bi em versenken. Hee meen nämli, dat Varrer Haase hier de »Beschützer der Tugend« weur; hee dach sick nu, hee wull düssen Beschützer in de Kojüt an'n Boord vun sin Schipp rech düchdi mit Kognak verteuen
verteien = verankern.
, un denn wull hee selbs as Sieger noh de Gemütlichkeit trüchgoh'n; de Kükenmurrer seet jo an'n Schenkdisch un sleup.
Wat nu ober Herrn Haase anbedroppt, so fürcht' hee denn Kognak weder to Woter noch to Lan'n. Wenn hee sin'n Gaß denn Willn deeh un mit em an Boord gung, denn harr'e em noch beter in de Fingern. Siegfried Haase
sull nich
alleen
noh sin Neß mit denn lütt'n Lockvogel dor in trüchkomen!
Un wat denn Zöllner angeiht, dee witter', dat dor wat Lustigis in de Luff leeg. Hee gung jo öberhaup unner alle Umstän'n mit.
Un soo also gungen se af.
De Kaptein smeet Paulaa noch 'n zärtlich'n Blick too un reep op Gebildt'sch: »
Au revoir
!« Dat letzte verstunn se nich, un op denn zärtlichen Blick antwoort se em dormit, dat se em denn Rück'n wies. As se sick mit 'n glikgültigis Gesich werrer umkeek, do weur se alleen in de Stuv.
Madam Haase weur allerdings ook dor; ober se sleup gans faß. Paulaa hol Luff
holte Atem.
un sleuk
schluckte.
denn Tobacksqualm un denn Sprietgeruch. Se dach suns ni vel öber de Welt noh; ober düsse Luff keum ehr doch gans besonners werrerlich
widerlich.
vorr, un ehr Kopp weur gans lerri vun all denn dumm'n Snack. Se wor dorchut ni reuhrselig; se verlang gonni noh de Kolenner-Ritters – de weurn ehr in Grun'n genom'm langwili – se verlang – djä, am meist'n verlang se wull noh ehr lüttje Katt, un dee weur gestern wegloopen.
Doo gung de Dör op, un dor keum 'n roodis Gesich mit Stockplackens
Stockflecken.
rin, dat seet op 'n wackelig'n Liiv. Dat weur Krischon Kuhlengräber. Hee kunn kum spreken! Hee meuk blooß 'n Teeken, un Paulaa schenk em 'n Snaps in; hee brummet sunn bitten vor sick hen un drunk em ut.
»Nu givt dat hüt obend nix meehr!« sä see, as se em to'n tweetenmol dat Glas henstellt harr. Hee geev 'n Seufzer vun sick, weuhl in sin Wess'ntasch un kreeg dor 'n tosomgelechtis Popier rut.
»Dat is – vun Madam' Ohrt – vun Peeter! – Muß ni – muß ni beus sin – ick hevv dat – ick hevv dat all 'n por Dog – 'n por Dog in de Tasch – jo.«
See meuk denn Breev open un lees em, oohne 'n Mien to vertrecken. Hee weur vor veertein Dog in Liverpool schreben; un dor stunn in, dat Peeter jetz noh Hus keum un dat he »binn'n in Schinaa« Glück hatt harr. Suns nix.
»Kummt 'e?« freug de Varrer.
»Jo«, sä Paulaa.
»Denn – denn krieg ick doch noch 'n Snaps, nich?«
»Nee.« – –
»Na, denn adjüs.«
Un denn torkel hee af un brumm so wat, as: Denn goh ick annerwegns hen.
See stunn mit denn Breev in de Hand op de eene Sit vun denn Schenkdisch un smeet 'n heemlich'n Blick noh de annere Sit. Dor seet de Kükenmurrer un snark in ehr duppeltis Kinn. Paulaa lech de Steern
Stirn.
op de Toonbank
Schenktisch.
; se weur so opgeregt, so week, so ... och, se wuß selbs ni wat: se stamp mit ehr'n lütt'n Foot op de Eer
Erde = Fußboden.
. Un denn horch se noh boben, dor weurn se grod sunn bitten lut un – jo: se wull Gesellschaff hem'm. Se versteck denn Breev in ehrn Buss'n
an ihrem Busen.
un gung ut de Dör un de Trepp rop.
Boben in de eerste Stuv seet'n de dree Mätens, Fernanda, Cäcilie un Hilda – dat sünd alle dree nüdliche Noms. Se harrn 'n lüttje Petrooleumlamp op 'n Disch un Groggläser vor sick. Dat reuk noh Arrak.
Dat se lusti weurn, dat kunn man jem ni nohseng'n.
Fernanda, dat weur sunn veerschreutige Brünette mit 'n Papageiensnobel, de wies verdreetli op ehr Glas un sä:
»Du Paulaa, kannst du nicht noch 'n bißchen Beleuchtungsflüssigkeit für uns räubern?«
»Schick uns lieber die Kap'täne 'rauf!« sä Cäcilie, dat weur sunn swindsüchtige Blondine mit 'n Wullprück
Wollperücke.
.
Hilda sä nix. Se seet in Gedanken un bekeek sick dat Deckblatt vun 'n Zigarrnstummel, denn wull se geern in Gang holl'n. Se weur de Ollste.
Paulaa weur nohdenkli. Ehr lüttje russische Pehrkopp weur soo vull, grod jetz! Dor geev dat soo vel, wo se so geern mol öber sproken harr, wo se sick so geern 'n Rot in holt harr – ober mit düsse Mätens kunn se dor ni öber snacken, dat weur ehr ni meuchli. Ober se wull doch ni werrer runner. Hier weurn doch weenigsns Froonslüd, un dee weurn doch ümmer noch beter as Mannslüd.
Doo geev dat mit eemol un'n op 'n Gang 'n Gepolter un Gegröhl; dat keum de Trepp rop, un se reeten de Dör wit open un keum'n rin: Herr Kaptein Tarm un Herr Siegfried Haase, de harrn sick breuderlich »umschlungen« un weurn gans glikmäßi duhn un gans glikmäßi root int Gesich, trotzdem se ursprüngli 'n gans verschiedene Gesichtsfarw harrn. De Toll-Assistent keum achter ran. Hee lach ümmer wie sunn Puter un reep »Putz, putz!« un nu geev dat 'n wilde Jach in de Stuv. De Mätens kreisch'n, un Paulaa, de wor vun ehr'n unbändig'n Freier in de Eck drängt; ober see weur ni bang un ei' em mit krumme Fingern
liebkoste ihn mit krummen Fingern = kratzte ihn.
.
»Ick roop noh de Polizei!« schree se in de heuchste Noot.
»Hier
is
de Polizei!« reep doo mit eemol'n
Mannsstimm, un Kaptein Tarm wor bi't Gnick kregen un in de Eck smeten, un allns weur mit eemol still.
Paulaa keek vorr sick hen. Dat weur Peeter. 'n ameerikonsche Utgov
Ausgabe.
vun Peeter, mit 'n Düffelrock an un mit 'n Bort
Bart.
; ober hee weur dat.
Hee neehm ehr sach'n
sacht.
bi de Hand un trock ehr mit weg. Se streck ehr Ponnyfrisur glatt un folg em, oohne to frogen un oohne sick umtokik'n. In denn »Kampf« weur se tapfer west un bi de »Entführung« weur se ru'i
ruhig.
.
In de Döhr dreih 'e sick nochmol um un smeet 'n praktische Bemerkung hen:
»Ick bin eers bi 'n Börgermeister west, ee'r ick hier de Soken in Ornung bringen deeh. Wenn eener noch meehr vun de Sok weten will, denn kann 'e man noh de Rotsstuv
Ratsstube.
gohn. Adjüs!«
As de beiden buten in 'n Free'n
draußen im Freien.
weurn, sä'n se nix to'nanner. Dat Werrer weur wirkli scheußli, de por Lichter op de Strot weurn utweiht
ausgeweht.
. Se drück sick dich an em ran, un hee lech denn Arm um ehr.
»Na – Paulaa ...« fung 'e an. Ober denn wuß 'e ni wider.
Se neehm sin Hand. Se dach, dat weur Antwoort noog
genug.
, obglik se jo eegentli ni mol wuß,
worop
dat 'n Antwoort weur. Se gung'n noh de Poppenmadam'.
Dor seeten se tosom'm: de Poppenmadam', Paulaa un Peeter. Peeter fung nu an mit 'n kott'n Berich öber sin Reisen; hee bleev ober bald steken. Hee nick Madam' Ohrt too, un denn stunn 'e op.
»Se seng'n Paulaa dat wull, ni wohr? – soo as wi dat afmokt hebbt; ick goh wildeß
indessen.
mol eben weg un
keup 'n bitt'n Greunkrom
Grünkram.
to Wihnach'n – un 'n por bunte Lichder – un 'n por Kleenigkeid'n to 'n Obenbroot.«
Hee gung. Paulaa seet in't Soofa bi ehr ool' Leehrerin. Se harr dat Kinn op de Han'n stütt un keek vorr sick hen; ober in de ru'ig'n Oog'n vun de Poppenmadam' much se ni rinkiken. Se seeh de »Gemütlichkeit« vorr sick, allns in sunn Nebel vun Tobacksqualm un Spiritus, un dat Eehepor Haase seeh se, un de arm'n dree Mätens dor boben. Und dat weur wull to'n eers'n Mol, dat se öber de Welt nohdenk'n deeh: se fung mit de Oogen an to pliern
blinzeln, zwinkern.
un lehn' sick unwillkürli geeg'n de Poppenmadam'. Un to'n eers'n Mol in ehr'n Leben fung Paulaa an to ween'n.
»Na na, si man still, min leewe Deern,« treus
tröstete.
Madam Ohrt an ehr rum. »Dat ward jo no' all'ns good; Peeter mokt noch 'n Reis', un denn wars du sin Froo, wenn 'e trüchkummt. Un soo lang wohns du bi mi!«
»Jo? Sall ick wirkli?« freug de Junge un küß ehr.
Un de beid'n Froonslüd fung'n nu an, mit 'n anner to flüstern. Un de witt'n Silhouetten blänkern vun de Wand dohl. De swatten, de hung'n gans in 'n Schatten.
»Ober – Krischon Kuhlengräber – sall dee bi uns wohn'n?« freug nu de lütt Deern.
De Poppenmadam sweeg still. Se sweegen öberhaup beid' still.
Peeter spazier buten in Düstern in de dreckig'n Strot'n rum. In de lütt'n niedrig'n Hüs' plinker
blinkte.
af un an 'n gans lütt Lich dorch de Kattungardin'n. Mitunner kunn man Kinnerstimm'n heurn.
Peeter muß an de »Gemütlichkeit« vorrbi. In de
Gaßstuv weur dat dunkel; ober boben weur Lich, un dat schien, dat sick dor boben
ook
de Richtig'n fun'n harrn un sick eeni
einig.
worn wärn. Larm meuken se weenigs'ns noog.
Peeter drück denn Hoot faß op'n Kopp un arbei' sick geeg'n Wind un Snee um de Eck' rum noh de Haupstrot, wo de groote Koopmann sin hellis Hus un sin hell'n Lod'n harr.
Un as 'e nu mit sin Poket'n unner'n Arm trüchkeum, doo gung 'e nich dorch de Husdör, sonnern hee gung in denn Doorweg 'rin. Dat weur 'n swor'n Gang forr em; ober hee wull röber noh denn Schupp'n un noh de lüttje Komer.
In'n Schupp'n weur dat düster. Lise hau mit de Been geeg'n de mör'n Bred
mürben Bretter.
. In de lüttje Komer weur dat ook düster. Peeter stöhn' un gung werrer trüch öbern Hoff. Doo stolper hee öber wat – dor leeg wat in'n Weeg – dat weur 'n Minsch.
»Komt mol mit Lich rut!« reep 'e lut.
De beid'n Froonslüd keum'n rut. Bi denn Ingang vun de Infohrt dor leeg Krischon Kuhlengräber, mit dat Gesich op de Steen.
Se böhrn em 'n bitt'n op. Hee weur slapp un oohne Leben. Se dreih'n em um. Hee weur doot.
Un de Söhn sä gans sach'n vorr sick hen: »Gott sei Dank!«
Sin Oogen un Paulaa ehr Oogen dreup'n
trafen.
sick. De beiden drücken sick de Han'n un sä'n nix. Paulaa streck sick de Ponnyhor ut 't Gesich. Ehr full in, dat Peeter ehr dorum beden harr un dat 'e secht harr, de ondlich'n Mätens dreugen nich sunn Frisur.
Un se weur jo nu 'n ondlichis Mät'n, un 'n erwussen
erwachsener.
Minsch weur se nu ook, 'n richtigis grootis »Fräulein«. Dat weur se alltosomen an düssen een'n Wihnachnobend worn.
Um Kapp Hoorn.
Er hieß eigentlich Jan, wurde aber meistens »De Düwelskerl« genannt, und den Namen trug er jedenfalls mit größerem Recht als seinen Anzug, der von den Trödlern und Pfandleihern der ganzen Welt zusammengekauft war.
Er lebte zu Hause bei seinem Vater, aß dessen Brot und gebrauchte dessen Kleider auf, soweit sie überhaupt noch aufzubrauchen waren. Seine Beschäftigung beschränkte sich darauf, daß er mit seinem besten Freunde spielte, und das war ein Köter mit gestutztem Schweif, der auf den Namen »Munter« hörte.
»Dee Hund is kläuker as twee Minschen,« sagte er, »dee is soo klook, dat 'e nich snackt; un da's ook man good; denn suns woer hee mit all de Dummheiten rutplatzen, de ick in sin Gesellschaff mokt hev, un da's beter, dat man doer vun stillswicht.«
»Och wat!« sagte der Alte; denn wenn sein Sohn ihm auch nicht wenig Sorgen machte, so war er doch auch wiederum nicht wenig stolz auf ihn. »Du bruuks di wahrafti ni to schenier'n. Vertell man vun doomols, as du um Kapp Horn seilt bis – dreemol!«
Der Alte blinzelte dem Sohne zu, und der Sohn blinzelte wieder, und dann erzählte Jan:
»Dat fung doermit an – och nee, toeers mutt ick vertelln, dat ick von Hamborg ut in See gung. Min Ool wull mi weghem'm, un de annern, de holl'n mi all
for'n Buur'n, un doo hevv ick mi dat tooswor'n, dat se mi ni e'er werrerseh'n sull'n, as dit ick dreemol um Kapp Hoorn west weur.
Wi gungen von Hamborg ut, un uns' Schut, dat weur 'n Bark, un de Ool an Boord – ick meen denn Käpt'n – dat weur 'n banni grooten Esel.
Ick weur to glike Tid mit de öbrige Besatzung bi'n Reeder un harr Munter bi mi.
»Is das
Ihr
Hund?« freug de Reeder mi op Hoochdütsch.
»Jo,« sä ick op Plattdütsch, »da's min.«
Na, dormit weur de Sok good. As wi ober an Boord weur'n, freug mi de Käpt'n: »Is das
dein
Hund?«
»Gott sei Dank!« sech ick, »hee heet Munter.«
»Na, denn pack man deinen Hund un smeiß ihn ans Land!« sä hee.
»Nee, dat doo ick nich!«
Nu gung't loos. De Tid weur knapp, Lüüd weurn swor to krieg'n; Rumdribers un Buttjes weur'n wull noch optodriben; ober 'n ondliche Mannschaff nich, un – kott un good: Munter bleev an Boord un ick ook.
De Ool weur 'n Esel, de eerste Stüermann weur so slapp wie 'n Tau, de tweete Stüermann weur 'n Landsmann vun mi, un öber de Koß kunn man ni klogen; um all dat annere kümmer ick mi ni.
Munter holl sick ümmer vorr'n Fockmaß op, un datt weur klook vun em. Hee keum nie op de annere Sit vun'n Grootmaß, wo de Käpt'n sick opholl.
As wi op hooge See keum'n, heet dat, wi weur'n no Jaamaaikaa bestimmt.
»Dat is jo wull südlich um Kapp Hoorn, nich?« freug ick denn tweet'n Stüermann.
»Düttmol nich, Jan!« meen hee.
»Good!« sech ick; »denn go ick af vun denn Kass'n
Kasten = Schiff.
; ick mutt um Kapp Hoorn.«
»Aah, du wars wull blib'n!« secht hee. Un denn keum'n wi no Kingston op Jaamaaikaa.
Nu harr de Oohl 'n scharpis Oog op mi. Ober ick deeh min Arbeit. Munter deeh ook sin Schuldigkeit, un de Ool harr ook nich denn geringst'n Grund, denn Hund een mit'n Foot to geb'n. Hee deeh dat ober doch op'n gans schändliche Wis', un doo krieg ick mi 'n Schippsammer her un neih
haue.
em doermit een öber de rechde Schuller. Na, doer leeg hee lingelangs op't Deck.
»Das solls du mir büßen!« reep hee.
»Jo, kumm man 'ran; denn künnt wi glik reine Reknung moken,« sech ick.
Ober hee harr io wull keen Kleengeld bi sick, un doo leet'e de Joll to Woter fiern
flott machen.
un an't Land roo'n.
»Paß op!« flüster mir de tweete Stüermann too, »du kumms in'n Sporputt
Spartopf (Gefängnis).
!«
Na, bald dorop lech' denn ook de Joll werrer an, un wi kreegen dree Kunstoblers an Boord; ick sull an Land un in't Lock.
Munter wull ook mit; ober de dree Kerls versichern mi op Engelsch, se harrn keen Arrestbefehl forr Hun'n. Na, doo muß dat arme Beeß jo trüchblib'n, wenn't ook noch so dull hul' un jammer; ober de Stüermann verspreuk mi dat, hee wull op em passen, un hee meen ook, dat weur bald allns werrer in Ornung, wenn ick nich to kratzbosti weur.
»Wat hett hee dat Tier mit'n Foot to petten?« sä ick.
»Dat Tier hett jo 'n vel beteris Hatt
Herz.
as
dee
ool Esel – un dreemol so veel Verstand.«
»Nu swiig man still!« sä de Stüermann. Un doo roo'n wi an't Land. Ick keum direkt in'n »Sporputt«. Dat weur also 'n grooten Ruum mit holt'ne Bänk un 'n steenern Footborrn, dor seet de dicke Dreck op, un dor binn'n weur de beuseste Gesellschaff vun dreckige Spanjolen, Engländers und Froonslüd, wo ick jee in west bin, – un ick bin all in manche west.
Se kunn'n all man slech eng'lsch spreken, un dat kunn ick ook.
Eener freug mi, wat ick stohl'n harr, un een vun de Froonslüd freug, wievel ick dood slogen harr.
Doo smeet ick 'n por vun de Bank runner un lech mi selbs dorop, un wall wi ni natt un ni dreug in'n Liiv kreegen, weur dat man 'n swachis Vergneugn. Na, soo vergung denn de Nach, un an'n annern Dag keum ick vorr'n Richter, un doer weur ook de Käpt'n un de Konsul un'n Barg Minschen, de all utseehn, as wenn se mi op de Stell opkneup'n wull'n.
De Richter lees' wat ut sunn grootis Protokoll vorr, wovun ick keen Woort verstunn, un doo freug hee mi, ob ick dree Pund betohln wull.
»Nee,« sä ick, »dor heck
heck = hev ick = hab ich.
man verflucht weeni Luß too.«
Ob ick denn in't Gefängnis wull?
»Nee, ick will leeber an Boord un tookiken, wat de Hund doer mokt; da's nämli
min
Hund. ›Munter‹ heet' e – jo.«
Doröwer lachen se all, doo woer ick argerli un sä too denn Richder, de Käpt'n weur 'n Esel, un hee harr
min Hund, wat'n unschulligis Tier weur, een mit'n Foot geben, un denn harr ick öberhaup gonni no Jaamaaikaa wullt, sonnern in Geegendeel um Kapp Hoorn, un ergendwoo, an'n gewisse Stell, doer leeg 'n Muulschell, un dee kunn'n se alltosom krieg'n, wenn see se geern hem'm wull'n.
Nu woer de Ool füerroot; de annern verstun'n jo wull ober ni vel doervun, un doo lech si'ck de Konsul dortwischen, un mit de dree Pun'n woer dat in Ornung brecht un reguliert – un twee Schilling sull ick noch uterdem betohln.
Jo, täuw man
Warte nur!
, dach ick. Doo gung ick mit denn Ooln dol no'n Hob'n. Ick beu
bot.
mi an, ick wull dat groote Protokoll dreg'n, wat hee unnern Arm harr, ober hee keek mi so schul'sch
argwöhnisch.
an un sä, ick kunn dat lich in't Woter fall'n lot'n, un dat weur doch schod; denn dat weur 'n besonneris Book, un sobald ick werrer Geschichden mok'n deeh, wor dat in dat Book indrogen un denn muß ick an't Land un kreeg Isenmanschetten an.
Ick täuw
wartete.
, bit wi an'n Stell keum'm, wo keener uns heur'n kunn, un denn brumm ick twischen de Tähn, as ick so gans dich neben em gung: »Du hoochdütsche Paaviaan – jo glup
glotze.
mi man an! – ick hau di dorch un mok Labskau ut di, wenn du noch mol werrer min Hund to neeg kumms un 'n armen Janmot
Seemann.
dree Pund vun de Hüür aftrecks
abziehst.
.«
Hee knurr' nu wull gans wild, sä ober keen Woord. Un as wi an Boord keum'm, leup'e glik dol in de Kojüt.
Ick gung nu no de Back, un doer harr Munter mi benoh opfreten vorr Freud. Doo reep ick denn Koch, de weur geegen denn Hund un geegen mi ümmer good west
un hee sä mi, ick sull 'n bitten täub'n
warten.
, hee wull uns Middageten geb'n, 'n rech goode frische Supp, mit Fleeschklüten un Fleesch.
Doo hol ick min Harmoonikaa her un fung an, all de Melodie'n to spel'n, de ick vun to Huus kenn', un Munter stunn bi mi un bell jeedismol, wenn 'n annere Melodie keum, grod wie sunn wirklich'n Minsch, de de Leeder kennt.
Nu keum de eerste Stüermann; hee sull mi in'n Opdrach vun denn Ool'n frog'n, ob ick arbei'n wull.
»Ick arbei all wat ick kann!« sä ick un lech loos mit'n nee'e Melodie.
Ob ick denn noh denn Ool'n in de Kojüt dolkom'm wull.
Ick gung dol, un doer weurn de beid'n Stüerlüd un de Käpt'n tosom', un de Ool harr dat Protokoll vorr sick, un doo lang' hee mi 'n Ferrer hen un freug mi, ob ick dat unnerschrib'n wull, dat mi de Hür forr 'n Moonaat aftrocken woer, wall ick ni arbei'n wull.
Ick bekeek mi de Ferrer un sä denn, ick kunn man slech schrib'n.
»Du brauchs nur dein Szeichen darunder zu setzen,« meen hee mit sin seut'n Griintje
mit seinem süßen Grinsen.
.
»Na, minwegen!« sech ick. Un doo neehm ick dat Dintenfatt un geet dat öber dat ganse Protokoll ut.
»Soo, nu's dat quittiert!« sech ick.
»Un
nu
solls du auf die Festung!« schree hee.
Dorop woer de Joll werrer in't Woter dohllot'n un rinrudert; willdeß gung ick ober noh'n Koch un neem mi 'n endliche Potschoon Supp un Fleesch, um wat in'n Liiv to hem'm, wo ick vun tehr'n kunn, un Munter kreeg all de Sehn'n un Knok'n, un denn keum'm de dree Putzen
Polizisten.
werrer.
De Hund sprung ook mit in de Joll, as wi afsteuten deeh'n, un ick hev jem dat flucht un swoern, dat ick jem all mit'nanner dootslog'n deeh, wenn Munter ni bi mi blib'n droff.
Nu feur'n se mi in denn Festungshoff, wo all 'n ganse Reeg Gauners opmarschiert weur; se lengn uns Isenmanschetten an un sleugn uns porwis in Ked'n. Dor weur ook sunn lang'n, mogern Mulatt mang, de wor an min Handgelenk faßhokt.
»Du bis mi ook 'n nette Voogelscheuche!« sech ick to em un mok 'n lütten Ruck an de Ked, dat hee wackeln deeh.
»Wo süllt wi jetz hin?«
»Nach Spanishtown,« secht hee un schult op denn Hund, de bleev ümmer bi mi, trotzdem de Sulldoten em wegjogn wulln.
»Beholl din Oogen bi di!« sech ick to em; »du bis 'n mogern Bengel, du süß mi benoh ut, as wenn du Luß hars, denn Hund optofreten – ober nich ut Leev.«
Un denn keum'm wi rut op'n Isenbohnstatschoon un worn in'n por op'ne Wogens rindreben wie sunn Veehtranspoort.
Un dor wor ick vun Munter trennt. Un doo fohr ick fivuntwintig Mil'n forr umsuns landinwarts mit dat ganse Deevsgesindl; ober ick keek de Kerls kuum an; denn ick weur truri, dat ick min best'n Fründ verlorn harr. –
Un ick muß dor ümmer an denken, wie dat arme Beeß rumloopen deeh un noh mi soch un vorr Hunger krepiern deeh', un ick geew denn Mulatt 'n Buff mit'n Kopp; denn an erg'ndeen muß ick min Wut utlot'n.
Wi fohrn schreckli langsom – dat weur notürli blooß, um uns to argern – un dorbi 'n unutstohliche Hitt; un as wi denn endli an Oort un Stell sünd: wer kummt dor op mi toosprung'n?
Dat weur richti Munter, un harr de Tung wit ut'n Hals hang'n.
Ick smeet mi platt op de Eer dol un reet denn Mulatt mit un küß dat ool staubige Beeß – ick meen denn Hund – op de Snut, un vun nu an weur'n wi ober ook Frün'n for de Eewigkeit.
Doo worn uns de Ked'n afnom'm un wi worn in'n grooten Hoff rinjogt, un as de Sulldoten Munter rutjogn wulln, fohr hee jem in't Gesich, un doo muß de Offzier lachen, un doo kunn de Hund dorblibn.
Doo worn wi in de Muntur stekn, dat weurn nette Kledoschen: Büxen un Jacken ut Sacklinn'n un 'n roode wullne Mütz, un trüggwarts op'n Puckel un längs de Been dol stunn mit gans dütliche Bookstob'n: »Santa Maria-Distrikts-Prison Spanishtown.«
Munter kenn mi in düssen Optoch gonni werrer; ober doo re' ick em op Plattdütsch an, un dat hulp.
Dat weurn 'n por swore Moonaate, düsse twee, un weur dat ni um denn Hund sin wegen west, denn harr ick, gläuv ick, de Schildwach dootprügelt un mi doodscheeten lot'n.
Ober wenn man forr jeemand op de Welt to sorgen hett, denn mutt man sick jo trüchholln.
Toeers wulln se hemm, ick sull Steen kloppen, rech sunn hatte Kieselsteen; ober ick vertell jem, dat 'n Seemann vel to fine Han'n harr, un as se mi doch denn Homer in de Fus steeken, fleug ick mit alle Gewalt rin in denn Hupen, dat 'n Steen in de Heuch fleug un een vun de Kunstoblers de Vorrertähn insleug.
»Entschuldigen Sie,« sech ick, »ober nu künnt ji selbs seehn, min Han'n sünd an sunn Arbeit ni geweunt.«
Un soo gung dat mit allns, wat se mi to doohn geeben.
Ick sull for dat Deewsgesin'l de Wäsche waschen;
ober ick reet dorbi dat ganse Sacklinn'n twei; denn füll ick werrer dat Loch wo wi in sleepen, reinmoken; ick geut Woter op de Steen un op de Wan'n, neem denn gansn Hupen Sacklinn'n, steck dor 'n Stock rin un wisch dormit denn Footborrn op.
Doo leeten se mi endli in Ruh mit min Hund; ober wi all beid weurn benoh vorr Hunger krepiert, denn denn Hund geeben se gonnix, un ick kreeg blooß des Morgens 'n Schottel Ris un des Obens 'n Happen Fleesch so groot wie'n Propp'n vun 'n Beerbuttel, un wenn dat noch twischen twee Mann deelt war'n sall, denn möt se jo beid moger war'n.
Endli worn wi werrer freelot'n un wi keum'm trügg no Kingston; dor leegen söben Pund forr mi bi'n Konsul; de Schut
Schute, hier verächtlich für das Schiff.
weur ober all lang afseilt.
Munter un ick, wi verschaff'n uns nu eers mol 'n rech goodis Fudder, un doo freug ick denn Konsul, ob hee nich 'n Hür forr mi harr.
»Wohin wills du?« freug he. »Jo,« sä ick un keek Munter an, »wi sulln jo eegentli um Kapp Hoorn.«
»Dahin kanns du diesmal nich kommen; aber hier is eine Heuer nach Hamborg ßurück, wills du sie annehmen?«
Ick keek denn Hund an, un de Hund keek mi an, un doo bell hee; dat weur klor, hee wull sengn: »Och wat! wi künnt jo noch ümmer um Kapp Hoorn kom'n!«
Un doo sleug ick in, un soo keum'm wi werrer noh Hamborg trüch.
Dor gung'n Munter un ick denn nu an't Land, un dat eerste, wat ick deeh, weur, dat ick Geld for'n ganß'n Antoch utlech, rech sunn fein'n, blau'n Düffel, un'n Por feine Stebeln un 'n stib'n
steifen.
Hoot; forr Munter koff ick
'n Halsband mit'n Messingslott; wall hee sick dor ober weeni um kümmern deeh, hevv ick dat all denn eersten Obend an'n lüttjis Fräulein op Sank Pauli verschenkt.
Dor gung dat in de eersten Dog banni lusti too, un eers gung Munter ook ümmer mit; ober een'n Obend dreew ick dat min Fründ doch gor too dull, un doo bleev hee to Hus, un hee keek mi an un schüttel de Oohr'n un dreih sick rund rum wie sunn Knuul Goern
Garn.
un toletz wull 'e mi gonni
gar nicht.
meehr ankiken.
Un eenis Dogs dor finn ick em, un dor licht hee un zittert an'n gans'n Luv wie vun't koole Feber.
Ick sull düss'n Obend de lüttje Deern op'n Danzsolon drop'n; ober ick bekeek mi denn Hund, un doo muß ick an Spanishtown denken.
Doo smeet ick min sein'n stib'n Hoot op de Eer, neehm Munter op de Knee un deck em mit min oole, toret'ne Jack too, un as hee doch noch zittern deeh, lech ick ook min oole Büx doröber. Un soo seet ick de ganße Nach bi em un geev em ut'n Schottel Woter to drink'n.
Gottverdammi – de Thron'n keum'm mi in de Oogen; ick dach ni meehr an de Deern un nich an denn Danzsolon, bloos, wie ick min Mot
Maat.
werrer gesund kreeg.
Morgens weur dat rein to'n Verzweifeln; ick harr all min ganßis Geld verputzt; ober ick kreeg de Adress vun'n Hun'ndokter, un doo nehm ick denn de nee'e blaue Büx un goh dormit noh'n Treudler. Ick kreeg Geld, un denn Hun'ndokter funn ick ook, un Munter kreeg Medizin, un Obens keum de lüttje Deern un soch mi in min Logis op.
»Ick hevv keen Geld,« sä ick to ehr, »un Munter is ook krank; du muß alleen utgohn!«
»Wat geiht mi dat Geld an,« secht se, »un wat geiht mi din Hund an. Du bis'n fixen Kerl, kumm, goh man mit.«
Un doo gung ick mit ehr, un düttmol traktier' se mi. Un as ick werrer to Hus keum noh denn Hund, doo gung em dat banni slech.
Ick nehm nu de nee'e blaue Weß un denn Hoot un de fein'n Stebeln – un loop dormit noh'n Treudler, un denn noh'n Hun'ndokter.
Un as ick denn nu in min Logis harr un wi alleen weurn, doo pack ick em bi't Gnick un drück 'n bitt'n faß too un sä em, he selbs weur zwoers 'n groot'n Esel; ober denn Hund dor muß hee werrer gesund mok'n, suns sull hee in sin Leb'n keen Hund meehr kurier'«.
Hee schree un be'
bat.
un quassel 'n Barg dumm Tüg tosom, toletz meen 'e ober, de Hund harr verlich dat Klimafeeber un ick deeh wull am besten, glik mit em dorhin to reis'n, wo hee to Hus weur.
Jo, dor leeg wat Wohrschinlichis in. Ick nehm nu ook de feine blaue Jack un weg dormit noh'n Treudler. Ick kreeg dor tein Mark Banko in Gold forr, un 'n ooln grau'n Rock mit lange Scheud
Schöße.
, de an de Eer slepen. Obens neehm ick denn Munter unnern Rock un gung mit em noh'n Lübecker Bohnhoff, un dat kann ick joo sweur'n, keen Minsch holl mi for'n Seemann, de op'n lange Reis' west weur.
Un dat weur nu merkwürdi: je neeger wi no Huus keum'm, je meehr verhol
erholte.
sick min Reis'kamerod.
Hee harr ondli werrer blaue Oogen kreg'n un hee lick mi de Hand un keek mi an, un ick muß dolkiken – un hevv soo bi mi selbs dacht, wat wi Mannslüd doch eegentli for swache Kreatur'n sünd, un dat dat doch vel
lichter is, sin goodis Tüg to verkäupen un uttoknipen, as dor blibn un sick nich verfeur'n lot'n.
As ick doo langs 'n Strand mit Munter op de Hacken no Hus gung, doo reepen de Lüd, de dor buten stun'n un Würmer soch'n:
»Halloo! Wat kummt denn dor fo'n
für ein, sprich »von«.
Mormoonenpreester her?«
»Dat bin ick!« sä ick un trock dorbi de Rockscheud in de Heuch.
»Wahrafti!« reepen se. »Du, da's 'n feine Jack de du di doer anschafft heß! Is dee ook mit um Kapp Hoorn west?«
»Jo, all dreemol,« sä ick. »Frogt Munter man, dee swinnelt joo nix vorr.«
Un doo keum ick to Huus no min Ool'n, un mit denn hevv ick denn Rock tuuscht.
Wihnachenobend.
 
(Vun 'n Stadtminschen vertellt.)
Den Dag vorr Wihnachenobend harr dat sneet un ick weur noh Rugenwarder rutgohn, wall Rugenwarder so wunderhübsch utsütt, wenn dor sunn Sneedek öber utbreed
ausgebreitet.
is. In de Nach füll noch meehr Snee – un
noch
meehr – un noch
vel
meehr, un dor weur nu gonni wider an to denk'n, dat ergend 'n Minsch noch noh de Stadt komen kunn. Un de Elv
Elbe.
weur toofror'n.
Ick weet ni, wat dat eegentli is: 'n Wogen oder 'n Sleden oder blooß 'n Perd mit Gold opwägen. Ick hevv nie soo vel Gold op eemal to seehn kregen, un ick will ook hoffen, dat ick nie soo vel to seehn krieg. Ober de Weert sä to mi: selbs
wenn
ick 'n Sleden mit Gold opwagen wull: denn wor mi dat ook noch nix nützen. Dat geev eben keen'n Wech, denn man fohren kunn; ick muß blib'n. Telegrophiern – jo,
dat
kunn ick. Un soo telegrophier ick nu also 'n gans'n Breev noh Hus. Un de Snee steuber un steuber, un ick weur banni vordreetli, un denn stolper ick dorch de Sneebargn hendorch un 'röber noh de »Transpiratschoon«, dor wull ick minen Wihnachnobend fiern.
Wat dat is, de »Transpiratschoon«? Djä, wenn ick oprichti sin sall – denn weet ick dat selbs ni. De Fischers wüllt dor ni mit rut. Dat is 'n Nom, denn se vun 'n Kauffahrteifohrt mitbrocht hebbt. Ick denk mi, dat sall
ursprüngli so vel heeten wie »Dreieinigkeit«, nämli »Trinidad« oder »Trinitaatis«. De Fischers mögt sunn Noms geern lid'n; ick gläuv ober, wat se bedüd't, dat weet se selbs ni. Ober dat is 'n Nom vun 'n Gebäude in Rugenwarder. Mitten in Rugenwarder liggt dree lüttje niedrige Hüs'; een is gewissermoß'n in dat annere rinkeilt un schrob'n
eingekeilt und geschroben.
; de Scheedwann'n
Scheidewände.
sünd man gans dünn; un denn sünd dor soß lierlüttje
winzig kleine.
Finstern, 'n gemeenschafflichen Rookfang, dree Bredergiebels
Brettergiebel.
un twee Döhrn. De Kunstrukschoon to
erklär'n
: dat is unmeugli, un unmeugli is dat ook to erklär 'n, wie dor dree Fomilien inleben künnt – tosom un doch jeede for sick – oohne dat se sick in ehr Näsen un Bettstell'n un Weeg'n
Wiegen.
un Borrerdoosen un Holthupens un Snapsgläser vorgript
vergreifen.
.
De Lüd dor hebbt allns gemeenschaffli un doch hett jeeder sin Eeg'ndoom. Mitunner strid't se sick wull 'n bitt'n; ober hau'n doot se sick nie; se bestoht op jem ehr
jem ehr = ihrem.
Rech, borgt 'n anner allns un forrert dat pünktli trüch. Dat Leben drückt hatt
hart.
, un dor stemmt se sick geegen. Dat is nootwenni, dat man dat deiht, un also
dooht
se dat ook.
Düssen Wihnach'n drück dat Leben werrer orig
gehörig.
hatt dor dröben in de »Transpiratschoon«. Denn gans'n Harws öber harr dat keen'n Fischfang un keen'n Verdeens geben.
Dat wuß ick, un ick harr all vorrdem 'n Korv mit Beer un Kaffeboohnen un Zucker un lüttje Holtpipen un Swatten Krusen
»Schwarzen Krausen«, feingeschnittener Kautabak, der aber auch geraucht wird.
röberschickt. Ick weur jem ook
oohne
Korv willkom'n, dat wuß ick; ober n' Korv blivt doch
ümmer'n Korv, besonners Wihnachnobend. Ick bück mi dorch denn Döhrrohm'n
Türrahmen.
un harr em benoh op de Schullern mit in de Stuv rinnohm'n.
»'n Obend! Freuli Feß!« sä ick.
»Freuli Feß!« sä'n se.
Alle dree Fomilien seeten in de Stuv – in de grottste Stuv! – un
dee
weur noch so lütt, dat ick dat gonni wog
wage.
, joo to seng'n,
wie
lütt se weur. In de Stuv geev dat also soß groote Minschen un dree Kinner, uterdem noch 'n Petrooleumlamp, twee Weeg'n, 'n Kiss'nbank
Kistenbank.
mit gestoppte Polsters, 'n Disch, 'n Komood, dree Steuhl, 'n Holtkiß un denn noch Kinnerwäsche un Fischertüg op de Lin' – un denn ick selbs. Nee: ick hevv noch denn Kacheloben
Kachelofen.
vorgeten – un 'n Schrank, de an de Wand hung.
Dat weur warm in de »Transpiratschoon«.
Buten snee dat noch ümmer lusti wider: man kunn nich mol de Brandung heur'n. De Snee feg geeg'n de lütt'n Finsterschiben wie de Bess'n
Besen.
öber sunn Deckfinster op 't Schipp. So af un an feg'e ook mol 'n bitt'n dorch de Döhrritz. Ober dor wor ni wider op acht't, un also kümmer ick mi dor ook wieder ni um. Ick sett mi also dohl. Un nu mutt ick wull eers mol vorrstell'n:
Hier is also Kodl
Karl.
– dat is de Weert in düsse Stuv; hee is man lütt, ober stämmi, breetschulleri – mit 'n dich'n Kinnbort un 'n grootis wullnis Dook um Hals. Hee plinker
zwinkerte.
un drück dat eene Oog too un keek soo op de nee 'e Holtpip dohl, un denn nick 'e un sä: »'n good'n Toch
Zug.
hett se; se brennt blooß eers 'n bitt'n op de Tung. Hm. Prachvoll'n Tobak!«
Dat weur sin Dank, un dee spiegel sick in sin gansis
Gesich un segen
segnete.
all de Beerbuttels, de dor op'n Disch stun'n un de op min Ankunf täuben
warten.
deehn.
Un dor seet also Theedje
Koseform von Theodor.
, Kodl sin Brooder, de weur jünger un toger
zäher.
un harr 'n week'n, finen Bort; ober sin Gesich harr soo wat Trurigis un Verdreetlichis. In 'n Sommer weur sin Froo begroben worn, un se harr 'n lütt'n Fischer mitnohmen, de weur doot to Welt komen. Theedje seug
sog.
an de Pip un kümmer sick dor ni um, ob de Toback op de Tung' brenn oder nich. Hee nick sunn bitt'n mit 'n Kopp: dat weur
sin
Dank, un dat weur ook genoog.
Un dor seet also Jan, de Cousin vun de beiden, dat heet: sitten deeh 'e
nich
, hee sprung in de Heuch un stott sick ook richti denn Kopp an de Dek. Hee harr keen Bort un weur 'n slank'n, breetschullerig'n Ries'; ober hee weur man noch 'n Wrack vun 'n woghalsig'n Seemann un Raufbold; hee harr 'n Knacks weg. De lang'n Reisen un de kaneelfarbigen
zimtfarbigen.
Deerns in de Malakkastrot, de harrn em meehr mitnohm'n, as dat for 'n Fischer good is, de sick un sin Fomilje mit Arbeit ernähr'n sall. Hee weur grens'nloos goodmeudi un grens'nloos lichsinni, un vun wegen sin Kränklichkeit weur 'e fuul; ober denn mit eemol kreeg 'e dat mit de Arbeitswut, un wenn e' denn mol wat dohn harr, denn wull 'e mit natte Wor'n
mit nassen Waren.
betohlt warn. Hee weur eitel un bescheiden, un mit sin Geschicht'n weur 'e lächerli – öberhaup: sunn Mischmasch vun Kind un Galgenstrick. Hee bedank sick bi mi mit 'n lange Red'; hee wull mi 'n Stoohl anbeeden un reet allns dorbi dohl, un denn vorleur 'e de Pip, un denn versicher hee, dat 'e nie wat vorleern deeh, un denn
feut 'e
faßte er.
denn gleunig'n
glühenden.
Toback mit sin hatten Fingern an un stopp em werrer in de Pip, un Sand un Sogspeun
Sägespäne.
un lüttje Wullfodens
Wollfäden.
de stopp 'e ook mit rin, un denn trock 'e
zog er.
un spee un sweur uns too: dat geev nix, wat de Minsch ni smäuken kunn – utgenomen Guaano. Dat harr 'e eemol op See vorsocht, un doo harr 'e denn gans'n Dach öber buten in de Gallioon sitten mußt!
»Na, du Untier, wars du nu bald mol werrer vernünfti!« sä doo 'n klore un deepe Stimm. De Stimm keum vun de Kiss'nbank her, un de Stimm, de lach.
Dat weur Tille, Jan sin Froo. See sä selbs: se harr em nomen, »wall
een
em doch nehmen
muß
, wenn 'e ni in't Arbeitshus steken warn sull.« Ober dat geev ook noch 'n Grund, de weeniger prakdisch weur. Vorr soß, söben Johr weur de Ries' noch 'n hübsche Ruin' west; besonners harr 'e prachvull danst! Un Tille much so geern dans'n! Leidenschaffli! Un ebenso geern much se ehr'n Galgenstrick lid'n, wenn ook ni grod op 'n reuhrselige Ort un Wis'. As de Ries' glik noh de Hochtid swach wor, doo fohr se gans alleen rut op de See, obglik se wat Lüttjis hem'm sull. See roo 'n por Mil'n wit un lech de Nett'n
Netze.
ut, un denn keum se to Hus un sleup 'n por Stun'n un denn smeet se denn Korv mit Fisch op 'n Nacken un slep
schleppte.
dormit in't ganse Kerchspill 'rum.
Se kreeg ehrn Jung, un denn fohr se werrer op de See rut un slep mit denn Korv un schimp op Jan, wenn 'e 'n rech dumm'n Streich mokt harr, un eben so gau
schnell.
weur se werrer good mit em.
Düt Froonzimmer harr 'n Gesich wie 'n Kind, un
dat Gesich seet op 'n hoog'n, slank'n, breetschullerig'n Körper; se harr 'n Hals un 'n Bruß wie sunn oole griech'sche Stotü
Statue.
, Han'n un Been wie 'n Mann; ober de Knöcheln, de Feut un de Gang, de wern wie bi 'n Dom
Dame.
. Kräfde harr se for
een
Mann, ober Will'n for
dree
.
Se weur een vun de richdig'n Froon ut 'n Volk: ehr Leev weur unerschöpfli, obglik se wohrschinli öber denn Begriff »Liebe« noch niemols nohdacht harr oder em bi Nomen nennt harr.
To all düsse Betrachdungen harr ick grode Gelegenheit; ick kunn nämli vun de Gespräche in de Stuv in düssen Oogenblick abslut nix vorstohn.
Tille harr nämli ehrn Galgenstrick eers vorr kotten werrer 'n neeis »Pfand der Liebe« schenkt. Dat weur 'n lüttje zierliche Deern, dee grov
grub.
ehr lierlütten roosenrooden Nägels in de griech'sche Bruß rin un seug.
Scheniern geev dat hier ni. Tille smeet 'n Blick noh mi hen un meen: »Hee kennt dat wull selbs vun to Hus,« un dat Dook, wat se eers flink öber de Bruß deckt harr, dat wor nu dortoo brukt, um nohtodreugen
nachzutrocknen.
, wenn de Quell for de lüttje Sugschiv
Saugscheibe.
too rikli loopen deeh. Un jeedis Mol, wenn dat passiern deeh un se keum ni flink noog mit dat Doog, denn fung de lüttje Snobel luthals an to schreen. Denn wor 'e werrer stillmokt, un denn leup de Quell werrer öber, un denn geev dat werrer Hallooh!
Wie gesecht: scheniert wor sick hier ni. Dat weur hier eegentli 'n Weeg'nstuv
Wiegenstube.
, un nu stun'n de Weeg'n lerri.
Neben Tille seet Line, dat weur Kodl sin Froo. Se weur man banni smächdi un zort, un se harr twee ehrliche,
graue, wachsome Oogen, un dormit keek se ümmer afwesselnd
denn
mol noh ehrn Mann hen un
denn
mol noh denn lüttn Fischer in ehr'n Arm. Dat weur sunn kottstämmig'n Vielfroß un Schreehals, un dee leeg nu unglücklicher Wis' an 'n arme, mogere, swache Bruß, de weur ook ni mit 'n Dook toodeckt.
De lüttje Fischer schree benoh in eens 'n foort. Hier weur to weeni, un dor weur to vel.
De drüdde Persoon op de Kiss'nbank weur de
oole
Jan, Tille ehr Swiegervarrer. Hee seet dor un harr sin Enkel in 'n Arm, dat weur 'n lütten Jung vun soß Johr. De Jung weur banni meud, hee sleup halv un linger
»lingern« so viel wie leises, wimmerndes, gewöhnlich ungezogenes Weinen.
soo vorr sick hen un wun'n
wand.
sick un zappel. De Ool meuk em ru'i un drück em an sin grobe, geflickte Weß un fiechel mit em
herzte ihn.
un vertell em Geschichd'n. Keen Murrer harr meehr Geduld hem'm kunnt as düsse Wittkopp un Ehrenmann, vun denn se in Rugenwarder vertelln deehn, dat 'e alle söben Doodsün'n op 'n Gewissen harr. Ober dorforr harr hee düssen Jung leev, un dat weur 'n Leev wie man se in 't oole Testament find't, oder in de ool'n nordisch'n Saagen, oder ook suns af un an in 'n Leben an de sunnerborsten Stell'n.
Denn Jung harr de ool Jan ümmer bi sick: nachs in sin Bett achter de spon'sche Wand un dogs bi de Arbeit – wenn 'e öberhaup arbei'n deeh. De Lüd vertelln, dat de Ool Hunger liden deeh, um man blooß een'n Schilling noh'n annern op de Kant to steken
zurückzulegen.
for sin'n lütt'n Afgott. Ober wenn 'e wirkli hungern deeh – un ick hevv keen Grund, doran to twifeln – denn entschädig' hee sick jeedenfalls bi denn Schrank, de an de Wand
hung. Hüt obend ook. Af un an stunn 'e nämli op, mit denn Jung op 'n Arm, un gung noh denn Schrank hen un brumm so wat vorr sick hen un grappel
grappeln = tastendes Greifen.
dor mit de Fingern rum, un denn glucks 'e sunn bitt'n, un denn gung 'e werrer trüch un meuk
sin
Schootkind ru'i. Un bi allns, wat 'e deeh, sung hee, grod as wenn 'e kin'sch worn wär. Un wat 'e sung, dat weur sunn tosomgeflickt'n Krom ut 'n Gesangbook:
Loobt Gott, ihr Christen allsugleich,
Loob sei dir, oo Jeesu Chriß,
Daß du Mensch gebooren biß,
Behüt uns vor der Hölle.
Seit er aufferstan'en is,
Looben wir den Herrn Jeesum Chriß.
Halleelujaah, Halleelujaah.
Dat wor öberhaup 'n gelung'n Wihnachnobend düsse Obend. Keener verstunn, wat de annere seng'n deeh; ober dat schenier wider ni. Schließli schenier mi dat ook ni meehr. Dat Gespräch gung ümmer vorrfeutsch
wörtlich so viel wie »vorfüßig«, dem Sinne nach so viel wie: ununterbrochen gleichsam immer einen Fuß vor den andern setzend.
wider. De Pipen un de Toback deehn ehr Deel dortoo, un besonners dat Beer!
Tille stunn op un gung an denn Oben
Ofen.
, um Kaffe to moken; dorbi snack se ümmer öber de Schuller weg mit de annern, un dat Kind harr se an de Bruß. Wi Mannslüd meuk'n de Buddels lerri, de op 'n Disch stun'n; blooß de Ool drunk ni mit; hee bill sick dor wat op in, dat 'e noch nie 'n Drüpp'n vun dat »Giff« in 'n Mund nom'n harr, dor meen'e dat bayer'sche Beer mit. Un wi snacken ümmer wider, un mitunner keum dor sunn Vers vun denn Dol'n sin Leed mang, wo 'e sin Afgott mit begäuschen
beruhigen.
deeh,
un Kodl neehm ru'i sin Pip ut 'n Mund un meen gans dreug, hüt muß man denn Ool'n wull sing'n lot'n, dat weur jo Wihnachnobend.
»Un nu sülln Se ook 'n Wihnachsgeschenk vun mi hem'm«, sä hee. »Un dat sall de Dank sin for dat, wat Se uns brocht hem'm. Se mögen jo doch so geern Geschich'n heurn!«
Un nu fung 'e 'n Geschichde an: wie 'e mol in 'n Deezembernach in 'n neeis openis
offenes.
Boot to Hus rudern wull un wie de Storm em wit in de Nordsee rutsmeten harr. Un de Geschichde wor lang; dat schin, as wenn se ebenso lang warn wull wie de Deezembernach.
Doo greep Jan in. Währ'nd dat Kodl vertelln deeh, harr hee for Kodl mitdrunk'n. Un as de annere ümmer ru'i wider vertell'n deeh, sleug 'e op 'n Disch un reep:
»Nu sülln Se
min
Wihnachsgeschenk hem'm! Heurn Se doch ni op Kodl sin Tünkrom
»Schwatzkram«, Geschwätz.
; dor's keen Spoß bi to hol'n!«
Un nu fung Jan sunn Geschichde vun de Malakkastrot an. Un hee wackel mit 'n Kopp un dreih denn Buk un wis', wie de Kaneelfarbig'n dans't harrn, un denn vertell 'e, wat dor suns noch passiert weur un wat ick hier ni good werrergeben kann – dat weur all gonni mol so lich, dat
antoheurn
! De Froonslüd seet'n op de Kiss'nbank un drunk'n Kaffe; Line ehrn lütt'n Fischer schree ümmer in een Tour, un Line keek truri op em dol; Tille lach, ober nich öber de Geschichden vun ehrn Mann,
de
kenn se all meehr as genoog; ober se lach ehr lüttje Deern an, un dee lach ook un kreeg de Kaffetass' to foten
»zu fassen«.
un geut
goß.
sick 'n por Drüpp'n op'n Liiv, un denn fung se mörderli an to brüll'n.
Allmähli funn ick de »Transpiratschoon« doch tämli warm. Jan, de brüll jetz 'n malayischis Leed; ober Theedje, de harr mi all 'n pormol beoobacht un harr Jan all 'n pormol secht, hee sull still sin – also Theedje, de stunn mit eemol op un sä:
»Hier wüllt anner Lüd ook noch 'n Wihnachsgeschenk geben. Nu kom
ick
an de Reeg. Musche Jan hier sall sick an sunn Obend wie hüt ni besupen un dumm Tüg moken.«
Un een, twee, dree. Dat geev sunn lüttjis Erdbeben. Ick mutt mi dor noch hüt öber wunnern, dat ni de ganse Transpiratschoon 'n Sprung kregen hett! Kodl harr mit denn richtigen Instinkt noh de Lamp grepen; man seeh wider nix, as dat'n lang'n Körper in de Luff'rumswenkt wor. Wie sunn Windmöhl mit veer utgestreckte Flügels – un de lüttje toge Theedje dreug
trug.
denn Held'n vun de Malakkastrot ut de Döhr rut, un Kodl sleug se achter em too.
Glik dorop keum Theedje werrer trüch, sett sick ru'i an sin Platz un steek sin Pip werrer an, de harr hee vorrdem weglecht. Oohne de geringste Opregung sä 'e to Tille:
»Ick hevv em rindrogen un op din Bett lecht; dor kann 'e sick jo utslop'n.«
»Jo, dat kann 'e,« sä Tille. Se harr blooß 'n bitt'n neegieri in de Heuch keken, as ehr Mann 'rutexpediert wor. »Wullt du 'n Tass' Kaffee?«
Theedje nick mit 'n Kopp, un denn seet 'e sunn Tidlang in Gedank'n un keek benoh truri noh de Weeg'nstuv hen.
Kodl ruder nu ümmer wider in sin openis Boot un lan'n bi Juist.
Doo wor dat mit eemol gans still in de Stuv. – Buten heur man denn Snee fegen. In de Eck seet de oole Jan un sung:
»Er is ein Kindlein word'n klein.« – –
Un doo fung Line ehrn lütt'n Fischer werrer an to schreen un reet mit de lütten Han'n an de arme, mogere, swache Bruß.
Kodl keum plötzli vun Juist mit good'n Wind to Hus un sä ru'i, ober doch sunn bitt'n vorrwurfsvull:
»Du wars em wull 'n bitt'n vun din Kaffe geben mö'n, Line!«
De Jung ween, un Line keek ook gans weenerli, denn mol op Kodl un denn mol op mi un denn mol op denn lütt'n Kerl.
»Nu kann
ick
min Wihnachsgeschenk geben!« sä Tille. Un se meuk nu vullstänni dat Livn
Leibchen.
vun ehr Kleed open, lech ehr lüttje Deern an de eene witte Halvkugel trech, neehm Line denn Jung af un lech em wie sunn lüttje Katt an de annere witte Halvkugl. Hee haps ook sofoort too un seug.
Un Tille lehn sick sunn bitt'n trüch, während dat Line gans still dorseet un de Han'n öber ehr swache Ernährungsquell decken deeh.
Un Tille lach vorr sick hen, soo wie de good'n un stark'n Minsch'n lacht, de ni
wet
, dat se dat sünd. Un nu sä se 'n merkwürdigis Woord, wat ick nie in min Leben verget. See sä:
»Hier is Wihnachs-Obenbrot for arme Lüd Kinner!«
Ick dach an
min
Lütt'n to Hus. Düss'n Oog'nblick sprung'n se wull um denn hübsch'n prächdig'n Boom 'rum – in de groote hooge Stuv mit de Gemäld'n un denn Beukerschrank un dat Klovier. Düss'n Oog'nblick wor verlich min Telegramm vorrlesen.
Wenn se man ook düsse Geschichde mitkregen harrn!
Ober nu künnt se se jo lesen!
Jan Bär sin Hochtidsreis'.
Clos Bär, de oole Fischer, harr twee Jungns, de ollste heet Jan un wor »de groote Bär« nennt, un de jüngste heet Hein, un uterdem heet 'e noch »de lüttje Bär«.
De groote Bär sull nu also Hochtid holln. De geweunlichen Anteeken dorvun weurn all vorutgohn, soo tum Beispiel harr 'e sick verloobt.
Wie dat dormit eegentli toogohn weur, dorvun meldt de Geschichte nix.
Her harr noh sin Varrer sin Dood dat Hus arvt, un seet nu dor mit dat Hus un mit dat Warktüg to'n Seilmoken
Segelmachen.
un feul
fühlte.
sick sunn bitt'n eensom in all sin Herrlichkeit.
Hee keum also öfter as suns bi'n Gaßweert anseilt
angesegelt.
, kreeg sin kotte Holtpip stoppt un fuch
feuchtete.
se mit 'n Glas Win an.
De fideele Gaßweert harr sick vor Johrstid verheirot un weur nu stark dormit beschäftigt, alle tein Minuten mol ut de Dör to witschen
schlüpfen.
um »mol nohtokiken«.
»Wat is dat denn eegentli, wo Du sunn scharpen Utkiek noh holls?« freug Jan. »Kanns Du ni dat Froonzimmer dor binn'n denn Jung alleen besorgen loten?«
De Gaßweert sä, dat weurn »de Tähn«, wo 'e noh kiken deeh.
»Tähn?«
»Jowoll, Jan. Sobald as de Tähn rutkomt, hollt de Schreeeree
Schreierei.
op!«
»Na soo! – – Heur mol – Du Kreuger
Krüger = Gastwirt.
– sech mol, kunn man wull de Erlaubnis kriegen un denn Lütten ook mol seehn?«
De Varrer trock nu also stolz mit em in de Kinnerstuv, un dor seet de Froo Gaßweert'n in 'n smucken Morgenrock an't Finster un harr dat Kind op'n Schoot.
Se bück sich öber denn Lütten un schin ook noh de Tähn to seuken.
Jan sä gu'n Dag un keum langsom ran.
»Kumm man her un kik Di em an!« sä se un lach.
De Ries' keum nu mit denn Kopp dichter ran; ober dat lüttje Göhr wor bang vorr sin struppigis Hor un vorr sin Boert un fung an to schree'n.
De groote Bär vorschreuk sick un fohr trügg
fuhr zurück.
, ober hee dreih sick doch noch meehrere Mol um un keek noh dat Finster, bit 'e rut weur ut de Stuv.
Un as hee un de Kreuger nu werrer alleen weurn dor binnen in jem ehr Privot-Kojüt, doo stunn Jan 'n Tidlang dor in Gedanken un kratz sick mit sin mächtig'n Fingern in de Prük.
»Du – Kreuger – in Grun'n genom'n is dat doch merkwürdi mit sunn lütten Mot
Maat.
– wat? Hee harr ondli
ordentlich.
Nägels an de Fingern – un hee keek mi ondli an!«
De junge Varrer, dee weur nu gans weg vor Freid un re'ew sick de Han'n.
»Jä, soo een'n suß Du Di ook man tooleng'n. Du hescho 'n Hus un allns dortoo.«
»Jo Kreuger, dee Reeknung is klor, dat stimmt; ober dat is man ni so lich, 'n Froo to kriegen.«
Un nu verfull Jan werrer in sin Gedanken, un as de Gaßweert mit sin Glaß an Jan sin Glaß steuten deeh, doo keek 'e gans verbistert
verwirrt, verstört.
in de Heuch
Höhe.
.
»Weeß Du, wo ick an denk, Kreuger?«
»Nee, lot mol heurn!«
»Ick denk dor an, ob ick wull jeemols ook so lütt west bin!«
»Jä,« sä de Gaßweert, un dorbi lach 'e, »ick will um din Murrer ehr wegen hoffen, dat Du noch ori
gehörig.
wat lüttjer west bis doomols, as Du op de Welt keums, as hier min lütten Stammholler dor binnen.«
Un denn wor vun de Sok ni wider sproken.
Kotte Tid dorop weur nu Jan mit sin goodis oolis Boot un mit 'n Laß Kantüffeln noh Glückstadt seilt. Dat Boot heet »De Spann«.
Woher harr dat denn düssen Nomen? Jä, dat mag Gott weten. Verlich weur dat mol sunn Ort Euk'lnom
Spitzname.
west, wo ergend 'n Spitz in ling'n deeh – de Minschen sünd jo nu eenmol beusorti. Ober wie dat jo nu off mit Euk'lnom gohn deiht, soo gung dat hier ook. De Euk'lnom, dat weur 'n Smeichelnom worn, un de Spann, de heet vun jetz an
ümmer
de Spann, soo lang, bit de nächste Eegendeumer em umdeupen
umtaufen.
deeh, un – wer kann't weten? – verlich swalkt
schwebt.
'e jetz ergendwo rum mit denn feinen Nom »Der Pfeil« oder »Der Seeadler« oder soo wat. Na, de groote Bär weur also noh Glückstadt seilt mit 'n Lodung Kantüffeln.
Düt mol weur nu ober 'n Verwandt'n vun em mit,
de roode Andrees; un as se jem ehr Kantüffeln verkofft harrn un
good
verkofft harrn, un noch sunn bitt'n an 'n Ponntonn leegen un op 'n bitt'n betere Bris' täuben
warten.
deehn
taten.
, doo also muß sick dat grod soo dropen, dat dor 'n ooln Schipper ut Glückstadt herkeum. Dee harr nu freeli all »bileggt«
beigelegt, d. h. sich zur Ruhe gesetzt.
; ober hee kunn sick dat Schippern doch no' ni gans vorknipen, un dee keum nu also öber de Brüch herslantert
hergeschlendert.
un harr beide Füß in de Tasch un plier
blinzelte.
mit sin lütten Oogen denn mol hierhen un denn mol dorhen. Hee bleev nu also boben op de Brüch stohn un kneep noch meehr mit de Oogen, un dat schien, as wenn 'e vun denn »Spann« Mot nehmen wull.
»Hee – Lüd! – wo sünd ji her?«
Jan keek in de Heuch, as wenn 'e sick wunnern deeh, dat 'e noh sunn selbsverständliche Sok eers frogen deeh, un sä:
»Ut Brunsbüttel – notürli.«
»Bis Du dee Eegendeumer?«
»Wovun?«
»Vun dat Boot!«
De groote Bär keek denn Schipper an un lech de Hand an 't Oohr.
»Ick bin sunn bitten wat sworheuri
schwerhörig.
; ober wenn Du dat Boot meens, dat heet »De Spann«, un dat heurt mi too – jo.«
»Worum heet dat ›De Spann‹?«
»Djä – dat heet nu mol soo!«
»Hett dat Fehlers?«
»Djä Du, dee hebbt wi all, un dat Boot notürli ook!«
»Dat is wull ni gans nee
neu.
meehr?«
Nu fung de groote Bär an, 'n bitten ungeduldi to warrn.
»Heur mol, min goode Mann, wie oold bis Du denn eegentli?«
De Schipper lach, un nu trock 'e de Fuß ut de Tasch.
»Wullt Du Din Boot verkeupen?«
Jan keek denn rooden Andrees an, un de roode Andrees keek Jan an. Denn keeken se beid denn Schipper an un schließli keeken se sick denn »Spann« an.
»Wat meens Du, Andrees?« freug Jan.
»Djä, wat meens Du?«
Jan weur hüt bi goode Lun. De Kantüffeln weurn wechgohn wie gesmert, un de Opkeuper
Aufkäufer.
harr uterdem noch good traktiert. Schließli geev Jan sick 'n fürchterlichen Slag op de Lenn un sparr
sperrte.
denn Mund op bit an beide Oohrn.
»Verdammi no' mol! – Worum sull ick em ni vorkeupen?«
»Jä notürli!« sä Andrees, »denn kanns Di 'n neeis anschaffen.«
»Jo, dat kann ick!« reep Jan un nick noh boben noh de Brüch rop.
»Wat wullt Du dorforr hem'm?« heet dat nu vun dor boben.
»Tweehunnert Dohler, wie dat hier op 't Woter licht.«
»Hunnertunachßi« wor boden.
Jan sä nix un gung dorbi, dat Tau loostomoken.
»Wer hett de Seiln neiht
die Segel genäht.
?« wor nu werrer frogt.
»Dat hett dee, de an 't Stüer sitt!« sä Jan un meuk nu ook achter dat Tau loos.
»Na, denn is good!« keum dat nu werrer vun boben. »Mok dat man werrer faß un lot mi an Boord!«
Nu geev dat dor un'n in denn »Spann« 'n groote Unnerseukung; de Finsterluken, Greting, Speegatten, Wanten, Nogels, Kalfoterung un Anstrich, allns wor dorchnohm'n; de Reem'n un annere Rundhölter wor'n sorgfälti bekeken, un 'n Stunn später, doo stunn de groote Bär all mit sin Fründ vorr dat Weertshus, wo se op den Koop drunk'n harrn. De Sommersünn schien jem in't Gesich, de Gesichter gleuh'n, un de Oogen blänkern; ober as de groote Bär nu werrer op dat Woter keek un seeh, dat de »Spann« vun sin Platz wegtrocken weur, doo fleug sunn Schatten öber sin vergneugtis Gesich; hee dreih sick noh Andrees um un meen: »Wat se nu woll to Hus seggt, wenn ick oohne denn Spann werrerkom?«
»Dat wee 'ck ni
weiß ich nicht.
. Ober op jeed'n Fall weur dat doch
Din
Boot, un denn hett de Schipper Di jo versproken, dat 'e dor good geegen sin wull, mit Afkratzen un Teern un Striken un so wider.«
»Dor heß Du rech!« sä Jan. »Ober wie is dat nu eegentli, süllt wi noh Hus
gohn
?«
Dat weur warm hüt. De Sünn brenn. Un denn weurn dat goode veer Mil'n bit noh Brunsbüttel, un de Wech weur meistendeels sanni un kohl
sandig und kahl.
.
»Meens Du, dat wi fohrn süllt?« freug Andrees. »Ick bin man bang, de meist'n Wogens sünd all noh Hus fohrt, un extra een forr Di mieten, dat wullt Du doch wull ook ni? Oder wullt Du bit öbermorgen op denn Damper täuben?«
Jan sä 'n Tidlang gornix. Dat weur verlich gonni so öbel: dat Nohhusfohrn un de Erklärung'n 'n bitt'n optoschuben.
»Wat meens Du, wenn wi 'n bitt'n noh Hamborg fohrt?«
»Versteiht sick!« reep Jan un fleug sick op de Rocktasch, wo dat Geld in steken deeh.
De Tour weur afmokt. Se gung'n also beide noh 'n Bohnhoff. De Zuch sull bald afgohn. Se weurn all' beid wie sunn por groote Kinner. In Hamborg weurn se wull freuer all mol west; ober op de Isenbohn harr no' ni een vun jem fohrt.
Se leeten sick denn Billetschalter wisen, un de groote Bär plant sick vor denn Schalter op, mit de Breeftasch in de Hand.
»Kann ick 'n Kojüt krieg'n for twee Mann noh Hamborg?« freug Jan nu mit 'n Stimm, wovun hee meen, dat dat 'n Flüstern weur, dat schall ober dorch de ganze Halle.
»Retourbillet?« wor nu vun binn'n frogt.
»Wat secht 'e?« freug Jan sin Kolleeg.
»Zweiter oder dritter?« keum dat nu werrer vun dor binnen, in rech sunn gnatterigen
ärgerlichem.
Toon.
De beiden keeken sick an.
»Nimm man so vel as Du kriegen kanns!« flüster Andrees em too; denn hee seeh dat gorni in, worum man sporn sull; hee harr jo allns free.
»Jo, man her mit denn gans'n Krom!« reep Jan un scheuf 'n Twintimarkschin rin noh de ungeduldige Stimm.
»Hier sind zwei Retourbillets zweiter Klasse,« reep de Stimm.
Jan kreeg noch 'n Hand vull Sülwergeld trüch. Hee weug
wog.
dat Sülwer in de Fuß un leet 'n Mark ling'n. »Hüt kann dor 'n Drinkgeld op stöhn, wat meens Du?« sä hee to sin Kammerod in deselbe Toonort wie vordem.
De Billeteur steek de Näs' ut Lock rut. »Nehmen Sie Ihr Geld!« reep 'e argerli.
»Jo sooo!« sä Jan benaut
verlegen, kleinlaut.
un steek de Mark in de Wess'ntasch. Un während dat se nu tosom'n dorch 'n Wartesol un noh'n Perron gung'n, brumm hee soo vor sick hen:
»De Galgenstrick vun Kreuger to Hus, de hett mi doch ümmer vertellt, wenn man op de Isenbohn fein fohrn wull, denn muß man de Bedeenten ›smer'n‹. Ober hier sünd se jo wull to fein dortoo!«
Se wor'n nu also in 'n Kupee insloten.
Dor binn'n seet 'n dick'n Mann mit gans kott gesned'nis Hor un mit 'n wittis Halsdook un mit 'n lang'n Rock. Hee harr rech sun dickis un goodis Gesich un seeh ut, as wenn 'e ümmer genoog to eten harr.
»Phh, wat 'n Hitt!« sä Jan un leet dat Finster dol.
De dicke Mann fung an to hooß'n.
Doo fleit de Lukkomotiv un de Zuch sett sick in Bewegung.
»Hol mi de – se geiht wahrafti loos!« reep Andrees.
»Dat mutt wohr sin: de hett ober Gang in sick, wat?!« reep Jan, as de Wogen vun wegen de rasche Fohrt anfung to wackeln.
»Mok de annere Luk open, Andrees!« reep Jan. »Mi ward hier gans swimelig in de Schachel. Sunn Seil'n to Lan'n, weeß Du, dat he'ck
hevv ick = habe ich.
no' ni mitmokt.«
De dicke Mann hooß nu stärker.
»Scheniert dat verlich denn Herrn?« freug Jan nu gans heufli.
Jo, dat deeh dat.
De groote Bär befeul nu – noch 'n bitt'n kräftiger as vorrdem – Andrees sull »de Luk toomoken«.
De dicke Herr keek em faß an.
Nu keum dor sunn starke »Curve« op de Bohn, un
de Wogen full 'n bitt'n op de Sit, un de groote Bär full halv um op sin Platz.
»Nu holl – Himmelherrgottssakrament! – nu holl ober de Luff an; soo watt hevv ick in min Leben no' ni seehn!« reep hee, un dorbi seeh 'e halv slau un halv verwunnert ut.
»Wat meens du, Andrees, mit dee Gangort komt wi jo wull direck in de Hüll
Hölle.
, wat?«
»Fluchen Sie immer so, mein guter Mann?« freug nu de dicke Herr.
Jan keek em an un plinker mit de Oogen.
»Da's all', wie sick dat grode droppt
trifft.
, min goode Herr: am meiß'n jeedenfalls op'n Lan'n. »To Broot heurt sick Smolt«, sä denn Bäcker sin Hund, doo gung 'e hen un steul
stahl.
in 'n Slachterloden.
»Ich glaube nicht, daß es nötig ist!« sä de dicke Herr. »Ich will Ihnen sagen, ich bin Pastor.«
»Paster?« reep Jan un bekeek sick sin Gesich. »Entschuldigen Se – denn dröben Se wull ni mitfluchen?«
De dicke Herr keek em eers 'n bitt'n wat streng an.
Ober dat groote Kind, wat em geegenöber seet, dat weur hüt in sunn prachvulle Lun, dat door allns an afprall'n deeh, un geeg'n sin unschuldigis plietschis
pfiffiges.
Lach'n kunn keen Minsch geeg'nan.
'n Vettelstunn später weurn se goode Frün'n; Jan vertell – wat suns gonni sin Gewoohnheit weur – sin ganse Geschichte un de Geschichte vun denn »Spann«; de fründliche Paster lach, dat em dat Aßma benoh de Luff afdrück'n wull, un eeh'r se noch in Hamborg weur'n, muß em Jan dat versprek'n, dat 'e em an'n nächst'n Dag in Reinbek beseuk'n wull.
De roode Andrees wull noch dennselb'n Obend mit
sin Retourbillet trüchfohr'n, un de groote Bär damp an'n nächst'n Morg'n alleen noh Reinbek.
Wie dat nu toogohn weur oder nich – genoog: Jan meuk seit dee Tid öfter mol Reisen noh Hamborg, ümmer notürli mit de geheurigen Afstekers noh Reinbek; dor in de Nohberschaff weur hee nämli – wie hee selbs seng'n deeh – »an 'n Unnerrock hang'n bleb'n«.
Velmeehr – wie gesecht – kreeg man dorvun ni to weten. Hee leup mit sunn groot'n blank'n Goldring rum, de em an sin dick'n Finger banni klemm'n deeh. Wi 'e em dor eegentli ursprüngli 'ran kregen harr an denn Finger, dat is swor to seng'n, genoog: hee seet doran; un de groote Bär, de seet ook doran.
Denn gans'n Winter weur 'e mit Heirotsgedanken rumloopen. De Kreuger un sin Froo, de harrn em for'n Buern hatt
zum besten gehabt.
; hee weur fühnsch
ärgerlich.
wor'n in Spoß un in Eerns, un denn harrn se sick werrer verdrogen, un denn harr 'e jem 'n Photographie vun 'n Mäken wist, de weur gans swatt in't Gesich, mit twee groote roode Bandsleifen, de polier 'e ümmer mit sin Rockärmel, um de »richtige Schabloon« ruttokriegen. Hee much dat eegentli ni geern hem'm, wenn se sick öber de Photographie gor to dull ammisiern deehn; ober hee sä selbs, dat se »meehr wie 'n Neeger utseeh as wie 'n anständigis Mäken vun Lan'n«; dortoo weur 'e nu to oprichti.
In'n Winter harr 'e sick denn nu ook 'n neeis Boot anlecht. Dat weur mit de geheurig'n Formaaliteeten dofft wor'n un harr denn Nom' kregen: »Der fliegende Fisch.«
Ober bi düsse Deup harr dat Strid geb'n. Öber verschiedene Uzereeen weur Jan dull wor'n, obglik 'e suns so goodmeudi weur.
»Steenbiter« harrn se sin Boot nennt.
Hee kunn sick dat eegentli ni erklär'n, un de annern ook ni, worum »Steenbiter« eegentli 'n Beleidigung weur; ober beleidigt weur 'e doch, un dorum harr 'e »Spicktokel« mokt.
Wenn 'n Fohrtüg dofft
getauft.
weur, denn weur dat dofft, un denn weur de Sok good, un denn sulln de Lüd ni noch komen un Witze moken; un wer noch Witze moken wull, dee sull sin Näs' 'n bitt'n in Ach nehm'n, denn suns kunn 'e dormit geegen 'n Bugspriet loopen un so wider un so wider. Denn nächst'n Dag weur 'e banni untofreden mit sick selbs un weur noh sin Fründ, denn Kreuger, röbergohn. Dat drück em op't Hatt
Herz.
, dat hee as Weert sick soo geeg'n sin Gäß bedrogen harr.
De Kreuger treuß
tröstete.
em nu so good as dat gung. Hee meen, dat keum all mit'nanner blooß vun de Heirotsgedanken.
Wenn man mit soowat in 'n Kopp rumleup, denn kunn man nie rech de Balangs holl'n, denn weur man ümmer entweder gor too lusti oder gor too kreeteli
streitsüchtig.
. In soowat, dor muß man 'n En'n in mok'n. De groote Bär sä nix, hee brumm soowat vun Freujohr un Lok'n un Linntüg
Laken und Leinzeug.
; un denn gung 'e op See mit sin »fleeg'n Fisch.«
De Fisch, de fleug, dat weur mol klor. An dat Boot, dor weur ook nich 'n Spur vun 'n Steenbiter – dat wull 'e de Witzenmokers dor an Lan'n wull wisen.
Un schließli weur nu Freujohr komen, un nu sull all de Quaggelee 'n En'n hem'm.
Hee harr sick 'n goodis neeis Boot anschafft, un nu wull 'e ook 'n Froo hem'm.
Dat harr 'e sick tooswor'n.
Un soo wor nu also Hochtid mokt.
Notürli wor'n se buten op'n Lan'n in de lüttje Kerch troot. Ober wat 'n neeg'n Verwandten vun Stine weur – de Brut heet nämli Stine, – de harr sick dat utbedung'n, wall
weil.
Stine ehr Ollern ni meehr an Leben weurn, un wall 'e selbs 'n Gaßweertschaft in Hamborg harr, deshalb also sull de Hochtid bi em in de Stadt fiert warn.
Jan harr ober kräfti dorgeeg'n protestiert.
Hee weur mit sin Brooder Hein tosom'n mit sin neeis Boot noh Hamborg seilt un leeg nu mit sin Fohrtüg an Johannisbollwark. Hee much denn Platz nu eenmol liden; worum, dat wuß 'e nich, verlich keum dat vun denn Nom'n. Hein leeg also dor un paß op dat Boot, un Jan sä, hee wull ni länger denn »Paaviaan« spelen, as akkerot genoog weur, dormit dat de »Splissung«
Zusammenstechtung zweier vorher aufgedrehter Tauenden, bildlich für Heirat.
vorr sick gohn kunn. Denn sull man foorts
sofort.
werrer noh Hamborg fohrn un an Boord gohn, un denn sull »Murrer« noh Hus seiln.
Dorgeegen protestier nu ober Stine un ehr Partei, allerdings ni so stark in Wöern
Worten.
wie Jan, ober joo so stark in de Meenung. 'n Hochtid oohne Eten un Drinken, dat weur 'n Unmeuglichkeit, un wat harr man denn dorvun, glik op't Woter rumtoplantschen? Dor keum man noch freuh genoog hen, sä Stine.
Un wat de Weertsfroo vun de »Gollne Teerkann«
Teerkanne.
weur, de stunn ehr kräfti bi, un de groote Bär, de leehr hier nu to'n eers'n Mol in sin Leben – un noch dortoo
vorr
de »Splissung« – datjeenige kenn'n, wo de ool'n Schriffstellers all vun vertellt, nämli, dat man bi dat soogenannte swache Geslech mitunner op »unvorhergesehne Hindernisse« steut'n deiht.
De groote Bär, de brumm; ober hee weur klook genoog un sweeg bald still. Gans heemli meuk 'e nämli sowat, wat de Inschingjörs 'n »Contremine« nenn'n dooht. Hee geev sin Brooder Hein 'n Wink, hee sull denn »Fleeg'n Fisch« bi de Vorrsetten
Vorsetzen, Straße am Hamburger Hafen.
unnerbring'n un allns p'rot holln to'n Afseiln, un denn sull 'e selbs noh de »Gollne Teerkann« kom'n. De »Gollne Teerkann«, dat weur nämli 'n sehr nettis Spishus un 'n Gaßweertschaff forr lüttje Lüd.
Soo also harrn sick beide Partieen vorrseehn, un de Hochtid gung loos.
De Paster troo jem in de Kerch, un denn gung'n se noh denn Paster sin Hus, un dor schenk 'e jem 'n Glas Scherry un 'n grooten sülbern Lepel to'n Vorrleng'n.
Jan praktisier denn Scherry un denn Lepel »achter de Weß«. Un denn fohrn se trüch noh Hamborg un denn seet de ganse vergneugte Gesellschaff in denn Keller vun de »Gollne Teerkann« mit Lammsbroden un Rippenbroden un gehle Wotteln
gelbe Wurzeln = Möhren.
un Schinken un Hühn un Perdühn
Hühn un Perdühn, nach Aufzählungen gebraucht im Sinne von: und noch alles mögliche andere.
, un forr de Domen geev dat seut'n Snaps un seut'n franzeusch'n Win, un forr de Mannslüd geev dat »richtig'n« Minschensnaps«
»richtigen Menschenschnaps«.
un Punsch.
Noh boben, ut dat Kellerfinster rut, harr man de Utsich op 'n hooge Brandmuer, dor schin de Sünn op, un wenn man sick mit de Arms gans öber'n Disch leng'n deeh, oder wenn man mit 'n Kopp so halv in sin Nohber sin Schoot ling'n deeh, denn kunn man gans, gans boben 'n Stück blaue Luff seehn, so groot wie 'n Taschendook, un dor trock'n sunn por Wolken öber hen.
Dor weurn noch verschied'ne Froonslüd, dat weur'n Verwandte vun Stine, un denn weurn dor noch de neegsten Verwandten un Frün'n vun denn Weert.
Unner de neegsten Anverwandten dor weur nu hauptsächli 'n Drechsler, denn gung de feierliche Angelegenheit banni
sehr.
to Hatt'n, dat kunn man all doran seehn, dat hee sick vullständi bedrunk un dorbi sehr gerührte Reden hool'n deeh.
Unner de good'n Frün'n, dor weur ook een mit 'n Orden; »gewesener Gerichtsdiener« wull 'e geern nennt warn. Hee weur Arrestopseeher west, wat man soo 'n »Schließer« nennt, un seeh noch sehr good ut, un vun sin millitärische Vergangenheit as Undroffzier her harr 'e noch 'n stibe Halsbinn un 'n Messingkrüz an 'n buntis Band.
Hee meuk ümmer sunn Gesich, as wenn 'e sick jeeden eers mol doropp ankieken deeh, wievel sülberne Lepels hee wull mitnehmen kunn. Dorum holt 'e jo wull ook ümmer 'n por Schritt Afstand twischen sick un de annern, grod as wenn dor sunn Festungswall twischen weur. Hee schenk sick 'n Unmasse lüttje Snäps »boben in't Glas«, wie 'e dat nennen deeh; dor drunk'e ümmer man de Hälfde vun ut, ober vun de Wirkung weur nix to marken. Mit eenmol denn lach 'e so vorr sick hen, so gnatterig
unwirsch.
, un denn hooß 'e un pluster' sick op
blähte sich auf.
un schütt sin halben Snaps runner un stott denn Weert mit 'n Ellbogen in de Sid un sä: »Hör mal, alter Kriegskamerad, soll'n wir uns mal an die guten alten Szeiten erinnern?« Dat weur bi em dat Heuchste vun Gemütlichkeit. Jan titelier hee ümmer: »Herr Kaptän!« ober as 'e dat 'n por mol dohn harr, doo keek de »Kaptän« em an, lech de Gobel mit 'n groote Schiv gele Wottel vun sick weck un sä: »Heur mal, Fründ, nu
böhr dat Stüer man mol rut
heb das Steuer heraus.
un holl op mit din ›Kaptein‹, suns war 'ck fühnsch!«
Noh düsse lüttje Ermohnung sä de gewes'ne Gerichsdiener: »Herr Bootsführer«.
De groote Bär weur, wenn man dat so rech nimmt, ni gans op sin Platz. Hee meuk denn Indruck, as wenn 'e sunn bitt'n eensom dorsitten deeh, wo wull ook sin Sworheurigkeit an schuld weur. Sin Platz füll 'e jo jeedenfalls ut; ober Hein leet sick ümmer no' ni seehn, un Stine, sin Brut – djä, de seet an sin Sid, in 'n swattis Merinokleed un 'n Brutkrans un Sleier, op 'n Stoohl un holl de rooden Han'n vun sick af un weur gans kullosol eernshaff un stumm, un seet dor so stif, as wenn se 'n Meetermot öbersloken harr.
Na – verlich geheur sick dat jo soo. 'n norddütsche Brut droff nich to munter sin. Ober dat schin', dat se in ehr gansis Temperament 'n bannigen Barg
einen großen Berg d. h. sehr viel.
»Würde« an sick harr, un dat is in 'n Husstand jo ook gans good to bruken, ober hier, twischen de seut'n Snäps un denn saftigen Rippenbroden seeh dat sunn bitt'n verkeult
verkühlt, erkältend.
ut.
See
seet alleen un
hee
seet alleen. See eet man gans weeni, un hee eet for twee, un dortwischen holt de Drechsler ümmer Reden, un de Sünn schin boben op de Brandmuer, un Jan lehn' sick wid vorr Stine öber un keek noh boben dorch dat Finster.
Stine trock flink ehr'n Sleier an sick un streck sick dat Kleed werrer trech.
»Wo kickst du noh?« freug se.
»Da 'scho
Dat is jo = das ist ja.
prachvull!« reep Jan un keek werrer noh boben.
Nu keek Stine ook noh boben.
»Meens du de veerte Etosch dor boben? Jo, dat gläuv ick! Wer dor so wohnen kunn! Denn bruk man doch ni op 't Woter to planschen!«
»Da 'scho prachvull!« sä Jan, »nu künnt wi jo noh Hus seiln. De Wind is gans noh Süden umsprung'n.«
Stine keek em sunn bitt'n unru'i an un keek denn denn Weert an.
»Hee 's gans noh Süden umsprungen, mit stibe Bris!« sä Jan. »Nu hett 'e soo lang Nord-Nord-Weß stohn, un hüt Obend geiht 'e notürli werrer trüch. Sunn Gelegenheit kummt verlich in 'n por Dog ni werrer!«
Stine geev denn Weert 'n Wink, un dee sleug nu vorr, se wull'n Jan Bär mol op richtige, goode, hamborgsche Ort un Wis' hoochleben loten. Se wulln em abslut op annere Gedanken bringen, un de Drechsler fung bi de fofte
fünften.
Red' an.
Un denn stimm de Weert 'n Leed an, un de Gerichsdeener sung de tweete Stimm un blos de Backen op wie 'n Dudelsack.
»Nu lot uns mol drink'n,
Hooch Brögam un Brut!
Dat Glück sall jem wink'n
Johrin un johrut;
Un fein süllt se leben, so lang', bit se starwt
Un bit jem ehr Kinner denn Geldbüdel arwt.
Huraa, huraa! – Is dat Leed ni famoos?
Dor heurt ook 'n Sluck too! Steut an un secht Prooß!«
Un trotzdem verschied'ne wat dorgeegen intowen'n harrn, keum de Drechsler all werrer hooch, indem dat hee sick an de Rockkrogens vun sin Nebenlüd in de Heuch
trecken
ziehen.
deeh un sick dor an faßholln deeh, un mit Thronen in de Oogen holt 'e sin letzte Red un sä: »Meine wirklichen un wahraftigen Freunde un Zuhörer – denn das sind wir ja doch alle mit 'n anner, nich wahr?«
»Jowoll,« reepen se vun alle Siden.
»Na ja – so wolln wir denn also mal – also: man muß ihnen ja doch 'n paar Worde mitgeben, wenn sie Vadder un Murrer verlassen – na ja, also was ich sagen wollte: bevor sie diesen
lieben Freundeskreis
verlassen ...«
»Se blivt jo noch bit morgen hier!« reep de Weert.
»Nee!« reep de groote Bär un sleug mit de Tatz op 'n Disch.
»Dat sech ick ook!« reep Hein, dee keum nämli grod in düss'n Oogenblick in de Stuv rin. »De Wind is frisch vun Süden, Jan!«
»Dat weet ick,« sä Jan. Hee wull all opstohn.
»Still!« reep de Weert, »lot doch denn Drechsler utreden!«
»Ja, hört nun also, meine
teuren Freunde
!« sä de Drechsler un wackel denn mol noh vöhrn un denn mol noh achtern, »ich meine, wir sünd ja doch alle Menschen, un wir lieben unser liebes, altes Heimaatland, – ich saage nich
Vaaterland
, ich sage
Hei – maat – land
! Wo unse Väter hergekomm'n sind, jä, das könn'n wir jaa gaanich wiss'n; aber woo wir gebor'n sind, un woo wir zuhause sind, ich meine, das wissen wir
sehr gut
...«
»Da 'scho all Quatsch!« reep Hein; de seeh nämli all, wie de Soken stohn deehn un weur nu in sin Kriegshumor kom'n.
»
Was ist das für ein Mann
?« freug de Drechsler
un geev sick nu bannige
große.
Mäuh, denn Frem'n mit sin neblig'n Oogen faß antokiken. »Is dies vielleich ein Mann, der nich auf das Wohl seines Hei – Heimaatlandes mit anstoßen will, denn saage ich Pfui über den Elenden! sage ich!«
Hein keek Jan mit 'n Blick an, wo sehr vel in ling'n deeh.
»Wüllt wi mol de Bood lerri moken
Bude leer machen.
un Stine mitnehm'n?«
Jan wink em too. Ober de Hochtidsgaß, wo de Drechsler sick op stützen deeh, de harr dat Slachwoord vun de »Bood« opfung'n un dee lett nu also denn Drechsler los, und de Drechsler fallt unner 'n Disch, un nu geev dat 'n groot'n Spicktokel, allns schree um de Wett, un Hein harr denn »Gerichsdiener« all bi't G'nick – doo mit eenmol, in düssen »kritisch'n Momang« sootosengn, doo stell sick also Stine op de Sid vun ehrn Mann – grod soo wie man dat op de Biller sütt vun de berühmt'n Froonslüd in ool'n Tid'n – un Stine erklär nu also: »Se wull leeber mit em afseil'n – un wenn dat ook noh Holland gung – as dat op ehr Hochtid sunn Larm sin sull!«
Dormit weur de Sok afmokt un in Ornung. De Drechsler wor' in de annere Stuv drog'n un op't Bett lecht; de annern drücken sick de Hand un drunk'n noch 'n Glas tosom. Jan un Hein, de wisen sick nu gans vun de Schok'lodensid; Hein bestell noch 'n Extra-Boowl op sin Reknung. Nu weur allns
een
Freden un Verdregen, un Toostreden un Leeder weurn dor ook mit mang.
Un denn also wor' opbroken.
»Jan harr vorr luter Freid de ganse Gesellschaft
inlod, se sull'n 'n lüttje Fohrt mit denn ›fleegen' Fisch‹ mok'n, sogar de Gerichtsdeener sull mit.
Hee wull jem wull bi Dübelsbrüch
Teufelsbrücke.
an't Land smiten, wenn se mit denn Fisch ni meehr fieegen muchen, meen 'e.
Um denn Freden ni werrer tweitomoken, wor de Inlodung vorläuft annohm'n. Ober as se nu ut de »gollne Teerkann« an't Lich steeg'n, doo fung de frische Luff an to wirk'n, un de frische Luff oder de Sünnenschin oder de Sieg, denn Jan errung'n harr, oder de Brutgedanken oder verlich jo ook allns tosom: dat wirk' nu soo kräfti op Jan sin Brägen
Gehirn.
, dat 'e Stine mit eemol um de Talje feut un sweur
schwur.
, hee wull mit ehr 'n verkeehrten Hamborger Schott'sch'n dans'n, un obglik se dor mit Gewalt nix vun wet'n wull, wor de Schott'sche doch danst, un zwors soo fein, dat all de Lüd, de voröbergung'n, sick doröber frei'n un wunnern deeh'n. Denn leet 'e Stine loos un kreeg sick denn Gerichsdeener her, de muß mit em 'n Galopp dans'n lang dat Tretoor
Trottoir.
. Bi düsse Gelegenheit wull Jan mit Gewalt 'n Schillerhus mitnehm'n, un as se an 'n Wach vorrbikeum'n, doo wull 'e de Gewehrn vun de Wachmannschaff probieren. Ober nu wickel de »Gerichsdiener« denn Undroffzier ut un sä: »Das wäre ein Skandal, ja, das wäre sogaar Insubordinatschoon!« un gung af un weur so rood as 'n kalkut'sch'n Hohn, un denn Gaßweert sin Froo neehm 'e mit.
An de nächste Stroteneck weur nu sunn grootis Plokot anbackt
angeklebt.
, vun 'n Menoscherrie, dor weurn Elefant'n un Open un Bärn op afbildt. Forr de Bär'n intressier' Jan sick notürli am meisten, un hee erklär', hee wull rin un sin Cousins un Cousinen kenn'n leehrn, un de Hochtidsgäß, de
harrn genoog to doohn, em dat man ut 'n Kopp to snack'n.
Während düsse groote Debatte harr sick nu ober 'n gans'n Kreis Minsch'n um jem rum ansammelt. De heurn sick mit vel Vergneugen de Reden an, de de swore Mot dor hooln deeh, un as 'e nu schließlich to 'n groot'n Gaudium vun de Versammlung vorrmoken deeh, wie sick sunn Bär eegentli benehm'n un bedragen deeh, do kneep'n de ingeloden Hochtidsgäß all mit'nanner ut; ober de ungeloden' Gäß, de brochen Jan un Stine un Hein noch 'n Stück langs bit noh de Vorsetten.
»Soo, Jan, nu lot dat man good sin!« sä Hein un wull em beruhig'n. Dor keum nämli 'n Kunstobler ran, de harr Luß, ook 'n bitt'n mittogohn.
»Verdammi no' mol, sall man denn op sin Hochtid ni mol
vergneugt
sin?« sä Jan un keek fideel un unerschütterlich um sick.
Stine weur dich an't Ween'n; ober se holt sick. Se harr jo nu eemol »Jo« secht for't ganse Leben; nu muß dat gohn, so good as dat gung.
Se treuß sick dormit: »Später ward dat jo wull anners!«
Un soo keum'n se nu an Boord vun denn »fleegen Fisch«.
»Du wars wull reffen mö'n
müssen.
,« meen de Mann, de op dat Boot paßt harr.
»
Vulle Segel
!« reep Jan. »
Da's min Hochtidsreis
!«
»Na soo!« sä de Mann un weur tofreden. Ober hee freug Hein doch lisen: »Kann 'e mit 'n Boot umgohn?« »Un ob!« reep Hein un lach.
»Bis du p'rot
parat.
, Hein?«
»Jowoll!«
»Heß du Stine good verstaut?«
»Jowoll!«
»Na, denn man loos!«
»Hurraa!« reepen all de Schippers, de dor bi rum stohn deehn. Ober se schütteln doch mit de Köpp un meen'n: »Dat ward 'n natte Hochtidsreis', wenn 'e ni reffen deiht!«
Un datt stimm; natt wor' se.
Stine hett se ehr Levdog ni vergeten, un Jan vertell noch später mitunner dorvun.
»Wi scheut'n
schossen.
man soo dorch dat Woter!« sä 'e; ick gläuv, de Fisch de fleug wahrafti! Wi jog'n
jagten.
all de annern Beud
Böte.
vorrbi. Se reepen uns all wat noh, ober ick swenk blooß denn Hoot un schree: »Heß em fleegen seehn?«
Hast du ihn fliegen sehen? Eine Zeitlang »geflügeltes Wort« in Hamburg.
All de annern Schep in'n Hob'n, de trocken de Seil'n in, een noh'n annern; ober wie leeten jem stohn.
»Meens du, dat dat noch geiht?« freug Hein.
»Dat
sall
gohn!« sä ick.
Stine, de leeg nu wildeß un'n in 'n Ruum un geev all dat scheune Eten werrer vun sick. Dat weur man 'n Glück, dat se ni no' mehr eten harr.
Ick be'
bat.
ehr, se sull man ni bang sin, ober ick gläuv, se hett dor ni vel vun heurt.
Hein un ick wi weurn klitschennat un Stine ook.
Soo he'ck in min Leben ni seilt, vorrdem ni un ook später ni. Gans noh Brunsbüttel wog ick ni mit ehr to seil'n. Wi gung'n in Glückstadt an un lech'n dor an'n Ponntonn an.
Dor keum grod de Schipper anslantert, de mi denn »Spann« afkofft harr.
»Wa's denn dat eegentli fo'n Werrer west, wo ji sunn groote Seil'n to brukt hebt?« freug 'e. »Komt ji mit Frach?«
»Jo, mit Hochtidsfrach,« reep ick, »un dee 's meehr dood as lebenni. Och, sid mol so good un lecht 'n bitt'n mit Hand an; wie möt Murrer an Land hol'n, suns givt se denn Geiß op!«
Un denn hissen wi also Stine an Land. Op de Been stohn kunn se ni, un wi mussen ehr in de Stadt bi'n gooden Bekannt'n inleng'n. Un dor bleev se dree vulle Dog' un Näch, un ick kunn so lang mit 'n dreug'n
trocknen.
Mund in de Stadt rumloopen.
Später, as se sick verholt harr, doo gung de Sok all anners, doo kunn se fix schell'n, »dat ick ehr soo dorchschunkelt harr«.
Ober dat ischo
ist ja.
ook gans richti, man sall jo ook ni Unmeuglichis vun sunn Lüd verlang'n, de grod eers binn'n vun'n Lan'n komt – is ni wohr? – un de verlich in ehrn gans'n Leben no' ni meehr Woter seehn hebbt as denn Paster sin Regentünn!
Ober wenn see ook noch so dull schellt un wenn ick ook ümmer werrer datselbe to heur'n krieg: ick vertell doch ümmer werrer vun de Tour, soo dat Stine dat heur'n kann, un denn wisch ick mi soo – seehn Se mol –
soo
mit de Hand öber'n Mund un sech: »Da 's eenerlei: Dat weur doch de merkwürdigste Hochtidsreis', de ick jee in min Leben mokt hevv.«
»Un ick hevv, wat dat anbelang'n deiht, man blooß de eene mokt.«
Dat ward frisch!
De Geschichde, de nu kummt, de hevv ick in de Haupsok vun denn groot'n Bär'n, un as 'e mi se vortellt harr, doo sä 'e:
»Djä, is ni wohr? Ick bin dat doch min Froo un de lütt'n Wörmer to Hus schuldi, dat ick ni lichsinni min Leben op Spel sett! Ick kann doch ni Liv un Leben dor an sett'n, wall Hein so dwatsch
albern, verrückt.
is un sin doode Froo ni vorgeten kann! Djä, du leewe Gott – hee find't wull noch een werrer! Da'scho mol klor: ick wor ook min bitterlich'n Thron'n ween'n, wenn min Stine dor mol vun afgohn sull un alle Veer vun sick streck'n deeh. Ober« – hee lach sunn bitt'n un sleug
schlug.
mit de Hand dorch de Luff – »dat givt jo Mätens noog op de Welt, un man kann sick jo vorrseehn, eeh'r man se entert
bevor man sie entert.
, ob dat Booholt
Bauholz.
ook solid is un ob dat de Reis' utholl'n kann. Wenn de Reis' dat eerste Mol 'n bitt'n kott utfallt, denn mutt man tooseehn, dat man dat nächste mol beter utkummt. Gott gev, dat wi man all 'n goodis Gewiss'n hebt forr de allerletzte! Dat is nu soo min Meenung vun de Sok – un wenn Se dat wöl'n, denn kön'n Se se geern to Protokoll nehm'n!«
*
Dor buten
draußen.
bi Cuxhob'n, dor wo de Hob'ndamm
anfangt, dor leeg'n twee Jungs. Se harrn jeeder sunn Weid'ntwieg in de Hand, dor seet 'n lütt Stück Fleesch an, un denn Twieg steek'n se twisch'n de witt'n Steen op denn Sandborr'n
Sandboden.
.
Denn beweg sick dor so wat; eers seeh dat soo ut wie sunn lütt'n Bün'l
Bündel.
Seetang; ober denn streck dat dree Been noh de een Sid rut un denn dree Been noh de anner, un denn marschier dat schreeg
schräg.
op dat lüttje Stück Fleesch too.
Un denn feut
faßte.
dat mit 'n Por lüttje Scheern dat Fleesch an, de Weid'ntwieg beweg sick sunn bitt'n, un denn wor dat in de Heuch böhrt.
in die Höhe gehoben.
Dat weur 'n Krabb.
»Du, da's ober 'n ondliche
ordentliche.
, wat? De verkeup wi an 'n Krukkromer
Krämer (Krukenkrämer).
!«
De Weid'ntwieg gung werrer dohl un keum werrer 'rop, un soo gung dat 'n por Mol.
Ober dat klore Woter wor man allmähli grau, un man kunn denn Grund ni meehr ondli seehn.
Een vun de Jung'ns keek
guckte.
in de Heuch.
»Junge, wat 'n groote Wolk'n!«
»Dat ward frisch!« sä de annere.
Se versoch'n dat noch 'n pormol mit denn Weid'ntwieg; ober dat hulp jem nix.
»Lot uns man to Hus gohn.«
Se stun'n op un wull'n mit ehrn Fang afgohn
abgehen.
.
»Du, kik mol, de wüllt jo wull
rut
mit ehr Deckboot!«
»Wat is denn so 'n
für ein.
Wind?«
»Weß
West.
. – Dor kummt Jan Bär mit denn Proviant.«
»Wahrafti, dee wüllt weg! Jan hett sin Lerrerjack an.«
»Du, wohr di weg
tritt beiseite.
, hee loppt
läuft.
di um. Hee hett Jil.«
Se sprung'n flink an de Sit un leet'n de Krabb'n eers mol ling'n.
Jan Bär keum in 'n Draff
Trab.
angeloop'n, mit denn Proviantkass'n
Proviantkasten.
unner een Arm un mit sin Oiltüg
Ölzeug.
öbern annern. Hee weur in de letzte Tid all 'n bitt'n krummer wor'n un 'n bitt'n grauer bi de Oohrn; ober wenn dat dor op ankeum, denn weur 'e noch eben so flink wie freu'er.
Achter em ran keum nu sunn lütt'n blass'n, mogern Mann mit 'n kaffebrunen Rock, mit 'n gorkengreune
gurkengrüne.
Büx un mit 'n swatt'n hoogen Hoot, denn harr'e mit 'n wittis Band unnert Kinn faßbun'n. Hee dreug 'n Pokeet unnern Arm, dat weur in 'n blauis Dook mit 'n rood'n Rand inknütt. Hee ampel
sich abmühen mit Arm und Bein.
un strampel dorch denn Sand un quäl sick banni dorbi af.
Jan leet sick gonni steur'n
stören.
in sin Draff, obglik dat jetz öber de groot'n Steen gung. Dor leeg'n verschied'ne vun in de Hoochkant
»Hochkante«, auf der Kante.
un wackeln, wenn man dor op pett'n
treten.
deeh.
Eers mitt'n op'n Wech keek'e sick um.
»Hallooh Snider!« reep 'e, »treck de Been noh. Un paß op, dat du de Steen' ni stotts; de Öös
Plur. von Os = Aas.
steut
werrer
.«
»Joho ... ick komom – kom all ...!« sä de lüttje Mann; de Steen stott'n em nämli de Sprok af. He smeet sin Poket ümmer vun een Arm op'n annern un balangsier öber de Steen, un hee riskier dat gonni, noh Jan hentokiken; denn hee weur bang, dat'e de Balangß verleer'n deeh.
»Ickick – kom glikik – glik – au Donnerwetter!! – – ooh min Bün'l!!!«
Denn Snider sin Poket leeg in't Woter.
De beid'n lütt'n Jungs harrn dat jo wull all kom'n seehn; se krempeln de Büx'n op, wod'n
wateten.
dorch dat Woter un trock'n denn Snider sin Bün'l rut, dor leup dat Woter man soo an dol.
»Ook vel'n Dank!« sä de lüttje goodmeudige Mann, as 'e werrer opstohn weur, un holl
denn
mol sin Hoot faß, wo de Wind an reet, un
denn
mol reev'e sick de Schienbeen.
»Ook vel'n Dank! Dat sünd jo ober ook gans osige
aasige.
Steen!«
»Djä, annere hebt wi ni,« versicher em een vun de Jungs.
»Och, de weur'n freu'er noch vel slimmer,« sä de annere. »In'n Winter is Peeter Dierksen sin Jung' hier mol fulln, un hett sick in de Löcker dor de beid'n groot'n Teehn
Zehen.
afbrok'n.«
»
Beide Teehn
?« freug de Snider. Hee harr sick vorschrock'n.
»Alle beid'!« versicher de Jung mit'n gans ernstis Gesich.
»Gott bewohr uns! Denn kann ick jo man vun Glück seng'n. Täuv
Wart!
mol eben: ji süllt 'n por Kringeln hem'm.«
Un de Snider fung nu also an, denn Knütt'n optomok'n. Ober dat Bün'l weur miss'nnatt
Soviel wie: durch und durch naß.
, un 'n natt'n Knütt'n opentomok'n: da's gonni so lich. De dreug'n
trocknen.
sünd all mitunner slimm noog.
»Ick gläuv, denn een'n kann man hier ut de Eck rutkrieg'n!« meen nu een vun de Jungns.
»Na, ward dat nu bald?« reep Jan sin Stimm. Hee weur all gans but'n op'n Damm.
Hee reep suns noch wat; ober de Wind weur vun
Lan'n un weur all ori
gehörig.
wat stärker worn. Dorum gung de Reß vun sin Red verlorn.
De Snider sprung in de Heuch.
»Ick will an joo denken, wenn ick werrer trüchkom!« sä her, un denn klatter hee wider ober de Steen.
»Danke!« reep'n de Jungns em noh. »Denn kom'n Se man good werrer to Hus!«
De Snider swenk nu ümmer wider rut, bit an denn letzt'n Damm. Dor leeg Jan sin Deckboot, an't bütelste
äußerste.
En'n, un düker
tauchte.
ümmer soo in de holl'n
hohlen.
Well'n rin, de vun de op'ne See rankeum'n. Hein weur ook all in't Boot. Dat Boot harr an de Spitz vun 'n 'Maß sunn lüttje Flach
Flagge.
mit 'n Insnitt, dat weur dat Teeken, dat dat'n keuniglichis Poßboot weur. Un de beid'n Slipp'n
Zipfel.
vun de Flach de stun'n ümmer stramm grod ut, as wenn se vun Blech wärn. De Wind leet jem keen'n Oog'nblick Tid, dat se dolsack'n
niedersinken.
kunn'n.
De Wind weur emsi, Jan ober ook.
De Luff weur so blaugrau an 'n Horizont; denn keum sunn dunkle Wolk'nmasse, denn keum'n witte Plack'ns, un noh vörn too weur dat werrer grau.
De Wind keum vun Lan'n, wie gesecht. Hier binn'n weurn man gans lüttje Well'n; blooß vun but'n, dor rull
rollte.
de holle See 'ran. Öber de Sandbänk weur dat Woter greunli, denn wor dat so smutzi-vigelett, wider but'n weur dat grau mit dunkle Strich'n, un de bütelste Kant weur gans dunkelgrau mit witte Punkt'n.
Dor weurn verschiedne Seilschep
Segelschiffe.
but'n, de harrn refft oder ook dubbelt refft, jee nohdem. Vun wid'n seeh dat soo ut, as wenn se gans ru'i öber de glatte See hinglitsch'n
hingleiten.
deehn.
De Snider bleev stohn un keek öber de See.
»Na, gottlov, dat sütt jo gonni so slimm ut!« meen 'e.
»Sall
dee Hoot
op'n Kopp blib'n?« freug Jan, de stunn un'n op't Deck un broch de Tau'n in Ornung.
»Jo, wenn dat angung, denn sull'e geern opblib'n!« meen de Snider.
»Na minwegen:
ick
hevv dor nix geeg'n,« reep Jan. »Spring man an Boord; ober – holt! – ge' mi eers mol den Bün'l her. Denn Dübel ook, da 'scho
da 'scho = dat is jo.
natt!«
»Jo, dat is 'n bitt'n natt wor'n. Dor is 'n Hochtidsbüx un -Weß in forr denn Leuchtormwärter; ober ick denk, bit wie dröb'n sünd, sünd se werrer dreug, un ook de Kringeln.«
»Dat ward se wull,« meen Jan, »wenn se hier in't Boot ni no'
noch.
natter ward?«
Dat ward frisch hüt
!
»Wat?« sä de Snider un keek sick um.
»De Wind ward frisch, sech ick. Wenn 'e man ni no' meehr no Süden fallt, denn geiht dat noch. Un dorum möt wi toomok'n.
uns beeilen.
– Bis du klor mit dat Tau, Hein?«
Hein geev keen Antwort; hee deeh so, as wenn 'e nix heurt harr; ober Jan acht dor wider ni op. Sin Brooder Hein weur de letzte Tid 'n bitt'n wunnerli. Vor kott'n weur em sin Froo storb'n. Ober in 'n Boot mutt man dorum doch op allns heur'n, gans eenerlei, wat dor suns passiert is. Jan verleet sick ook op sin Brooder wie op sick selbs. »Nu lot loos!« reep 'e. »Treck man dat Grotfalltau un mok dat faß. Denn Fock lot man sin, bit wi backt hebt. – – Soo, nu dat Fockseil faß, flink! Suns loopt wi eers in'n Wind! Wi wüllt ook nich 'n Strich vorleer'n, wi kriegt soo wie soo 'n lange Fohrt, wie't schient. – Is dat Fockseil faß? Is good; denn lot
dat man in 'n Luv stohn, bit wi uns dreiht hebt. – –
Soo, lot dat Fockseil gohn! Snider, fot mol mit an; ober klemm din' Dum'n
Daumen.
ni, hier 's frische Bris'!«
Dat weur een vun Jan sin bekannt'n Moneuwers, um achter de Brüch
Brücke.
rut un unner Segel to kom'n.
Dat Moneuwer wor ook vun 'n Lan'n ut beoobacht, vun de lütt'n Krabbenfischers un vun de ool'n Doschfischers, un dat wor forr
good
befun'n.
Genau in 'n richtig'n Oog'nblick, as das Boot 'n bestimmt'n Winkl to de Brüch harr, leet 'e loos. Hee leet dat soo wid trüchdrib'n, bit 'e eben noch Woter noog harr, um stüern to kün'n. Un denn sett'e dat Grootseil halv, soo dat de Gaff'l dolhung, un as dat Boot nu anfung, öber Steev'n to scheet'n, doo leet'e dat Fockseil hissen un trüchsetten, dormit dat 'e nich in 'n Wind drängt wor, un schließli leet 'e de Schoot gans afloop'n un dat Fockseil röbergohn, un soo snee dat nu genau 'n Hand breet an de Brüch vorrbi un neehm denn Kurs so nördli as meugli.
Too dat Moneuwer dor heur Präzisioon un Fixigkeit vun de Bootsmannschaff too. De Stücker een Bootsmannschaff vun düt Boot heet Hein. De Snider tell ni mit.
Hüt trock Jan nu sunn bitt'n de Steern
Stirn.
krus. Mit de »Präzisioon« weur dat hüt ni soo west as suns.
»Du kunns di ook 'n bitt'n spoo'n
sputen.
, Hein!« reep 'e. »Op 'n Hor wärn wi geeg'n de Pohls
Pfähle.
ronnt, un denn harrn dee dor binn'n an 'n Lan'n grint
gegrinst.
, gans afgeseehn vun't Boot. Dat harr denn Bums
Stoß.
wull kum vordreg'n kunnt.«
Hein geev keen Antwoort. Hee stunn vör un meuk
sick dor wat an 'n Klüwer to schaff'n. Dat seeh soo ut, as wenn 'e dorbi gung
daranging.
, em optohiss'n.
»Lot denn Klüwer blib'n!« reep Jan, »wi hebt to vel Seil'n! Holl to 'n Wind – spoo di 'n bitt'n!«
Dat Deckboot weur good tokelt
getakelt.
un seedüchdi, un nu weur dat vullstänni to 'n Wind brocht worn. Buten bi de letzt'n Sandbank, wo de Well'n sick breuk'n, dor lech sick dat stark op de Sit. De Bugspriet harr all eemol de Snut in't Woter stippt
getunkt.
, un de Snider weur op't Deck hen- un herrutscht, bit' e sick schließli op de Luvsit in de Wanten vorfung'n
verfangen.
harr, un dor stunn 'e nu mit de Han'n op 'n Rüch
Rücken.
un mit gespreizte Been un schien noh ergend wat Sehnsuch to hem'm.
Hein gehoorch man langsom. Dat Seil wor in de Mitt' refft. Denn gung 'e werrer op sin ool'n Platz trüch un meuk sick werrer mit dat Vorrerseil to schaffen.
Ober Jan leet em nich ut de Oog'n un beoobach em ümmer opmarksomer.
De groote Bär weur ni meehr jung. De Johrn un denn de hatte Arbeit de harrn em ehrn Stempel opdrückt; ober de Riesenkraff weur no' ümmer dor. Dat weur meehr as blooß Kraff. Hee weur mit de Tid Meister worn int Kummandiern. Sin Sworheurigkeit neehm nämli too, un dorum muß 'e sick no' meehr tosomnehmen as suns. Op düsse Wis' harr 'e sick bi all sin Goodmeudigkeit so wat Energischis annohm'n, un dat kunn sin'n Brooder Hein mitunner ni pass'n!
d. h.: es behagte (paßte) ihm mitunter nicht.
Verlich leech dat ook ebenso vel an Jan sin Stimm! Sin Stimm weur nämli ümmer sunn ganse Toonleiter heuger oder deeper as dat neudi weur; hee kunn sick selbs jo ni snacken heurn!
Ober seil'n deehn se dorum doch good tosom'n, de beiden Breuders.
Ober, wie gesecht, Hein weur doomols »wunnerli«, vun wegen dat sin Froo em storben weur.
Allns meuk ümmer 'n stark'n Indruck op em, ob dat nu wat Trurigis oder wat Lustigis weur. Jan harr all op de letzte Tour gewisse Unregelmäßigkeiten markt: Hein wull ümmer wie dull dorop loos seil'n. De groote Bär harr em denn wull wat tooroop'n; ober Hein sin Antwoort kunn 'e vunt Achterdeel ut ni vorstohn. Un Jan schüttet sin'n buschig'n Kopp un neehm sick in Stillen vorr, dat nächste Mol optopass'n.
Un nu
weur
dat »dat nächste Mol,« un nu weurn se unner Segel, un nu »wor dat frisch.«
Je duller dat puß
pustete.
, un je blasser de Snider wor, desto grimmiger wor Hein un desto meehr Luß harr 'e, denn Klüwer optosett'n.
Mitunner, wenn dat Boot so rech deep unnerduk
untertauchte.
un sunn Sturzwell dor ober wechspeul, denn lach 'e ook mol un wies denn Snider sin witt'n Tähn.
De Snider keek ängsli noh em röber un press sin natt'n Rock ut.
»Meenen Se, dat dat noch slimm–himmer ward?«
»Da' scho Kinnerkrom,« sä Hein. »Wi sull'n man meehr Seil'n hem'm!«
»Meenen Se w–wirkli, dat wi noch mememeehr Segel so – hupp! – feu'rn künnt?« freug de lütt Mann.
»Dat ward wi glik to seehn krieg'n!« reep Hein un fung nu werrer an, an't Vorrerseil to hantier'n.
»Na –?
Treck denn Bugspriet in
! reep Jan vun't Stüer her. »Dee nützt uns nix.«
»Hee sall blib'n!« sä Hein.
Jan heur ni, wat 'e seng'n deeh, un täuv
wartete.
geduldi dor op, dat Hein sin'n Befehl utfeu'rn sull.
»Dat geiht banni hatt
sehr hart.
mit dat Stüer!« sä 'e to denn Snider. Dat schin, as wenn denn Snider sin Sehnsuch ümmer greuter wor.
»So – hoo?« meen de lütt Mann gans heufli un geev sick Meuh to verstohn, wat de Stüermann eegnli
eigentlich.
meent harr.
In dennselb'n Oog'nblick fleug sin Zilinner öber Boord.
»Oo!« reup de Eeg'ndeumer.
Jan geev em 'n Teek'n, hee sull noht Stüerlock röberkom'n, un vun hier ut kunn'n se nu beide seehn, dat de hooge Hoot op de Well'n schaukl'n deeh wie sunn Ent. Toletz keum sunn witte Sturzwell un broch
brachte.
em to'n Kentern un fier em
beförderte ihn schnell.
mit eens op 'n Grund vun de See.
»Vun dee Sort danst ebenso vel in de See wie Sniders in de Höll!« philosophier nu Jan un lang sin'n Passaschier denn Buttel hen.
De Snider drunk un feuhl sick nu beter to Mood.
»Lot uns vun wat anners snack'n, sä de Mann, doo snack'n se vun dat Lock in sin Ellbog'n,« meen hee.
»Wie beliebt?« freug Jan und spann dat Ohr.
Ober hee harr keen Tid meehr, op de Antwoort to täub'n. Dat Boot wor vun 'n gewaltige Sturzwell öberholt; dat Woter scheut
schoß.
vun de Leesit rin;
de Klüver weur opsett
.
»Plogt di de Dübel?« reep Jan 'n bitt'n verwunnert un preß denn Stüerstock unner Boord. »Hein!«
Hein keum achter denn Maß rut.
»Strik denn Klüwer in, heurs du?«
»Hee sall stohn blib'n.«
»Hee sall runner, sech ick! Wi möt reff'n, sech ick! Dat pust jo wie bi Storm!«
»Lot to 'n Dübel puß'n!«
»Wat sechs du?«
»Ick sech, dor kümmer ick mi 'n Dübel um! Wenn du bang bis, denn lot mi an't Stüer!« brüll Hein.
Jan stunn op
.
De Snider wor blaß un feut
faßte.
em an Arm.
De feuhl sick an wie sunn Block.
»Wat meens du, Snider, suß du wull düss'n Stock hier holl'n könen? Man 'n Oog'nblick – bit ick denn dor denn Kopp wuschen hevv.«
Hee geev denn Snider denn Stüerstock in de Hand.
»Lot dat leewer noh!« be'
bat.
de lütt Mann.
Dat Boot lech sick swor op de Sit. Dat Woter scheut spannwis' öber'n Leebord 'rin. Jan kreeg sunn afgebrok'ne Schüffel
Schaufel.
her, dee wor suns as Reserve-Oitzfatt
Gerät zum Ausschöpfen des Wassers.
brukt, un dee smeet 'e noh sin Brooder sin Kopp.
»Runner mit denn Klüwer, sech ick!«
Hein wohr denn Kopp weg un lach wie wild.
Nu scheuv
schob.
de groote Bär denn Snider soo, dat sin mogern Glieder wie sunn Bün'l Tüg
Zeug.
op denn Stüerstock leeg'n, un denn dwung'e
zwang er.
dat Fohrtüg in 'n Wind rin. Un denn sprung 'e op't Verdeck un gung op sin Brooder loos.
»Du bis vorrückt, Hein!«
Sin mächdige Hand full denn Brooder op't Gnick un drück em op de Knee'n dohl. Mit de annere Hand meuk 'e dat Klüwerfalltau loos un reet dat Seil op't Deck dohl.
Un denn böhr'e sin Brooder op un dreug em achter
hinten.
hen un smeet em bi denn Snider dohl.
Dat Boot weur grod in Wen'n
Wenden.
. Hein greep unwillkürli an't Stüer. Jan bück sick un leet denn Bugspriet öber sin Rüch röbergohn. As 'e denn Fockmaß in Ornung brocht harr, gung 'e ru'i noh 't Stüerlock trüch, as wenn gonnix passiert weur.
Dor seet'n se nu alle dree dich bi 'nanner un sä'n nix.
»Solang dat op düsse Wis' puß'n deiht, is dat am best'n, wi refft,« meen Jan.
Hein harr nix dorgeeg'n.
As allns in Ornung weur, lech Jan dat Stüer werrer dohl un dat Boot meuk 'n Wendung geegen 'n Wind.
De Schipper lang sin Passaschier werrer denn Buttel hen. De Snider freur
fror.
un hee drunk.
»Kiek man mol noh, wat de Hochtidsbüx mokt!« sä Jan; hee wull em 'n bitt'n opmuntern. »Ick bin bang, de mutt no' eers in Seutwoter, ee'r 'e se antrecken kann
eh' er sie anziehen kann.
!«
Un denn keek Jan noh Süd'n röber: dor weurn düchtige Boi'n
Böen (Windstöße).
in Anmarsch. Un denn buff 'e sin Nebenmann gemütli in de Rippen un weur so vergneugt wie op 'n Danzsolon un reep mit sin heuchst'n Tenoor:
»Dat ward frisch, Snider, dat ward frisch!«