<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><teiHeader><fileDesc><titleStmt><title type="main">Tractatus Nomico-Politicus. De Collegiis Opificum, Eorumque Statutis ac Ordinationibus. Von Zünft- und Jnnungs-Recht</title><author><persName ref="http://d-nb.info/gnd/119285452">Fritsch, Ahasver</persName><country>Deutschland</country><birth>1629.0</birth><death>1701.0</death></author><respStmt><orgName ref="http://www.textgrid.de">TextGrid</orgName><resp><note type="remarkResponsibility">Langfristige Bereitstellung der
                                        Dokumente</note><ref target="http://textgridrep.de"/></resp></respStmt></titleStmt><editionStmt><edition>Vollständige digitalisierte Ausgabe.</edition></editionStmt><extent><measure type="tokens">56633</measure><measure type="types"/><measure type="characters"/><tei:measure quantity="67.7" type="FleschReadingEase" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="6.83" type="nWS1" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="7.06" type="nWS2" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="7" type="nWS3" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="6.46" type="nWS4" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="36.74" type="LIX" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="2.11" type="RIX" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="-36774.31" type="KuntzschsText-Redundanz-Index" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="3.53" type="TuldavasTextDifficultyFormula" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/><tei:measure quantity="33.35" type="Wheeler-Smith" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"/></extent><publicationStmt><publisher xml:id="kolimo"><!-- value of attribute "xml:id" is invalid; must be equal to "DTACorpusPublisher" --><email>jb.herrmann@phil.uni-goettingen.de</email><orgName role="project">Kolimo - Korpus der Literarischen Moderne</orgName><orgName role="hostingInstitution" xml:lang="de">Seminar für Deutsche
                                    Philologie, Georg-August-Universität Göttingen</orgName><address><addrLine>Käthe-Hamburger-Weg 3, 37073 Göttingen</addrLine><country>Germany</country></address></publisher><pubPlace>Göttingen</pubPlace><date type="publication">2016-06</date><availability corresp="#textsource-1" xml:id="availability-textsource-1"><licence target="http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/"><p>Dieses Werk ist gemeinfrei.</p></licence></availability><idno type="kolimo">kid39271</idno></publicationStmt><notesStmt><!--kolimo-date is an aproximation for publication year and is derived from author birth year +20--><note type="SourcePath">/fritsch_tractatus_1669.TEI-P5.xml</note><note type="kolimo-date">1649</note><note type="author-gender">männlich</note></notesStmt><sourceDesc><bibl type="M">Fritsch, Ahasver: Tractatus Nomico-Politicus [...] Von Zünft- und Jnnungs-Recht. Naumburg u. a., 1669.</bibl><biblFull><titleStmt><title level="m" type="main">Tractatus Nomico-Politicus. De Collegiis Opificum, Eorumque Statutis ac Ordinationibus. Von Zünft- und Jnnungs-Recht</title><author><persName ref="http://d-nb.info/gnd/119285452"><surname>Fritsch</surname><forename>Ahasver</forename></persName></author></titleStmt><editionStmt><edition n="1"/></editionStmt><extent><measure type="pages">[4] Bl., 160 S., [13] Bl.</measure></extent><publicationStmt><publisher><name>Müller</name></publisher><publisher><name>Freyschmidt</name></publisher><pubPlace>Naumburg</pubPlace><pubPlace>Rudolstadt</pubPlace><date type="publication">1669</date></publicationStmt></biblFull><msDesc><msIdentifier><repository>HAB Wolfenbüttel</repository><idno><idno type="shelfmark">HAB Wolfenbüttel, M: Li Sammelbd. 255 (16)</idno><idno type="URLCatalogue">Dig: http://diglib.hab.de/drucke/li-sbd-255-16s/start.htm</idno></idno></msIdentifier><physDesc><typeDesc><p>Antiqua</p></typeDesc></physDesc></msDesc></sourceDesc></fileDesc><encodingDesc><editorialDecl><p>
                                Bogensignaturen: keine Angabe; Druckfehler: ignoriert; fremdsprachliches
                                Material: keine Angabe; Geminations-/Abkürzungsstriche: keine Angabe;
                                Hervorhebungen (Antiqua, Sperrschrift, Kursive etc.): keine Angabe; i/j in
                                Fraktur: keine Angabe; I/J in Fraktur: keine Angabe; Kolumnentitel: keine
                                Angabe; Kustoden: keine Angabe; langes s (ſ): als s transkribiert;
                                Normalisierungen: stillschweigend; rundes r (\&amp;amp;#xa75b;): als r/et
                                transkribiert; Seitenumbrüche markiert: ja; Silbentrennung: keine Angabe; u/v
                                bzw. U/V: keine Angabe; Vokale mit übergest. e: als ä/ö/ü transkribiert;
                                Vollständigkeit: vollständig erfasst; Zeichensetzung: keine Angabe;
                                Zeilenumbrüche markiert: nein; </p></editorialDecl></encodingDesc><profileDesc><languageUsage><language>de-DE</language><!--  Standardwert, wird bei Bedarf geändert  --></languageUsage><creation><date type="firstPublication">1669</date></creation><textClass><keywords scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dwds1Kategorie"><list><item>Gebrauchsliteratur</item></list></keywords><keywords scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dwds1Unterkategorie"><list><item>Recht</item></list></keywords><keywords scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dta"><list><item>corechina</item></list></keywords><keywords scheme="http://kolimo.uni-goettingen.de/metadata#literature-non-literature"><list><item>non-literature</item></list></keywords><keywords scheme="http://kolimo.uni-goettingen.de/metadata#history-of-literature"><list><item>undefined</item></list></keywords><keywords scheme="kolimo_genre"><list><item>long</item></list></keywords><keywords scheme="eltec_genre"><list><item>veryShort</item></list></keywords><keywords scheme="timeslot"><!--timeslot is based on kolimo-date--><list><item>-1699</item></list></keywords><keywords scheme="translation"><list><item>Original</item></list></keywords><keywords scheme="textgrid_genre"><list><item>non-fiction</item></list></keywords></textClass></profileDesc><revisionDesc><listChange><change when="2016-12-12T10:30:19.592+01:00" who="ronald">GNDIDCONFIRM http://d-nb.info/gnd/119285452 119285452</change></listChange></revisionDesc></teiHeader><text><front><pb facs="#f0001"/><pb facs="#f0002"/><pb facs="#f0003"/><titlePage type="main"><byline><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">J N J.</hi></hi><lb/><docAuthor><hi rendition="#aq"><hi rendition="#red">AHASVERI FRITSCHL</hi></hi></docAuthor><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">JUD.</hi> Conſil. aul. Rudel ſt-<lb/>
Schvvartzburgici,</hi><lb/></byline><docTitle><titlePart type="main"><hi rendition="#aq">TRACTATUS<lb/><hi rendition="#g"><hi rendition="#red">NOMICO-POLITICUS.</hi></hi><lb/><hi rendition="#i">DE</hi><lb/><hi rendition="#red"><hi rendition="#g">COLLEGIIS</hi><lb/>
OPIFICUM,</hi><lb/>
Eorumque Statutis ac Ordina-<lb/>
tionibus.</hi><lb/></titlePart></docTitle><docTitle><titlePart type="sub"><hi rendition="#b"><hi rendition="#red"><hi rendition="#in">V</hi>on <hi rendition="#in">Z</hi>uͤnft- und <hi rendition="#in">I</hi>nnungs-</hi></hi><lb/><hi rendition="#in">R</hi>echt/<lb/></titlePart></docTitle><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><docImprint><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b"><hi rendition="#red">Sumptibus MARTINI MÜLLERI,</hi></hi><lb/>
Bibliopolæ Numburgenſis.</hi><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><pubPlace><hi rendition="#aq">Rudolſtadii.</hi></pubPlace><hi rendition="#aq"> Typis</hi><publisher><hi rendition="#aq">Caſpari Freyſchmidii.</hi></publisher><lb/><docDate><hi rendition="#aq">ANNO M. DC. LXIX.</hi></docDate><lb/></docImprint></titlePage><pb facs="#f0004"/><pb facs="#f0005"/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div type="dedication"><head><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">EPISTOLA DEDICATORIA.</hi><lb/>
JNCLUTI COMITATUS SCHVVARTZ-<lb/>
BUR GICI<lb/><hi rendition="#g">UTRIUSQ; LINEÆ,</hi><lb/><hi rendition="#b">CIVITATUM</hi><lb/><hi rendition="#g">ARNSTADII, FRANCOHU<hi rendition="#i">S</hi>Æ, RU-<lb/>
DELSTADII, SONDERSHUSÆ, KÖ-<lb/>
NIGSEE, LEUTENBERGÆ, JL-<lb/>
MENÆ, GREUSSENÆ, ET<lb/>
BLANCKENBURGI,<lb/><hi rendition="#i">MAGISTRATIBUS SENATORIIS,<lb/>
OMNIBUS AC SINGULIS,</hi><lb/>
FAUTORIBUS ET AMICIS SUIS COLENDIS,<lb/>
FELICITATEM PERENNEM!</hi></hi></hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegia opificum, <hi rendition="#i">Viri Senatorii,</hi> certis<lb/>
nixa legibus ac Statutis, quæ juſta, æqua,<lb/>
commerciorũmq̀; libertati nõ contraria,<lb/>
in civitate rem eſſe tàm publicè quám privatim<lb/>
utilem ac ſalutarem, in confeſſo eſt apud omnes;</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig">)( 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">contrà</hi></fw><lb/><pb facs="#f0006"/><hi rendition="#aq">contrà verò, ſi eadem aut penitus negligantur, aut<lb/>
ob frequentem abuſum (ut non rarò fieri ſolet) in<lb/>
pravitatem monopolicam degenerent, aut negle-<lb/>
ctâ omniæquitate, temporumq̀; conditione, con-<lb/>
tra ſuperiorum ac ſtatuentium intentionem, de-<lb/>
torqueantur, rem eſſe pernicioſiſſimam, nemo in-<lb/>
ficias ire poterit. Ea propter Magiſtratibus Ci-<lb/>
vltatum maximè incumbit, ut ejuſmodimala, ex<lb/>
abuſibus ſtatutorum Opificum naſcentia, ſummâ<lb/>
curâ præcaveant, ſeveré coerceant, ac ſine morâ,<lb/>
fremẽte licet turbâ lucri cupidâ, corrigãt tollantq;.<lb/>
Cumprimis autem Collegia piſtorum, lanionum,<lb/>
\&amp;amp; qui circa curam annonæ publicæ occupantur,<lb/>
perpetuam ac fidiſſimam inſpectionem exigunt,<lb/>
ne ſub iis monopolæ, propolæ, Dardanarii, anno-<lb/>
næ flagellatores, ſimilisq; farinæ homines deli-<lb/>
teſcant, civesq̀; miſellam cumprimis plebem, pro<lb/>
libitu rerum pretia ſtatuentes, premere \&amp;amp; exhau-<lb/>
rireaudeant.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Cùm igitur <hi rendition="#i">Vos</hi>, Viri Senatorii, <hi rendition="#i">Illuſtrisſimi Co-<lb/>
mites Schvvartzburgici, Domini noſtri Clementis-<lb/>
ſimi,</hi> Civitatum Magiſtratus ac Defenſores publi.<lb/>
cæ rei conſtituerint, vobisq̀; curam utilitatis civi-<lb/>
um demandando, injunxerint, ur ſtatuta opificum<lb/>
atq̀, artificum Collegiis gratioſè conceſſa, certisq;</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">privi-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0007"/><hi rendition="#aq">privilegiis firmata, cuſtodiatis, eaq̀; ad ἀυτάρκειαν ſa-<lb/>
lutemq̀; publicam omni ope dirigatis; Agite, agite,<lb/>
igitur, lanctiſſimam ac ſalubertimam hanc curam<lb/>
ſuſcipite prompti, \&amp;amp; quantum in vobis eſt, eò<lb/>
laborate, ut veſtræ vigilantiæ \&amp;amp; adminiſtrationi<lb/>
concreditæ univerfitates floreãt, vireãt, vigeantq̀;.<lb/>
Eâ fiue <hi rendition="#i">Tractatum hunc de Collegiis opificum</hi>, horis<lb/>
ſubſecivis conſcribere, Vobisq̀; <hi rendition="#i">Viri Senatorii</hi>, con-<lb/>
ſecrare, mihi viſum fuit, ut in prom ptu ſit conſili-<lb/>
um, ſi forte in unâ vel altera cauſa, hanc rem con-<lb/>
cernente, eo op9 fuerit, ſimulq̀; calcarac ſtimulum<lb/>
in hâc re curanda, Vobis ad dam. Quam curã meã,<lb/>
ut æqui boniq̀; conſulere velitis, rogo. Faxit Jeho.<lb/>
va, Magiſtratuum omnium Autor ac Defenſor<lb/>
maximus, ut Regimen \&amp;amp; Adminiſtratio veſtra, in<lb/>
ipſi9 divini Numinis gloriã, totiusq̀; illuſtriſſimæ<lb/>
Reip. Schvvattzburgicæ ſalutem \&amp;amp; incrementum,<lb/>
unicè atq̀; unicè vergat. <hi rendition="#i">Dab. Rudelſtadii, è Muſèo.<lb/>
Secundo die Martii, qui eſt Illuſtrisſimo Comiti<lb/>
Schvvartzburgico, Domino Alberto Anthonio,<lb/>
Domino noſtro clementisſimo, natalis vigeſim9 non9.</hi><lb/>
Anno Gratiæ M DC CLXIX.</hi></p><lb/><closer><salute><hi rendition="#aq"><hi rendition="#et"><hi rendition="#i">Veſter<lb/>
Officioſiſs.</hi><lb/>
Ahasverus Fritſchius. D.</hi></hi></salute></closer></div><lb/><fw place="bottom" type="sig">)( 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Ad</hi></fw><lb/><pb facs="#f0008"/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="1"><opener><salute><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Ad Benivolum Lectorem</hi>!<lb/><hi rendition="#g">pRÆFATIO.</hi></hi></salute></opener><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi><hi rendition="#i">Um in multis civitatum judiciis non rarò a-<lb/>
cerrimæ lites ac controverſiæ, circa jura ac pri-<lb/>
vilegia, quibus opificum collegiagaudent, venti<lb/>
landæ occurrant, operæpretium mihi viſum fuit, ſub<lb/>
ſecivis horis, quantum quidemper concatænata ne-<lb/>
gotia publica licuit, breviter materiam iſt am utilisſi-<lb/>
mam, juxta uſum ac mores Germaniænoſtræ, exa-<lb/>
minare, Lectorietiam ſingularia quorundã opificio-<lb/>
rū ſtatuta ac leges fundamentales, ex Archivis pu-<lb/>
blicis maximãpartem productas, communicare, ut<lb/>
ex iis, quid in ej9modi controverſiis pro qualitate rei<lb/>
ac conditione loci, ferè judicandū ſit, aliquatenus per-<lb/>
ſpicere liceat. Quam operam, ut benivolus Lector æ-<lb/>
qui bonis<supplied>ꝙ</supplied> conſulere, \&amp;amp; ſi alicubi forte er rata oc-<lb/>
currant ea, amicè corrigere velit, rogo. Valeat</hi></hi></p><lb/><closer><salute><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">in Domino noſtro optimè; Dab. Rudelſtadij. die X.<lb/>
Martii. Anno Gratiæ, M DC LXVIII.</hi></hi></salute></closer></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">JN-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0009"/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div rendition="#aq" type="contents"><head><hi rendition="#c"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Jndex</hi><lb/>
CAPITUM<lb/><hi rendition="#i">PARS I.</hi></hi></hi></head><lb/><list><item><hi rendition="#c">CAP. I.</hi><lb/>
De nomine, definitione, origine ac varietate Collegiorum.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. II.</hi><lb/>
De collegiorum utilitate.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. III.</hi><lb/>
De Collegiorum juribus ac jurisdictione.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. IV.</hi><lb/>
De Collegiorum forma \&amp;amp; fundatione, ejusq́; conceſſione, ut \&amp;amp;<lb/>
de illiciti collegii pœnis.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. V.</hi><lb/>
De effectibus juris collegii.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. VI.</hi><lb/>
De modis, quibus Collegia opiſicum exſtingvuntur.</item><lb/><item><hi rendition="#c"><hi rendition="#i">PARS II.</hi><lb/>
CAP. I.</hi><lb/>
De Statutis opificum, eorum nomine, definitione, diviſione, ori-<lb/>
gine \&amp;amp; utilitate.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP II.</hi><lb/>
De Statutorum confirmatione.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. III.</hi><lb/>
De Statutorum interpretatione ac diſpenſatione.</item><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">CAP. IV</hi></fw><lb/><pb facs="#f0010"/><item><hi rendition="#c">CAP. IV.</hi><lb/>
De Statutis ac conſvetudinibus quibusdam opificum illicitis \&amp;amp; ir-<lb/>
rationabilibus.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. V.</hi><lb/>
De quibusdam Statutis collegiorum validis.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. VI.</hi><lb/>
De Statutorum fine \&amp;amp; effectn.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAP. VII.</hi><lb/>
De Statutornm ac Privilegiorum, quibus opifieum collegia gau-<lb/>
dent, abuſibus coluendis.</item><lb/><item><hi rendition="#c">CAp. VIII.</hi><lb/>
De Taxâ ſeu æſtimatione rerum \&amp;amp; operarum ab artificibus ſer-<lb/>
vandâ.</item></list></div></front><body><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><pb facs="#f0011" n="[1]"/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="1"><head><hi rendition="#aq">IN NOMINE JESU!<lb/><hi rendition="#g">TRACTATIONIS<lb/>
DE<lb/>
COLLEGIIS OPIFICVM,</hi><lb/>
EORUMDEMQUE JURIBUS, STA-<lb/><hi rendition="#g">TUTIS AC PRIVILEGIIS.</hi></hi></head><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Partis Primæ.</hi></hi><lb/>
CAPUT PRIMUM.<lb/>
DE NOMINE, DEFINITIO-<lb/><hi rendition="#g">NE, ORIGINE AC VARIETATE<lb/>
COLLEGIORUM.</hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi></p></argument><lb/><list><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi><hi rendition="#i">Ollegium unàè dictum? n. 1.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegæ qui n. 2.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegia opificum variè dicuntur. 3.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegiorum Rectores. 4.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quid collegium? 5. \&amp;amp; ſeqq.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Eorum origo quæ? 7. \&amp;amp; ſeq.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Diviſio. 9. 10. 11.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegiorum duo genera in eivitatibus n. 12. 13. 14. 15.</hi></hi></item><lb/><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Opificiornm variæ ſpecies. n. 16. ſeq.</hi></hi></item></list><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegium à colligendo dictum,<note place="right">1</note><lb/>
quod plures unà coeant, ſeq́ue invicem colli-<lb/>
gant \&amp;amp; colligantur. <hi rendition="#i">Gödd ad l. 82 de V S.</hi> \&amp;amp; Col-<lb/>
legæ quañ collecti, ſivo coelecti ad idem munus<lb/>
eandem que poteſtatem. Varr. <hi rendition="#i">de LL lib.</hi> 5. Sunt,<lb/>
gitur collegæ, qui ejuſdem officii, poteſtatis<lb/>
ac profefſionis ſunt <hi rendition="#i">l. collegiorum 175 de V. S.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">A</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Matt h</hi></fw><lb/><pb facs="#f0012" n="2"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Collegiis Opificum.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Matth: Stephan. <hi rendition="#i">de Jurisdict: lib. 2. part. 6. c. 6. n. 1. ſe<supplied>ꝙ́</supplied>.</hi> qui \&amp;amp; Con-<lb/>
fratres, <hi rendition="#i">l. ult: ff de colleg: illic:</hi> \&amp;amp; Sodales, dicuntur.</hi></p><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Collegia autem opificum (:de quibus hic agere animus eſt:)<lb/>
Quæ etiam Sodalitia, tribus, Confraternitates appellantur, Ger-<lb/>
manis dicuntur</hi> Zunfften, <hi rendition="#aq">quaſi</hi> Zuſammenkunfften, <hi rendition="#aq">item,</hi> guͤl-<lb/>
den, <hi rendition="#aq">qs.</hi> gelden. <hi rendition="#aq">Cum quilibet ſuum Symbolum,</hi> ſei ne Zeche, <hi rendition="#aq">con-<lb/>
ferat, Wehner. obſerv. pract. <hi rendition="#i">verb.</hi></hi> Zunfften <hi rendition="#aq">Chr: Befold: <hi rendition="#i">de Ill-<lb/>
re colleg: cap. 1. n. 1.</hi> In LL. Longobard: <hi rendition="#i">lib.</hi> 1. <hi rendition="#i">tit. 17.</hi> gildonia nuncu-<lb/>
pantur, i. e. confratria. Joh. Gryphiand <hi rendition="#i">Oecon. legal. lib. 1. c. 23. n. 51.</hi><lb/>
Appellantur etiam Compagni</hi>en/ Geſelſchafften/ <hi rendition="#aq">mercatorum<lb/>
cumprimis, D. Marquardus, <hi rendition="#i">de Jure Commerc: lib. 3 c. 1. n. 35.</hi> It.</hi><lb/>
Handwercker/ Ambte. <hi rendition="#aq">Beſold <hi rendition="#i">theſ. Pract.</hi> Verb.</hi> Handwercker.<lb/><hi rendition="#aq">Et collegæ,</hi> Geſellen/ Zunfftgenoſſen Handwercksgenoſſen/<lb/>
Zunfftbruͤder/ Guͤldbruͤder <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c:</hi></p><lb/><note place="left">4</note><p><hi rendition="#aq">Qui vero collegiis prælunt, Rectores, Tribuni, Magiſtri<lb/>
tribuum, Seniores, Primicerii, Primates collegii,</hi> Guͤldenmei-<lb/>
ſter/ Zunfftmeiſter/ <hi rendition="#aq">alibi</hi> Obermeiſter/ Weddeherren/ Alter-<lb/>
Leute/ Altermaͤnner/ <hi rendition="#aq">dicuntur Steph. <hi rendition="#i">d. ir. L. 2. p. 2. c. 2. n. 286.</hi><lb/>
qui etiam collegæ ſunt. Beſold <hi rendition="#i">de Jure Colleg. c.</hi> 1. <hi rendition="#i">n. 4.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Collegium in genere eſt legitima trium pluriumque per-<lb/>
ſonarum, ejuſdem conditionis, \&amp;amp; poteſtatis conſociatio. <hi rendition="#i">l. 173. de<lb/>
V S.</hi> Schönborn <hi rendition="#i">lib. 1. Polit: c 11.</hi></hi></p><lb/><note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Collegium verò opificum eſt Societas legitima certorum<lb/>
hominum, Artificium aliquod licitum exercentium certis Statu-tis \&amp;amp; legibus fir matum.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Quod Collegiorum <hi rendition="#i">originem</hi> attinet, habent Societates iſtæ<lb/>
originem ſuam non ex Jure Gentium, quippe quo commercia \&amp;amp;<lb/>
opificia omnibus libera ſunt, ſed jure poſitivo, Romano, Statu-<lb/>
tario, vel Conſvetudinario. Neque enim Commerciorum li-<lb/>
bertas ubique locorum reſtrictionem per ſtatuta collegialia ad-<lb/><note place="left">8</note>mittit. Nec cuivis Civitati collegia opificum conveniunt, ut<lb/>
pluribus infrà docebitur.</hi></p></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Summa</hi></fw><lb/><pb facs="#f0013" n="3"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> I.</hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Summa Collegiorum, (: in generali ſignificatu:) diviſio<note place="right">9</note><lb/>
eſt, quod vel <hi rendition="#i">Licita</hi> ſint vel <hi rendition="#i">Illicita. l.</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp; t. t. ff de colleg: illic.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Illa, quæ publicâ legis vel Principis auctoritate nituntur.<note place="right">10</note><lb/>
quorum quædam in Jure Romano recenſentur. <hi rendition="#i">in l.</hi> 1. §. 1. <hi rendition="#i">de colleg.<lb/>
l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">6. de O. J. l. 6. C. de Profeſ. \&amp;amp; Medic: l.</hi> 1. <hi rendition="#i">quod cujus<supplied>ꝙ</supplied> univ: nom.<lb/>
l. 6. pr. de edend. l. 52.</hi> §. <hi rendition="#i">5. pro Soc: t. t. C. de fabric: l. ult §.</hi> 1. <hi rendition="#i">C. de Ju-<lb/>
dæ: l.</hi> 11 <hi rendition="#i">ad L. Corn: de ſicar. Jllicita</hi> ſunt, quæ absque Superioris<note place="right">11</note><lb/>
permiſſu \&amp;amp; auctoritate ineuntur <hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">l. 3.</hi> §. 1. <hi rendition="#i">de colleg</hi>: de quibus in<lb/>
ſqecie in frà agetur.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Sunt autem duo cumprimis Collegiorum genera hodie in</hi><note place="right">12</note><lb/><hi rendition="#aq">Civitatibus; Alià Mercatorum,</hi> der Zuͤnffte; <hi rendition="#aq">Alia opificum,</hi> der<lb/>
Gewercker/ <hi rendition="#aq">D. Dav: Mev: in Comment. ad Jus <hi rendition="#i">Lubec: lib. 4. tit.<lb/>
13. art. 3. n.</hi></hi> 11. Knipſchild <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Jur: ac Priv. Civit. Imperial: lib. 5.cap. 2. n.</hi></hi> 15.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cœterum opificia alia dicuntur</hi> gemeine und ungeſchen-<note place="right">13</note><lb/>
ckte Handwercker/ <hi rendition="#aq">alia</hi> geſchenckte Handwercker. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Ordin. Pol. Im-<lb/>
per. de anno 1548 tit.</hi></hi> von den Handwercksſoͤhnen. 37. §. Dieweil<lb/>
in dem/ <hi rendition="#aq">Hæc inde ita appellantur, qvod eorundem opificibus,</hi> dem<note place="right">14</note><lb/>
Handwercks-Geſellen/ <hi rendition="#aq">ad alia loca advenientibus munus \&amp;amp; e-<lb/>
pulum gratis dari ſoleat, qvod per Imperii Conſtitutiones pro-<lb/>
hibitum, \&amp;amp; ſub pœna duarum Marcarum auri Imperii Statibus<lb/>
injunctum fuit, ut hancce conſvetudinem aboleant. Beſold. <hi rendition="#i">de<lb/>
Jur. Celleg. c. 2. n. 2.</hi> Idem ſancitum <hi rendition="#i">in Ordin. Polit. Würtemh. tit.</hi></hi><lb/>
55. §. Wir wollen auch <hi rendition="#aq">ubi hæc ratio redditur, qvod exinde non<lb/>
ſolum operarum debitarum negligentia oriatur, ſed \&amp;amp; ſumptus<lb/>
in ejusmodi epulas impenſi mercibus poſtea imponantur, alia-<lb/>
qve intolerabilia nocumenta in Rempublicam deriventur. Knip-<lb/>
ſchild <hi rendition="#i">d. l. n. 14. ubi n. ſeq.</hi> Opificia, qvæ</hi> geſchenckte Handwercker<note place="right">15</note><lb/><hi rendition="#aq">dicuntur, hæc recenſet:</hi> Buchbuͤnder/ Papierer/ Dreher/ Neß-<lb/>
ler/ Senckler/ Nadler/ Satler/ Guͤrtler/ Glaßer/ Glaßma-<lb/>
cher/ Beindreher/ Goldſchmiede/ Rothſchmiede/ Zirckelſchmie-<lb/>
de/ Neyn ſchnn ode/ Kannengießer/ Uhrmacher/ Buͤchſen-<lb/><fw place="bottom" type="sig">B 2</fw><fw place="bottom" type="catch">ſchmiee-</fw><lb/><pb facs="#f0014" n="4"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De <hi rendition="#g">Collegiis Opificum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
ſchmiede/ Schloͤſſer/ Balierer/ Windenmacher/ Kupfferſchmie-<lb/>
de/ Blattner/ Balbierer/ Schleiffer/ Steinmetzen/ Duͤncher/<lb/>
Gyſer/ Ferber/ Hutmacher/ Hoſen und Struͤmpfſtricker/<lb/>
Schreiner/ Buͤchſenſchaͤffm/ Bildhauer/ Weißgaͤrber.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VIII.</hi></head><lb/><note place="left">16</note><p><hi rendition="#aq">Opificiorum etiam variæ ſunt ſpecies, de qvibus Jacob Bor-<lb/>
nit. <hi rendition="#i">tr. de rerum ſufficientiâ. tr. 2. cap. 2.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Qvædam <hi rendition="#i">ratione obiecti</hi> lignaria, lapidaria, lanaria, \&amp;amp; me-<lb/>
tallaria ſunt. Alia <hi rendition="#i">reſpectu finis,</hi> utilitati communi, alia privato u-<lb/>
ſui directe \&amp;amp; immediaté ſerviunt. Qvædam ſunt <hi rendition="#i">præparntoria,</hi> qvæ<lb/><note place="left">17</note>materiam artificii præparant: Qvædam <hi rendition="#i">confectoria,</hi> qvæ ex mate-<lb/>
ria præparatâ opus formant \&amp;amp; conficiunt, \&amp;amp; ex his qvædam ma-<lb/>
gis, qvædam minus neceſſaria, qvædam <hi rendition="#i">virilia,</hi> qvædam <hi rendition="#i">muliebria</hi><lb/>
qvædam <hi rendition="#i">mixta</hi>: Qvædam <hi rendition="#i">præſtantia,</hi> qvædam <hi rendition="#i">vilia</hi> \&amp;amp; ſordida. Qvæ-<lb/>
dam vitæ, victui \&amp;amp; ſanitati; alia amictui \&amp;amp; reliqvo corporis cultui<lb/>
alia habitationi \&amp;amp; ædificiis; alia ſuppellectili \&amp;amp; inſtrumentis vari-<lb/>
is domeſticis: Qvædam literaturæ, luſui \&amp;amp;c. inſerviunt, latè Bor-<lb/>
nit. d. l. Joh, Gryphiand. <hi rendition="#i">Oecon. legal. lib. 1. cap. 23.</hi> ubi duodecim o-<lb/>
pificia præcipua refert \&amp;amp; explicat. An vero artificia \&amp;amp; opificia in-<lb/>
ter ſe differant, vid. idem <hi rendition="#i">d. cap. n. 38. l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">7. de extraord. cognit.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq">CAPUT SECUNDUM.<lb/>
DE COLLEGIORVM UTI.<lb/>
LITATE.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/><hi rendition="#in">U</hi>S<hi rendition="#i">us Collegiorum in Civitatibus qui? n. 1. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Collegia opiſicum cuivis civitati non conveniunt. n. 3.<lb/>
Prudens Magiſtratus diſpiciat, quæ Collegia admittenda. n. 4.<lb/>
Alia Collegiorum utilitas. 5. 6. 7.<lb/>
Quæ eirca Collegia opificum obſervanda? n. 7. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Lites inter opificum Collegia frequentes ex confuſione. n. 13. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Jus collegiale unde qværatur;</hi></hi> 15.</p></argument><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">I. Eſſe</hi></fw><lb/><pb facs="#f0015" n="5"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II</hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">E</hi>Sse in civitate civium certa qvædam Collegia, in qvibus per-<lb/>
ſonæ ejusdem artificii colligantur, ad ſuſtinenda, communi-<lb/>
canda, \&amp;amp; promovenda ſuæ profeſſionis compendia, ex uſu Re-<lb/>
ip. antiqvis viſum fuit D. Dav. Mevius. ad <hi rendition="#i">Jus Lubec. lib. 4. tit. 13<gap quantity="1" reason="illegible" unit="chars"/><lb/>
art. 3. n.</hi></hi> 1.</p><lb/><p><hi rendition="#aq">Cum enim Magiſtratus vigilantiſſimi ſollicitudinem ſuperet<note place="right">2</note><lb/>
omnia pari cura inſpicere, obſervare \&amp;amp; diſponere, \&amp;amp; tamen in<lb/>
iis cujuslibet deſideriis frenum non laxari, publice interſit, uſus<lb/>
exigit, ſingulis negotiis \&amp;amp; artibus deditos in collegia redigere, qvi-<lb/>
bus ſeniores præeſſent, \&amp;amp; qvæ ad ea pertinent, ſubordinata curâ<lb/>
vel moderarentur vel ad impetrantes referrent Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 2.</hi> Lin-<lb/>
denſpur, <hi rendition="#i">ad Ordinat. Wurtemb. tit.</hi></hi> von Handwercken/ <hi rendition="#aq">ubi tradit<lb/>
conſvetum eſſe, ut cives in certa collegia diſtribuantur in qvibus<lb/>
Conſules artium,</hi> die Zunfftmeiſter/ <hi rendition="#aq">poteſtatem habeant cogno-<lb/>
scendi inter artifices, de rebus ad opificium ſpectantibus, ut res<lb/>
\&amp;amp; officia communia dextrè magis exerceantur. Knipſchild <hi rendition="#i">de ju-<lb/>
re ac privil. Civ. Imperial. lib. 5. cap. 2. n.</hi></hi> 1.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Non tamen cuivis loco congruere ejuſmodi Collegia ſuſci-<note place="right">3</note><lb/>
piendi libertatem, optimè monet Mev. d. l. quod commerciorum<lb/>
libertas in maximis emporiis, quæ incolis abundant, \&amp;amp; materiam<lb/>
præmiumq; laborum omnibus præbent, non facile per collegia<lb/>
reſtringi debeat: in cœteris autem Civitatibus, ubi nec omnes<lb/>
indiſcriminatim ad mercaturam aut artificia admitti, nec ſine legi-<lb/>
bus relinqui fas ſit, iis opus eſſe videatur ad ſervandum bonum<lb/>
\&amp;amp; Reip, proficuum ordinem. Sic in Belgio Collegia opificum<note place="right">4</note><lb/>
non ſunt introducta. Ad prudentiam igitur Magiſtratus perti-<lb/>
net, diſpicire, an \&amp;amp; quæ Collegia in Republ. admitti debeant. add.<lb/>
D. Caſp. Klock. <hi rendition="#i">de Contribut. Cap. 5. n. 186. \&amp;amp; ſeq.</hi> Eſt \&amp;amp; alia Col-<note place="right">5</note><lb/>
legiorum Mechanicorum utilitas, quod cùm cogenda eſt pecunia<lb/>
in Civitate, cùm tributa colligenda, aliaq; gravia Reip. negotia<lb/>
expedienda, melius ac facilius cum univerſis quàm cum ſingulis<lb/>
agatur, \&amp;amp; conſenſus obtineatur. Vernulæ. <hi rendition="#i">Polit. lib. 2. tit.</hi> 11. <hi rendition="#i">cap.</hi></hi><note place="right">6</note><lb/>
8. <hi rendition="#aq">Ex quo eſt, quod exſtimet Bodinus, nihil ad popularia imperia</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig">A 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">tuen-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0016" n="6"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Collegiorum Utilitate.</hi></hi></hi></fw><lb/>
imperia tuenda ac retinenda potentius, nec melius excogitari<lb/>
potuiſſe unquam, quam ejusmodi civium Collegia. Neq; Regia<lb/>
neq; optimatum poteſtas ad continuendas hominum ſocietates<lb/>
ijs carere potuit, inquit Plutarchus, in <hi rendition="#i">Numâ,</hi> qui Rex non modò<lb/>
omnium opificum, ſed \&amp;amp; Mercatorum collegia inſtituit. Vor-<lb/>
nulæ, <hi rendition="#i">d. l.</hi></p><lb/><note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Ad quietem namq; \&amp;amp; tranquillitatem civitatis pertinet non<lb/>
pati, ut ex quavis causâ cives coëant, ibiq;, quælibet, \&amp;amp; ſine coër-<lb/>
citione conferant. Tale quid indulgere proximus ad ſedition es<lb/>
\&amp;amp; turbas gradus eſt, \&amp;amp; quibusvis turbulentis ingeniis turbandi o-<lb/>
ptata occaſio. Id vero Tyrannicum \&amp;amp; locietati humanæ, \&amp;amp; nego-<lb/>
tiis publicis privatisqve adverſum eſt, nullos permittere civium<lb/>
conventus. Ideoqve ne vel defectu, vel exceſſu hic peccetur, pro-<lb/>
bè diſpiciendum erit. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub: d. l. art. 1. n.</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeq.</hi><lb/>
Unde Jurisprudentia Romana vitæ civili ejusqve ſecuritati con-<lb/>
ſulens diſtingvit inter conventicula \&amp;amp; collegia licita \&amp;amp; illicita, \&amp;amp;<lb/>
hæc ſaltem prohibet l. 1. \&amp;amp; <hi rendition="#i">2. ibiqve DD. de Colleg. \&amp;amp; Corp. l.</hi> 15. <hi rendition="#i">c.de Episc. \&amp;amp; cler:</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq">Ut vero utilitas illa Reip. velut <hi rendition="#i">collegiorum finis</hi>, obtineatur<lb/>
circa collegia opificum obſervanda ſunt, qvæ habet Klock. <hi rendition="#i">tract.<lb/>
de ærario lib. 2. c. 35. n. 42. \&amp;amp; ſeqq.</hi> ubi ita ſcribit: Magiſtratus hic<lb/>
erit ſollicitudo, ut opera \&amp;amp; artificia ſint ſine dolo, ſine fuco, \&amp;amp;<lb/>
ſine fraude, perfecta \&amp;amp; ſolida, juxta artis cujusqve leges. Ideoqve<lb/>
curabit, eſſe Præfectos ſingulis artificiis, qvibus injungatur onus<lb/>
viſitandi \&amp;amp; inqvirendi, ut ſecundum bonam fidem fiant opera: ut<lb/>
ſunt</hi> Tuch-gold-ſchauer/ Weinſchaͤtzer/ Fleiſch- und Brodt-<lb/>
ſchauer. 2. <hi rendition="#aq">Cavendum ne prætextu ſocietatum artificii fiant e-<lb/>
adem monopolia, factiones aut conjurationes noxiæ Reip. neve<lb/>
noctu fiant concurſationes, aut conſpirationes, proditiones ac<lb/>
nefariæ in Reip. exitium molitiones ſuſcipiantur. Vernulæ <hi rendition="#i">lib, 2.<lb/>
Inſt it. Polit. tit. 8. c. 2.</hi></hi></p><lb/><note place="left">9</note><p>3. <hi rendition="#aq">Inſuper à loci domino conſtituendum, ne ulla rudis ma-<lb/>
teria exportetur, \&amp;amp; ut nihil qvod fieri mediocri civium d<hi rendition="#i">i</hi>ligen-<lb/>
tia poteſt, importare liceat: Nam hoc modo \&amp;amp; plura opificiorum</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">genera</hi></fw><lb/><pb facs="#f0017" n="7"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">genera adductis etiam, ſi opus eſſet, externis opificibus in pro-<lb/>
vincia eſſent. Homines item egeni, unde vitam alerent, facile ha-<lb/>
berent, \&amp;amp; nulli eſſe otioſum iiceret, ac ſi vellet eſſe, jure item puni-<lb/>
ri poſſet.</hi></p><lb/><p>4 <hi rendition="#aq">Si tanta rerum qvarundam copia ſit, ut omnem operarum<lb/>
manum vincant, ſane aliô mandari potetit, ſed ita, ut ſua Regi \&amp;amp;<lb/>
Regno emolumenta conſtent, ne tum alii beantur, fruſtrentur iſti</hi></p><note place="right">10</note><lb/><p>5. <hi rendition="#aq">Diſtribui per regiones \&amp;amp; collocari ſimul poſſunt, quæ ejus-<lb/>
dem rationis ſunt tabernæ. Unde opifices illi, qvibus aqvà præter-<note place="right">11</note><lb/>
ffuente opus eſt, regionatim ad fluvium aut rivum conjungi de-<lb/>
bent. Illi vero qvorum artificia \&amp;amp; opera exerceri ſine ſtrepitu<lb/>
non poſſunt, remotiores eſſe debent à Curiis \&amp;amp; ſcholis, ne aut<lb/>
conſilia Reip. aut literatorum hominum ſtudia interturbent.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Deniq; 6. averruncanda eſt opificiorum confuſio, \&amp;amp; offici-<lb/>
orum perſonarumq; diſtinctio in vita communi ordinanda, \&amp;amp;<note place="right">12</note><lb/>
conſervanda: quoniam abſurdum eſt, promiſcuis artibus turba-<lb/>
ri officia, \&amp;amp; aliis creditum \&amp;amp; conceſſum alios ſubtrahere. <hi rendition="#i">l. 23. C.<lb/>
de Teſtam.</hi> Et confuſio illa, quæ opificiorum \&amp;amp; collegiorum li-<lb/>
citorum, quibus Reſp. carere nequit, ſubſtantialem differentiam<lb/>
tollit, \&amp;amp; verè juſtitiam diſtributivam, \&amp;amp; unam generis humani par-<lb/>
tem evertit <hi rendition="#i">Daut. de Teſtam. n. 300.</hi> Berlich. <hi rendition="#i">Deciſ. 26. per tot.</hi> ubi de<lb/>
Ephippiariis \&amp;amp; frænariis,</hi> Satlern und Riemern <hi rendition="#aq">tractat. His cer-<lb/>
tas quasdam ſpecies,</hi> alß Weißgarleder zu machen/ Und zu verar-<lb/>
bei ten/ Kutſchen in Riemen zu hangen/ und zu beſchlagen/ Buͤch-<lb/>
ſen-Hulffter mit langen und kurtzen Riemen/ Hinterzeug/ Wiſch-<lb/>
ſacke/ Koͤcher/ Pulverflaſchen/ Wadſaͤcke/ Droßkuͤſſẽ/ Vorbige/<lb/>
Gurt zu machen/ Sporen zu faſſen/ ꝛc. <hi rendition="#aq">ſibi ſolis conficiendi jus<lb/>
eſſe aſſe rentibus, Ephippiariis contrà hoc negantibus, \&amp;amp; ſibi idemlicere dicentibus \&amp;amp;c.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">IV.</hi></hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Hinc frequentiſſimè inter alia opificia audiuntur lites \&amp;amp; que.<note place="right">13</note><lb/>
relæ, dum unus hoc vel illud propriè ad ſuum artificium perti-<lb/>
nere adſerit, alter verò negat, ut eſt,</hi> unter den Kieffern und Kuͤb-<lb/>
lern/ <hi rendition="#aq">item.</hi> Schreinern und Zimmerleuthen/ Kupffer-Keſſel-<lb/>
Schmiede und Pfannenflickern: Glaſern und Schreinern/ we-<lb/><fw place="bottom" type="catch">gen</fw><lb/><pb facs="#f0018" n="8"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De <hi rendition="#g">Collegiorum Utilitate.</hi></hi></hi></fw><lb/>
gen der Fenſterrahmen/ den Schmieden und Schloͤſſern unter-<lb/>
ſchjedlicher Arbeit halber: Roth- und Weißgaͤrber: Bader und<lb/>
Balbierer/ wegen aushengung der Becken/ <hi rendition="#aq">Item</hi> der Wund-<lb/>
artzney halber/ denen Fleiſchern/ Haußſchlaͤchtern und Garkoͤ-<lb/>
chen/ Leinwebern uñ Zeugmachern Schuſtern uñ Rothgerbern ꝛc.</p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sic olim Brunſvigæ duo Collegia,</hi> die Beutler und Taſchner<lb/><note place="left">14</note><hi rendition="#aq">inter ſe concertarunt,</hi> ob nemblich der <hi rendition="#aq">ſubſtantial</hi> Unterſcheid<lb/>
zwiſchen ihnen beſtuͤnde/ daß die Beutler arbeit/ auf Ringe/<lb/>
Schloͤſſer und Eiſenwerck zu machen beſtuͤnde/ die Taſchner a-<lb/>
ber alleine ohne verſchloſſene Taſchen und ohne Eiſenwerck ma-<lb/>
chen ſolten/ <hi rendition="#aq">probatum refert Dauth. <hi rendition="#i">d. tract. tit. de Inſtit. bered n.<lb/>
300.</hi> ex Collegiis Uratislaviæ. Norimbergæ, Dreſdæ, Berlini, Num-<lb/>
burgi, Hallæ Saxonum \&amp;amp; Lipſiæ, ita ut idem obſervetur in Bohemi-<lb/>
a, Polonia, Ungariâ, Sileſiâ, Bojanià, Miſniâ, Auſtrià, Carinthiâ, Sti-<lb/>
ria, Marchionatu Brandenburgico \&amp;amp;c.</hi> Daß ſie nemblich die Beut-<lb/>
ler/ mit itzt gemeldeten Koͤnig-Reichen und Landen ein allgemein<lb/><hi rendition="#aq">\&amp;amp; univerſale Collegium,</hi> und einerley Handwercksbrauch hetten/<lb/>
und daß ſie ob ſolchen Gerechtigkeiten/ an bemelten Orten vor<lb/>
Guͤldebruͤder/ <hi rendition="#aq">i. e. pro Collegis</hi> ufgenommen wuͤrden.</p><lb/><note place="left">15</note><p><hi rendition="#aq">Notandum autem hic eſt, qvod Collegio jus collegiale non<lb/>
qværatur, ſi unus aut alter ſucceſſivis temporibus qvid fecerit, \&amp;amp;<lb/>
in his qvæſunt ſub univerſitate ej9dem juris, per poſſeſſionem uni-<lb/>
us poſſeſſionem alterius retinemus. Elbert Leon, <hi rendition="#i">Conſ. 50. n.</hi></hi> 1.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><note place="left">16</note><p><hi rendition="#aq">Monitis hiſce politicis quæ circa opificum collegia obſer-<lb/>
vanda, addimus Dn. Vit. Ludov. à</hi> Seckendorff. Teuͤtſchfuͤrſten<lb/>
Staat. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">part. 2. c. 8. n 9. Ubi itaſcribit:</hi></hi> Die meiſte Handwercker ha-<lb/>
ben ihre ſonderbahre Zunfft und Handwercks Regulen/ oder Guͤl-<lb/>
den und Innungsbrieffe/ welche ihnen die Obrigkeit einrichten<lb/>
leſſet/ oder beſtaͤtiget/ und wird darinnen/ nechſt deme/ waß zur<lb/>
erlernung und rechtmaͤſſiger uͤbung eines jeden Handwercks ab-<lb/>
ſonderlich fuͤrfaͤllet/ ins gemein/ dieſes in acht genommen/ daß<lb/>
eine jede Handthierungs-Zunfft/ bey deme/ waß zu deroſelben<lb/>
eigendlich gehoͤret/ gelaſſen/ und von anderen ihnen kein ein-<lb/><fw place="bottom" type="catch">trag</fw><lb/><pb facs="#f0019" n="9"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Cap.</hi></hi> II.</hi></fw><lb/>
trag geſchehe/ eine gute obſicht unter ihnen geſtifftet/ auch rottie-<lb/>
rung/ ſelbthaͤtigkeitund anmaßung ſonderbahrer Gerechtigkeit<lb/>
verhuͤtet werden: Sie aber hingegen ehrlich und fleiſſig lernen/<lb/>
billichen preiß halten/ und niemand durch Vortheilhaffte griffe<lb/>
uͤberſetzen/ auch die Handwercks-Purſche von muͤſſiggang/ uͤmb-<lb/>
lauff und Zechen ab-und Zufleiſſiger arbeit/ damit niemand an<lb/>
ſeiner Notturfft verhindert ſey/ anhalten werden/ und waß der-<lb/>
gleichen Obſichten mehr ſind: Weil auch die Innungen aller<lb/>
Handwercker nicht ins gemein bekant/ und die vornehmſte<lb/>
Kauff- und Handelß Leute damit nicht verſehen ſind/ ſo wird auch<lb/>
in vielen Landes-Ordnungen von den noͤtigſten und vornemſten<lb/>
Handelsleuten auch Handwercken/ abſonderliche Verordnung<lb/>
gethan/ wie ſie ſich in ihren Handel der Billigkeit befleiſſigen/<lb/>
und tuͤchtige wahrhafftige/ unverdorbene Wahren und Arbeit<lb/>
fuͤhren und machen/ und ſich ſonſten in ihrn Handwercken erbar-<lb/>
lich erweiſen ſollen/ als zum Exempel von Kraͤmern/ und Ge-<lb/>
wandſchneidern/ Goldſchmieden/ Wuͤrtz-und Zuckerkraͤmern/<lb/>
Leder- und Fellwercks-haͤndlern/ Fiſchhaͤndlern/ Hoͤcken/ Tuch-<lb/>
haͤndlern/ Faͤrbern/ Becken/ Fleiſhauern/ Garnhaͤndlern/ Muͤl-<lb/>
lern ꝛc. <hi rendition="#aq">vid. <hi rendition="#i">Ordin Polit. Imp. de Anno 1548.</hi></hi> Baͤyrs: Landrecht <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">lib. 4.<lb/>
tit</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeqq. Ordin. Polit. Elect. Sax. Ordin. Polit. Saxo-Gotban. Ord.<lb/>
Polit. Wurtenb. \&amp;amp;c.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPVT III.<lb/>
DE COLLEGIORUM<lb/>
JVRIBVS ET JVRISDI-<lb/>
CTIONE.</hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/><hi rendition="#in">C</hi><hi rendition="#i">Ollegiorum jura quæ? n. 1.</hi> 1.<lb/><hi rendition="#i">Commune ærarium. 2. Sigillum. 3. ædificium communc. 4. juris-<lb/>
dictionem.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">B</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Senio-</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0020" n="10"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Collegior. Juribus Et Jurisdictione.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Seniorum Collegii officium. n. 2. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
An Collegia opificum ſine licentià ſuperioris rectè convocentur? n. 8.<lb/>
Jurisdictio collegiis opificum competens quæ \&amp;amp; qualis? n. 10. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
An Senioribus Collegii integrum ſit? aliqvem excludere è collegio?<lb/>
n. 20.<lb/>
Electio ſeniorum,</hi></hi> derer Obermeiſter! <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">eſt penes collegium. n. 22.<lb/>
Eorum poteſtas. n. 23. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Protectores. n. quorundam collegiorum. n. 16.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Ideamus nunc de præcipuis collegiorum juribus. Habenr es<lb/>
1. commune ærarium, privatam burſam, ſive arcam, qvam<lb/>
vocant</hi> eine Ambtslade. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">1. §. qvibus ff qvod cujus<supplied>ꝙ́</supplied> univ. nom.</hi> Matth.<lb/>
Stephan. <hi rendition="#i">de juris dict. lib. 2. part. 2. cap. 6. n. 83.</hi> Cujus adminiſtra-<lb/><note place="left">2</note>tio eſt penes ſeniores ſeu primicerios, qvorum officium eſt, at-<lb/>
tendere, ut ſtatuta collegii obſerventur D. Brunnem. <hi rendition="#i">in l. 6. Cod.<lb/>
de Advoc. diverſ jud</hi> colligere, conſervare, diſpenſare reditus, ac<lb/>
in neceſſarios \&amp;amp; utiles uſus expendere, non, ut ſæpius uſu venit, e-<lb/>
os abligurite \&amp;amp; pro lubitu diſtrahere, ſed de iis rationes collegis<lb/>
junioribus</hi> denẽ andern und juͤngſten Ambtsbruͤdern/ <hi rendition="#aq">annuatim<lb/>
reddere. Munno<hi rendition="#i">z.</hi> de Escob. <hi rendition="#i">de Ratioc. c. 3.</hi> Klock. <hi rendition="#i">de contrib. cap.</hi><lb/><note place="left">3</note><hi rendition="#i">5. n.</hi> 186. In illud ærarium rediguntur fructus bonorum qvæ ha-<lb/>
bent, mulctæ \&amp;amp; collectiones voluntariæ,</hi> was von den Zunfftge-<lb/>
noſſen <hi rendition="#aq">qvartaliter</hi> in die Lade eingeleget wird. <hi rendition="#aq">Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lubec.<lb/><note place="left">4</note>lib. 4. tit. 13, art. 3. in addit. ad n. 24.</hi> Tenentur inſuper Rectores<lb/>
collegiorum de annona civili proſpicere collegio, ac pronum-<lb/>
morum qvantitate rem krumentariam qvotannis augere, qvo<lb/>
collegæin annonæ caritate habeant, unde neceſſaria ſibi vilius<lb/><note place="left">5</note>comparent <hi rendition="#i">tot. tit. de L. Jul. de annon.</hi> Inſtrui itidem debent col-<lb/>
legia armis, gladiis, ferreis thoracibus, galeis, ſclopetis ac ſimi-<lb/>
libus armorum generibus, qvo neceſſitate publicâ id flagitante,<lb/>
arma inde promere, locumqve ſuum iis tueri valeant <hi rendition="#i">arg. l. 3.</hi> §.<lb/><hi rendition="#i">armis de V. S.</hi> Satius enim eſt proventus Collegii bellicolo Mar-<lb/>
ti, qvàm effœminato Baccho dicare, cum hic ſortem unà cum ac-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ceſſa-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0021" n="11"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> III.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ceſſario abliguriat, ille verò in utrumqve, alterutrum tamen ut<lb/>
plurimum conſervet. Hæc prudenter monet Klock. <hi rendition="#i">d. tract. c. 5.<lb/>
n. ult.</hi> qvæ qvatenus inſtituenda, cujusvis Magiſtratus prudenti<note place="right">6</note><lb/>
diſpoſitioni relinqvendum.</hi></p><lb/><p>2. <hi rendition="#aq">Habent commune Sigillum</hi> ein Ambts-Siegel <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">c. ſigniſi-<lb/>
cavit 49. de appellat.</hi> qvo utuntur collegiati in obſignandis literis,<lb/>
obligationibus \&amp;amp; liberationibus ad collegium ſpectantibus.</hi></p><note place="right">7</note><lb/><p>3. <hi rendition="#aq">Locum ſive ædificium commune, (licet non ubiqve) u-<lb/>
bi certo tempore qvartaliter convenire, \&amp;amp; collegiales tractatus<lb/>
negotiorum communium exercere ſolent,</hi> Zunfft- oder Ambts-<lb/>
Hauß/ Zunfftſtuben. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">c. dilecta \&amp;amp;</hi> i<hi rendition="#i">bi Abbas X. de Epiſc. Prælat. Maſ-</hi><note place="right">8</note><lb/><hi rendition="#i">card. de probat. concl. 3</hi>1<hi rendition="#i">9. n.</hi> 1. Steph. <hi rendition="#i">d. c. n. 85.</hi> Ubi qværitur: A<hi rendition="#i">n<lb/>
collegia opificum ſine licentiâ ſuperioris rectè convocentur?</hi> q́vod de<lb/>
jure communi affirmat Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. lib. 4. t. 13. art. 3. n. 21.</hi><lb/>
Cum ex neceſſitate ſuâ ad bonum finem convenire cenſeãtur. Af-<lb/>
flict. <hi rendition="#i">in c.</hi> 1. §. <hi rendition="#i">conventicula de Pac. firm.</hi> Decian. <hi rendition="#i">tract. Crimin. cap.<lb/>
20. n.</hi> 14. De ſolenni qvodam conventu collegiorum qvi Lubecæ</hi><lb/>
die Morgenſprache <hi rendition="#aq">appellatur vide idem <hi rendition="#i">d. l. n. 17. \&amp;amp; ſeqq.</hi> add.<lb/>
Joh. le Cirier <hi rendition="#i">tr. de Primog. L. 2. q. 2. n.</hi> 5. qvem refert Brunnem.<lb/><hi rendition="#i">in l. 6. c. de Adv. div. jud.</hi></hi><note place="right">9</note></p><lb/><p>4. <hi rendition="#aq">Juriſdictionem, in omnibus illis cauſis, qvæad artem<lb/>
vel profeſſionem eorum pertinent. <hi rendition="#i">l. 2. in ſin. c. de conſt. pec.</hi> Schurf<lb/>
C<hi rendition="#i">ent.</hi> 1. C<hi rendition="#i">onſ. 79. n.</hi> 1. \&amp;amp; C<hi rendition="#i">ent.</hi> 3. C<hi rendition="#i">onſ. 34. n. 6.</hi> Eorum enim qvæ<lb/>
qvisqve novit, æqviſſimus eſt judex. D. Marqvard. <hi rendition="#i">de jur.</hi> C<hi rendition="#i">ommere.<lb/>
lib. 3. cap. 2. n13.</hi></hi></p><note place="right">10</note></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cum vero circa juriſdictionem illam ſæpè dubia occurrant,<lb/>
declarationis gratia ſeqventia obſervanda veniunt. 1. Juriſdictio<lb/>
illa collegio ejusqve Præfectis,</hi> denen Obermeiſtern/ <hi rendition="#aq">non <hi rendition="#i">priva-<lb/>
tivè</hi> ſed <hi rendition="#i">cumulativè</hi> conceſſa eſt, relicta judicis ordinarii juriſdi-<lb/>
ctione ſalvà, \&amp;amp; concurrente etiam in iis, qvæ ad opificium ſpe-<lb/>
ctant, ſic ut ipſi in nullo præjudicetur. <hi rendition="#i">d. l. fin. ibiqve Salic. n. 3. C.<lb/>
de jurisd.</hi> Stephan. <hi rendition="#i">de jurisd. L. 2. part. 2, cap. 8. n. 2. \&amp;amp; ſeq.</hi> Unde<note place="right">11</note><lb/>
collegiati non intelliguntur exemti á juriſdictione ſuperioris. <hi rendition="#i">arg.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">B</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">l.</hi></hi> 1.</fw><lb/><pb facs="#f0022" n="12"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Colleg. Juribus Et Jurisdictione.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">C. de Præfurb:</hi> \&amp;amp; in arbitrio actoris eſt, opifices coram ſeniori-<lb/><note place="left">12</note>bus conventus,</hi> vor dem Handwercke/ oder vor der Ambtslade/<lb/><hi rendition="#aq">an coram ordinario Civitatis judice convenire velit, nulla compe-<lb/>
tente his fori privilegio, aut exceptione, aut cœterorum inter-<lb/>
ventione, ſed primo aditus judex cognoſcet. Sichard. <hi rendition="#i">in d. l. fin.<lb/>
n. 2.</hi> Steph. <hi rendition="#i">d. c. 8. n. 4.</hi> Knipſchild. <hi rendition="#i">de Jur: \&amp;amp; Privil: Civil. Impe-<lb/>
rial. lib. 4. tit. 13. art. 3. n. 28.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">13</note><p><hi rendition="#aq">Sub illâ jurisdictione ſaltim illi comprehenduntur qui ſunt<lb/>
aut fuerunt decollegio Steph. <hi rendition="#i">d. l. n. 6. ſeq.</hi> Hi cùm rei ſunt, utun-<lb/>
tur foro collegii, ſecundum jam dicta: Cùm actores, \&amp;amp; agere ve-<lb/>
lint contra alios, qui non ſunt de collegio, ſequi debent eorum<lb/>
forum, etſi occaſione opificii actio nata eſſet. Non enim materia<lb/>
actionis, ſed rei qualitas in hoc attendi debet. Mev. <hi rendition="#i">d. l. n 29.</hi></hi></p><lb/><note place="left">14</note><p><hi rendition="#aq">Si verò artifex artis exercitium deſeruerit,</hi> Wann er das<lb/>
Handwerck nicht mehr treibt, <hi rendition="#aq">etſi non amplius è Collegio ſit, ſi<lb/>
tamen eo nomine conveniatur, quod tempore exerciti opificii<lb/>
geſtum erat, coram Senioribus reſpondere tenetur. <hi rendition="#i">l. ult C. ubi de<lb/>
ratiocin. l. Prætor ait. 4.</hi> §. <hi rendition="#i">etiam. de edend.</hi> Sichard. <hi rendition="#i">d. l. n. 3.</hi> Mev.<lb/><hi rendition="#i">d. l. n. 30.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><note place="left">15</note><p><hi rendition="#aq">Jurisdictio illa, ut ſupra dictum circumſcripta eſt, cauſis<lb/>
ſeu negotiis collegarum civilibus, ad artificium pertinentibus,<lb/>
non vero ad alias ſeſe extendit, veluti ad hereditates, tutelas, teſta-<lb/>
menta \&amp;amp;c <hi rendition="#i">Ordin. Polit: Imp: de anno 1548 tit 37.</hi> §. <hi rendition="#i">1. in fin.</hi> Vultei.<lb/><hi rendition="#i">in d. l. fin. n. 19.</hi> C. <hi rendition="#i">de jurisd:</hi> D. Carpz. <hi rendition="#i">part. 2. conſt. 6. def. 9. n. 4.</hi></hi><lb/><note place="left">16</note><hi rendition="#aq">D. Richter. <hi rendition="#i">Deciſ. 80 n. 8.</hi> Criminales quoq; cauſæ ab eâ exce-<lb/>
ptæ ſunt, niſi quod ob ea, quæ contra ſtatuta ſunt admiſſa, Reis<lb/>
mulctam indicere permittatur. Extra illa verò nulla coercitio<lb/>
indulgenda eſt. Vult. <hi rendition="#i">d. l.</hi> Steph: <hi rendition="#i">d. c. n. 12.</hi> Carp<hi rendition="#i">z. d. Conſt. def.</hi></hi> 10.</p><lb/><note place="left">17</note><p><hi rendition="#aq">Etſi vero poteſtatem refractarios collegiatos coercendi,<lb/>
mulctamq; civilem irrogandi habeant, quâ contra ſtatutorum<lb/>
transgreſſores utuntur, nuilum tamen imperium illis indulgetur;<lb/>
Cùm igitur executio ſit imperii, ea non permittitur illis ultra,</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">qvam</hi></fw><lb/><pb facs="#f0023" n="13"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> III.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">quâm quod licet, contumacem collegam tam diu, atq; non ob-<lb/>
temperat, ad conventum non convocare, aut ſinere frui aliis col-<lb/>
legii juribus. Qui conſvetus eſt illis coercendi modus non im-<lb/>
probus, quatenus devitatur abuſus contra innocentes, quibus gra-<lb/>
vatis ad magiſtratum provocare integrũ exiſtit. D. Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 34.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Jn reliquis executio contra in vitos auxilio judicis ordinarii<note place="right">18</note><lb/>
fieri debet, quo fine nec permiſſum eſt inal enis ædibus inquirere,<lb/>
qui non recepti ibidem clam artes exercent,</hi> die Stoͤhrer und boͤn-<lb/>
haſen uffzuheben/ <hi rendition="#aq">Sed miniſter publicus à Magiſtratu peti \&amp;amp; ad-<lb/>
jungi ſolet Mev. <hi rendition="#i">dl.</hi> Undè nuper contra collegium ſartorum,<lb/>
propriâ auctoritate in tales inquirentium, mulctam 20. thalero-<note place="right">19</note><lb/>
rum dictatam novimus. Sic non competit collegio opificum jus<lb/>
pignora ab iis, qui ſuo juri contrariantur, capiendi, niſi quate-<lb/>
nus à Magiſtratu expreſſè vel tacitè contra collegiatos reperitur<lb/>
conceſſum Mev. <hi rendition="#i">P. 5. Deciſ. 254.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quæritur hîc, <hi rendition="#i">an Senioribus collegij integrum ſit excludere ali<note place="right">20</note><lb/>
quem</hi> à Collegio? Affirmat Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 35.</hi> Si procedatur ex iis,<lb/>
quæ in literis ſeu diplomatibus,</hi> in Ihren Rollen/ <hi rendition="#aq">recepta ſunt,<lb/>
dum fortè quis peccaverit, \&amp;amp; delicti convictus fuerit, quibus ex-<lb/>
cluſionis ſeu amiſſionis pœna præfixa eſt. Et ſic pronunciatum<lb/>
fuiſſe adverſus aurifabrum pro collegio, quod ob falſatum argen-<lb/>
tum illum ſine judice excluſerat, Jdem refert; Ubi etiam rectè mo-<lb/>
net, quod ſi quis illorum ſententiâ ſe gravatum putet, iis remedi-<lb/>
is uti poſſit, quibus ad Superiorem cauſa devolvi ſolet. <hi rendition="#i">Vid. Idem.<lb/>
part. 5. Deciſ. 257.</hi> Quandoq; enim ſeniores collegii iniquiſſimi<lb/>
lunt judices, odio, invidiâ, aliisq; affectibus pravis flagrantes.</hi></p><note place="right">12</note></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cœterum de Senioribus, qui Collegiis ſunt Præfecti,</hi> De-<lb/>
nen Obermeiſtern und Alterleute/ <hi rendition="#aq">ulterius notandum, quod cu-<lb/>
jusq; opificii collegium adprobatum poſſit eligere Superiores,<lb/>
qui habent jurisdictionem in omnibus, quæ ad illud pertinent. Si-<lb/>
chard. <hi rendition="#i">in l. ult. n. 2. C de jurisd.</hi> Quorum electio plerumq; eſt pe-<lb/>
nes collegas, ſed confirmatio interdum eſt Magiſtratus, quæ fit</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><supplied>B</supplied> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">præ-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0024" n="14"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Colleg. Juribus Et Jurisdictione.</hi></hi></fw><lb/><note place="left">23</note><hi rendition="#aq">prævio examine, an idonei ſint. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. lib.</hi> 4. <hi rendition="#i">t. 13. art.<lb/>
3. n. 23.</hi> Electi jurant, quod fide liter collegio præeſſe, \&amp;amp; negotia<lb/>
ejus curare velint, in quo præcipuè illorum officium conſiſtit.<lb/>
Pro cujus meliore expeditione habere ſolent miniſtrum, quicon-<lb/>
vocat \&amp;amp; placita exequitur. In quibusdam locis</hi> muß ſolches der<lb/><note place="left">24</note>juͤngſte Meiſter verrichten. <hi rendition="#aq">Obſtricti ſunt collegæ ad obſequen-<lb/>
dum iis, quæ Seniores ordinant, in cauſis ad opificium ſpectanti-<lb/>
tibus, \&amp;amp; coram iis accuſati ſe ſiſtere, cauſam dicere, \&amp;amp; ſententi-<lb/>
am expectare tenentur, etſi alias privilegiati eſſent. Sich. <hi rendition="#i">d. l.</hi> de-<lb/>
niqve ſine ſeniorum conſenſu \&amp;amp; autoritate nil qvidqvam de jure<lb/>
collegii ſtatuitur. Caſtr. <hi rendition="#i">in l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">in filii. ad SC. Treb.</hi> Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 35</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/><note place="left">25</note><p><hi rendition="#aq">Habent qvoqve nonnulla opificia ſingulares ſuas tuitiones<lb/>
qvæ univerſo interdum opificum cœtui \&amp;amp; collegio per principes,<lb/>
vel nobiles familias ex antiqvâ conſvetudine, vel ſingulari Im-<lb/>
peratorum conceſſione debentur, \&amp;amp; præſtantur: Sic Comites<lb/>
Palatini Electores ab immemoriali tempore omnes fabros ærari-<lb/>
os,</hi> Keßler/ <hi rendition="#aq">in tractu Rhenano, ac certis Franciæ Orientalis par-<lb/>
tibus degentes, in particulari protectione habent, eorumqve ad-<lb/>
vocatiam ab Imperatoro in feudum, \&amp;amp; ab iisdem Zobeliorum<lb/>
nobilis familiæ in ſubfeudum, cum inſigni hoc privilegio tenent,<lb/>
ut ſupellectilem cupream ad totius rei domeſticæ uſum ſufficien-<lb/>
tem iis gratis ſuppeditare teneantur. Mager <hi rendition="#i">de <hi rendition="#k">a</hi>dvocat. armat.<lb/>
cap.</hi> 1<hi rendition="#i">5. n.</hi> 1<hi rendition="#i">20. ſeq.</hi> Sic qvoqve protectio</hi> des Haffnerhandwercks-<lb/><hi rendition="#aq">olim com miſſa nobiliſſimæ familiæ ab</hi> Offenburg/ <hi rendition="#aq">cujus diplo<lb/>
ma refert Beſold. <hi rendition="#i">theſ. Pract. voc.</hi></hi> Keßler Schutz.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/><note place="left">26</note><p><hi rendition="#aq">Cœterum ad effectum juriſdictionis pertinet, qvod collegia<lb/>
opificum in his, in qvibus jurisdictionem habent ſtatuta condere<lb/><hi rendition="#c">poſſint. <hi rendition="#i">l. fin. de colleg. DD. in l. fin. C. de jurisd.</hi> De<lb/>
qvibus in <hi rendition="#i">parte ſecunda</hi> hujus tractatus pluri-<lb/>
bus agetur.</hi></hi></p></div></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">CAPVT</hi></fw><lb/><pb facs="#f0025" n="15"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> IV.</hi></hi></fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq">CAP. IV.<lb/><hi rendition="#k">De</hi> COLLEGIORVM FOR-<lb/>
MA ET FVNDATIONE, EJVSQVE CON-<lb/>
GESSIONE, UT ET DE ILLICITI COLLEGII<lb/>
POENIS.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/><hi rendition="#i">Collegium per tres perſonas conſtituitur, per unam retinetur n.</hi> 1.<lb/><hi rendition="#i">Collegia inſtituere, cui ſit promiſſum n. 3. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
An collogæomnes debeant eſſe unius civitatis. n. 2.<lb/>
An Magiſtratus municipalis poſſit jus collegii concedere? n. 6. \&amp;amp; ſeq.<lb/>
Literæ fundationis collegii n. 8.<lb/>
Ex diuturno tempore præſumitur collegium n. 9.<lb/>
Pœna illiciti collegii. n. 10.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegium per pauciores, qvâm per tres, haut conſtituitur.<note place="right">1</note><lb/>
Carp<hi rendition="#i">z. part. 1. conſt. 6. d. 3. n. 4.</hi> Illud tamen major pars ſal-<note place="right">2</note><lb/>
tim repræſentat. Idem <hi rendition="#i">p.</hi> 1. <hi rendition="#i">conſt.</hi> 1<hi rendition="#i">3. def. 9. n. 3.</hi> Non tamen neceſ-<lb/>
ſe eſt, eollegas omnes ejusdem eſſe civitatis vel loci. Experientia<lb/>
namqvedocet, qvan doqve collegium opificum conſtare ex col.<lb/>
legis, qvi diverſis jurisdictionibus ſubjecti ſunt, cumprimis qvan-<lb/>
do ſufficiens collegarum numerus in una civitate haberi non po-<lb/>
teſt. Nec ſic prorogatur jurisdictio aliena in præjudicium Domini<lb/>
loci, qvippe cui ſemper integrum eſt, jus Collegii proprium civi-<lb/>
bus ſuis concedere.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Collegia autem inſtituere, cuiqve non permittitur, ſed id pu-<note place="right">3</note><lb/>
blicæ auctoritati relictum eſt, â qva habendi venia impetrari debet,<lb/>
ne ſub prætextu collegiorum illicita \&amp;amp; pernicioſa conventicula<lb/>
\&amp;amp; conſpirationes ineantur. <hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">qvod cujuscunqve univ. nom. l.</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp;<lb/>
ſeq. de colleg. \&amp;amp; corp.</hi> Unde olim nonniſi ex Senatus aut Principis<lb/>
conceſſione collegia inire licebat <hi rendition="#i">d. l.</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp; l. 3.</hi> §. 1. <hi rendition="#i">de colleg.</hi> Ho-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">die</hi></fw><lb/><pb facs="#f0026" n="16"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Colleg. Forma Et Fundatione.</hi></hi></fw><lb/><note place="left">4</note><hi rendition="#aq">die in Rep. Romano Germanicâ poteſtas collogii licentiam fa-<lb/>
ciendi, \&amp;amp; leges Collegio præſcribendi,</hi> Zunfften und Zechen zu<lb/>
vergoͤnnen und Zuzulaſſen, <hi rendition="#aq">eſt penes Status imperii, qui Supe-<lb/>
rioritatis jure in ſuis territoriis eam exercent, adeoq; inter Rega-<lb/>
lia eſſe cœpit.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem: an <hi rendition="#i">Magiſtratus civitatum inferiores, qui<lb/>
jurisdictione acjure ſtatuta condendi gaudent, jus collegij concedere<lb/>
poſſint</hi>? Variant DD. Nos affirmamus cum D. Mevio. <hi rendition="#i">ad Jus Lu-</hi><lb/><note place="left">6</note><hi rendition="#i">bec. lib. 4. tit.</hi> 1<hi rendition="#i">3, art. 3. n. 5.</hi> D. Marquardo, <hi rendition="#i">tr. ae Jure Commerc:<lb/>
lib. 3. c. 2. n. 1</hi>1 <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeqq.</hi> Ubi plures laudat. Licet enim Principes in<lb/>
Civitatibus inferioribus ſibi hoc jus tanquam Regale aliquando<lb/>
vindicaverint, jure tamen \&amp;amp; cum ratione obtentum eſt, ut pro<lb/>
parte politicæ ordinationis, quæ penes Magiſtratum urbanum<lb/>
reſidet, habitum fuerit, eiq; in iis, ubi jurisdictione gaudet, re-<lb/>
manſerit. Mev. <hi rendition="#i">d l. n. 6.</hi> Vid: tamen Jdem <hi rendition="#i">part. 4. Detiſ.</hi> 301. ubi Vi<lb/>
conceſſionis Principum, aut longæ conſvenudinis inferioribus<lb/><note place="left">7</note>eam poteſtatem tribuit. Hæc tamen inferiorum Magiſtratuum<lb/>
poteſtas ſubjacet ſuperiorum inſpectioni, <hi rendition="#i">iuxta l.</hi> 1. <hi rendition="#i">de colleg: \&amp;amp; corp.</hi><lb/>
quibus integrum eſt, ſi Magiſtratum inferiorem eâ poteſtate abuti,<lb/>
aut cum Reip: detrimento conjunctum fore collegium, prævide-<lb/>
rit, pro autoritate ſuâ intercedere, \&amp;amp; conceſſionem prohibere;<lb/>
v. g. Si Collegium novum intenditur, cujus noxa prævidetur. Vid.<lb/>
D. Mev. <hi rendition="#i">a part. 4. Deciſ. 3</hi>01. <hi rendition="#i">per. tot.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq">Ad Conſtituendum igitur Collegium Opificum requirun-<lb/>
tur literæ fundationis, \&amp;amp; Privilegia à Magiſtratu data. <hi rendition="#i">cap. porrò X.<lb/>
de Privileg.</hi> Ubi verò non probatur Collegiũ ſingulari conceſſio-<lb/>
ne, aut confirmatione conceſſum, aut adprobatum, cenſetur illi-<lb/>
citum <hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeq. de Colleg: l. collegium</hi> C. <hi rendition="#i">de bered. Inſtit:</hi> Cujac. 7.<lb/><hi rendition="#i">Obſ. 30. \&amp;amp;</hi> 1<hi rendition="#i">6. Obſ. 3.</hi> \&amp;amp; 5 Carp<hi rendition="#i">z. p. 3.</hi> C<hi rendition="#i">onſt.</hi> 1<hi rendition="#i">3. def 36. n.</hi> 11. <hi rendition="#i">ſeq</hi>: Sichard.<lb/><hi rendition="#i">in l. ult: n. 3.</hi> C <hi rendition="#i">de jurisd:</hi> Decian: <hi rendition="#i">tract: Crimin lib. 7. c.</hi> 10. <hi rendition="#i">n. 3.</hi> Guid.<lb/>
Papa. <hi rendition="#i">Deciſ.</hi> 1<hi rendition="#i">06. ibi<supplied>ꝙ</supplied> Ferret.</hi></hi></p></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">V. Cœterum</hi></fw><lb/><pb facs="#f0027" n="17"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cœterum ex diuturnotempore, quo iis, qui aliquam ex-<lb/>
ercentanegotiationem, aut artem, tanquam Collegæ palàm con-<lb/>
venire ſoliti, \&amp;amp; ſigillo arcâq; communi uſi ſunt, collegii conces-<lb/>
ſio præſumitur, \&amp;amp; conſuetudine collegium inductum cenſetur.<lb/><hi rendition="#i">DD. in cap. tertio loco X. de probat.</hi> Decian. <hi rendition="#i">d. l. n. 22.</hi> quem ſequi-<lb/>
tur Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 9.</hi> Knipſchild. <hi rendition="#i">de Jur. ac. Privil. Civ. Imper. lib. 5.<lb/>
c. 2. n. 12. in ſine.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Qui vero ſine permiſſu atq; auctoritate ſuperioris illicitum<note place="right">10</note><lb/>
collegium uſurpaverint. Romano jure, extra ordinem puniun-<lb/>
tur, pœnâ arbitrariâ, prout finis \&amp;amp; effectus noxius reperitur, in-<lb/>
de pœna durior leviorq́; conſtituitur. <hi rendition="#i">gloſſ. \&amp;amp; Bald. in l.</hi> 1. <hi rendition="#i">quod<lb/>
cujus<supplied>ꝙ́</supplied> Univ. nom.</hi> Trentac. <hi rendition="#i">lib. 1. Var. Reſol. tu. De V. S. Reſol. 1. n.<lb/>
14.</hi> Nec tantum ipſi coëuntes puniri, ſed domus, in quâ illici-<lb/>
ta conventicula celebrantur, dirui jubentur. <hi rendition="#i">l. 15. C. de Epiſc. \&amp;amp;<lb/>
Cler.</hi> Aliquando præter diſſolutionem Collegii nil durius ſuſte-<lb/>
runt vitio creati Collegæ. Interdum eà tenentur pœnâ, quâ pu-<lb/>
niuntur, qui hominibus armatis loca publica vel templa occu-<lb/>
paſſe judicati ſunt. <hi rendition="#i">l. 2. de Colleg. i. e.</hi> Pœnâ Legis Juliæ de vi. <hi rendition="#i">arg. l.<lb/>
3. l. 5. l. 10. ad L. Jul. de vi publ.</hi> Vel pœnâ legis Juliæ Majeſt. <hi rendition="#i">arg. l.<lb/>
1. l. 4. ad L. Jul. Maj.</hi> Ut ſi ab hominibus ſeditioſis, rerum novan-<lb/>
darum gratiâ Collegium ſit initum. <hi rendition="#i">Weſenb. in tit. de Colleg.<lb/>
Wiſſenb. ad D. t. D. 32. tb. 12.</hi> add. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub, Lib. 4. tie.<lb/>
13. art. 1.</hi> 1. <hi rendition="#i">n. 22.</hi> Ubi de pœna Exilii, quæ Lubecenſi jure con-<lb/>
tra illicita conventicula ineuntes ſtatutaeſt, agit.</hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">C</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">CAP.</hi></fw><lb/><pb facs="#f0028" n="18"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Effectibus Juris Collegii</hi></hi></fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT V.<lb/>
DE EFFECTIBUS JURIS<lb/>
COLLEGII.</hi></hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/><hi rendition="#i">Effectus Collegiorum præcipui. n.</hi> 1. <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Jus Collegii exemptum à libertate communi. n. 2.<lb/>
Jus Collegii privativè conceſſum intelligitur. n. 3.<lb/>
Poſſeſſio vel qs. juris. Collegii tuendam. 5.<lb/>
Opifices coguntur ad præſtanda oper a. n. 6.<lb/>
Opificiorum jura diſtricta. n. 7. ſeq.<lb/>
Quatenus Collegium opificum gaudeat benefaio. l. civitas. 27. de R. P:<lb/>
remiſſivè. n. 10.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Ideamus de præcipuis effectibus, quos â Principe vel Magi-<lb/>
ſtratu conceſſum jus collegii operatur.</hi></p><lb/><note place="left">2</note><p>1 <hi rendition="#aq">Quod factum eſt collegii Jus,</hi> Innungs-recht/ Ambts-<lb/>
gerechtigkeit/ <hi rendition="#aq">illud à communi libertate habetur exemptum <hi rendition="#i">l. t. de<lb/>
Colleg.</hi> Regulariter enim ex jure Collegii, cùm ei ſingulari modo<lb/>
aliquid conceſſum, oritur jus privativum, \&amp;amp; poteſtas excluden-<lb/>
di alios D. Mevius <hi rendition="#i">part. 2 Decis 187. per tot. uhi n. 5.</hi> per mores hu-<lb/>
jus ſeculi id certum haberi, ait.</hi></p><lb/><note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Cùm igitur jus Collegii ex privilegio <hi rendition="#i">privativè</hi> conceſſum<lb/>
intelligatur, officiales ac Miniſtri Principis concedentis eo exclu-<lb/>
ſi cenſentur, quod pluribus Mev <hi rendition="#i">d. Deciſ.</hi> in terminis juris braxã-<lb/>
di firmat. Vid. Jdem. <hi rendition="#i">part. 1. Deciſ. 108.</hi> Ex uſurpatione autem<lb/>
rei liberæ, ut ut per immemoriale tempus, non eſt Collegio opi-<lb/>
ficum, quà alios jus prohibendi, quippe quod ex jure quodam ſuo<lb/>
privativè conceſſo oritur. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Decis 260.</hi> Vid. Jdem <hi rendition="#i">in Re-<lb/>
ſponſ. Jur. XI. per tot. \&amp;amp; Reſp. 9. infra adnexo.</hi></hi></p><lb/><note place="left">4</note><p><hi rendition="#aq">Pendente autem lite ſuper jure Collegii, contra illud de-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">fen-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0029" n="19"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">fendendi ſunt, qui ante illud poſſederunt, at non ultrà, quam de<lb/>
poſſeſſione illorum conſtat. Mev. <hi rendition="#i">d. part 2. Deciſ. 188.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Publica fiunt Opificum munera, ex quo collegii jus impe-<note place="right">6</note><lb/>
trarunt. <hi rendition="#i">arg. l. pupillus 239</hi> §. <hi rendition="#i">3. de V.</hi> S. ad quæ etiam inviti per Ma-<lb/>
giſtratus coguntur <hi rendition="#i">l. 9. de Mun. \&amp;amp; honor.</hi> Undè opifices ad operã<lb/>
cuicunq; pro juſtâ mercede præſtandam cogere licet. Mev. <hi rendition="#i">part. 2.<lb/>
Deciſ. 156.</hi> ubi ſolitos coërcendi opifices modos refert, manda-<lb/>
tum pœnale, fub comminatione 1. Mulctæ, aut 2. Carceris vel<lb/>
3. Excluſionis à Collegio.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Ex quo opificia ſunt diſtincta, \&amp;amp; ſingulis jus collegii, \&amp;amp; ex<note place="right">7</note><lb/>
hoc certa ſpecialia jura ſunt data, per quæ uni conceſſum, alteri<lb/>
non licet, ideoq; circa ea, quæ peculiariter jure officii competũt,<lb/>
adverſus alios prohibendi jus naſcitur, eam immotam certamq;<lb/>
regulam, ex quà jura opificii æſtimamus, juſtè \&amp;amp; rationabiliter<lb/>
conſtituimus, <hi rendition="#i">quodquæcun<supplied>ꝙ</supplied> in ſtatutis ſeu rotulis,</hi> velut <hi rendition="#i">fundamen-<note place="right">„</note><lb/>
tali lege opificiorum, iis qui illa exercent ſunt aſſignata, at<supplied>ꝙ́</supplied> peculiari-<note place="right">„</note><lb/>
ter addita,</hi> ea <hi rendition="#i">alij, qùam qui in collegium optſicum ſunt adſumpti, exer-<note place="right">„</note><lb/>
cere neqveant,</hi> Sed jure <hi rendition="#i">collegij rectè prohibeantur: E contra, quid-<note place="right">„</note><lb/>
quid collegio ſeu opificio nen eſt proprium redditum, ſeu lege certá ad-<note place="right">„</note><lb/>
ſignatum, id quo<supplied>ꝙ</supplied> ſibiſolis opifices vindicare \&amp;amp; alios ab illo abarcere<note place="right">„</note><lb/>
nequeant.</hi> Quod enim non mutatur illud in naturali lege ſtare<note place="right">„</note><lb/>
non prohibetur. <hi rendition="#i">l. 27 C. de Teſtam</hi>: \&amp;amp; quidquid lege ſpeciali col-<note place="right">8</note><lb/>
legii vel opificii non expreſſum reperitur, id veterum legum<note place="right">9</note><lb/>
conſtitutionumq; regulis omnes relictum intelligant. <hi rendition="#i">l. præcipi-<lb/>
mus</hi> §. <hi rendition="#i">fin. C. de appell.</hi> Mev. <hi rendition="#i">r e ſponſ. jur: 8.</hi> ubi in lite inter lanio-<lb/>
nes \&amp;amp; carnarios</hi> der Knochenhauer und Haußſchlaͤchter, <hi rendition="#aq">verten-<lb/>
te, id pluribus confirmat, quod infr. refertur.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Collegium Opificum obligatur ex mutuo in utilitatem i<note place="right">10</note><lb/>
pſius contracto, ut alia univerſitas, gaudeto; beneficio <hi rendition="#i">Leg. Civitas</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">C</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#i">27.</hi></fw><lb/><pb facs="#f0030" n="20"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Effectibus Juris Collegii.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">27. de reb Credit.</hi> Steph. Gratian <hi rendition="#i">Diſcept: forenſ. 196 n. 2.</hi> D. Struv<lb/><note place="left">11</note><hi rendition="#i">adff tit de reb. Credp. 178</hi> licet diſſentiat Zaſius. <hi rendition="#i">ind l. 27</hi> Quan-<lb/>
do verò \&amp;amp; quatenus univerſitas aut collegiũ ex contractu mutui<lb/>
obligetur, non eſt hujus tractationis, vid. latiſſimé H. Piſtor. <hi rendition="#i">1. q. 37.</hi><lb/>
Coler. <hi rendition="#i">de Proc. Ex: p. 2. c. 3 n. 336 \&amp;amp; ſeqq</hi> Carpzov. <hi rendition="#i">2. Reſponſ. Elect.<lb/>
Reſp 109.</hi> Knipschild <hi rendition="#i">de Jure Civit: Imperial: lib. 5. Cap. 6.</hi> pet tot.<lb/>
D. Lauterbach. <hi rendition="#i">diſſert: ſingular. add l. 29 de reb. Cred:</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><note place="left">12</note><p><hi rendition="#aq">Reliquos effectus, ſi qui ſunt, collige ex iis quæ hactenus<lb/>
diximus, \&amp;amp; parte ſequente hujus Tractationis dicentur.</hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPVT</hi> VI. ET ULTIMUM.<lb/>
DE MODIS, QVIBUS COL-<lb/>
LEGIA OPIFICUM EXTIN-<lb/><hi rendition="#g">GVUNTUR.</hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq">1. <hi rendition="#i">Jura \&amp;amp; Privilegia Collegiorum exſtinguuntur. 1. morte, n. 1</hi><lb/>
2. <hi rendition="#i">Renunciatione. n. 2.<lb/>
Invitis ac renitentibus collegis ea fieri poteſt. n. 4.</hi><lb/>
3. <hi rendition="#i">Separatione. n. 5.</hi><lb/>
4. <hi rendition="#i">Lapſu temporis. n. 6.</hi><lb/>
5. <hi rendition="#i">Privatione jurium. n. 7.<lb/>
An Collegium ſemel exſtinctum ſine veniâ ſuperioris reſtaurare lice-<lb/>
at? n. 8.<lb/>
Cui bona collegii cedant, exſtincto collegio? n.</hi> 11 <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeq.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegia Opificum, Eorumq̀; jura ac Privilegia extinguuntur<lb/>
1. <hi rendition="#i">Morte,</hi> quando omnes collegæ deceſſerunt,</hi> wenn das Ambt<lb/>
oder Handwerck gantz ausgeſtorben <hi rendition="#aq">Bartol. <hi rendition="#i">in l. ult: n. 22. de colleg.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Dico</hi></fw><lb/><pb facs="#f0031" n="21"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Cap. VI. Et Ultimum.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Dico, quando omnes deceſſerunt: penes unum enim, ſi reliqui<lb/>
vel in habiles, vel mortu<gap quantity="1" reason="illegible" unit="chars"/>, vel abſentes ſunt, jus collegii manet <hi rendition="#i">l. ſi-<lb/>
cut 7.</hi> §. <hi rendition="#i">2 ff quod cujus<supplied>ꝙ</supplied> Univ: nom. ibi<supplied>ꝙ́</supplied> glosſ: Jaſon \&amp;amp; DD. Eleg. l. 76.<lb/>
de judic.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p>2. <hi rendition="#aq">R<hi rendition="#i">enunciatione</hi> quando illi qui ejuſdem conditionis \&amp;amp; opi-<note place="right">2</note><lb/>
ficii ſunt, \&amp;amp; collegium olim fecere, renunciarunt iis, quæ collegii<lb/>
ſunt, \&amp;amp; ita ſubſtantiam collegii ſuſtulerunt. Permiſſum autem<note place="right">3</note><lb/>
eſt, non ſingulis modó ſociis ſocietati renunciare, ſed ad publicã<lb/>
quoq; ſocietatem pertinet, quod de privato leges habent, \&amp;amp; o-<lb/>
mnibus mutuo conſenſu ab oâ diſcedere, ipſamq; diſſolvere licet.<lb/>
D. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Deciſ. 378. n. 5.</hi> Unde patet quod invitis ac reni-<note place="right">4</note><lb/>
tentibus etiam collegis, uni atq; alteri liceat collegio renunciare,<lb/>
\&amp;amp; vel ad aliud tranſire, vel ſeparatum jus collegii, ſi ita viſum fue-<lb/>
rit, a Magiſtratu petere, quamvis ejulmodi ſeparationem colle-<lb/>
gæ reliqui, experientiâ teſte, plerumq; ægerrimè ferre ſoleant,<lb/>
quaſi ſeparatio iſta non fiat ſine ipſorũ contemptu, \&amp;amp; incom̃odo.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><p>3 <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Separatione</hi>: Si conjuncti olim ſua ſinguli ſeparatim ha-<lb/>
bere cæperunt, ſine conventu \&amp;amp; communione. Separatio namq;<lb/>
iſta ut ſocietati \&amp;amp; com̄unioni contraria, cum illa non poteſt con-<lb/>
fiſtere, ideò finit \&amp;amp; finitum docet. <hi rendition="#i">l. 64 pro ſuo.</hi> add. Balth. Zahn.<lb/>
J<hi rendition="#i">ehnogr. jur. Municip. cap. 38. n. 26. \&amp;amp; ſeqq.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><note place="right">6</note><lb/><p>4 <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Lapſu temporis</hi>: ſi per decennium in ſeparato ſtatu ſte-<lb/>
terunt. Nihil enim tunc proficit antiqua ſcriptura, collegii jus<lb/>
antiquum indicans, ubi id antiquatum. Mev: <hi rendition="#i">d. Decis. in ſin.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><p>5 <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Privatione ac Revocatione jurium ac ſtatutorum, quibus Col-</hi><note place="right">7</note><lb/><hi rendition="#i">legium fundatum eſt.</hi> Quæ privatio à Magiſtratu, vel in pœnam<lb/>
abuſus, vel ob urgentem ſalutem publicam fieri ſolet. Zahn. <hi rendition="#i">dict.<lb/>
cap. n.</hi> 11. <hi rendition="#i">\&amp;amp; ſeqq.</hi></hi></p></div><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">C</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">VI. Quæri-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0032" n="22"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Modis, Qvibus Colleg: Opific: Extingvuntur</hi></hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/><note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem, <hi rendition="#i">an collegium ſemel extinctum ſine veniâ ſupe-<lb/>
rioris reſtaurare liceat?</hi> Negamus cum D. Mevio. <hi rendition="#i">d. Decis n.</hi> 1 <hi rendition="#i">\&amp;amp; 2.</hi><lb/>
non enim vetus eſt illud, quod interiit, ſed novum. Jdeô quæ de<lb/>
novo collegio privato arbitrio non introducendo legibus haben-<lb/>
tur, ad ejus quod deſiit, reparationem pertinet. Nec obeſt,<lb/><note place="left">9</note>quod dicitur, qui vetus reparat vel reficit, novum non facere<lb/>
Dec. <hi rendition="#i">in l. domum de R</hi> J. id enim pertinet ad illud, quod non pla-<lb/>
ne extinctum eſt. Quod ſemel deſiit refectum planè novum eſt, \&amp;amp;<lb/>
in eo adhibenda ſunt, quæ in novo lex requirit. Abbas. <hi rendition="#i">in cap. con-<lb/>
ſuluit.</hi> C. de judic: Lancell. <hi rendition="#i">de attent: part. 2 c. 4 lim.</hi> 1. Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 3.<lb/>
add</hi> Schônborn. <hi rendition="#i">lib. 1. polit. cap. 11. in fin.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/><note place="left">10</note><p><hi rendition="#aq">Ulterius quæritur: <hi rendition="#i">Collegio opificum per mortem collegiatorum<lb/>
disſoluto,</hi> Cui <hi rendition="#i">bona ejus cedant?</hi> Resp. Superiori vel Magiſtratui lo-<lb/><note place="left">11</note>ci. Carp<hi rendition="#i">z. p. 2 conſt. 6 def.</hi> 1<hi rendition="#i">7.</hi> Si verô Collegium alio licito modo<lb/>
v.g. ſeparatione diſſolvatur, tunc collegiatis permittitur pecuni-<lb/>
as communes, ſi quas ex ſuâ collatione habent, dividere, interq;<lb/>
ſe partiri <hi rendition="#i">l. 3. de colleg.</hi> Petr. Gregor. Tholoſan. <hi rendition="#i">lib. 15. Syntag. jur.</hi><lb/><note place="left">12</note>C<hi rendition="#i">ap. 32. n.</hi> 19. Si verò Collegio forte legata vel ordinata fuerint<lb/>
bona illa, apud Superiorem remanent. Carpz. <hi rendition="#i">d. l.</hi> ab Jnſtitore<lb/>
autem collata iſta conditione \&amp;amp; modo, quo data erant, reſolutis,<lb/>
ad eundem vel heredes ejus redeunt. Tholoſ. <hi rendition="#i">d. l. n. 20.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">PAR-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0033" n="23"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Cap.</hi></hi> I.</hi></fw><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Partis Secundae,</hi></hi><lb/>
CAPUT I.<lb/>
DE<lb/><hi rendition="#g">STATUTIS</hi> OPIFICUM,<lb/>
EORUM NOMINE, DEFINITIONE, DIVI-<lb/>
SIONE ORIGINE ET UTILITATE.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#g"><hi rendition="#aq">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statuta opificum quid \&amp;amp; quomodo appellentur, n. 1.<lb/>
Eorum origo. n. 2. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Diviſio. n. 5. \&amp;amp; varietas. n. 6.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">S</hi>Taruta opificum, quæ \&amp;amp; Rotuli vocantur,<lb/>
ſunt mutua pacta \&amp;amp; conventiones de rebus ac nego-<note place="right">1</note><lb/>
tiis ad artem ſeu profeſſionem pertinentibus. Germa-<lb/>
nicè</hi> Innungen/ <hi rendition="#aq">qvaſi</hi> Einigungen/ Vereinigungen<lb/>
der Zunfften oder Handwercker: Innungs Brieffe/ Innungs-<lb/>
Articul Guͤld Brieffe/ Rollen: <hi rendition="#aq">Item</hi> Ambts Brieffe. <hi rendition="#aq">Balth. Zahn.<lb/><hi rendition="#i">Ichnograph. Jur. Municip. cap. 38. n. 1.</hi> Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. L. 4. l. 13. a. 3.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Eorum Origo videtur eadem eſſe cum ipſis Collegiis artifi-<lb/>
cum, de quâ ſuprà, <hi rendition="#i">part. 1. cap.</hi> 1. Eo ipſo enim dum placuit opi-<note place="right">23</note><lb/>
ficibus jus Collegii concedere, certis etiam pactis ac Statutis Col-<lb/>
legia illa firmari receptum eſt. Sunt ſcilicet Statuta opificum</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">veluti</hi> 4</fw><lb/><pb facs="#f0034" n="24"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De StaTutuſ Opificum.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">veſuti leges fundamentales cujusq; Collegii, er quibus hujus il-<lb/>
lorumq́;, qui ſub illo ſunt, jus, poteſtas, libertas \&amp;amp; commodi-<lb/><note place="left">4</note>tas cenſeri debet, D. Mev. <hi rendition="#i">reſponſ. jur. 7. Verſ. Tertio, in cauſis opiſi-<lb/>
cum \&amp;amp;c.</hi> quod adnexum Commentario ad Jus Lub. Unde eorum<lb/>
utilitas pateſcit.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Dividuntur autem in genere Statuta Collegiorum in licita<lb/>
\&amp;amp; illicita. Illa opificum ordinem, atq; communem Reip. utilita-<lb/>
tem reſpiciunt: <hi rendition="#i">Hæc</hi> monopolica, iniqua, fraudulenta, commer-<lb/>
ciorum libertati contraria, privatum lucrum \&amp;amp; quæſtum ſolum-<lb/><note place="left">6</note>modò reſpicientia. Deinde variant ſtatuta opificum pro diverſi-<lb/>
tate opificiorum. Alia namq; ſunt, v.g. Statuta Collegii Sarto-<lb/>
rum, alia ſutorum, alia pellionum \&amp;amp;c. De quibus infrà ſpecialius.<lb/>
part. 3. hujus Tractatus.</hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT</hi> II.<lb/>
DE STATVTORVM CON-<lb/>
FIRMATIONE.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">An Statuta opificum ſuperioris confirmatione egeant? n. a. p. 2. 3.<lb/>
Confirmatio quare peteuda? n. 4.<lb/>
Confirmatio Privilegiorum res magni momenti. n. 5.<lb/>
Quænam obſervanda in confirmatione iſtâ. n. 6. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Statuta opificum ante confirmationẽ à peritis examinanda. n. 6.<lb/>
Inquirendum in vicinorum locorum conſuetudines. 11. 7.<lb/>
Statutn contra leges Imperii non admittenda. n. 8.<lb/>
Jurisdictio limitata Collegiis concedenda. n 9.<lb/>
Privilegia, quæ æmulationem ſapiunt, denegenda. n. 10.<lb/>
Pacta inter vicinos hac de re inita ſervanda. n. 12.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Clau</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0035" n="25"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Clauſula reſervatoria, de mutando \&amp;amp; tollendo ſtatuto inſerenda. n. 13.<lb/>
An ſuperiori integrum ſtatuta opificum pro lubitu collere? n. 14. \&amp;amp;<lb/>
ſeqq.<lb/>
Formula confirmationis. n. 17.<lb/>
An ſtatutum valeat in aliorum præjudicium? n.</hi> 1<hi rendition="#i">8.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">S</hi>Tatuta opificum de cauſis ad opificium ſpectantibus (ſi ſunt<note place="right">1</note><lb/>
ſecundum, vel præter Jus) confirmatione ſuperioris non in-<lb/>
digere, de Romano Jure certisſimum eſt, cum à lege ipſa confir-<lb/>
mentur <hi rendition="#i">l. ult.</hi> ibiq; <hi rendition="#i">DD. commun. De jurisd. omn. judic. l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">ult. C. de<lb/>
conſtit. pecun.</hi> poſt alios D. Hahn. <hi rendition="#i">ad Weſenb. tit. de legib. n. 3.</hi> verb.<lb/><hi rendition="#i">decreta.</hi> Praxis tamen hodierna Germaniæ ubiq; ferè contrarium<note place="right">2</note><lb/>
induxit, quatenus ejusmodi ſtatuta à ſuperiore omninô confir-<lb/>
manda. Unde hodie per modum privilegii, viac jure ſuperiori-<lb/>
tatis territorialis,</hi> Krafft Landes Fuͤrſtl. Obrigkeit/ <hi rendition="#aq">concedi ac<lb/>
confirmari ſolent. Wehner. <hi rendition="#i">Obſer v. pract. verb.</hi></hi> Zunfft/ \&amp;amp; <hi rendition="#aq">verb.</hi><lb/>
Guͤldenmeiſter. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">add. ſupr. Part.</hi> 1. <hi rendition="#i">cap. 2.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Ut tamen ſtatutorum ſemel conceſſorum confirmatio à<note place="right">3</note><lb/>
Principis Succeſſore petatur, utile quidem eſt, ſed non neceſſa-<lb/>
rium. Novimus enim multa opificum ſtatuta adhuc hodiè in<lb/>
ſuo vigore eſſe, quæ ante 60. \&amp;amp; plures annos conceſſa, nec unquã<lb/>
à ſucceſſore confirmata fuerunt. Quòd verô Collegia opificum<lb/>
confirmationem ſucceſſoris ſæpè negligant, inter alias hæc cauſa<note place="right">4</note><lb/>
eſt, quod eam gratis ac ſine ſumptibus non facilè impetrare liceat,<lb/>
Et ſi eam petant, non raro nova privilegia, quæ ſæpè iniqua \&amp;amp; mo-<lb/>
nopolica ſunt, petere ſolent.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cœterùm cùm omnis Privilegiorum conceſſio ac confirma-<note place="right">5</note><lb/>
tio res magni ſit momenti \&amp;amp; præjudicii, ac ſæpiſſimè rixis ac con-<lb/>
tentionibus cauſam \&amp;amp; occaſionem in Civitate præbere ſoleat,<lb/>
nunquam ea temeré, ſed ſemper præviâ deliberatione fieri debet.</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">D</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Profi-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0036" n="26"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Statutorum Confirmatione.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Proficit cautè dare diplomata, ut Magiſtratui in politicis ordina-<lb/>
tionibus nihil dematur, ut provariatione eorum, ex quibus leges<lb/>
mutari ſolent, jus mutandi, corrigendi, emendandi, addendi \&amp;amp;<lb/>
minuendi integrum ſit, ut collegæ literali obſervatione ſint ob-<lb/>
ſtricti, omnisq; occaſio præſcindatur extenden di \&amp;amp; abutendi or-<lb/>
dinaria. D. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lubec. lib. 4. tit.</hi> 13. <hi rendition="#i">art. 2. n.</hi></hi> 16.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Antequam igitur Princeps hoc vel illud Statutum Opificũ<lb/>
confirmet, ac ſigillo manuq́; ſuâ corroboret, primùm omnium<lb/>
per Conſiliarios ſuos, Virosq; alios rerum iſtarum peritos omnes<lb/>
ac ſingulos ſtatuti articulos \&amp;amp; puncta accuratè examinari curet,<lb/>
an quid impii, iniqui, illiciti, aut Rep. damnoſi, (:ut non rarô<lb/>
iniquiſſima peti ſolent) contineant. Sic. v. g. SiChirurgis aut Phar-<lb/>
macopæis Privilegium aliquod concedi debet, audiatur pri9 ſuper<lb/>
hâc re conſilium periti Medici, ut eo meliùs conſtet, quatenus \&amp;amp;<lb/>
ſub quibusconditionibus privilegium velStatutũ tale tutò concedi<lb/><note place="left">7</note>aut cõfirmari poſſit. Utile etiam foret pri9inquirere in vicinorum<lb/>
locorum conſverudines, ſtatuta \&amp;amp; mores, ne quid fortè inſoliti,<lb/>
abſurdi aut iniqui permittatur. vid. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Deciſ.</hi> 171. <hi rendition="#i">n.</hi> 3. ubi<lb/>
ait: Circa ſtatuta, præſertim quæcommercia \&amp;amp; opificia concer-<lb/>
nunt, ad vicina loca præprimis reſpiciendum, ne dum in noſtris<lb/>
iſta nimis gravia, moleſta \&amp;amp; oneroſa redduntur, ad hæc cum in<lb/>
commodonoſtro tranſeant, ut fieri ſolet.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Secundò</hi> cavendum, ne quid ſtatutis opificum inſeratur,<lb/>
quod Conſtitutionibus ac legibus Jmperii adverſum, v. g. ne ſapi-<lb/>
ant Monopolium; ne à Collegio excludantur, molitorum, Paſto-<lb/>
rum, tubicinum \&amp;amp;c. filii; ne opificum arbitrio taxa ſeu æſtimatio<lb/>
operum relinquatur \&amp;amp;c.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/><note place="left">9</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Tertiò</hi> cavendum, ne plus jurisdictionis opificum Magiſtris<lb/>
tribuatur, quám æquum eſt. Neq; modus mulctandi ſtatutorum<lb/>
transgreſſores ipſorum arbitrio relinquatur. Suntnamq; homines</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ill</hi></fw><lb/><pb facs="#f0037" n="27"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">illi ad extendendam juriſdictionem ſuam valdè proclives.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quartò</hi> videndum, ne huic vel illi Collegio Privilegium<note place="right">10</note><lb/>
concedatur, quod meram æmulationem ſapit, vel confuſionem<lb/>
opificiorum inducit, vel aliis jus quæſitum tollit aut minuit; vel<lb/>
occaſionem rixarum \&amp;amp; querelarum præbet.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">VIII.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Non rarô Principum miniſtros in hâc re pecoare videmus,<note place="right">11</note><lb/>
qui vel ex præcipitantiâ vel ſpe pecuniolæ, quæ pro confirmatio-<lb/>
ne ſolvi conſuevit, inducti, non concedenda concedunt, quæ ta-<lb/>
men non ſine jacturâ auctoritatis publicæ poſtmodum revocare<lb/>
coguntur. Hæc incommoda ut evitentur, nihil non hâc in re per-<lb/>
penſo animo ſtatuendum eſt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nonnunquam etiam certis ex cauſis inter vicinos mutuic<note place="right">12</note><lb/>
pactionibus conventum eſt, (:ut in C. S:). ne alter ſine alterius præ-<lb/>
ſcitu \&amp;amp; conſenſu Collegia opificum ſtatutis certis firmet; quæ pa-<lb/>
cta omninò ſtudioſe ſervanda, ne iis neglectis, lites, contentiones,<lb/>
aliaq; incommoda indè naſcantur.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IX.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Rectè etiam moribus introductum eſt, ſtatutis opificum<note place="right">13</note><lb/>
clauſulam reſervatoriam inſeri, quâ Princeps Statuta vel privile-<lb/>
gia confirmando ſibi expreſſis verbis reſervat poteſtatem, ea ex ur-<lb/>
gentibus cauſis mutandi, tollendi aut annullandi. Jm̄ò, licet<note place="right">14</note><lb/>
clauſula iſta expreſſè ſtatuto opificum inſerta non fuerit, nihil o-<lb/>
minus Superiori integr um eſt, illud ex juſtâ canſâ, v.g. propter<lb/>
nimium abuſum, tollere; non obſtante, quod ſtatutum in perpe-<lb/>
tuum</hi> (: uf ewig, <hi rendition="#aq">ut quandoq́; formula ſtatuti ſonat:) Opificum<lb/>
collegio conceſſum fuerit. Cœterùm clauſula iſta reſervatoria<note place="right">15</note><lb/>
non ſic accipienda, ut pro libitu, ex abſoluto arbitrio liceat ſemel<lb/>
recepta abrogare, aut immutare, quod tàm à voluntate clauſulam<lb/>
inſerentium, tàm à mente imperrantiũ, tàm â conditione corum,<lb/>
quæconceduntur, tàm ab uſu Reip. alienum eſt; Sed ut ex ratione,<lb/>
ſi vel neceſſarium vel utile, fas ſit Magiſtratibus aliter de ſemel</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">D</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ſtatutis</hi></fw><lb/><pb facs="#f0038" n="28"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Statutorum Confirmatione.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ſtatutis recedere, atq; ita diſponere ſicut expedire viſum. Unde vi-<lb/>
iſtius clauſulæ integrum eſt, ubi ratio ſvadet vel non obſervare,<lb/>
vel derogare, vel aliud, quod utilius viſum ſurrogare, haut ob-<lb/><note place="left">16</note>ſtante Superioris confirmatione. Et ſi enim Confirmatio Prin-<lb/>
cipis actum perpetuum efficere ſolet, non tamen id produci po-<lb/>
teſt ad illa, quæ ita conceſſa, ut perpetua eſſe non debeant, de qui-<lb/>
bus etiam hoc præcautum \&amp;amp; mutandi libertas, contra quam con-<lb/>
firmatio nil novi dare poteſt. Gal <hi rendition="#i">l. 1. Obſ. 1. n. 3.</hi> Mev <hi rendition="#i">p. 5 Dec: 230.<lb/>
per tot.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">X.</hi></head><lb/><note place="left">17</note><p><hi rendition="#aq">Cæterum formula confirmationis Statuti Opificum pro va-<lb/>
rietate loci variat. In his locis hæc ferè recepta eſt:</hi></p><lb/><p>Von Gottes Gnaden Wir <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c.</hi> Bekennen vor uns/ unſe-<lb/>
re Erben/ und Nachkommen/ und thun kund gegen Maͤnnig-<lb/>
lich/ daß uns die ſambtlichen Meiſter des <hi rendition="#aq">N.</hi> Handwercksetzliche<lb/>
verfaſte Articul einer Innung und Handwercks Ordnung/ de-<lb/>
ren ſie ſich zu nuͤtzlicher fortſtell- und aufnehmung ſolches ihres<lb/>
Handwercks/ mit einander verglichen/ unterthaͤnigſt fuͤrbrin-<lb/>
gen laſſen/ und darneben gehorſamblichſt gebeten/ ihnen dieſel-<lb/>
be/ auszuſtehender Landes Obrigkeit/ gnaͤdigſt zu <hi rendition="#aq">Confirmiren</hi><lb/>
und zu beſtaͤtigen. Wann wir dann ſolches geſtalten dingen<lb/>
nach/ nicht unziemlich befunden/ Alß haben wir nach fleiſſiger<lb/>
erwegung der uͤmſtaͤnde/ beruͤrte <hi rendition="#aq">Articul revidiren,</hi> und uns ſol-<lb/>
che zu gedachter Innung gefallen laſſen. Alß zum erſten ꝛc.</p><lb/><p>Wir <hi rendition="#aq">Confirmiren</hi> auch hierauff vorher geſetzte ſolche <hi rendition="#aq">Ar-<lb/>
ticul</hi> und <hi rendition="#aq">Puncte,</hi> zu einer der gedachten <hi rendition="#aq">N.</hi> Innung und Hand-<lb/>
wercks Ordnung von Hoher Obrigkeit wegen/ Krafft dieſes ge-<lb/>
genwertiglich und gnaͤdigſt/ und wollen/ daß ſolche fuͤr ihre<lb/>
Handwercks-Innung in allen Puncten und Clauſulen getreu-<lb/>
lich und unverbruͤchlich gehalten/ und dawider nicht gehandelt<lb/>
werden ſolle. Befehlen auch zugleich unſeren Cantzlar/ Raͤ-<lb/>
then/ Beambten/ Voigten und Dienern/ auch Raͤihen in Staͤd-<lb/>
ten und andern Befehlichshabern/ daß Sie uͤber diſer Unſerer<lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Con-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0039" n="29"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Confirmirten</hi> Ordnung ſteiff und feſt halten/ und die Redlichen<lb/>
Meiſter und Geſellen dieſer Zunfft/ ſo offt es Noth/ und ſie dar-<lb/>
uͤmb erſuchet werden/ biß an uns ſchuͤtzen und handhaben/ die<lb/>
Verbraͤcher aber/ unnachlaͤſſig ſtraffen/ welche Straffen zur<lb/>
helffte unſern Aembtern/ und die andere helffte dem Handwercke<lb/>
zukommen und bleiben ſoll. Jedoch behalten wir uns/ ſo wohl<lb/>
unſeren Erben und Nachkommen/ ausdruͤcklich bevor/ dieſe<lb/>
Handwercks Ordnung nach gelegenheit der Zeiten und Laͤuff-<lb/>
ten/ und ſonderlich da Sie etwa mißbraucht werden ſolte/ oder<lb/>
moͤchte/ zu endern/ zu verbeſſern/ auch gar oder zum Theil auf-<lb/>
zuheben/ wie wir es iedesmahl nothwendig und nuͤtzlich zu ſeyn<lb/>
befinden und erachten werden.</p><lb/><p>Zu Uhrkund haben wir uns mit eigener Hand unterſchrie-<lb/>
ben/ und Unſer <hi rendition="#aq">Secret</hi> wiſſentlich hierunter anhaͤngen laſſen.<lb/>
Geſchehen und Geben <hi rendition="#aq">Anno \&amp;amp; die \&amp;amp;c.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quæritur hîc: <hi rendition="#i">an ſtatutum Collegii Opificum ex confirmatio-<note place="right">18</note><lb/>
re Mágiſtratus Urbaniin aliorum præjudicium valeat?</hi> Affirmat D.<lb/>
Mev. <hi rendition="#i">part. 3. Deciſ. 284.</hi> quòd confirmatio Magiſtratus faciat Sta-<lb/>
tutum Collegii legem Civitatis. Nec adſenſu \&amp;amp; confirmatio-<lb/>
ne Principis hîc opus eſt, cùm ea, quæ ad politiam ſpectant, per<lb/>
æquè ex auctoritate \&amp;amp; Confirmatione inferioris Magiſtratus, qui<lb/>
jurisdictionem \&amp;amp; jus ſtatuendi habet, valeant. Mev. <hi rendition="#i">D. Deciſ.<lb/>
n, 6.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAP. III.<lb/>
DE STATVTORVM IN-<lb/>
TERPRETATIONE AC DISPEN-<lb/>
SATIONE.</hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Cujus ſit ſtatuti interpretatio? n. 2. \&amp;amp; ſeq.<lb/>
Privilegia opificum ſunt ſtricti juris. n.</hi></hi> 4.<lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">D</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quo-</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0040" n="30"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Statutorum Interpretatione Ac Dispensatione.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quomodo Privilegia interpretanda? n. 5.<lb/>
An ſuperior diſpenſare poſſit contraſtatutum collegii? n. 6. 7.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">A</hi>Ccidit interdum, circa unum atq; alterum ſtatuti Articulum,<lb/>
quoad ejus verba vel mentem, dubium aliquod naſci, undé<lb/><note place="left">2</note>quæritur, <hi rendition="#i">cujus ſit ſtatuti interpretatio</hi>? Certè Collegiorum Ma-<lb/>
giſtri \&amp;amp; Opifices plerumq; iniqui ſunt ſtatutorum ac privilegio-<lb/>
rum ſuorum interpretes, qui non verentur, contra concedentis<lb/>
aut confirmantis mentem, ob privatam utilitatem, ea aut reſtrin-<lb/>
gere nimis, aut extendere. Undè non raròabſurda, iniqua, \&amp;amp; Reip.<lb/>
pernicioſa ſtatutorũ interpretatio ab illis fingitur. Si igitur du-<lb/><note place="left">3</note>bium aliquod in illis occurrat, illud Superior tanquam ſtatuti<lb/>
auctor interpretatione juſtâ tollere poteſt ac debet. <hi rendition="#i">arg l. ult</hi> § 1.<lb/>
ibi: <hi rendition="#i">tàm conditor quàm interpreslegum ſolus Imperator juſtè exiſtima-<lb/>
bitur</hi> C. <hi rendition="#i">de legib.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><note place="left">4</note><p><hi rendition="#aq">Privilegia autem Collegiorum, quatenus mercimonii \&amp;amp; o-<lb/>
pificiorum libertatem reſtringunt, ſtricti juris ſunt, nec ultra li-<lb/>
teram extentenda. Alberic: <hi rendition="#i">in l. hoc jure n. 32. de J \&amp;amp; J.</hi> Mev. <hi rendition="#i">part<lb/>
5. Deciſ 256. n. 2.</hi> Præterea Statutorum \&amp;amp; Privilegiorum acceptio<lb/>
\&amp;amp; interpretatio fieri debet juxta ſtatum ejus temporis in quo con-<lb/>
dita vel conceſſa ſunt. Jneſt iis naturaliter Conditio: <hi rendition="#i">rebus in eo-<lb/>
dem Statu manentibus. arg: l. pactum C. de Collat.</hi> Everhard. <hi rendition="#i">Conſ.</hi><lb/>
1<hi rendition="#i">9. n 46. Vol. 2.</hi> Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lubec. L. 4. t. 13. art 3. in add. n.</hi> 13.<lb/><note place="left">5</note>Quando igitur ea quæ Collegium impetravit, præſenti rerum ſta-<lb/>
tuti non conveniunt, juſtè non obſervantur, ſedconcidunt, \&amp;amp; vi-<lb/>
res quaſi extinctâ animâ, amittunt. <hi rendition="#i">l. tùm ex occaſione. ibi Bald. de<lb/>
Excuſ. tut</hi>: nec magis ea Collegium exigere debet (:licet non rarò<lb/>
exigat) quàm mutata reponere poteſt. Mev. <hi rendition="#i">d. l.</hi> Balth. Zahn.<lb/><hi rendition="#i">Jchnogr: jur: Municip. Cap. 38. n. 20.</hi> ubi ait: Privilegia collegiis<lb/>
mechanicis conceſſa, ubiq; concomitantem poſt ſe trahere inter-<lb/>
pretationem, ut ex utilitatis publicæ lege omninò æſtimentur<lb/>
Cothm. <hi rendition="#i">v. 1. Conſ. 47. n. 361.</hi></hi></p></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">III. De</hi></fw><lb/><pb facs="#f0041" n="31"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput III.</hi></hi></hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><note place="right">6</note><lb/><p><hi rendition="#aq">De Diſpenſatione quæritur; <hi rendition="#i">An \&amp;amp; quatenus Superior Statu-<lb/>
tum Collegij Opificum confirmans circa illud diſpenſare poſſit?</hi> Et ſci-<lb/>
endum eſt, ſi rationabilis cauſâ diſpenſationem ſuadeat, eam om-<lb/>
ninò invitis etiam ac contradicentibus (:ut plerumq; fit:) collegii<lb/>
Magiſtris \&amp;amp; artificibus licitam eſſe. Qui enim leges poteſt dare,<lb/>
is etiam poteſt ſolvere. <hi rendition="#i">l. ult</hi> C. <hi rendition="#i">de legib. l. 3. de Re judic.</hi> per rationẽ<lb/>
non poteſt non id permitti, quibus politiæ cura \&amp;amp; poteſtas in Rep.<lb/>
eſt. Jlla tribuit facultatem relaxandi vel diſpenſandi iis, qui legem<lb/>
præſcribunt. Ut concedendi rotuli Jus eſt Magiſtratuum, ita etiã<lb/>
eorum remittendi. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. L. 4. t.</hi> 13. art. 3. Sic contra<note place="right">7</note><lb/>
Statutum opificum, quo certum tempus</hi> (: gewiſſe wanderſchaffts<lb/>
Jahre:) <hi rendition="#aq">præſcribitur illis, qui juris collegii participes reddi vo-<lb/>
lunt, rectè diſpenſatur, ſi quis aliàs optimè artificium didicerit,<lb/>
illudq; probaverit, quæ diſpenſatio interdum gratis, quandoque<lb/>
ſolutâ certâ pecuniæ ſummâ, concedi ſolet Vid. Joh. Georg. 11.<lb/>
Elect Saxon Ordin: Polit: tit</hi> von Handwercken 21. §. 6. <hi rendition="#aq">ibi</hi> Nie-<lb/>
mand ſoll eher nicht zur Meiſterſchafft gelangen/ er habe denn<lb/>
zuvor/ ſo wohl in ſeiner Wanderſchafft/ alß bey einem oder mehr<lb/>
Meiſtern deſſelben Orts/ wo er Meiſter werden will/ die in jedes<lb/>
Handwercks ordnung beſtimbte Zeit erfuͤllet/ Jedoch daß ſolches<lb/>
in kleinen Staͤdten und Flecken ſo gar genau nicht geſucht/ ſon-<lb/>
dern vornemlich dahin geſehen werde/ ob er ſein Handwerck ehr-<lb/>
lich gelernet/ und vor einem Meiſter beſtehen koͤnne. <hi rendition="#aq">Undè cùm<lb/>
nuper Collegium ſartorum ab eo, qui per multos annos ut Magi-<lb/>
ſter alibi opificium exercuerat, novum experimentum tempusq́;<lb/>
peregrinationis exigeret, eo non obſtante, receptio illi injuncta<lb/>
fuit.</hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">CAP-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0042" n="32"/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT</hi> IV.<lb/>
DE STATUTIS AC CON-<lb/>
SVE TUDINIBUS QVIBVSDAM<lb/>
OPIFICUM ILLICITIS ET IRRATIONA-<lb/>
LIBUS.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statuta opificum, quæ monopolium ſapiunt, illicit a. n. 1.<lb/>
De illis remiſſivè. n. 2.<lb/>
Recenſentur ſtatuta \&amp;amp;. conſuetudines Collegiorum iniquæ. n. 4. \&amp;amp; ſeqq.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">O</hi>Pificum Statuta omnia, quæ Monopolium ſapiunt, illicita,<lb/>
legibusq; prohibita cenſentur, qualia multa in Tr. noſtro<lb/><hi rendition="#i">ad l. un. Cod. de Monopol. cap. 12.</hi> adduximus, quæ ibi videri poſ-<lb/>
ſunt;</hi></p><lb/><note place="left">2</note><p><hi rendition="#aq">Prægnantibus tamen ex cauſis Monopolia Superior aucto-<lb/>
ritate \&amp;amp; conſenſu ſuo cognitâ cauſsâ rectè concedit. <hi rendition="#i">vid. d. tract.<lb/>
noſtr. cap. II.</hi> Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. d. l. \&amp;amp; in Reſponſis juris adnexis.</hi><lb/>
Marquard. <hi rendition="#i">de jure Commer. lib. 4. cap. 8.</hi></hi></p><lb/><note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Inter alia (ſunt enim ſanè immunera) etiam ſequentia, vel<lb/>
ob æquitatis rationem deficientem, vel ob irrationabilitatem, illi-<lb/>
cita habentur.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><note place="left">4</note><p>1. <hi rendition="#aq">Statutum Collegii Opificum, quo Commentarienſium</hi><lb/>
(der Stadt-Knechte) <hi rendition="#aq">liberi à Collegio excluduntur, prout latè<lb/>
multis argumentis deducit Ant. Bullæus. <hi rendition="#i">in</hi> C<hi rendition="#i">omment. ad Ordinat.</hi><lb/>
C<hi rendition="#i">rimin.</hi> C<hi rendition="#i">aroli V. art. 180.</hi> ubi Facultatem Juridicam Rinthelien-<lb/>
ſem ita pronunciaſſe teſtatur, cujus præjudicii hæc ſunt verba:</hi><lb/>
Alß uns <hi rendition="#aq">Decano, Seniori</hi> und ſaͤmbtlichen <hi rendition="#aq">Doctoren</hi> der Juri-<lb/>
ſten <hi rendition="#aq">Facul</hi>taͤt in der Holſtein-Schaumburgiſchen <hi rendition="#aq">Univerſi</hi>taͤt zu<lb/>
Rinteln/ vorgeſetzter Bericht/ und darinnen <hi rendition="#aq">pro \&amp;amp; contra</hi> einge-<lb/>
fuͤhrte <hi rendition="#aq">Motiven</hi> zugeſchicket und daruͤber unſere Rechtliche mei-<lb/><fw place="bottom" type="catch">nung</fw><lb/><pb facs="#f0043" n="32[33]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput IV.</hi></hi></hi></fw><lb/>
nung ſambt deren Vornembſten gruͤnden gebethen worden. Demnach er-<lb/>
keñen uñ ſprechen wir vor recht: Ob wohl <hi rendition="#aq">J K</hi> alß Stadt Diener der Stadt<lb/>
Hanover/ <hi rendition="#aq">perſona humilis,</hi> und deſſen <hi rendition="#aq">officium vile</hi> geweſen/ Dieweil<lb/>
dannoch derſelbe 1 <hi rendition="#aq">infamiâ nec juris nec facti, per tradita Freheri,<lb/><hi rendition="#i">de Infam. Cap. 23. notiret.</hi></hi> und 2 niemand ſonder erheblichen uhrſachen<lb/>
von Zuͤnfften/ guͤlden und Aembtern aus/ zuſchlieſſen. Immaſſen die in<lb/><hi rendition="#aq">Anno</hi> 1548. und 1577. <hi rendition="#aq">publicir</hi>te Policey Ordnung <hi rendition="#aq">tit:</hi> von Handwercks-<lb/>
Soͤhnen und Geſellen <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c.</hi> Klaͤrlich dahin ziehlen. 3 Der Stadt Diener in<lb/>
dem von Erbarn Rath der Stadt <hi rendition="#aq">H</hi> dem Schuſter-Ambt daſelbſt ertheiletẽ<lb/><hi rendition="#aq">Privilegio</hi> keinemeldung geſchichet dann auch 4 Wohlgemelter Rath ſol-<lb/>
che ihre Diener zweiffels ohne/ fuͤr unehrlich nicht achtet/ in dem dieſelbe<lb/>
nicht allein zu <hi rendition="#aq">Capti</hi>rung der Miſſethaͤter/ ſondern auch andern ehrlichen<lb/>
Dienſten gebraucht werden/ und endlichen 5 <hi rendition="#aq">Vulgi ignobilis ſententia \&amp;amp;<lb/>
obſervantia</hi> wenig zu achten/ <hi rendition="#aq">cùm ſoleat frequenter in peſſimos de-<lb/>
generare errores, hoc ptæſertim ſeculo corruptiſſimo, atq; adeò<lb/>
Legislatori meritó debeat eſſe ſuſpecta Oldend. <hi rendition="#i">Conſil. Marp. 3. n.<lb/>
14. Vol. 1.</hi></hi> Daß dem nach das Schuſter-Ambt der Stadt <hi rendition="#aq">H</hi> vorgedachten<lb/><hi rendition="#aq">J K.</hi> Tochter zu ihrem Ambt zuverſtatten/ ſchuldig ſeyn V. R W. So ge-<lb/>
ſchehen 19. <hi rendition="#aq">Aug: 1630. Et in hanc Sententiam inclinaſſe Facultatem<lb/>
Juridicam Francofurtenſem \&amp;amp; Erfordianam, teſtatur Jdem Bul-<lb/>
læus <hi rendition="#i">d. l. Add.</hi> Carpzov. <hi rendition="#i">Part. 2. deciſ. 112.</hi> Ubi hoc præjudiciũ adduci-<lb/>
tur.</hi> Iſt euͤer geweſener Gerichts- und Stadtknecht/ anitzo aber Marck-<lb/>
meiſter daſebſt <hi rendition="#aq">P. V.</hi> vorhabens/ ſeinem Sohn/ auch <hi rendition="#aq">P. V.</hi> genant/ das<lb/>
Fleiſcherhandwergk lernen zulaſſen/ immaſſen er ihn auch zu Meiſter <hi rendition="#aq">C. S.</hi><lb/>
Buͤrgern und Fleiſchhauern verdinget; Nach dem aber ſolches vor das<lb/>
Handwerck kommen/ haben die Fleiſchhauer gedachten <hi rendition="#aq">C. S.</hi> es ernſtlichen<lb/>
verwieſen/ ſtehen auch in denen Gedancken/ weil des Jungen Vater eine<lb/>
zeitlang Gerichts und Stadtknecht/ deſſen Großvaier auch etliche Jahr<lb/>
Oberſtadtknckt zu <hi rendition="#aq">Z.</hi> geweſen/ es moͤchte daſſelbe dem Handwerge an ihrer<lb/>
Innung und bey andern Meiſtern den Fleiſchhauern auffruͤcklich ſeyn Ob<lb/>
nun wol faſt dafuͤr gehalten wird/ als weren dergleichen Perſonen nichts<lb/>
weniger/ als die Scharffrichter anruͤchtig/ und derohalben ſie und die ihri-<lb/>
gen in ehrlichen Zunfften und Gemeinſchafften nicht wol zuleiden Dieweil<lb/>
aber dennoch ſolches in Rechten nirgend verſchen/ die Gerichts und Stadt-<lb/>
knechte auch in Verrichtung ihres Ampts mit keinen unziemlichen Dingen<lb/>
uͤmbgehen/ auch ſolches auff dẽ Doͤrffern von Schultheiſſen und Schoͤppẽ/<lb/><fw place="bottom" type="sig">E</fw><fw place="bottom" type="catch">ſo</fw><lb/><pb facs="#f0044" n="24[34]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutis Ac Consvetudinibus.</hi></hi></hi></fw><lb/>
ſo vor ehrliche Leute/ wie billich/ gehalten werden/ ſelbſten verrichtet wird/<lb/>
uͤber dieſes dergleichen boͤſe Gewonheit durch die Reichs-Abſchiede abge-<lb/>
ſchaffet/ und der Eltern Zuſtand und <hi rendition="#aq">condition</hi> den Kindern/ zumale in<lb/>
dieſem Fall/ da ſich der Junge <hi rendition="#aq">P. V.</hi> wol verhalten/ auch als er zur Welt ge-<lb/>
boren/ ſein Vater noch nicht Stadtknecht geweſe/ nicht <hi rendition="#aq">præjudicirl</hi>ichen<lb/>
ſeyn kan/ ꝛc. So mag itzo genanter <hi rendition="#aq">P. V.</hi> an ſeiner Gebur nicht getadelt/ oder<lb/>
vor anruͤchtig gehalten werden/ ſondern er wird zu der Fleiſcherzunfft und<lb/>
das Handwerckzulernen billich zugelaſſen; Es iſt auch ſolches der Zunfft<lb/>
nicht nachtheilig oder auffruͤcklich/ V. R. W.]</p><lb/><note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Cœterum de jure Bavarico diſtinguitur in hac quæſtione,<lb/>
an Commentarienſes vel Lictores operam præſtent in reorum<lb/>
torturâ vel ſupplicio, an non: ut illorum filii excludantur, hi ve-<lb/>
rò non: Verba Conſtitutionis, quæ habetur <hi rendition="#i">lib. 4. tit. 1.</hi></hi> Von Hand-<lb/>
wercks Zuͤnfften <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">art.</hi> 2. hæc ſunt:</hi> Alßſich wegen der Ambt Knechte oder<lb/>
Schergen ehelichen Kindern/ Ob die zu den Handwercken aufzunehmen/<lb/>
viel irrung begiebt/ ſo thun wir hierinnen dieſe erleuterung/ daß man die<lb/>
Kinder derjenigen welche mit dem <hi rendition="#aq">Malefiz-</hi>Perſonen bey die ſtrengẽ frage/<lb/>
und Vollziehung der Peinlichen Urtel nichts zuſchaffen/ noch Handanzu-<lb/>
legen haben/ ohne Hinderung ſolte zur Lernung der gemeinen Handwercker<lb/>
kommen laſſen: Welche aber mit den <hi rendition="#aq">Malefiz</hi> Perſonen/ wie gehoͤrt/ zu<lb/>
thun/ und hand anzulegen haben/ deren Kinder ſollen ſich der Handwercker<lb/>
enthalten/ ſie weren dañ erzeiget und geborn/ ehe ihr Vater zu ſolchẽ Dienſt/<lb/>
oder Schergen Ambts kommen/ in welchen fall ſie nicht ſollen ausgeſchloſ-<lb/>
ſen ſeyn.</p><lb/><note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Jbidem cautum eſt:</hi> Daß der Meßner und Forſt Knechte Kinder<lb/>
ohne wiederrede und Hinderung zu denen Handwercken ſollen gelaſſen wer-<lb/>
den.</p><lb/><note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">II. Statutum, quo excludituris, qui cum Carnifice edit, bi-<lb/>
bit, vel alio modo con verſatur; cùm Carnifices pro in famibus<lb/>
perſonis habendi non ſint. Atq; ita in Collegio Jehnenſi reſpon-<lb/>
ſum teſtatur D. Richter <hi rendition="#i">Deciſ. 80 n. 20</hi> his verbis:</hi> Daß kein Nach-<lb/>
richterſeines ſtandes und Ambtshalber fuͤr Unehrlich zu halten/ immaſſen<lb/>
dann andern Leuthen/ ſo mit ihnen eſſen/ trincken und nach gelegenheit uͤmb-<lb/>
gehen/ derentwegen ihr Zunfftiges Handwerck zu legen/ und ihrer Aembter<lb/>
zuentſetzen/ ſich keines weges gebuhret noch zulaͤßlich.</p><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Et</hi></fw><lb/><pb facs="#f0045" n="35"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput IV.</hi></hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Et vidimus ſuperioribus annis Halæ Saxon: cum Carnifice<lb/>
iſtius loci Doctores aliosq; honoratiores Viros ſæpiùs ediſſe ac bi-<lb/>
biſſe, citra ullam exiſtimationis maculam.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Jdem eſt, ſi quis cum Carnifice vel Excoriatore equorum<note place="right">8</note><lb/>
contraxerit, vel officinam ejus propter debitum ſibi traditam, al-<lb/>
teri locaverit. D. Richter <hi rendition="#i">d. Dec. n. 21.</hi> Jtem, ſi quis coactus fuerit ali-<lb/>
cui aurem vel naſum abſcindere. <hi rendition="#i">Jd d. l. n. 26.</hi> Jtem interficiens ca-<lb/>
nem, ſive caſu, ſive ex neceſſitate, utpote qui non ſit infamis.<lb/>
Pfeil. <hi rendition="#i">Conſ. 143</hi> Georg Beat: <hi rendition="#i">in Cent. Sent. Saxon.</hi> licet in non nul-<lb/>
lis locis,</hi> bey den geſchenckten Handwerckern/ <hi rendition="#aq">aliter, ſed male<lb/>
obſervetur. Lindenſpür. <hi rendition="#i">in Comment. Ordin. Wurtenb. tit. 55. n. 7.</hi><lb/>
quem refert Ph. Knipſchild. <hi rendition="#i">de Jur. \&amp;amp; Privil: Civit. Imperial. lib<lb/>
5. c. 2. n. 75.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Aliàs ad diſciplinam honeſtatemq; publicam pertinet, ut<note place="right">9</note><lb/>
recipiendi in Collegia mercatorum \&amp;amp; opificum ſint honeſtæ vitæ<lb/>
atq; famæ. Jndè phraſin hanc collegia illa opificum uſurpant:</hi><lb/>
Die Aembter und Zuͤnffte muͤſſen ſo reine ſeyn/ alß wenn ſie eine Taube ge-<lb/>
leſen hette. <hi rendition="#aq">D. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Deciſ. 118. n. 1.</hi> Excitatur his moribus ſtu-<lb/>
dium ſectandi vitæ innocentiam, vitandiq; morum corruptelas.<lb/>
Jdeó in Collegiis Mercatorum atq; Opificum ab antiquo ſtrictior,<lb/>
quâm aliàs invaluit diſciplina. Mev. <hi rendition="#i">d. l.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">III. Invalidum eſt ſtatutum, ne in Collegium recipiatur qvi<note place="right">10</note><lb/>
viduam lictoris,</hi> eines Stadtknechts oder Buͤttels Wittib <hi rendition="#aq">in<lb/>
uxorem ducit. Carpz. <hi rendition="#i">Deciſ. 81.</hi> ubi præjudicium, cujus verba hæc<lb/>
ſunt:</hi> Hat euer Buͤrger einer/ euers geweſenẽ Buͤttels hinterlaſſene Witt-<lb/>
be vor 8. Jahren geheyrathet/ und nach dem er ſich anitzo in eine gewiſſe<lb/>
Handwercks Innung begeben will/ verweigern ſich die Meiſtere ihn aufzu-<lb/>
nehmen/ und zur Innung zu laſſen. Ob nun wol gedachter euer geweſener<lb/>
Buͤttel vor eine anruͤchtige Perſon gehalten werden will/ Dieweil aber<lb/>
dennoch deſſen Wittwe von ehrlichen Eltern geboren/ und durch die mit<lb/>
dem erſten Ehemanne <choice><sic>tzeſchloſſene</sic><corr>geſchloſſene</corr></choice> Ehe nicht anruͤchtig worden/ auch nach<lb/>
deme ſie anderweit ſich verehliget/ des andern Ehemannes Standes billich<lb/>
genieſſen thut/ ꝛc. So moͤgen dahero oberwehnte Innungsmeiſtere dem an-<lb/>
dern Ehemanne euerm Buͤrger die Innung mit Recht nicht verweigern/<lb/><fw place="bottom" type="sig">E 2</fw><fw place="bottom" type="catch">ſon-</fw><lb/><pb facs="#f0046" n="36"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutis Ac Consvetudinibus.</hi></hi></hi></fw><lb/>
ſondern ſie ſeyn denſelben/ ihres Fuͤrwendens ungeachtet/ in ihre Zunfft<lb/>
auffzunehmen ſchnldig/ V. R. W.</p><lb/><note place="left">11</note><p><hi rendition="#aq">IV. Qvodexcludit eum à Collegio, qvi uxorem ducit e-<lb/>
am, cum qva ante benedictionm ſacerdotalem rem habuit; vel<lb/>
qvam antea imprægnaverat. Carp<hi rendition="#i">z. part. 2. Conſt. 6. def. 13.</hi> Rich-<lb/>
ter. <hi rendition="#i">Deciſ. 80. n. 80</hi> Indeq́ve Opilionis filiam in uxorem ducen-<lb/>
tem, qvam imprægnaverat, in collegium opificum recipiendum<lb/>
eſſe, tradit Carpz. <hi rendition="#i">Reſp. Elect. lib. 6. reſp. 100.</hi> ſubſecutæ ſcilicet nu-<lb/>
ptiæ purgant præcedens vitium, non tantum qvà liberos, ſed et-<lb/>
iam Parentes. Honori etiam matrimonii hoc tribuitur, ut qvi<lb/>
facto pœnitentiam agunt, perpetuâ pœnâ non adfligantur. Carp<hi rendition="#i">z.</hi><lb/><note place="left">12</note><hi rendition="#i">Lib. 3. Reſp. Elect. 99.</hi> Idem eſt, qvoad eum, qvi in matrimonium<lb/>
ducit ab alio imprægnatam. Carpz. <hi rendition="#i">d. Conſtit. def. 14.</hi> Putat tamen<lb/><note place="left">13</note>Mevius <hi rendition="#i">ad Jus Lubec. lib. 7. tit. 13. art. 3. in addit. ad n. 41.</hi> Conſve-<lb/>
tudinẽ non eſſe irrationabilẽ quæ talẽ in Collegiū non recipit. Etſi<lb/>
enim, inqvit, ſine illa per communejus non ſit inducendo crimen,<lb/>
ſed potius miſericordiæ \&amp;amp; caritatis opus, <hi rendition="#i">juxta cap. inter qvem X.<lb/>
de ſponſal.</hi> ideo excluſionis pœna non congrua, ex moribus tamen<lb/>
non injuſté invaluit, ut ſtuprum ſic coërceatur, qvo non ſperan-<lb/>
tes honorata matrimonia eò magis abſtineant.</hi></p><lb/><note place="left">14</note><p><hi rendition="#aq">Accedit vulgaris opinio, vilem eſſe, qvi Conjugium per-<lb/>
ſonæ famoſæ \&amp;amp; vitiatæ amplectitur. Item,</hi> Es ſey ein Schelm oder<lb/>
wolle noch einer werden/ der eine Hure zur Ehe nimmet <hi rendition="#aq">Mev.<lb/>
d. l. Verùm nobis prior ſententia æqvior \&amp;amp; retinenda videtur. Il-<lb/>
lud minus dubii habet, ſemel receptum à collegio ob hanc cauſam<lb/>
ejici non debere, cum eje ctio illa pœnæ ſpecies ſit, qvæ ſine ma-<lb/>
gno crimine non irroganda. vid. Mev. d. l. <hi rendition="#i">\&amp;amp; part.</hi> 11. <hi rendition="#i">dtciſ. 39. per<lb/>
tot. \&amp;amp; in addit. ad. n. 39.</hi> ubi qvasdam regulas de receptione ho-<lb/>
minum in collegia mercatorum \&amp;amp; opificum ponit; qvarum pri-<lb/><note place="left">15</note>ma hæc eſt: <hi rendition="#i">Qvos non infamia, aut vitæ vilitas maculat, \&amp;amp; odioſos</hi><lb/><note place="left">16</note><hi rendition="#i">reddit ipſos, è Collegiis juſtè non excludi. 2. Vilitatem aut infamiam,<lb/>
qvæ pro cauſa excluſionis ſumitur, non cenſendam ex opinione vuſgi, ſed</hi><lb/><note place="left">17</note><hi rendition="#i">lege, moribus ac judicio civitatis. 3. Depoſitâ vitæ vilitate \&amp;amp; adſumpto</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">bono-</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0047" n="37"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput IV</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">bonorato vel decoro ordine, vetut deſinente causâ, non eſſe amplius ju-<lb/>
ſtam excluſionem.</hi> Ex qvo qvi lictores, apparitores, ruſticæ con-<lb/>
ditionis fuerunt, mutant vitæ genus, \&amp;amp; in ordinem civium reci-<lb/>
piuntur, jus petendi collegia nanciſcantur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Generatim omnes, qvibus, ut recipi non poſſint, obſtat con-<lb/>
ditio vitæ, vel ſtatus, hâc depoſita, admitti debent, ſi non rema-<lb/>
net in novo ſtatu, qvod ex priſtino obfuit.</hi></p><note place="right">18</note><lb/><p>4. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Liberos eorum, qvi ex vitio aut vilitate suá non potuerunt re-<lb/>
cipi, aut recepti in Collegio per ejus leges tolerari, non excludendos eſſe<lb/>
à jure \&amp;amp; beneficiis Collegiorum ob maculam Parentum, ſi non mores \&amp;amp;<lb/>
conditionem patris imitentur</hi>; Cùm iniqvum ſit ob vitia parentum<lb/>
liberos plecti, \&amp;amp; in famiam in innocentes derivari, qvibus ſatis gra-<lb/>
ve eſt, habuiſſe parentes, qvorum memoria ipſis dolorem incu-<lb/>
tit, præterea onerare ſævum. Miſericordiâ atqve veniâ digni, qvi<lb/>
alie no, non proprio laborant vitio <hi rendition="#i">l. legem 7. C. de natur. libr.</hi> Qvo-<lb/>
rum itaqve parentes furti, adulterii, falſi, vel ſimilium criminum<lb/>
Rei \&amp;amp; damnati fuerunt, ipſi inſontes nullo jure indignihabentur<lb/>
opificum collegio. Carp<hi rendition="#i">z. part. 3. Deciſ. 298.</hi> ubi hoc præjudicium<lb/>
legitur:</hi> Als der Vater verſtorben/ wil deſſen Sohn <hi rendition="#aq">H. T.</hi> ſo bey der Hand-<lb/>
lung erzogen/ ſich in Innung begeben! auch darnebẽ des <hi rendition="#aq">beneficii</hi> der Kraͤh-<lb/>
mer-Soͤhne/ ſo nur anderthalben Thlr. zu geben ſchuldig/ ſich gebrauchen.<lb/>
Ob nun wol ſein Vater ſeiner Beguͤnſtigung wegen/ der Innung und de-<lb/>
rer Gerechtigkeit verluſtig worden. Do aber dennoch dafuͤr es ſich anſehen<lb/>
laͤſſet/ beruͤhrtes Innungs <hi rendition="#aq">ſtatutum</hi> in Anſehung der Soͤhne und in derer<lb/><hi rendition="#aq">favor</hi> aufgerichtet worden/ dahero des Vaters Beguͤnſtigung dem Soh-<lb/>
ne uͤmb ſo viel deſto weniger nachtheilig ſeyn kan/ ꝛc. So hat <hi rendition="#aq">H. T.</hi> des <hi rendition="#aq">be-<lb/>
neficii,</hi> welche ſonſten den Krahmer-Soͤhnen zu ſtehet/ ſich zu gebrauchen<lb/>
wol fug/ und mag er demnach andern auſſer der Innung ſich befindlichen<lb/>
Buͤrgers-Soͤhnen gleich/ die Gebuͤhr der Innung zu entrichten nicht ge-<lb/>
drungen werden/ V. R. W.] <hi rendition="#aq">Add. Mev. <hi rendition="#i">part. 5 Deciſ, 118. per tot.</hi> u.<lb/>
bi loqvitur in caſu, qvo alicujus mater de atroci crimine diffama-<lb/>
ta eſt. Multo minus juſtum eſt, per eorum liberos etiam alios ex-<lb/>
cludere. v. g qui filias aut viduas capitis aliaq; pœnâ affectorum<lb/>
duxerunt in matrimonium. Ex probabili tamen ratione, ut pru-</hi><note place="right">19</note><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">E</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">denter</hi></fw><lb/><pb facs="#f0048" n="38"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutis Ac Consvetudinibus.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">denter monet Mevius <hi rendition="#i">d. l.</hi> Magiſtratus Civitatum poteſt condere<lb/>
ejuſmodi ſtatuta, aut opificiis indulgere privilegia, per qvæaliqvi<lb/>
ex parentum vitiis ab iſtis arceantur, non ut puniant innocentes<lb/>
ſed ut deterreant illos ex liberorum infortunio à delictis. Qvæ ta<lb/>
men ſtatuta ſtricti juris, ultra verborum tenorem non extendenda,<lb/><note place="left">20</note>nec ſic exercenda, ut devergant in pœnam inſontum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">V. Staturum, qvod removet ab officio ad tempus rolegatum,<lb/>
ob delictum, qvod infamia non ſeqvitur <hi rendition="#i">per l. relegati 4. de interd.<lb/>
\&amp;amp; releg.</hi> Coler. <hi rendition="#i">p. 2. Deciſ. 285. n. 3.</hi> Carpz. <hi rendition="#i">p. 4. conſt.</hi> 47. <hi rendition="#i">def. 12.</hi><lb/><note place="left">21</note>Richter <hi rendition="#i">d. dec. n. 34.</hi> Idem eſt qvoad eum, qvi poſt torturam ab-<lb/><note place="left">22</note>ſolutus eſt, qvia nec hic hic infamiâ notatur. Freher. <hi rendition="#i">de infam. L.<lb/>
3. c. 5. n. 11.</hi> Menoch <hi rendition="#i">1. præſumt 93. n. 2.</hi> Richt. <hi rendition="#i">d. l. n. 30.</hi> ubi præ-<lb/>
judicium refert Knipſch. <hi rendition="#i">d. tr. L. 5 c. 2. n. 77.</hi> Multo minus autem<lb/>
ob delictum aliqvod tantum inculpatus, lite pendente, ex colle-<lb/>
gio removendus, licet in præſentia Carnificis cum comminati-<lb/><note place="left">23</note>one torturæ, examinatus fuerit. Richt. <hi rendition="#i">d. l. n. 32. \&amp;amp; ſeq.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Ex qvo etiam peſſima illa conſvetudo (qvam tamen ut repagut<lb/>
lum honeſtatis tolerari poſſe putat Bornit. <hi rendition="#i">de rerum ſuffic. lib. 2.<lb/>
cap. 5.</hi>) qvâ ſi contingat, opificum alqvem ab alio injuriâ affe-<lb/>
ctum eſſe, reliqvi ejusdem opificii cum injuriato ulterius operari<lb/>
recuſant,</hi> daß wenn ein Meiſter oder Handwetck geſell von jemanden ge-<lb/>
ſchmaͤhet worden/ andere beneben ihme nicht arbeiten/ ſondern ſelbigen das<lb/>
Handwerck einlegen wollen: <hi rendition="#aq">Imperii conſtitucionibus merito improba-<lb/>
ta, \&amp;amp; iujuriatum in opificii conſortio ad finem usqve litis admit-<lb/>
tendum eſſe, juſtiſſimè ſancitum eſt; injuria enim viro bono nul-<lb/>
lam maculam inurere debet, qvin non is in poſſeſſione bonæ fa-<lb/>
mæ maneat. <hi rendition="#i">l. 17.</hi> § <hi rendition="#i">12. ad municip. l. ult. C. de ordin. cognit. Crav. conſ.<lb/>
280. vol. 2</hi> Sed in hunc usqve diem multis in locis, conſtitutio il-<lb/>
læ Magiſtratuum negligentiâ non ſervatur. <hi rendition="#i">Vid. ord. Pol. Imp. de<lb/>
anno 1548. tit.</hi></hi> von Handwercksſoͤhnen §. 1 <hi rendition="#aq">\&amp;amp; de anno 1577. tit.</hi> 38.</p><lb/><note place="left">24</note><p><hi rendition="#aq">VI. Statutum, ut in collegium non recipiatur, qvia alibi do-<lb/>
micilium habuit,</hi> der anderswo Feuer und Rauch gehalten. <hi rendition="#aq">Repu-<lb/>
gnat onim communi libertati, impedit civitatum utilitatem, \&amp;amp; o.</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">pifi-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0049" n="39"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> IV.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">pificiorum vigorem, ſapit monopolium, caretqve omni ratione<lb/>
\&amp;amp; æqvitate. Mev. <hi rendition="#i">d. l. in addit. ad n. 38.</hi> ubi hanc ſententiam non<lb/>
fine odio \&amp;amp; invidia aliorum, aliqvando obtinuiſſc, ait.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">VII. Statutum qvo plus temporis ad diſcendum, atqve opus<note place="right">25</note><lb/>
eſt, in aliorum incommodum, injungitur. Decian. <hi rendition="#i">tract. crim. Lib<lb/>
7. c. 21. n. 16.</hi> Boſſ. <hi rendition="#i">tit. de muner. \&amp;amp; Colleg. n. 4.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT V.<lb/>
DE QUIBVSDAM STA-<lb/>
TVTIS COLLEGIORVM<lb/>
VALIDIS.</hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statutum collegij opificum ſubſiſtit, ut non niſi legitimè natus in illud<lb/>
recipiatur. n. 2.<lb/>
Quidin legitimatis. n. 2. 3.<lb/>
Quid ſi quis literas legitimæ nativitatis,</hi></hi> Geburtsbrieff/ <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">afferre non<lb/>
poſſit? n. 5.<lb/>
An filius expoſitus in collegium recipiendus? n. 6.<lb/>
Teſtimoniales vitæ neceſſariæ. n 7.<lb/>
Legitimumtempus ad diſcendum opificium requiritur. n. 8.<lb/>
Si diſcipulus auffugiat, an de novo integrum tempus diſcere debeat?<lb/>
n. 4.<lb/>
Valet ſtatutum, ne quis extra opificium uxorem ducat. n. 11. quibus<lb/>
conditionibus n. 17. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Statutum, ne quis in duobus Collegiis ſit, juſtum. n. 24. limitatio. n. 24.<lb/>
Statutum, ne jus plures diſcipulos habeat. n. 26.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Ideamus de non nullis Opificiorum ſtatutis, de quibus dubi<note place="right">1</note><lb/>
tari ſolet, an licita ac valida ſint! Pro validis autem habentur.<note place="right">2</note><lb/>
1 Statutum, ut nemo in Collegramrecipiatur, niſi legitimè</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ſit</hi></fw><lb/><pb facs="#f0050" n="40"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Quibusnam Statutis.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ſit natus, eoq; nomine literas teſtimoniales exhibeat,</hi> einen ge-<lb/>
burthsbrief <hi rendition="#aq">Beſold. <hi rendition="#i">de jure Colleg. Cap. 2. n. 2.</hi> Carpz. <hi rendition="#i">p. 2 Conſt. 6 def.<lb/>
12.</hi> quod tamen ad legicimatos per ſubſequens matrimonium non<lb/>
extenditur Stephan. <hi rendition="#i">de jurisdict: lib. 2. part. 2. c. 7. n. 39.</hi> utpote qui-<lb/>
bus etiam dantur literæ teſtimoniales, quod ſint legitimé nati, ex<lb/>
probis \&amp;amp; honeſtis parentibus, ac thoro legitimo,</hi> Von ehrlichen<lb/>
Eltern/ und aus einem rechten unbefleckten/ ungetadelten Ehe-<lb/>
bette herkommen und gebohren/ <hi rendition="#aq">Carpz. <hi rendition="#i">d. l. def</hi> 15. Richter. <hi rendition="#i">Deciſ.</hi><lb/><note place="left">3</note><hi rendition="#i">80. n. 17.</hi> In tantum, ut licet ſtatutum legitimatos expreſſis verbis<lb/>
excludat, nihilominus ob iniquitatem non valeat. Weſenb. <hi rendition="#i">in</hi> §.<lb/><note place="left">4</note><hi rendition="#i">12. Jnſt. de Nupt.</hi> Carp<hi rendition="#i">z. Jurisp. Conſiſtor. L. 2. def. 237.</hi> Ex quo etiam<lb/>
filii opificis nati, antequam Opifex Magiſter fieret opificii, æquè<lb/>
dicuntur filii Magiſtri,</hi> Meiſters Kinder/ <hi rendition="#aq">\&amp;amp; proinde horum quo-<lb/>
que Privilegiis gaudent, ac ſi à Magiſtro opificii nati fuerint.<lb/>
Carp<hi rendition="#i">z. Jur. Sax. p. 2. C. 10. def. 32. n. 10.</hi></hi></p><lb/><note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem, ſi quis ut Magiſter mechanicarum artium<lb/>
(ita vocatur <hi rendition="#i">lib. 3. Conſtit. Sicul. 36.</hi>): teſtimoniales de nativitate le-<lb/>
gitimâ exhibere nequeat, fortè, quòd tantô tempore belli vel pe-<lb/>
ſtis parentes, \&amp;amp; qui notitiam rei habùere, omnes obierint, ſem-<lb/>
per tamen prolegitimê nato ex his parentibus à vicinis habitus<lb/>
fuerit, an nihilominus in collegium recipi debeat? Ita nobis in<lb/>
hâc controverſiâ nuper exortâ viſum fuit.</hi></p><lb/><note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur etiam ſtante tali ſtatuto, utrum filius expoſitus</hi><lb/>
ein Findelkind, <hi rendition="#aq">in collegium ſit recipiendus? quod negatur:<lb/>
quamvis enim aliàs receptum ſit, in dubio honeſtos cujuscunque<lb/>
natales exiſtimandos eſſe. Palæott. <hi rendition="#i">tr. de Spuriis Cap. 20.</hi> Legis ta-<lb/>
men hæc præſumtio eſt, non probatio, eamq; ob cauſam in ſtatu-<lb/>
tis, quæprobationem requirunt, locum non habet. Poſito itaque<lb/>
quod de jure infans expoſitus præſumatur legitimus; non tamen<lb/>
latisfieri videtur ſtatuto, requirenti probationem legitimæ nati-<lb/>
vitatis ab eo, qui in ordinem ſe recipi poſtulat. Et ita ſæpius pro-<lb/>
nunciatum teſtatur Joach Cluten. <hi rendition="#i">in Diatrib. Juſtin. 5. q. 27.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Imó præſumtio potius eſt, ejusmodi infantes, quod pletumque</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">libe-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0051" n="41"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">liberi ex illegitimo coitu procreati, exponantur, rarenter veró<lb/>
de liberis legitimè natis exempla expoſitionis proferri queant.<lb/>
Speidel. <hi rendition="#i">in Specnl. lit. H n. 41 in ſin.</hi></hi></p><lb/><p>2 <hi rendition="#aq">Ut ls, quiin Collegium recipi vult, teſtimonium vitæ ho-<note place="right">7</note><lb/>
neſtæ producat,</hi> einen Schein ſeines ehrlichen verhaltens. <hi rendition="#aq">D.<lb/>
Richt. <hi rendition="#i">d. Dec. 80. n. 19.</hi></hi></p><lb/><p>3 <hi rendition="#aq">Ut nemo recipiatur, niſi edoceat, ſe per legitimum<note place="right">8</note><lb/>
tempus opificium didiciſſe,</hi> daß er ſein Handwerck redlich erler-<lb/>
net/ und einen Lehrbrief aufweiſe <hi rendition="#aq">curſuq; peregrinationis peracto<lb/>
(peregrinatio enim ad ertificii conſummationem utilis: Gryph.<lb/><hi rendition="#i">Oecon. legal. lib. 1. c. 23. n. 52.</hi>) prævioq; examine artis ſuæ ſpecimen<lb/>
\&amp;amp; experimentum ediderit,</hi> daß er zuvor uf ſeinem Handwerck<lb/>
Gewandert und das Meiſterſtuͤck gemacht habe/ <hi rendition="#aq">Steph. <hi rendition="#i">a. tr. c. 8.<lb/>
n 54</hi> Bornit. <hi rendition="#i">de rer. ſufficient. lib. 2. cap.</hi> 5. Beſold. <hi rendition="#i">tr. c. 2. n. 2.</hi> quia<lb/>
aliàs præjudicium \&amp;amp; damnum Reip. inferretur, ſi imperiti ad ex-<lb/>
ercendam artem, quam nondum perfectè did cerunt, admitteren-<lb/>
tur, ne quis priusefficiatur Magiſter quàm diſcipulus. Steph. <hi rendition="#i">d. l. n.</hi><note place="right">9</note><lb/><hi rendition="#i">54.</hi> ſunt multi α<gap quantity="1" reason="fm" unit="chars"/> δίδακ<gap quantity="1" reason="fm" unit="chars"/>οι, qui ſicuti artem ex ſeipſis habent, ita<lb/>
raro perfecti ſunt. Vnde poſtea fiune pſeudo artifices</hi> Stuͤmpler<lb/>
und Huͤmpler/ die die Arbeit verderben/ <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Prov. 26. v. 10.</hi> Lather.<lb/><hi rendition="#i">de enſu. lib 3. c. 20. n. 18</hi> Ergo neceſſe eſt ut probentur à Magiſtris<lb/>
ſuis <hi rendition="#i">l 57. de V. S.</hi> quibus ſi pares ſint meritò pro perfectis haben-<lb/>
tur, ipſo Salvatore noſtro teſte. Et tunc pro ipſis ſtat præſum-<note place="right">10</note><lb/>
tio, quód ſint periti \&amp;amp; idonei ipſisq; etiam ſuà in arte credicut, do-<lb/>
nec probetur contrarium. Menoch. <hi rendition="#i">2. præſumt. 86. n. 6.</hi> Poſſuntq;<lb/>
alios pueros iternm erudire. <hi rendition="#i">l. fin. C. de excuſ. tut.</hi> Gryph. <hi rendition="#i">d. l. n.<lb/>
65.</hi> Steph. <hi rendition="#i">d. l.</hi> ubi ex Franc. Marci. <hi rendition="#i">pare.</hi> 1. <hi rendition="#i">quæſt. 165. n. 6.</hi> monet,<lb/>
ejusmodi examinationem fieri debere à tribus vel quatuor Magi-<lb/>
ſtris, iisq; minus ſuſpectis, absq æmulatione; contra quod moni-<lb/>
tum ſæpius, peccare artifices, experientia docet. <hi rendition="#i">Vid Ordin. Wür.</hi><note place="right">11</note><lb/><hi rendition="#i">tenb. Tit. 55</hi> §. <hi rendition="#i">5. \&amp;amp; ſeqq.</hi> ibi</hi> Daß gleich wie von alter/ noch foͤr-<lb/>
der/ dergleichen unzeitige Stuͤmpler/ vor endung und außgang<lb/><fw place="bottom" type="sig">F</fw><fw place="bottom" type="catch">der</fw><lb/><pb facs="#f0052" n="42"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Quibusdam Statutis.</hi></hi></hi></fw><lb/>
der beſtimbten Lehr Jahren/ weder fuͤr Geſellen/ noch fuͤr Jungen<lb/><hi rendition="#aq">paſſiret</hi> werden ſollen/ <hi rendition="#aq">\&amp;amp; §. 6. ibi:</hi> Daß auch hinfuͤran kein<lb/>
Handwercksmann in unſern Staͤdten und Flecken eigener Mei-<lb/>
ſier zu ſeyn/ und Werckſtatt zu halten zugelaſſen/ oder auffge-<lb/>
nommen werde/ er ſey dann zuvor von den ſonder verordneten<lb/>
Meiſtern ſeines Handwercks/ an <hi rendition="#aq">probir</hi>ten Meiſter Stuͤcken/<lb/>
und Materien geſchickt und taugendlich erkennet und erfunden.<lb/><hi rendition="#aq">Conſtit. Provinc. Sax. Gothan. <hi rendition="#i">part. 2. l. 39.</hi> ibi:</hi> Wir wollen<lb/>
auch gaͤntzlich verhuͤtet und abgeſchaffet wiſſen/ daß Unzuͤnffti-<lb/>
ge und Stoͤrer ſolchen zu abbruch eines und des andern Orts ein-<lb/>
ſchleichẽ <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c. Notandum etiam hic eſt talibus αυ<gap quantity="1" reason="fm" unit="chars"/> διδάκ<gap quantity="1" reason="fm" unit="chars"/>ις non poſſe<lb/>
Magiſtratum jus collegii concedere, niſi à Magiſtris ac opificii pe-<lb/><note place="left">12</note>ritis examinati ac probati fuerint. Nota quoq; eſt abrogatio juris<lb/>
conducendi operas privatorum ſartorum, qui in arte nondum<lb/>
probati,</hi> die keine <hi rendition="#aq">approbi</hi>rte Meiſter ſind. <hi rendition="#aq">Meiſchner. <hi rendition="#i">Tom. 4<lb/>
Camer. Deciſ 27. n. 15</hi></hi></p><lb/><note place="left">13</note><p><hi rendition="#aq">Quod tamen ſecus, quoãd opificis uxorem vel filiam, quæ<lb/>
etiam per Miniſtros expertos, opificium exercere poteſt. Steph.<lb/><hi rendition="#i">d. l. n. 55.</hi> Richt. <hi rendition="#i">d. Dec: 80. n. 42.</hi></hi></p><lb/><note place="left">14</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem; ſi diſcipulus Magiſtro alicui conceſſus ut<lb/>
certos annos apud ipſum permaneat, \&amp;amp; artem addilcat, ante<lb/>
annos completos aufugiat, \&amp;amp; poſtea redeat, an teneatur de no-<lb/>
vo ad integrum tempus, an veroad tot dies quibus abfuit? \&amp;amp; po-<lb/>
ſterius æquius videtur. <hi rendition="#i">per l. ſervus.</hi> §. 1. <hi rendition="#i">de ſtatu lib.</hi> Wehener. <hi rendition="#i">Obſ.<lb/>
Pract.</hi> verb.</hi> Zunfft <hi rendition="#aq">Rüding <hi rendition="#i">Cent. 1. Obſ 165.</hi> Beſoſd. <hi rendition="#i">d. tr. c. 1. in fin.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">15</note><p><hi rendition="#aq">IV. Ne quis extra opificium nxorem ducat,</hi> daß ein Witt-<lb/>
ber oder Geſell in das Handwerck freyen muͤſſe. <hi rendition="#aq">Steph. <hi rendition="#i">de jurisd.<lb/>
lib. 2. part. 2. c. 7 n. 45.</hi> \&amp;amp; ſeq. Speckhan. <hi rendition="#i">Cent. 3. quæſt 5. Claſ 1.</hi> Be-<lb/><note place="left">16</note>ſold. <hi rendition="#i">tbeſ. Pract. v.</hi></hi> Handwerck. <hi rendition="#aq">Quod eo fine conſſitutum vide-<lb/>
tur, ut opificia rectius in ſuâ integritate conſerventur. Zahn. <hi rendition="#i">Jch-<lb/>
nogr. Jur. Municip c. 38. n. 11.</hi> vid. tamen Juſt. Sinold: <hi rendition="#i">de Stat. rei</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Rom:</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0053" n="43"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Rom. vol. 2. Diſp. 9. theſ. 9. lit. b.</hi> \&amp;amp; Mev. <hi rendition="#i">in addit. Commentar. ad<lb/>
Jus Lub lib. 4. t. 13 art. 3 n. 40.</hi> ubi in hoc caſu hæc obſervatu dig-<lb/>
na adfert. I Non niſi ex ſtatuto matrimonii libertas adimenda eſt<note place="right">17</note><lb/>
iis, qui opificium exercere in urbe cupiunt. Jdeó non alia opificia<lb/>
vel coll gia neceſſitatem ox ſuis ducendi irrogare poſſunt, niſi<lb/>
quibus tale ſtatutum eſt, ſic expreſſe ſonans, ut quisq; recipien-<lb/>
dus ducere tenetur. 2 ad neceſſitatem talis conjugii non valet<note place="right">18</note><lb/>
collegarum Conventio, ſed requiritur Conſenſus vel Confirma-<lb/>
tio ſuperioris Nec enim libertas conjugiorum poteſt eſſe ſub ar-<lb/>
bitrio privatorum, ut legem quam velint, dicere poſſint, nec ad<lb/>
collegii negotia pertinet de iſtâ diſpoſitio. Ambitioſum foret ſta-<lb/>
tutum, ideoq; iuvalidum, quod egreditur ea, quæ collegii pro-<lb/>
pria ſunt.</hi></p><lb/><p>3. <hi rendition="#aq">Ad eos ſpectat, quibus ducenda uxor, non qui habent. Ab-<note place="right">19</note><lb/>
ſurdum judicavi, ideo quòd uxurati ſtatutotali parere nequeunt,<lb/>
eos velle excludere aut non recipere in Collegium, quod à<lb/>
mente ſtatuti alienum nimisq; iniquum foret, matrimonium fa-<lb/>
cere cauſam excludendi artifices ab uſu artis. Didici ipſo uſu,<lb/>
quanto abuſu \&amp;amp; cum publico detrimento, per obtentum talis ſta-<lb/>
tuti opifices conatiſunt optimos artifices non à Collegio ſaltim<lb/>
ſed per talem auſum à Civitate removere.</hi></p><lb/><p>4 <hi rendition="#aq">Civiliter accipiendum eſt, eâ mente, ſi ſint ſub collegio,<note place="right">20</note><lb/>
quæ duci poſſint. Siquidem viduæ aut filiæ Magiſtrorum non ad-<lb/>
ſint eo tempore, quo Collegii jus petitur, non poteſt obtrudi a-<lb/>
lia. Si adſint, ſed vel nondum per ætatem habiles ad matrimoni-<lb/>
um, vel per Corporis animiq; vitia \&amp;amp; morbos ineptæ, vel ætate<lb/>
ducenti nimis impares; ut vetulæ, quæ Matris locum habere pos-<lb/>
ſent, vel non integrævitæ ac famæ, vel moribus ſic corruptæ, ut<lb/>
juſta recuſandi cauſa ſit, non eſt irroganda ducendi neceſſitas,<lb/>
quæ cum ratione injungi nequit.</hi></p><lb/><p>5. <hi rendition="#aq">Si vel parentes elocare, vel fœmina nubere recuſet, viſum<note place="right">21</note><lb/>
de cætero permittendum ducendi libertatem; cùm debita matri-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">F</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">monii</hi></fw><lb/><pb facs="#f0054" n="44"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Quibusdam Statutis.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">monii libertas electionem tribuat ducturo, nec amplius reſtrin-<lb/>
genda ſit, ſatis jam per ſtatutum coarctato. Quæ ut viduæ \&amp;amp; filia-<lb/>
bus beneficium tribuit, ita \&amp;amp; ducendi neceſſitatem injungit, quâ<lb/>
quæ exſolvi volunt, remittunt jus ſuum alteri. Jmprobus mos a-<lb/>
deoq; ſub ſtatuto non tegendus eſt, vel cortam opifici perſonam,<lb/>
quæ diſpliceat, obtrudere. Nec dubitari ju dicare pro libertate, ubi<lb/>
qui unam eligendo ſatisfacere voluit ſtatuto, recuſatur:</hi></p><lb/><note place="left">22</note><p><hi rendition="#i">6</hi><hi rendition="#aq">Stricttë id ſtatutum accipiendum, \&amp;amp; in dubio præter id pro<lb/>
libertate matrimonii judicandum eſt.</hi></p><lb/><note place="left">23</note><p>7 <hi rendition="#aq">Reſtrictum eſt ad ex traneos à Collegio: ſemel in ad reco-<lb/>
ptorum filii ab illo ſunt immunes.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><note place="left">24</note><p><hi rendition="#aq">V Statutum, ne quis ſimul in duobus collegiis ſit, ad evi-<lb/>
tandam confuſionem, multaq; alia, quæ inde oriri poſſunt in-<lb/>
commoda <hi rendition="#i">l. Conſulta. 23. C. de Teſtam:</hi> Unum quodq́; enim opifici-<lb/>
um unius hominis indolem \&amp;amp; vires exigit, nec pluribus unus ſuf-<lb/>
ficere poteſt; \&amp;amp; intentiòad plura parum proficit. Unde vulgò di-<lb/>
citur</hi> wer viel Handwercke zugleich lernet/ der lernet ſelten eines<lb/>
wohl und recht <hi rendition="#aq">Berl. <hi rendition="#i">part 1. Deciſ. 26. n. 2.</hi> Et hinc puniendos eſſe,<lb/>
qui alterius officio ſeſe immiſcent, proditum eſt <hi rendition="#i">l. in Provinciis C.<lb/>
de numer. \&amp;amp; actuar. l. hac parte. C. de proxim: Sacror: Serin:</hi> D. Rich-<lb/><note place="left">25</note>ter. <hi rendition="#i">Deciſ. 80 n. 39.</hi> Secus tamen hoc eſſe, ſi quis per longum tem-<lb/>
pus in duobus Collegiis fuerit, vel aliam juſtam cauſam habeat,<lb/>
hocq́; caſu eum in utroq; collegio tolerari poſſe, ait Jdem. <hi rendition="#i">l. n. 39.</hi><lb/><note place="left">26</note>Et qui ita duas diverſas artes Mechanicas exercet, ad onera \&amp;amp; ſta-<lb/>
tuta utriusq; collegii obligatur. <hi rendition="#i">c. poſtulatis. 15. X de Conceſſ: præb. l.</hi><lb/>
pen <hi rendition="#i">de offic: Aſſesſ. l. 13.</hi> §. <hi rendition="#i">4. ad SC. Treb:</hi> Carpz. <hi rendition="#i">part. 3. Conſt. 18 def.<lb/>
25. n. 12.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V,</hi></head><lb/><note place="left">27</note><p><hi rendition="#aq">VI, Statutum, qvo qvis prohibetur plures diſcipulos ha-<lb/>
bere:</hi> Daß ein Meiſter nicht zuviel Lehriungen haltendarff.<lb/><hi rendition="#aq">Item,</hi> daß man keinem frembten Meiſter in eine Stadt bringen/<lb/><fw place="bottom" type="catch">und</fw><lb/><pb facs="#f0055" n="45"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V.</hi></fw><lb/>
und im Hauſe ſchaffen laſſe: oder daß einer einen Geſellen halten<lb/>
wolte. <hi rendition="#aq">Lindenſpur <hi rendition="#i">ad ordin, Prov. Würtemb. tit.</hi></hi> von Handwer-<lb/>
ckern <hi rendition="#i">5</hi>5. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">n. 9.</hi> Knipſch. <hi rendition="#i">d. c. n. 37.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Qværitur autem, an ejuſmodi privilegium,</hi> daß einer kei-<note place="right">28</note><lb/>
nen frembden Meiſter oder Geſellen in ſeinem Hauſe arbeiten<lb/>
laſſe/ <hi rendition="#aq">ſeſe extendat ad loca privilegiata vel exempta, v.g. Aulam<lb/>
Principis, Domum Nobilis in civitate habitantis \&amp;amp;c. Neg. Atqve<lb/>
ita nuper judicavimus, dictatâ mulctâ contra collegium ſartorum,<lb/>
qvod id privata auctoritate auſum fuerat.</hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT</hi> VI.<lb/>
DE <hi rendition="#g">STATUTORUM</hi> FI-<lb/>
NE ET EFFECTU.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statutorum opificum finis. n. 1.<lb/>
Opificum machinationes. n. 2.<lb/>
Effectus Statutorum. n. 3.<lb/>
Obligatio ſtatutorum quo<supplied>ꝙ́</supplied> ſe extendat. n. 5.<lb/>
Limites ſtatutorum ſervandi. n. 6.<lb/>
Quod ſupra jurisdictionem Collegiorum eſt, nullum debetur n. ult.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">L</hi>Egum ſeu ſtatutorum, qvibus collegia opificum conſtituun.<note place="right">1</note><lb/>
tur, finis proximus eſt, ut ordo inter artifices \&amp;amp; opifices ſer-<lb/>
vetur; artes \&amp;amp; opificia ad utilitatempublicam rite \&amp;amp; recte exer-<lb/>
ceantur:</hi> Stoͤhrer und Pfuſcher/ ſo ihr Handwerck nicht recht<lb/>
erlernet/ abgeſchaffet werden/ <hi rendition="#aq">confuſiones artificum evitentur;<lb/>
Minime vero, ut ſæpe per abuſum fit, monopolicam pravitatem</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">F</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">exerce-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0056" n="46"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Fine Et Effectu.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">exercere, propriis commodis ſtudere, ac pro libitu operas vel o-<lb/>
pera æſtimare.</hi></p><lb/><note place="left">2</note><p><hi rendition="#aq">Utcunqve enim opificia ad uſum qvotidianum neceſ-<lb/>
ſaria, \&amp;amp; ob bonum finem conſtituta ſint, malitia tamen \&amp;amp; abuſus,<lb/>
ut alibi, maxime etiam apud hoc hominum genus invaluit. Teſte<lb/>
namqve experientia tot machinis \&amp;amp; decipiendi artificiis pleriqve<lb/>
op fices inſtructi ſunt, ut oculatum etiam Argum obcæcare, vel<lb/>
cautiſſimos quosqve circum venire valeant. Speidel. <hi rendition="#i">Specul. var. ju-<lb/>
rid. lit. H. n. 41.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Effectus ſtatutorum eſt: <hi rendition="#i">Obligatio,</hi> qvæ tonet collegiatos ſive<lb/>
eos, qui ſunt ex Collegii numero</hi> die Zunfftbruͤder und Hand-<lb/>
wercksgenoſſen; <hi rendition="#aq">etiam in alio foro, qvam in foro Collegii, qvoad<lb/>
cauſarum deciliones, non verò qvoad modum procedendi in ju.<lb/>
dieiomam cujusqve judicii ſtylus ſervari debet. Schneidvv. <hi rendition="#i">ad</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">jus autem n. 15. de Jur. nat. Gent. \&amp;amp; Civ.</hi> Ubi tamen recte<lb/>
hoc limitat, qvod nimirum procedat tantum inter ipſos Col-<lb/><note place="left">4</note>legiatos. Si qvis igitur conveniatur qvi non de Collegio</hi> der<lb/>
nicht aus gleichee Zunfft des Handwercks iſt/ <hi rendition="#aq">à Collegiato<lb/>
allegante ſtatutum collegii, tale ſtatutum non obligat non<lb/>
collegiatum, eſtqve ratio, qvia hujusmodi ſtatuta Collegiorum<lb/>
dicuntur conventiones, ſed conventio inter certas perſonas aliis<lb/>
non præjudicat. <hi rendition="#i">l. 27.</hi> §. <hi rendition="#i">pacta. verſ. ante omnia. de Pact.</hi></hi></p><lb/><note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Cœterum obligatio ſtatutorum non extendit ſeſe ultra ne-<lb/>
gotia \&amp;amp; cauſas, qvæ opificia concernunt:</hi></p><lb/><note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Limites autem jurisdictionis \&amp;amp; obligationis ex ipſo ſtatuto-<lb/>
rum tenore perſpiciendi, qvæ ut, ſupra monitum, habitâ deli-<lb/>
beratione cautè opificibus concedi debent.</hi></p><lb/><note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Qvodcunqve igitur Collegià extra cauſam artis ac profeſſi-<lb/>
onis ſuæ, vel præter, vel ultra ſtatuta conceſſa ſtatuunt, illud eſt i-<lb/>
pſo jure nullum: \&amp;amp; ſi ſtudio extendendæ jurisdictionis (:qvo non<lb/>
rarô ea laborare videmus:) in fraudem ordinarii Magiſtratus hoc<lb/>
fecerint, arbitrariâ mulctâ, interdum privatione juris Collegii,</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">non</hi></fw><lb/><pb facs="#f0057" n="47"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> VI.</hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">non injuſte plectuntur. Qvandoqve ſtatuto opificii certa mul-<lb/>
cta contra tales determinatur.</hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT VII.<lb/>
DE STATUTORVM AC</hi><lb/>
Privilegiorum, quibus opificum<lb/>
Collegia gaudent, ab uſibus<lb/>
coercendis.</hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Vitia \&amp;amp; noxiæ Collegiorum variæ. n. 1.<lb/>
Prudnetia requiritur in eonceſſione ſtatuterum. n. 2.<lb/>
Recenſentur frequentiores ac præcipui abuſus opificum. n. 5. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
Remedia contra abuſus iſtos. n. 9. \&amp;amp; ſeqq.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Eriſſimum eſt, quodexperientiâ Magiſtrâ edoctus <hi rendition="#i">inpr. addit.</hi><note place="right">1</note><lb/><hi rendition="#i">ad art. 3. tit. 13. lib. 4. Jur. Lubec</hi>: ſcribit optimus Commentator<lb/>
D. Dav. Mevius, in multis Civitatibus Collegiorum non pauca<lb/>
eſſe vitia, noxas, \&amp;amp; ex iis incrementi \&amp;amp; ornamenti impedimenta,<lb/>
dum ad ſuum ferè arbitrium parum poteſtatis Magiſtratibus reli-<lb/>
cto, omnia per abuſum trahere nituntur. Et pluribus <hi rendition="#i">in Deeiſ, o 1.<lb/>
n. 1. part</hi> 4. Jdem ita conqueritur: Uſu plus ſatis compertum eſt,<lb/>
quam quæ ſub incunabulis Civitatum cœperunt Collegia, ut ut<lb/>
tunc prospera \&amp;amp; utilia, tandem in noxam abierint, ita, ut per illa<lb/>
Magiſtratuum auctoritas evileſcat, ſupprimatur, leges publicæ<lb/>
ſub illorum placita trahantur, privata exſurgant, \&amp;amp; publicis re-<lb/>
bus formam dase conentur, enerventur, contumaciæ Civium ſit</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">indè</hi></fw><lb/><pb facs="#f0058" n="48"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Priviligiorum</hi></hi></hi></fw><lb/><note place="left">2</note><hi rendition="#aq">indè præſidium, multorum motuum occaſio \&amp;amp; fomentum. <hi rendition="#i">Con-<lb/>
cedere igitur, regere \&amp;amp; ſervare Collegia non poſtremum politicæ pru-<lb/>
dentiæ exiſtit.</hi> Fuerunt e Politicis, qui ob frequentiorem abuſum,<lb/>
qui in rectum uſum aut faciles exorbitantias illa in Republ: non<lb/>
inſtituenda putent. Licet autem corrigendis Collegiorum ro-<lb/>
tulis ſeu ſtatutis jus non deficiat, communis tamen Collegiorum<lb/>
cauſa, cuietiam in uno ob exemplum \&amp;amp; metum in cætera ab o-<lb/>
mnibus tenaciter inſiſtitur, ſine turbis \&amp;amp; formidine publicorum<lb/>
motuum id tentare non permittit. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub: d. l. n. 15.</hi></hi></p><lb/><note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Ejuſmodi attentata opificum ſeverè coërceri ad Reip: utili.<lb/><note place="left">4</note>tatem pertinet Carp<hi rendition="#i">z part. 3. Deciſ 285. n. 3.</hi> Sunt autem eorum<lb/>
abuſustam varii \&amp;amp; froquentes, ut hic omnes recenſere nimis lon-<lb/><note place="left">5</note>gum foret. Ex præcipuis ſunt, quando licentiam ad opificia ve-<lb/>
niendi ſub obtentibus irrationalibus reſtringere audent, v. g.</hi></p><lb/><p>1 <hi rendition="#aq">Quod ſi in exhibendo artificio</hi> Kunſt oder Meiſterſtuͤck/<lb/><hi rendition="#aq">ut vocant aliàs non improbo, acceſſerit quædam infelicitas, atti-<lb/>
fici ſatis bono \&amp;amp; probato iniq uè noxia ſit.</hi></p><lb/><p>2 <hi rendition="#aq">Quód tale opus magiſtrale conficere adſtringantur in<lb/>
collegium recipiendi, cujus hodie non rarò nulla utilitas \&amp;amp; uſus<lb/><note place="left">6</note>jam dudum obſolevit. D Joh. Limnæ: de <hi rendition="#i">jur. Publ: tom: 4. lib. 4. c. 8.<lb/>
n. 307.</hi> Ubi etiam opera magiſtralia in Marchio natu Brandeb. lege<lb/>
publicâ determinata refert, quæ hîc adponere non pigrabimur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Jn Marchionatu Brandenburgenſi Onoldino,</hi> ſollen Mei-<lb/>
ſterſtuͤcke gemachet werden/ 1. Im Haffner Handwerck/ ein Dreyling/<lb/>
der ohngefehr dreyſig maß helt/ eine Stock Kachel/ und Guttropf Krug.<lb/>
2. Rothgerber Handwerck/ vierley leder in einer Kufen zuzurichten/ alß<lb/>
Roßleder/ Rindleder/ Bockleder/ und Kalbfell. 3. Kuͤrſchner Hand-<lb/>
werck/ Einen Engeliſchen Kropfenen Schoß/ darzu ſollen kemmen 25.<lb/>
Engeliſche Kroͤpf/ die lenge ſolches ſchoß ſoll ſeyn/ ſiebendhalbvierttel/ o-<lb/>
ben aber im aufſtoß fuͤnf Elen/ in der Zwernad Sechs E en/ ſambt einem<lb/>
blancken Zrig/ in der weiten/ und ein Pofet neun Elen/ dann einen Kin-<lb/>
desbeltz/ darzu ſollen kommen: Acht Engeliſche Kroͤpf/ die lenge ſolches<lb/>
Kindsbeltzes ſoll ſein eine Elen/ die weite/ ein fach/ drey Elen/ fornen<lb/><fw place="bottom" type="catch">ſchieb</fw><lb/><pb facs="#f0059" n="49"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput VII.</hi></hi></hi></fw><lb/>
ſchieb ſchlitzlein runder/ und unten herumb/ mit dreyſchneidigem Fehe-<lb/>
brem/ eines Daumen breit/ die Ermel in der mitte/ mit ausgeſchnittenen<lb/>
Laͤplein/ das Gollerlein aber mit Marder Kehlen. 4. Huterhandwerck.<lb/>
Einen breiten Praͤlatenhudt/ einen breiten Schnayenhut/ einen Hut/ wie<lb/>
die Buͤrger tragen/ und ein paar Socken in guter laͤng/ uͤber die Knie<lb/>
herauf. 5 Leinweber handwerck in der Stadt Onoltzbach. Ein Kamanke/<lb/>
Sechs Vierteil breit/ Vierzehenſchaͤfftig/ von Sechzehen hundert faͤden<lb/>
mit dem Nachtrit/ zum andern abermahl ein Kamaka/ Sechs Virtel<lb/>
breit/ achtſchaͤfftig/ von 14. hundert faͤden/ dem Zuge nach/ zum dritten<lb/>
geleiſte Tiſchtuͤcher fuͤnf viertel breit/ ſechsſchaͤfftig/ von Zehenhundere<lb/>
faͤden. Zum 4. Ein Euchzeug 6. Virtelbreit 4. ſchaͤfftig von 1800 Faͤden.<lb/>
Die Meiſter auf dem Lande ſollen nachfolgende ſtuͤcke machen/ erſtlich<lb/>
Tiſchtuͤcher mit Leiſten 5. virtel breit/ Sechsſchaͤfftig von 800 Faͤden/<lb/>
zum 2. Handwehlen/ hin und wieder gerautet. 3. Virtel breit vierſchaͤfftig<lb/>
von 1400 Faͤden/ zum 4 ein Tuchzeug Sechsvirtel breit/ Vierſchaͤfftig/<lb/>
von 1600. faͤden/ und ſoll dieſer Meiſterſtuͤck ein jegliches 12. Elen lang<lb/>
ſeyn. 6. Schneiderhandwerck in der Statt Onſpach; Wer alda Meiſter<lb/>
werden will/ ſoll koͤnnen machen/ erſtlich ein wagentuch/ ein Roßdeck/<lb/>
und ein Satteldeck/ zum andern einen Grafen/ oder Herrn/ und ſein Ge-<lb/>
mahl zu ihren Hochzeitlichen ehren zukleiden/ zum Dritten einen Edel-<lb/>
mann/ und ſeine Hauß Frau ſambt einer Jungfraw in einen Frawen Zim-<lb/>
mer/ wie dieſelbe in ihrem Stand/ und Ehren zugehen pflegen/ zukleiden/<lb/>
zum 5. einen <hi rendition="#aq">Doctor</hi>/ einen Prieſter/ <hi rendition="#aq">it:</hi> einen Buͤrger/ und einen Bau-<lb/>
ern/ wie die in ihren ſtand und ehren gehen ſollen/ zukleiden/ 7. Seiler<lb/>
handwerck. erſtlich ein Kriegſeil/ ſo 40. pfund ſchwer/ und 40 Ellen lang/<lb/>
eine halbe Elle zu lang/ oder zu kurtz/ <hi rendition="#aq">it:</hi> ein halb pfund zuleicht/ oder zu<lb/>
ſchwer/ zum 2. ein Vogelſeil/ 40 Ellen lang/ 16. pfund ſchwer/ <hi rendition="#aq">it:</hi> eine hal-<lb/>
be Elle zu lang oder zu kurtz/ wie auch ein virtel zu ſchwer/ oder zu leicht/<lb/>
zum 3. ein Heegeſeil/ Sechs maſchen lang/ ſechs maſchen breit/ mit ſambt<lb/>
dem ſtrange ſoll am gewicht Dritthalb pfund haben/ 8. Zimmerleut/ hand-<lb/>
werck/ zur Prob/ und Meiſterſtuͤck erſtlich einen bau/ mit dreyen ſtock-<lb/>
wercken/ welcher zwey und Siebenzig ſchuchlang/ zwey und funfzig ſchue<lb/>
in die weite/ und 10. Schue in die Schreg gezogen/ abreiſen/ und in die<lb/><hi rendition="#aq">viſi</hi>rung ſtellen. Das unter Stockwerck/ oder Gaden/ ſoll von Steinwerck<lb/>
ſeyn/ das andere Stockwerck aber in Gemach gerichtet/ das 3. ſoll einen<lb/><fw place="bottom" type="sig">G</fw><fw place="bottom" type="catch">Saal</fw><lb/><pb facs="#f0060" n="50"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
Saal gewinnen/ der durchauß gantz frey/ und mit einen zweyfachen ge-<lb/>
henck an dem Tachſtul gehenget/ und ſoll das Tachwerck nichts deſto weni-<lb/>
ger/ mit einem einfachen gehenck in der mitte verſehn ſeyn/ welcher nun<lb/>
Meiſter werden will/ der ſoll den abriß erſt geſetzter maſſen verfertigen/ und<lb/>
einen uͤberſchlag machen/ wie viel mann ſtaͤmme holtz/ deren ein je-<lb/>
der zu 42. ſchne lang gerechnet/ zu ſolchem ban bedorffen werden:<lb/>
da aber der jenige/ ſo Meiſter zu werden begehret/ fallen/ und bey Sechs<lb/>
Staͤmmen holtz/ drunter oder druͤber/ nicht zutreffen wuͤrde/ der ſoll zum<lb/>
Meiſter nicht zugelaſſen werden/ doch ihme bevohrſtehen/ nach ausgang<lb/>
eines viertheil Jahrs wieder anſuchen/ und eine neue prob oberzehlter ge-<lb/>
ſtalt zumachen. Wuͤrde er aber zum andern mahl fallen/ ſoll er wieder ein<lb/>
virtel Jahr nachwartten/ und da er alßdann zur dritten Prob abermahls<lb/>
vor denn vier verordneten Zunfftmeiſtern nicht beſtũnde/ ſoll er ferner gar<lb/>
nicht zugelaſſen werden/ 9. Beckenhandwerck hat kein Meiſterſtuͤck/ ſon-<lb/>
dern wer darinnen Meiſter werden will/ der ſoll vor allen dingen ſeinen<lb/>
Lehrbrief/ daß er zwey Jahr gelernet/ und darnach zwey Jahr auf dem<lb/>
handwercke gewandert/ auflegen/ und beweiſen/ und dann einem hand-<lb/>
wercke 8 fl. fuͤr das Meiſtergeldt in die Laden/ und darneben vier fl. fuͤr eine<lb/>
Verehrung/ und alſo 12 fl. auflegen/ und bezahlen/ Alß dann/ und nicht ehe<lb/>
ſoll er fuͤr einen Meiſter aufgenommen/ und erkandt/ und ihme das backẽ<lb/>
durch die Sechs Meiſter erlaubt/ und zugelaſſen/ und uͤber obbeſtimbte<lb/>
12. fl. weiters nicht beſchweret werden/ So aber eines Meiſters Sohn/ oder<lb/>
der ſo eines Meiſters Tochter/ oder nachgelaſſene Wittib in der Stadt/ oder<lb/>
auf dem Lande zur Ehe nehme/ Meiſter wuͤrde/ dieſe alle ſollen der halben<lb/>
Merſtergelds gefreyet/ und nur 4 fl zugeben ſchuldig ſeyn. 10. das Schloͤſ-<lb/>
ſer. Buͤchſen- Uhr und Windenmacher Handwercks Ordnung bringet mit<lb/>
ſich/ daß wer darin Meiſter werden will/ ſoll ſeinen Geburts brief/ und<lb/>
Zeugniß/ beneben ſeinen ordentlichen Lehrbrief/ <hi rendition="#aq">quod in cæteris quoq; o-<lb/>
mnibus opificiis obſervatur</hi>/ einen handwercke auflegen/ <hi rendition="#aq">it</hi> ſoll er aus den<lb/>
nachfolgenden Meiſterſtuͤck 2. Wie handwerck brauch/ und gewohnheit iſt/<lb/>
machen/ und ſind nehmlich dieſes die Meiſterſtuͤcke/ wie folget: Erſtlich<lb/>
ſoll ein Schloͤſſer ein Thruhen Schloß machen/ mit 5. fallen/ daß offen- und<lb/>
zuhelt/ drey fallen in der mitten/ in einen Kloben/ und dann auf eine jede<lb/>
ſeiten einfallen/ und ein zugericht mit drey Stern/ drey Creutz/ und vier<lb/>
reif/ ein mittelbruck/ und ein Zag unter die Schlepriegel/ alles ſauer palli-<lb/><fw place="bottom" type="catch">ret/</fw><lb/><pb facs="#f0061" n="51"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> VII</hi></hi></fw><lb/>
ret/ zum 2. ein Thuͤrſchloß/ mit 4. Riegein/ und zwo liegende fallen/ auf<lb/>
jede ſeite eine/ daß auch offen/ und zuhelt/ das uͤmbgericht mit 12 Kolben-<lb/>
reif/ und ein mittelbruͤck/ alles durchauspallirt/ zum 3. ein Tiſchſchloß<lb/>
mit 4 Herings Naſen/ das offen/ und zuhelt/ auch gehobẽ/ und geſchoben iſt/<lb/>
und das zugericht mit 6. Krucken reifen/ eine mittelbruck und ſauer pallirt.<lb/>
Zum 4. ein Truhen Schloß mit 2. langen Riegeln/ und 4. Koͤpfen/<lb/>
und in der mitten 3. fallen/ in einen Kloben/ das offen- und zuhelt/ daß<lb/>
umgericht mit 20. gerathen reifen/ und ein mittelbruck/ auch ſauer pallirt.<lb/>
Zum 5. ein Saltzmaß mit einem umdgehenden anſtoß/ daß ein Schluͤſſel<lb/>
den andern herauß treibe/ mit zweyen Boltzen/ und wenn mann aufſchleuſt/<lb/>
daß die Boͤltzſchen rauſſpringen/ zum 6. ein thuͤrſchloß mit vier Riegeln/<lb/>
und einſchlieſſenden fallen/ die Riegel von einander/ das offen und zuhelt/<lb/>
das umgericht mit 10. ſchellreifen/ und ein mittelbruck/ ſauer pallirt.</p><lb/><p>Buͤchſenmacher. Zum 1. ſoll ein Buͤchſenmacher machen ein Ziel<lb/>
rohr/ daß da wohl beſchoſſen ſey und das Rohr ſoll er ſelbſten machen/ und<lb/>
ſchmieden/ zum andern ein Buͤrſchbuͤchſen/ mit zweyen ſchuͤſſen/ aus et-<lb/>
nen Rohr/ mit 2. Schloͤſſern auf einen blech/ daß ein Schloß vor dem an-<lb/>
dernloßgehet/ und ſoll das Rohr ſelbſten ſchmieden/ zum dritten ein ge-<lb/>
knuͤpffte eyſerne buͤchſen/ die Rohr auf einander geloͤtt/ zum 4. ein einfache<lb/>
Fewrbuͤchſen/ auch eiſene mit einen verborgenen Welbaum.</p><lb/><p>Uhrmacher handwerck. Zum 1. ſoll ein Uhrmacher machen/ ein Vir-<lb/>
tel uhr/ einer ſpannen hoch/ die die tags lenge/ das <hi rendition="#aq">Aſtrolabium</hi>/ die<lb/>
Virtel/ und ſtund zeigt/ wie es dann ſchlaͤgt/ 2. eine kleine flache zeigende<lb/>
uhr/ mit einem Mondſchein/ zum dritten auch eine flache ſchlagende Bir-<lb/>
tel uhr/ die ſtuͤcke auf den uhrmachen ſollen <hi rendition="#aq">probirt</hi> werden/ durch die ge-<lb/>
ſchwornen/ worauf einer die ſtuͤcke machet/ ſoll einer treiben/ zum 4. Die-<lb/>
weil es braͤuchlich/ auch/ von alterhero/ daß die groſſen uhrmacher/ auch<lb/>
Meiſter ſtuͤcke machen/ ſoll einer ein gevirte gewicht Uhrmachen/ die zwo<lb/>
ſpannen hoch iſt/ ſoll virtel und ſtund ſchlagen/ alß auch Zeiger/ ſonderlich<lb/>
ſollen die zwoͤlff Zeichen Sonn/ und Mond ordentlich nach dem Calender<lb/>
gehen/ daß mann ſehen kann/ zu welchem Zeichen die Sonne/ auch der<lb/>
Mond iſt/ und wie der Mond ab- und zunimbt. Sonderlich wenn mann<lb/>
den Virtel Zeiger treibt/ ſolln alle Zeiger mit gehen. Es ſollen die uhren<lb/>
groß und klein <hi rendition="#aq">probirt</hi> werden/ durch die verordneten/ will anderſt ein<lb/>
Meiſter der ſtuͤck ein Lob haben und beſtehen. Zum 5. Wann einer das groß<lb/>
und klein uhrmachen treiben will/ ſoll er die machen Zwey ſpannen hoch/<lb/>
und<lb/><fw place="bottom" type="sig">G 2</fw><lb/><pb facs="#f0062" n="52"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
und darnach eine kleine flache ſchlagende virtel uhr machen damit er auch<lb/>
zwey Meiſterſtuͤcke machet.</p><lb/><p>Windenmacher. Es ſoll ein Windenmacher eine gute Spann win-<lb/>
den/ ein acht und virzigen zum Stahel machen/ die <hi rendition="#aq">probirt</hi> ſoll werden/<lb/>
und durchauß pallirt ſeyn/ Es iſt auch von alters hero/ und handwercks<lb/>
gebrauch/ da einer Meiſter werden/ und die Meiſterſtuͤcke aufnehmen will/<lb/>
ſoll er denn Richter/ und geſchwornen Meiſtern ein drunck zugeben ſchuldig<lb/>
ſeyn/ ſich auch alſobalden erkleren/ was er von dem vorgemelden Meiſter-<lb/>
ſtuͤcken vor zwey nehmen/ und machen will/ hernacher auch bey denſelben<lb/>
verbleiben/ desgleichen/ wenn einer in machung der Meiſterſtuͤcke wohl be-<lb/>
ſtanden/ alſo daß er mit ſeiner arbeit/ einen jeden/ er ſey wer der woll/<lb/>
verſchencken/ ſo iſt es vor alters alſo alhier geholten worden/ auch gebraͤuch-<lb/>
lich/ und herkommens/ daß ein jeder der Meiſter werden will/ einem hand-<lb/>
werck 6. fl anflegen ſolle/ ob aber einer in das handwerck heyrath/ ſoll er<lb/>
alß dann des halben gelds befreyet und erlaſſen ſeyn/ und alſo fuͤr einen<lb/>
Meiſter aufgenommen werden/ und ſoll eines Meiſters Sohn/ Tochter o-<lb/>
der Wittfraw/ die Meiſterſtuͤck nichts wenigers/ wie andere zu machen<lb/>
ſchuldtg ſeyn. Doch ſoll auch benebẽ dieſem keiner zum Meiſter angenom̃en<lb/>
werdẽ/ er ſey dañ zuvor Geſelle worden/ habe 3. Jahr auf dem handwercke<lb/>
gewãdert uñ dẽ handwercke alß dañ/ ſo viel er ohngefehrlich in 5. wochẽ ver-<lb/>
dienẽ kañ/ aufgelegt. 11. Schreinerhandwercks Ordnug zu Kitzingẽ vermag/<lb/>
wañ ein frembder Geſell Meiſter werdẽ will/ ſoll derſelbe zum foͤrderſtẽ die<lb/>
ordentliche Obrigkeit darumb erſuchen/ alß dann und ſo es ihme von der<lb/>
Obrigkeit verwilliget/ und er zu einem Buͤrger angenommen wird/ ſoll er<lb/>
einem Ehrſamen handwergke/ einen Geburths-und Lehrbrief auflegen/<lb/>
und hernachmals alßbalden/ ſein Meiſterſtuͤck/ alß nehmlich ein Thruhen<lb/>
und Breiſpiel/ ſambt ihrer austheilung/ wie ihme die von geordneten<lb/>
Meiſter/ angezeigt wird/ fertigen/ und machen/ <hi rendition="#aq">Jtem</hi> wenn ein frembder<lb/>
Geſell des Schreiner handwercks ein Wittfraw nehme/ ſo ſoll er den Vor-<lb/>
theil haben/ wie eines Meiſters Sohn/ oder wie ein frembder Geſell/ der<lb/>
ſeines Meiſters Tochter nimbt/ alleine ein ſtuͤck/ alß nehmlich ein Truhen<lb/>
zumachen/ doch ſollen ſolche die das eine/ oder zwey Meiſterſtuͤcke zumachẽ<lb/>
ſchuldig/ nicht macht haben/ einigen Geſellen/ ſie haben dann ſolche Mei-<lb/>
ſterſtuͤcke ausgemachet/ zu foͤrdern. Wann dann einer die Meiſteruͤuͤcke<lb/>
alſo ausgemachet/ und damit/ wie ſich gebuͤhret/ vor denn geſchwornen<lb/>
Meiſtern/ die ſich auch in der beſichtigung immer weißlich halten ſollen/<lb/><fw place="bottom" type="catch">beſtan-</fw><lb/><pb facs="#f0063" n="53"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> VII</hi></hi></fw><lb/>
beſtanden/ ſo ſoll er ohnverzuͤglich 6 fl. zum Meiſterrecht auflegen/ davon<lb/>
der halbe theil einem Erb: Rath/ und der andere halbe theil dem handwerck<lb/>
zugeſtellet werden/ Im fall er aber mit denn Melſterſtuͤcken nicht beſtandẽ/<lb/>
ſondern faͤllig erkandt/ ſo ſoll er ein gantz virtel Jahr wieder zuruͤcke zuſtehẽ<lb/>
ſchuldig ſeyn/ und aller erſt nach ausgang deſſelben Virtel Jahrs wieder-<lb/>
umb vor einem handwerck anlangen/ und da er alß dann zugelaſſen/ das<lb/>
Meiſterſtuͤck vom neuen machen/ da aber ein frembder Geſell/ Meiſters<lb/>
Sohn/ oder ein anderer/ der ſich zu eines Meiſters Wittib/ oder Tochter<lb/>
heyrathet/ ehe/ und zuvor die beſtimbte Zeit verfloſſen ausmachete/ und<lb/>
damit beſtuͤnde/ ſoll ihme alß dann ungewehrt ſeyn/ alßbalden Geſellen zu<lb/>
foͤrdern/ und einzuſtellen/ <hi rendition="#aq">Jtem</hi> da nun einer das Meiſterſtuͤcke ausgema-<lb/>
chet/ und vor denn geſchwornen Meiſtern beſtanden/ ſoll er denn geſchwor-<lb/>
nen Meiſtern 3 fl. fuͤr eine Mahlzeit zu geben ſchuldig ſeyn/ daß ich dann<lb/>
begebe/ und zutruge daß eines Meiſters Sohn wolte alhie Meiſter werden/<lb/>
oder aber ſonſten ein frembder ehrlicher Geſell des Schreinerhandwercks<lb/>
eines Meiſters Tochter nehme/ und wolt Meiſter werden/ ſo ſoll er einen<lb/>
Vortheil haben/ und alleine das eine Meiſterſtuͤck/ alß nehmlich die truhn<lb/>
zu machen/ darzu auch mehr nicht/ denn drey fl. halb einen Erbarn Rath/<lb/>
und halb einen handwerck zuerlegen ſchuldig ſeyn. Und wo etwann ein<lb/>
frembder Geſell in Leibesſchmachheit fiele/ oder auch ein armer Meiſter in<lb/>
langwierige Kranckheit geriethe/ ſo ſoll ihme von des handwercks Vorrath/<lb/>
nach zimblicher nochdurfft geholffen werden/ 12. Des Glaſer handwercks-<lb/>
Ordnung unterhalb gebuͤrges <hi rendition="#aq">ſtatuirt</hi>/ daß ein jeder ſo Meiſter werden will/<lb/>
ſeine Meiſterſchafft bewahre mit nachfolgenden Meiſterſtuͤcken: alß erſtlich<lb/>
ein Scheubenſtuͤck/ von 60. gantzen Scheuben/ an vier orthen zu gantzen/<lb/>
ſo inwendig geknoͤpfft/ und außwendig geziehut/ zum andern ein Qvartier-<lb/>
ſtuͤck/ von 36. Virtel/ und 13. Scheuben/ darzu ſoll er brauchen zweene<lb/>
bund Speſſers glaß/ und ſo das Qvartier ausgemachet worden/ ſollen<lb/>
daſſelb die geſchwornewiederumb ausznſchneiden/ die Virtel auseinander<lb/>
zuvermengen/ und ihme die wieder auf ein neues zuſetzen/ zuzuſtellen macht<lb/>
haben/ welches auch innwendig geknoͤpfft und außwendig verziehnt ſeyn<lb/>
ſoll/ zum 3. ein verkehrt rauthen ſtuͤck/ 58 Rauten/ auch innwendig ge-<lb/>
knoͤpft/ und außwendig geziehnt: doch ſollen die geſchworne Meſſter/ aus<lb/>
beweglichen uhrſachen die Meiſters Soͤhne/ oder die jenigen/ ſo ſich zu<lb/>
Wittfrauen/ und Meiſters Toͤchter verheyrathen/ macht haben/ ſie zu-<lb/>
weiln in den erſt geſchriebenen zweyen Meiſterſtuͤcken eines zubefreyen/ her-<lb/><fw place="bottom" type="sig">G 3</fw><fw place="bottom" type="catch">gegen</fw><lb/><pb facs="#f0064" n="54"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
gegen ſollen die frembden Geſellen/ ſo ſich zu der Meiſter Glaſer Hand-<lb/>
wercks hinterlaſſenen Wittiben/ oder Toͤchtern zu verheyrathen begehren/<lb/>
uͤber obbeſtimbte Lehr/ und Wander Jahr/ noch ein halb Jahr bey denn<lb/>
Meiſtern zu arbeiten ſchuldig ſeyn/ deren Orthen die Wittib oder Tochter<lb/>
ihre Wohnung hat/ es were dann ſach/ daß der orthen ſonſten keine Werck-<lb/>
ſtatt angerichtet. Vor das 4. da nun einer zum erſten/ oder andern mahl<lb/>
fallen wuͤrde/ der ſolle alßdannhernacher/ ſo er ſich zu unſerm Fuͤrſtenthu-<lb/>
men zurichten begehrt/ noch ein Virtel Jahrs/ die frembde aber ein halb<lb/>
Jahr/ ſtillſtand haben. Begebe ſich aber/ daß er zum drittenmahl fiel/<lb/>
und an dem gewoͤhnlichen Zunfftag die gefertigte Meiſterſtuͤcke/ von denn<lb/>
anweſenden Meiſtern auch vor unguͤldig erkennt; ſolle er nicht allein jedes-<lb/>
mahls/ des aufgelegten gelts/ ſondern auch forthin der Meiſterſtuͤcks ver-<lb/>
luſtigt ſeyn/ und nimmermehr darin zugelaſſen werden/ 13. Der Schu-<lb/>
macher handwercks Ordnung in den Ambtern Cadolsburgt/ Langen Zern<lb/>
Marckelbach/ Roßſtall/ und Hagenbuch/ vermag/ daß der jenige/ ſo<lb/>
Meiſter werden will/ zum foͤrderſten ſeiner ehrlichen geburth/ redlichen her-<lb/>
kommens/ und daß er an den jenigen orthen er ſich zuvor aufenthalten kei-<lb/>
ner uͤbelthat berichtiget/ mit guten gewiſſen abgeſchieden/ briefliche beſie-<lb/>
gelte Uhrkunden/ und Schein/ fuͤrweiſen/ und darlegen/ zum 2. ſoll er<lb/>
nach ſolchem ſein Meiſter ſtuͤck mit dem ſchnit/ von den Vier geſchwornen<lb/>
Schaumeiſtern/ darzu verordnet/ ſolcher geſtalt thun/ und vollziehen/<lb/>
daß er nehmblich fuͤr ſich nehmen ſoll eine untadelhafftige Kuͤhhaut/ ſolche<lb/>
aufs beſte mit ſergen/ ſchwertzen/ und ſchmieren/ nach erkaͤndtniß der Vier<lb/>
gefchwornen Meiſter zurichten/ darauß ſoll er ſchneiden Fuͤnfpaar: Alß<lb/>
erſtlich ein baar Manns ſtiffel/ mit einem gantzen Faltz/ Vier Spannen<lb/>
lang/ ein bar gemeine Buͤrgerſtiefel/ mit einem Gewuͤlck eingeſchnitten;<lb/>
Ein bar gekelter Frawenſtiefel/ zwo ſpannen lang/ ein bar hoher Schu/<lb/>
mit nebenlaſchen/ ein bar gebrauchlicher Fluͤgelſchne/ aus einer haut al-<lb/>
les ohne ſtuͤck. Und ſolchen obgemelten ſchnitt/ ſoll ein jeder Meiſter der ſich<lb/>
in der Statt/ und Marckten einen haußlichen nieder zuſetzen begehrt/ ver-<lb/>
bringen; Jedoch die Meiſter Soͤhne/ und die jenigen/ ſo ſich zu eines<lb/>
Meiſters nachgelaſſenen Wittib/ oder Tochter verheyrathen wuͤrden/ das<lb/>
Meiſterſtuͤck zum halben theil/ Aber einer ſo ſich auf dem Lande niederthun<lb/>
will/ nur eines ſtuͤck/ alß eines paar gebrauchlichen fluͤgelſchuchs gefreyet/<lb/>
und ſonſten zu allen andern/ hieobgeſatzter maßen/ wie ein Meiſter in der<lb/><fw place="bottom" type="catch">Statt/</fw><lb/><pb facs="#f0065" n="55"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> VII</hi></hi></fw><lb/>
Statt/ und Marckten verbunden/ und daher nacher derſelben einen/ oder<lb/>
mehr/ in die Statt/ oder Maͤrckten verbunden/ und daher nacher derſel-<lb/>
ben einer/ oder mehr in die Statt oder Marckten einziehen und daſelbſten<lb/>
heußlich wohnen wolten/ ſeinen ſchnitt fuͤr voll wie ein ander Junſaͤßiger<lb/>
zuthun/ und zufertigen ſchuldig/ und verbunden ſeyn. Zum 3. Wenn nun<lb/>
einer den Schnit/ erzehlter maßen vollbracht/ und damit beſtanden/ auch<lb/>
zum Meiſter geſprochen wurde der ſoll alſobalden/ er ſey nun in oder außer<lb/>
Statt/ und Marckten wohnhafft/ drey guͤlden in die Buͤchſen; Dann<lb/>
denn Vier geſchwornen/ und andern/ welche bey verrichtung des Meiſter-<lb/>
ſtuͤcks geweſen/ eine ziembliche mahlzeit halten/ und bezahlen/ Zum 4. ſoll<lb/>
ein jeglicher Junger Meiſter die Vier ſtraßen/ und deren eine Jede inſon-<lb/>
derheit mit einen Virtel Wein buͤßen/ dadurch ſollen ihme die innwendi-<lb/>
gen/ und außwendigen Jahrmaͤrckte/ auch die Kirchweyhen zubeſuchen/<lb/>
zugelaſſen ſeyn.</p><lb/><p>3 <hi rendition="#aq">Quód per commeſſationes, convivia, balnea \&amp;amp; alia ſum-<lb/>
ptuoſa onera recipiendis imponantur. Limnæ: <hi rendition="#i">d. l. add. Exer</hi><note place="right">7</note><lb/><hi rendition="#i">cit, noſtr. de Sparſion. miſſilium. cap. ult.</hi></hi></p><lb/><p>4 <hi rendition="#aq">Quod vana \&amp;amp; inutilia, utmodo introitus reddatur dif-<lb/>
ficilior, candidatis artificii injungantur. Quò pertinet ludus ille<lb/>
Neptunius Bergenſium in Norvvegia</hi> (:das Waſſerſpiel:) <hi rendition="#aq">de quo<lb/>
vid. D. Marquard. <hi rendition="#i">de jure Commer.</hi> Speidel. <hi rendition="#i">Specul. Var. v.</hi></hi> Hand-<note place="right">8</note><lb/>
werck. <hi rendition="#aq">Huc pertinent exagitationes collegarum,</hi> das auftreiben/<lb/><hi rendition="#aq">cùm in levibdus eliquerint, aut ex cæterorum nutu non fecerint;<lb/>
Jtem conſpirationes \&amp;amp; juncta contumacia adverſus decreta Ma-<lb/>
giſtratuum. Quæ omnia rectiſſimè Mevius <hi rendition="#i">d. l.</hi> civitatum peſtes,<lb/>
\&amp;amp; boni ordinis commodorumq; civilium impedimenta vocat.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Hiſce atq; aliis abuſibus Collegiorum efficaciſſima re-<note place="right">9</note><lb/>
media opponi, publicè intereſt. Primo igitur ſolicité curandum,<note place="right">10</note><lb/>
ut quæ opifices obtinuêre privilegia \&amp;amp; ſtatuta, ad opificiorum jux-<lb/>
rà \&amp;amp; Civitatis, cujus cauſa illis addita ſunt veluti adjumenta,<lb/>
commodum dirigantur, civibusq; non eveniant noxia aut onero-<lb/>
ſa Mev. <hi rendition="#i">d. l.</hi></hi></p><lb/><fw place="bottom" type="catch">2. <hi rendition="#aq">Certi</hi></fw><lb/><pb facs="#f0066" n="56"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/><note place="left">11</note><p>2 <hi rendition="#aq">Certi quidam artium ac opificiorum periti Viri eligan-<lb/>
tur, qui cenſorio ſupercilio in merces artificum indagant, \&amp;amp; de-<lb/>
prehenſas fraudes \&amp;amp; fallacias, bonâ fide Magiſtratui deferunt.<lb/>
Jn primis verò in pravas corum conſvetudines, clandeſtina pacta<lb/>
\&amp;amp; conventiones inquirunt.</hi></p><lb/><note place="left">12</note><p><hi rendition="#aq">Talis Collegiorum inſpectio Lubecæ, Norimbergæ aliisq;<lb/>
in locis magno cum Civitatis \&amp;amp; commerciorum commodo inſti-<lb/>
tuta eſt:</hi></p><lb/><note place="left">13</note><p>3 <hi rendition="#aq">Caveatur Legibus, ut non impediantur opificia ſed po-<lb/>
tius libertatibus \&amp;amp; beneficiis juventur, tùm verò ut ſine luxuriâ,<lb/>
petulantiâ, \&amp;amp; injuſtitiâ exerceantur.</hi></p><lb/><note place="left">14</note><p>4 <hi rendition="#aq">Si abuſus nimium ſit gravis \&amp;amp; frequens, collegium,<lb/>
opificum vel mulctâ 50. 100 vel plurium thalerorum, vel ſi res<lb/><note place="left">15</note>exigat, privatione ſtatutorum plectatur. Juſtiſſiima namq; priva-<lb/>
tionis privilegii cauſa eſt abuſus <hi rendition="#i">arg.</hi> §. <hi rendition="#i">ult. Inſt. de bis qui ſunt ſui</hi><lb/><note place="left">16</note><hi rendition="#i">vel alien. jur. \&amp;amp; ſimil.</hi> Sic propter opificum refractariam negli-<lb/>
gentiam, non attento Collegii jure, aliis in Civitate poteſt per-<lb/>
mitti artis exercitium. Magis enim Civium habenda ratio, quàm<lb/>
ipſorum, dum ipſis ideò jus Collegii datum eſt, quo Civibus uſui<lb/>
ſint. Propter quod enim aliquod tale eſt, id magis tale eſt. <hi rendition="#i">Auth.<lb/>
multò magis C. de SS. Eccleſ.</hi> vid. pulcrè Mev. <hi rendition="#i">pare. 2. De-<lb/>
ciſ. 57. per tot.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">CAP-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0067" n="57"/><div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT VIII ET ULTIMUM.<lb/>
DE TAXA SEU ÆSTI-<lb/>
MATIONE RERUM ET<lb/>
OPERARUM AB ARTIFICIBUS<lb/>
SERVANDA.</hi></hi></head><lb/><argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Pacta opificum iniqua, ſæpè \&amp;amp; fraudulenta. n. 1. \&amp;amp; 2. 3.<lb/>
Opificum libido in æſtimandis operis coercenda. 4.<lb/>
Taxa operum publica eſſe debet. n. 5.<lb/>
Quæ obſervanda in determinatione pretii rerum. n. 6. 7.<lb/>
Concluſio ad finem.</hi></hi></p></argument><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">O</hi>Pifices \&amp;amp; Artifices, uti vulgò notum, ſunt hominum genus<note place="right">1</note><lb/>
maximè φιλοκερδές ſeu lucri cupidum. Audent ſæpenumero<note place="right">2</note><lb/>
inter ſe privatis \&amp;amp; clanculariis pactionibus iniquiſſima rerum vel<lb/>
operarum ſuarum pretia ſtatuere, cum primis illi, qui monopo-<lb/>
liorum privilegiis à Magiſtratu ſunt muniti, quorum abuſus eſſe<lb/>
ſolet frequentiſſimus \&amp;amp; feré perpetuus.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Unde non rarò maximæ, ut hodie ubiq; fit, ſubditorum, ru-<note place="right">3</note><lb/>
ricolarum præcipuè, querelæ de iniquâ operarum taxatione naſci<lb/>
ſolent. Vide Bornit. <hi rendition="#i">de rerum ſuffic: lib. 2. c. 5. \&amp;amp; 7.</hi> ubi refert<lb/>
rythmos Lobvvaſſeri.</hi> Ein Handwercksman die Leuthe wohl kan<lb/>
ſehr uͤberſetzen <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c.</hi> Miſt dir der Schneider ein Kleidt/ er miſt<lb/>
druͤber <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c. Ea propter publicè inter eſt, Opificum avaram libi-<note place="right">4</note><lb/>
dinem ſupra modum res vel operas ſuas æſtimandi refrænare,<lb/>
iisq; certam taxæ regulam, quam ſtrictè ſub arbitrariâ commiſſi,<lb/>
mulctæ, vel alia pæna obſervent, præſcribere, quemadmodum in<lb/>
benè conſtitutis Rebuspubl: laudabiliter ita ſervatur <hi rendition="#i">conf l. 2 pr.<lb/>
de L. Jul. de Annona. l. ult.</hi> §. <hi rendition="#i">1. de Decurion</hi>: Jus non eſſe Ordini</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">H</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">cujusq;</hi></fw><lb/><pb facs="#f0068" n="58"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Taxa Seu Æſtimatione.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">cujusq; Civitatis pretium grani, quod invehitur ſtatuere <hi rendition="#i">eod. tit. l.<lb/>
annona 6. pr. de Extraordinar: Crim</hi>: Ordinatio Politica Jmperii<lb/>
de anno 1548. §. 36. rubr:</hi> von den Handwerckern in gemein: <hi rendition="#aq">ubi ita cave-<lb/>
tur:</hi> Demnach die Handwercker in ihren Zuͤnfften und ſonſt zu zeiten/ ſich<lb/>
mit ein ander vereinigen und vergleichen/ daß einer ſeine gemachte arbeit<lb/>
nicht mehr oder weniger vertauffen ſoll/ dann der ander/ und alſo einen<lb/>
ahnſchlag der ſteigerung machen/ daß die jenigen/ ſo derſelben arbeit noth-<lb/>
duͤrfftig und kauffen wollen/ ihnen ſie ihres gefallens bezahlen muͤſſen/ <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c.</hi><lb/>
So meynen wir hiermit ernſtlich und wollen/ daß ſolches von den Obrig-<lb/>
keiten hinfuͤro keines weges geduldet oder geſtattet/ ſondern gebuͤhrliches<lb/>
einſehen gethan werde. Wo es aber daruͤber von Handwerckern geſchehe/<lb/>
daß alßdann die Obrigkeit auch geſtalt der ſachen/ ſie unnachlaͤßlich ſtraffẽ<lb/><note place="left">5</note>ſollen. <hi rendition="#aq">Jdem repetitum lege <hi rendition="#i">in Ordin: Polit:</hi> de Anno 1577 tit.</hi> 37.</p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cum veró, ut Jctus nit <hi rendition="#i">in l. ideò 3. de eo quod cert. loc.</hi> admo-<lb/>
dum varia ſint rerum pretia per ſingulas Civitates ac regiones:<lb/>
tempora etiam nonnullam pretio varietatem adferant <hi rendition="#i">l. pre-</hi><lb/><note place="left">6</note><hi rendition="#i">tia rerum 63.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ad L. Falcid</hi>: Taxa illa ſeu æſtimatio publica pro<lb/>
locorum ac temporum diverſitate varie ſtatuenda eſt. Neq;<lb/>
enim quod hoc anno comparatur floreno, ſecundo \&amp;amp; tertio,<lb/>
eodem pretio emi poteſt. Sic in ea Civitate vel Regione ubi<lb/>
Commercia \&amp;amp; Opificia florent, viliore pretio \&amp;amp; mercede ren<lb/>
promercales comparare licet, quam in aliis locis.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/><note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Cnca ta xam autem ſeu definitionem pretii hæc videntur<lb/>
eſſe obſervanda. Primùm Magiſtratus peritis cujusq; artis vel o-<lb/>
pificii Magiſtris adhibitis, taxam rerum facere debet: Neq; enim<lb/>
ſpretis eorum conſiliis, facile juſtitiam pretii vel operæ definire<lb/>
poterit. Audiat igitur eorum conſilia, \&amp;amp; quod ſequi melius tu-<lb/><note place="left">8</note>tius eſt, prudenter ipſe diſpiciat. 2 Taxatio publicè promul-<lb/>
ganda, \&amp;amp; ſub certis pœnis ad ejus obſervantiam adſtringendi o-<lb/>
pifices.</hi></p></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Cùm</hi></fw><lb/><pb facs="#f0069" n="59"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput VIII Et Ultimum</hi></hi></hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Cùm verò experientiâ teſte, taxæ illæ à lucri cupidis opifi-<note place="right">9</note><lb/>
cibus plerumq; peſſimê negligi ſoleane, vigilantiſſimâ inſpectio-<lb/>
ne opus eſt. Conſtituendi igitur Ephori, Cenſores, Jnquiſito-<lb/>
res, Nomophylaces, boni, fideles, jurati, qui ſtudioſè obſervent<lb/>
opificum conſilia ac fraudes, pertinaces transgreſſiones, queis<lb/>
ſtatuta optima ac ſaluberrima ſtudio proprii commodi \&amp;amp; merâ<lb/>
lucelli aviditate pesſundare nituntur, eosq; pœnis debitis pro<lb/>
modo Exceſſus, coercere non negligant. Niſi hoc ſiat, Taxa illa<note place="right">10</note><lb/>
erit nola ſine piſtillo, ut hodié multis in locis eſſe, experimur.<lb/>
3 Taxa illa pro temporis qualitate, præviâ deliberatione \&amp;amp; cum<lb/>
Conſilio peritorum vel augeatur vel minuatur. <hi rendition="#i">arg. d l. 63.</hi> § <hi rendition="#i">1. ad<lb/>
L. Falcid</hi>: Pretia namq; rerum nunquam eſſe poſſunt perpetuó<lb/>
eadem.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq">Ut veró benivolus Lector hujus rei uſum videat, operæ pre-<note place="right">11</note><lb/>
tium nobis viſum fuit, Taxam variorum opificiorum Electorali-<lb/>
Saxonicam Superioribus annis, promulgatam, ad finem ſubjicere,<lb/>
juxta quam arbitrium ſuum Magiſtratus pro qualitate loci ac<lb/>
temporis dirigere poteſt. Plura in præſens de utiliſſimâ hâc ma-<note place="right">12</note><lb/>
teriâ tradere, negotiorum publicorum continua ſeries prohibet.<lb/>
Fortaſſis alii ſupplebunt, quæ hîc omiſſa fuêre. TANTUM.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">DEO OPT. MAX. GLORIA.</hi></hi></hi></p><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Monendus es, Benivole Lector, tertiampartem hujus Tractatus,<lb/>
qui continet ſpecialia variorum Collegiorum ſtatuta \&amp;amp; ordinationes,<lb/>
Bibliopolam, mutato conſilio, ſeparatim edere conſtituiſſe, quod proxi-<lb/>
mè futurum ſperamus. V. O.</hi></hi></p></div></div><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">H</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Ad-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0070" n="[60]"/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#aq">ADDITIO.<lb/><hi rendition="#i">Cùm ſequentia Reſponſa juris D. Dav.</hi> M<hi rendition="#i">evij ma-<lb/>
teriam hanc optimè illuſtrent, ea in gratiam Lectoris adji-<lb/>
cere placuit.</hi></hi></head><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">Reſponſum VII.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">E</hi>Xactis ad metransmiſſis deprehendi, in-<lb/>
ter eos, qui pecudibus mactandis in Civitate Stetinenſi<lb/>
operam navant, quos carnarios vocamus, vel ut acto-<lb/>
res ab una, \&amp;amp; qui mactatas carnes in foro fruſtratim<lb/>
vendunt, quibus lanionum vocabulum imponimus, velut reos ab<lb/>
altora parte controverti de jure habendi diſcipulos \&amp;amp; miniſtros<lb/>
opificii, iisq; impertiendi literas cum edoctæ tum exercitæ apud<lb/>
cos artis ſuæ teſtimoniales, quas</hi> Lehrbriefe und Kundſchaften<lb/><hi rendition="#aq">vocant. Hoc ſibi aſſerunt actores, ſed in eos ſe per Reos turbari<lb/>
conqueſti ſunt, allegatis horum diffamationibus, per quas effe-<lb/>
ctum, ut qui mactandi artem \&amp;amp; opificium apud illos aut didicêre<lb/>
in aliquibus civitatibus admitti \&amp;amp; promoveri non potuerint. Ro-<lb/>
garunt præterea publico documento adverſus iſtas diffamatio-<lb/>
nes, atq; turbationes ſibi ſuccurri. Cum verò Ampliſſimo Sena-<lb/>
tui civitatis Stetinenſis placeret audiri prius, utramq; partem, ac<lb/>
cauſa cognita de iſta lite ſtatui, Commiſſariis examen cauſæ com-<lb/>
miſit, \&amp;amp; facta ab iis relatione die 17. Auguſti Anno. 1649. decrevit,</hi><lb/>
Daß Claͤgeren die begehrte <hi rendition="#aq">atteſtation</hi>/ wie ſie nemlich auf ihre Hauß-<lb/>
ſchlaͤchter Handwerck/ und weiter nicht/ Jungen zulehren und Geſellen zu-<lb/>
halten/ auch denſelben/ wann ſie an außwaͤrtige oͤrter zuverreiſen gemeinet<lb/>
ſeyn/ Kundſchafft mitzutheilen wohl befuͤgt ſeyn/ ſolle mitgetheilet werden.<lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Cum</hi></fw><lb/><pb facs="#f0071" n="61"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Cum veró Actores exiſtimarent, hoc modo jus \&amp;amp; uſum à ſe præ-<lb/>
tenſum nimis reſtringi, diverſis impugnandi mediis tentarunt,<lb/>
ut aboleretur illa clauſula, quæ videtur reſtrictiva;</hi> auff ihre Hauß-<lb/>
ſchlaͤchter Handtwergk und weiter nicht/ <hi rendition="#aq">ſed fruſtru per aliquot<lb/>
inſtantias laborarunt. Jdeoq; à me quæſierunt, an jus ipſorum<lb/>
intentioni deſit, nec ne? Initio vero videbitur forſan iniquo \&amp;amp;<lb/>
inani deſiderio exigi ab actoribus, ut indefinite \&amp;amp; ſine reſtrictione<lb/>
literas illas teſtimoniales diſcipulis \&amp;amp; operariis dari liceat. Primo,<lb/>
quia non indefinite artem illam mactandi pecora tractant, ſed ſal-<lb/>
tem in iis, quæ domi quisq; mactari curat, ad uſus domeſticos aut<lb/>
popinam, unde</hi> Hausſchlaͤchter \&amp;amp; Garbraͤter <hi rendition="#aq">vocantur, ideoq;<lb/>
nec aliter ac uſurpant, docere \&amp;amp; doctrinæ teſtimonium edere<lb/>
queunt. Qualitas cauſæ qualitatem tribuit effectui. Roland à Vall.<lb/><hi rendition="#i">Conſil. 35. num. 21. \&amp;amp; Conſil. 71 num. 23 vol. 2.</hi> inde limitata cauſa limi-<lb/>
tatum producit effectum, <hi rendition="#i">l. in agris, ff. de acquir. rer. domin. l. can-<lb/>
cellaverat. ff. de his quæ in teſtam. delent.</hi> Secundò quia nominibus<lb/>
diſtincta ſunt opificia Carnariorum \&amp;amp; Lanionum,</hi> der Hauß-<lb/>
ſchlaͤchter und Knochenhauer/ <hi rendition="#aq">utiq; diverſas earum artes \&amp;amp; diver-<lb/>
ſam doctrinam eſſe oportet, nec quod uni convenit, alii ſub ge-<lb/>
neralibus titulis \&amp;amp; ſcriptis fibi ſumere non debent. Si enim eos<lb/>
vis \&amp;amp; poteſtas una ſociaſſet, cur diverſum iis vocabulum tribuere-<lb/>
tur, <hi rendition="#i">l. ſi idem. 7. C. de Codicill.</hi> Diverſa nomina diverſas res ſignifi-<lb/>
cant. <hi rendition="#i">Dec. Conſil. 218. num: 10.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tertiò, quia ipſa opificia, \&amp;amp; ex iis operæ multum inter ſe<lb/>
diſtant \&amp;amp; diverſa ſunt, ideoq; confundi minime debent. <hi rendition="#i">Berlich:<lb/>
Pract. deciſ: 26. num. 1. part. 1.</hi> nec permitti, ut unus artifex alteri9<lb/>
artificio utatur. <hi rendition="#i">Georg. de Cabedo. deceſ. 158. part. 1.</hi> Confuſio enim<lb/>
illa officiorum \&amp;amp; collegiorum licitorum, quibus respublica carere<lb/>
nequit, tollit juſtitiam diſtributivam, \&amp;amp; non poſtremam humani<lb/>
generis partem evertit. <hi rendition="#i">Dauth. in tract. de Teſtam. num: 300. ſubfin.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quartò, quia cum inter utrosq; de limitibus ſuæ artis vel opi-<lb/>
ficii ante annos plusquam centum controverſiæ eſſent exortæ,</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">H</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Jlluſtriſſ.</hi></fw><lb/><pb facs="#f0072" n="62"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Jlluſtriſſ. Princeps Barnimus <hi rendition="#i">Anno 1540: die 13. Septembris</hi> iis ex di-<lb/>
ſtinctione utriusq; finem impoſuit, conſtituendo:</hi> daß das Ambt<lb/>
der Knochenhauer und Kuͤter geſchieden ſeyn ſolle/ <hi rendition="#aq">contra decre-<lb/>
tum Principis venire aut agere non licet, §. <hi rendition="#i">quod principi Inſt. de<lb/>
jur. nat. gent. \&amp;amp; Civil.</hi> Quintò, Poſt diſtincta opificiorum jura<lb/>
ſic in civitate agendum, ne promiſcuis artibus rerum turbentur<lb/>
officia \&amp;amp; aliis creditum alii ſubtrahant. <hi rendition="#i">l. conſulta. 13. C. de Teſtam.</hi><lb/>
Quilibet hoc tantum poteſtatis arripiat, quod mandatum curæ<lb/>
ſuæ ſpecialiter approbatur, quod injunctum alteri collegii jure<lb/>
præſumat, ne dum hoc ſibi invicem mutui officii cauſa partiuntur,<lb/>
agunt cuncti quod ſingulis credebatur. <hi rendition="#i">l. 2. C. de Exſecut. \&amp;amp; Exactor.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sextò, culpa eſt rei ſe immiſcere ad ſe non pertinenti, <hi rendition="#i">l. cul-<lb/>
pa. ff. de R. J.</hi> \&amp;amp; ab alienis abſtinere jurisprudentia jubet, <hi rendition="#i">l. ſi irru-<lb/>
ptione. 8. ff. fin. regund.</hi> Jdeoq; ex alterius actibus quicquam ad alium<lb/>
illicita uſurpatione transfertur, <hi rendition="#i">l. 1. provinciis. 4. C. de Numerar.<lb/>
Actuar.</hi> \&amp;amp; qui ſumere curam alterius audet, velut aliena appetens<lb/>
ſupplicio coerceri debet. <hi rendition="#i">l. nemo. C. de Jud. \&amp;amp; Cœlicol.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Septimò, circa opificia id eò magis ſtatuendum quod ex iis<lb/>
ſingula non modo in ſolidum hominem exigunt, ſed \&amp;amp; ſi plura<lb/>
quis exercere velit, neutri ſatisfacit. unde proverbium:</hi> Wer<lb/>
viel Handwerge lernet/ der lernet ſelten eins wol und recht. <hi rendition="#aq">Bor-<lb/>
nit. <hi rendition="#i">in Tract. de rer: ſufficient. tract. 2. c. 5.</hi> unde exiſtimatum, non<lb/>
permittendum, ut quis in duobus ſit collegiis, Richter. <hi rendition="#i">deciſ. 80.<lb/>
num. 36.</hi> Octavò, movet non parum, quod approbata collegia<lb/>
non de aliis rebus ac negotiis, quam quæ ad collegium ſpectant,<lb/>
ſtatuere valeant; Extra ea, quod geritur nullum ſit, <hi rendition="#i">l. fin. 16. gloſſ:<lb/>
Bald. Salycet. Sichard. Vultej. C. de Jurisdict. Jaſon. in l. omnes po-<lb/>
puli. num. 37. ff. de Juſt. \&amp;amp; Jur. F. Marc: deciſ. 165. num. 1. \&amp;amp; ſeqq.<lb/>
part. 1.</hi> Nonò, facit quod ea, quæ lanionum ſunt ex conceſſio-<lb/>
ne \&amp;amp; confirmatione principum aut ex ſtatutis, quæ</hi> Rollen oder<lb/>
Innungsbriefe <hi rendition="#aq">vocamus, ipſis privativè conceſſa, ideoq; aliis in-<lb/>
hibita intelliguntur, <hi rendition="#i">ex Paul. de Caſtr. in l. cum Prætor. 12, num. 4. ff.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0073" n="63"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de judic: Berlich. dict. deciſ. 26. num: 19.</hi> unde ii, qui certam artem<lb/>
mechanicam exercendi jus habent, alios juſte prohibent. <hi rendition="#i">Bartol.<lb/>
conſil. 463. num. 5. vol. 4. Berlich. dict. deciſ. 26. n. 20.</hi> Decimò, mul-<lb/>
tum reſiſtit Actoribus triplex ſententia adverſus eos pro Reis la-<lb/>
ta, quæ non ſinit ulteriorem impugnationem, ſive quis appellet,<lb/><hi rendition="#i">l. un. 16. Bartol. \&amp;amp; Dd. c. ne lic. in un. ead. cauſ. ſive ſupplicet.</hi> Nam<lb/>
nec ſupplicare permiſſum eſſe contra triplicem ſententiam tradit<lb/><hi rendition="#i">Scaccia in tract. de appellat. quæſt. 17. limitat. 1. num.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Hæc verò, quæ pro dubitandi occaſione adducantur, mini-<lb/>
mè apud me tanti valuerunt, ut crederem juſtum eſſe decretum<lb/>
in eo ſenſu, quem adverſarii affingunt, quod Actorum artificium<lb/>
\&amp;amp; ejus teſtimonia ad domeſticas operas civibus in mactando præ-<lb/>
ſtandas reſtringi debeat, ſed illud tunc juri, rationi atq; utilitati<lb/>
publicæ fore adverſum ex longè valentioribus concludo argu-<lb/>
mentis. Primò, enim hoc axioma puto immotum atq; à nemine<lb/>
negandum: Quod quam artem \&amp;amp; in quo Actores publice priva-<lb/>
timq; jure \&amp;amp; more ſui opificii exercent, iſtam in eo jure doceant<lb/>
diſcipulos, \&amp;amp; ſuper eadem doctis literas doctrinales \&amp;amp; alia teſti-<lb/>
monia impartiantur. Hæc enim ſunt effectus, \&amp;amp; inſignia artis, ut<lb/>
quousq; hæc pertingit, \&amp;amp; ejus exercitium artificibus competit, eo<lb/>
usq; valeat cùm doctrina, tùm ejus documentum. Effectus co-<lb/>
gnoſcuntur \&amp;amp; regulantur ex ſua cauſa. <hi rendition="#i">l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. l. ſeq. ff. de Dol. l.<lb/>
voluntas. C. de Fidei commiſſ. Bald. in l. jubemus. C. ad SC. Vellejan.</hi><lb/>
nec deterioris conditionis eſſe debent quam cauſa eſt. <hi rendition="#i">l. 5. ff. de<lb/>
Juſt. \&amp;amp; Jur. Goedd. conſil. Marpurg. 48. n. 223. vol. 4.</hi> Nec abſurdi9<lb/>
quicquam fingi poſſet, quam doctrinam \&amp;amp; ejus fidem reſtringi<lb/>
multo arctius, quam ipſam artem \&amp;amp; ejus exercitium. Quod non<lb/>
aliud foret, atq; dicere, quæ fiunt, \&amp;amp; revera ſe ita habent, docu-<lb/>
mentis exprimere non licere, quod eſſet veritatem ſupprimere,<lb/>
quæ tamen ubiq; ſpectanda. <hi rendition="#i">l. ſi forte. 8. ff. de Caſtrenſ. pecul.</hi> \&amp;amp; quæ-<lb/>
renda eſt. <hi rendition="#i">l. 3.</hi> §. <hi rendition="#i">inde Marcellus, 5. ff. de jure jur.</hi> Jd verò conſtat,<lb/>
multis aliis modis ac locis quam circa domeſticas mactationes,</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch">das</fw><lb/><pb facs="#f0074" n="64"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
das Hausſchlachten/ <hi rendition="#aq">exerceri ab Actoribus opificium. Quemad-<lb/>
modum in actis refertur non modo pecudes civium ad domeſti-<lb/>
cos uſus ab iſtis mactari, ſed \&amp;amp; quibus inſtruuntur popinæ, quibus<lb/>
veſcuntur milites ex annona militari. Jmò quod cum ad oſten-<lb/>
dendam decreti ejusq; ſequioris intellectus iniquitatem, tum ad<lb/>
convincendam adverſantium malignitatem ſufficit, opificio i-<lb/>
pſorummet lanionum,</hi> der Fleiſchhauer/ <hi rendition="#aq">operas præſtant, \&amp;amp; arte<lb/>
ſua ſuppetias ferunt. Similiter, ſi quos alios in miniſterium aſſu-<lb/>
mere velint, illi jus collegii illorum petere, \&amp;amp; aſſumere opus ha-<lb/>
beat, ſicut hoc ex tenore ſtatutorum collegii prolixius apparet.<lb/>
Ex quibus etiam oſtenditur, multa alia, quam quæ ad ſolam ma-<lb/>
ctationem ſpectant, licere, \&amp;amp; attributa eſſe Actorum opificio, ve-<lb/>
luti ut carnes præparent, \&amp;amp; cibos coquant ad epulas nuptiales,<lb/>
vendant in foro ſuillam, \&amp;amp; quæ ſimilia continent, certiſſimo ar-<lb/>
gumento, latius patere artem \&amp;amp; jus opificii, quam ut reſtringi de-<lb/>
beat ad eam ſpeciem, cujus decretum meminiſſe videtur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Secundò non levioris momenti id argumentum eſt, quod<lb/>
deſumitur ex iis in quibus carnarii experimentum didicitæ artis,<lb/>
quando ſe in collegium recipi petunt, facere teneatur, de quo<lb/>
ita in ſtatutorum rotulo diſpoſitum legimus.</hi> Wer des wercks<lb/>
Gerechtigkeit gewiñen will/ ſoll ſeine Hand beweiſẽ mit kochen/<lb/>
Ochſenhauen und Speckſeite machen/ und waß ſonſt zu dem<lb/>
Handwerck gehoͤret; <hi rendition="#aq">unde ſic firmiter concludimus: In quo de<lb/>
opificio edocti tenentur edere ſpecimen, cum ad magiſterium ar-<lb/>
tis ſuæ ſpirant, id eos docere \&amp;amp; diſcere, ideoq; hauſtæ in formatio-<lb/>
nis documentum haberi oportet. Hæc enim ita inter ſe ſunt con.<lb/>
nexa, ut alterum ex altero ſequatur. At quis non videt, illa quæ<lb/>
ad experimentum requiruntur, multo ampliora eſſe, quam ut ſic,<lb/>
quemadmodum decernitur, literæ teſtimoniales ad ſolam macta-<lb/>
tionem pecudum reſtringi debeant. Jdeoq; niſi hæc contra ſtatu-<lb/>
ta \&amp;amp; jura collegii iis auferri debeant, quod divino \&amp;amp; naturali juri<lb/>
contrarium eſt, permittendum erit, ut documenta licet porrigere</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">quoad</hi></fw><lb/><pb facs="#f0075" n="65"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">quoad omnia, quæ ad opificium ſpectent. Tertio, in cauſis o-<lb/>
pific um per decreta magiſtratuum nihil conſtitui debet, niſi quod<lb/>
ſtatutis privilegiis \&amp;amp; conceſſionibus ſuperiori autoritate indultis<lb/>
vel confirmatis, quas</hi> Rollen oder Innungsbriefe <hi rendition="#aq">vocant, con-<lb/>
ſonum. Jſta enim ſunt veluti leges fundamentales cujusq; colle-<lb/>
gii, ex quibus hujus illorumq;, qui ſub illo ſunt, jus: poteſtas,<lb/>
libertas \&amp;amp; commoditas cenſe i debet. Nec ex iſtis quicquam in-<lb/>
vitis iis, quibus conceſſio facta, immutari poteſt. Cum inde jus<lb/>
quæſitum habeant, quod nemini invito auferendum. <hi rendition="#i">l. id quod<lb/>
noſtrum. 11. ff. dereg. Jur. l. 2</hi> § <hi rendition="#i">merito.</hi> §. <hi rendition="#i">ſi quis à principe ff. ne quid<lb/>
in loc. publ.</hi> ne quidem per ſummum principem ex plenitudine po-<lb/>
teſtatis. <hi rendition="#i">Anton. Gabriel. commun. concluſ. l. 3. Tit. de Jur. quæſit. non<lb/>
tollend. concl. 3. n. 3.</hi> ne injuria inde naſcatur, unde jus naſci opor-<lb/>
tet. <hi rendition="#i">l. meminerint. C. und. vi.</hi> At inſpectis privilegiis \&amp;amp; ſtatutis, qui-<lb/>
bus opificium Actorum nititur \&amp;amp; informatur, indefinite hi vo-<lb/>
cantur</hi> Schlaͤchter und Garbraͤter/ <hi rendition="#aq">\&amp;amp; ſine ulla reſtrictione ipſis<lb/>
permittitur erudite de iis, quæ ad artem ſuam ſpectant, atq; eru-<lb/>
ditis dare documenta. Nullibi continetur reſtrictio illa, imò nul-<lb/>
la fit mentio</hi> des Hausſchlaͤchter Handwergcks. <hi rendition="#aq">Quocirca ubi<lb/>
privilegium, quod eſt lex privatorum, non diſtingvit, non po-<lb/>
tuit in præjudicium eorum qui impetraverant, diſtingvi \&amp;amp; reſtrin-<lb/>
gi, ſed ut ſonat, indefinite accipi debet, <hi rendition="#i">l. deprecio. 8. ff. de public.<lb/>
in rem action.</hi> Quartò, jus Actorum indefinitum confirmat an-<lb/>
terioris temporis obſervantia, quæ eſt omnis juris, omniumq; a-<lb/>
ctuum optima interpres. <hi rendition="#i">Cravett. conſil. 836. n. 10.</hi> circa intellectum<lb/>
\&amp;amp; praxin cum ſtatutorum. cap. cum dilectus. <hi rendition="#i">ib. Anth. de Butr. X.<lb/>
de conſvet. Menoch. conſil. 192. n. 37. \&amp;amp; 71.</hi> tum \&amp;amp; privilegiorum præ-<lb/>
primis attendenda <hi rendition="#i">Joſeph. Ludov. Concl. 38. n. 28.</hi> Ex ea verò ob-<lb/>
tendunt Actores, nunquam non à ſe edoctos de tota arte diſcipu-<lb/>
los, \&amp;amp; ejus doctæ atq; exercitæ indefinita \&amp;amp; non reſtricta docu-<lb/>
menta edita. Etſi vel uno \&amp;amp; altero actu oſtendant hunc uſum,<lb/>
fundatam habent intentionem, cum ea, quatenus juris anterioris</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">I</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">inter-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0076" n="66"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">interpretativa eſt, non deſideret actuum frequentiam. <hi rendition="#i">Tib. De-<lb/>
eran. conſil. 31. n. 152. vol. 1.</hi> ſed etiam ex unico actu probetur. <hi rendition="#i">Bar-<lb/>
tol. in l. 1. n. 7. C. quom. \&amp;amp; quand. jud.</hi> Quintò, eò magis an de<lb/>
novo per decretum addita reſtrictio in eo ſensu, quem adverſa-<lb/>
rii applicant, improbanda eſt, quod Actorès ex poſſeſſione vel<lb/>
quaſi in definita dandi teſtimonia uno velut ictu dejicit \&amp;amp; ſpoliat.<lb/>
Uſus quippe rei \&amp;amp; juris eſt, ejuſdem poſſeſſio, ut definitur <hi rendition="#i">in l.<lb/>
quæſtio ff. de verbor. ſignif.</hi> \&amp;amp; uti quis re vel jure uſus reperitur, ita<lb/>
poſſediſſe intelligitur. Nemo verò ſine cauſæ cognitione ex poſ-<lb/>
ſeſſione ſua deſiciendus eſt, <hi rendition="#i">cap. 1, x. ut lit. pend. nibil. innov. l. un. C.<lb/>
de prohib. ſequeſt. pec.</hi> ſed potius poſſeſſor à magiſtratu in eadem<lb/>
defendendus. <hi rendition="#i">Azo. ad dict. l. un. C. dict. tit.</hi> Sextò, eo jure æ-<lb/>
quiſſime fruentur Actores, quia poſſeſſionem vel quaſi ejus juris<lb/>
obtinent ex privilegiis \&amp;amp; conceſſionibus magiſtratus, in quibus,<lb/>
ut dictum, indefinite jus docendi \&amp;amp; dandi teſtimonia ſuper his<lb/>
quæ ad opificium pertinent, permittitur, indeq; juſtitia poſſeſſio-<lb/>
nis corroboratur. Juſte poſſidet, qui prætorem habet Autorem.<lb/><hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">quæſitum. 9. ff. quod Legator.</hi> Septimò, nulla juſta contra-<lb/>
dicendi cauſa apparet, cur Actores non debeant, id quod con-<lb/>
ſueverunt ultra exercere, ſed antea in ſolidam reſtrictionem pati.<lb/>
Non enim reperiuntur uſurpaſſe, quod aut ſibi ullo jure nega-<lb/>
tum, vel quod aliis, præſertim reis, injurioſum \&amp;amp; noxium, vel<lb/>
quod exemplo pernicioſum. Jdeo, ubi deficit probabilis cauſa,<lb/>
nec audiri debuit, qui contra eos nova molitur. <hi rendition="#i">l. non eſt. 6. ff. de<lb/>
reſcind. vend. nes</hi> ê poſſeſſione dejici, qui rem fecit non illicitam.<lb/>
Jure ſuo eorum, quæminus prohibita ſunt facultas libera non de-<lb/>
negetur, <hi rendition="#i">l. ſtætuas. 7. C. de Reliq. \&amp;amp; ſumpt. fun.</hi> Octavò, cum<lb/>
conqueſti ſunt Actores, de reis ob diffamationes \&amp;amp; inde factas<lb/>
turbationes, non modo non reperiuntur hi petiiſſe, ut reſtringe-<lb/>
ret Senatus ad jus, quo illi prætendebant, ſed potius negarunt à<lb/>
ſe facta, quæ querelis comprehendebantur. Confeſſi ſunt \&amp;amp; con-<lb/>
ceſſere eam licentiam, ſicut habet ptotocollum coram commiſ-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ſariis</hi></fw><lb/><pb facs="#f0077" n="67"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ſariis Ampliſſimi ſenatus habitum <hi rendition="#i">die 28. Junii Anno 1649.</hi></hi> das <hi rendition="#aq">Rei</hi><lb/>
geklagter maſſen ſolten verbotẽ haben keine Geſellen oder Lehr-<lb/>
Jungen zuhalten/ und zufoͤdern/ ſondern werde billig ein jeder<lb/>
bey den Privilegien/ ſo E. E. Rath gegeben/ gelaſſen/ damit<lb/>
alſo aller Streit zwiſchen den Ambtern gemitten bleibe/ <hi rendition="#aq">\&amp;amp; por-<lb/>
ro:</hi> Sagen <hi rendition="#aq">Rei quæſiti,</hi> daß Sie Klaͤgern Jungen und Geſellen<lb/>
zuhalten/ zu lehren und zuſoͤdern/ auch Kundſchafft zuertheilen<lb/>
nicht verbiethen/ noch verboten. <hi rendition="#aq">Confeſſione illorum nulla fir-<lb/>
mior poteſt eſſe probatio. <hi rendition="#i">l. generalita 13. C. de non numerat. pecun.</hi><lb/>
nec quicquam irrogari debuit actoribus ab iſtis alienum. Deſide-<lb/>
rare id nequaquam potuere, quos ſtare oportet ſuæ confeſſioni,<lb/><hi rendition="#i">l. cum de indebito. 25.</hi> §. <hi rendition="#i">fin, C. de Condict. Indeb.</hi> ideo non deſideraro<lb/>
ut ab ea recedatur. <hi rendition="#i">l. un. C. de Confesſ.</hi> Judicem veró minime decu-<lb/>
it propitiis, \&amp;amp; ultro cedentibus adverſariis, quod antèa habuerunt<lb/>
\&amp;amp; exercuerunt actoribus adimere. Cujus partes judicandi non<lb/>
ſunt inter confitentes \&amp;amp; conſentientes, <hi rendition="#i">l. proinde. 25.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff. ad l.<lb/>
Aquil.</hi> nec debet niſi ad quod imploratur impartiri officium, <hi rendition="#i">l. 4.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">hoc autem. Ibid. Bartol. \&amp;amp; Dd. ff. de Damn. infect.</hi> aut ultra ali-<lb/>
quem condemnare, quam petitum fuit, <hi rendition="#i">l. fin. C. de Fideic: libertat.</hi><lb/>
Cum ultra id, quod â parte in judicium deductum eſt, excedere<lb/>
poteſtas judicis non poſſit. <hi rendition="#i">l. ut fundus. 8 ff. commun: dividund.</hi><lb/>
Jdeo quando reperitur aliquidultra preces adverſarii vel neceſſi-<lb/>
tatem cauſæ à judice decretum, id mirum valde \&amp;amp; ſuspectum,<lb/>
imò \&amp;amp; nullum \&amp;amp; iniquum habetur. <hi rendition="#i">dict. l. fin. verb. mirum. ib. glosf.<lb/>
Bartol. Salycet. C. de Fide com: libert. Borell. conſil. 17. num. 3. vol. 1.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nonò, nullo jure nullave ratione deſiderari poteſt à Reis, ut<lb/>
ad unam velut ſpeciem uſus artis, quam exercent \&amp;amp; docent, acto-<lb/>
res reſtringantur, cum extra illam ipſimet horum operis \&amp;amp; mi-<lb/>
niſterio ad ſui opificii uſum utantur, ſic ut in ſuporioribus dictum<lb/>
\&amp;amp; ex privilegiis manifeſtum eſt, quod qui lanionibus ſunt ab ope-<lb/>
ris, teneantur petere jura collegii ab actoribus, ideoq; neceſſario<lb/>
quod artis eſt, illorum diſcere \&amp;amp; doctrinæ exhibere documenta.</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">I</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Quando</hi></fw><lb/><pb facs="#f0078" n="68"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Quando ergo extra illam ſpeciem domeſticæ mactationis Rei u-<lb/>
tuntur operâ actorum \&amp;amp; qui ſunt de ipſorum Collegio minime<lb/>
improbare poſſunt, quod extra illam talem non modo docent \&amp;amp;<lb/>
exercent artem, ſed etiam teſtimonia diſcontibus atq; exercenti-<lb/>
bus præbent. Quibus enim ad ſui commoditatem quis utitur, eos<lb/>
in aliis improbare \&amp;amp; inidoneos allegare nequit. <hi rendition="#i">l. ſi quis.</hi> 17. <hi rendition="#i">ib.<lb/>
gloſſ. \&amp;amp; Dd. c. de <hi rendition="#k">t</hi>eſtib.</hi> Decimum pro actoribus valediſſimum<lb/>
eſt argumentum, quod qui ab Actoribus didicêre artem, recipiun-<lb/>
tur ab adverſariis in ſuum collegium, \&amp;amp; apti habentur ad exer-<lb/>
cendum docendumve, quæ ſui opificii ſunt, ſicut refertur in A-<lb/>
ctis exemplum recepti in Collegium, \&amp;amp; poſtea ſenioris electi<lb/>
Georg.</hi> Boverten/ <hi rendition="#aq">quitamen artem didicerat â carnariis \&amp;amp; ab iis<lb/>
teſtimonia acceperat. Ex quo neceſſariâ \&amp;amp; indiſſolubili conſe-<lb/>
quentia infertur, artem \&amp;amp; doctrinam, quæq; iſti conſectaria, lon-<lb/>
ge latius, quam in decreto exprimitur, patere, \&amp;amp; Actores doce-<lb/>
re, ab iisq; diſci, quæ reos velut laniones ſcire oportet, àdeoq; \&amp;amp;<lb/>
juſtiſſime deſuper teſtimonia dari. Hoc non conceſſo ſequere-<lb/>
tur, tales in juſte recipi, habuiſſe ſeniores ſui opificii imperitos,<lb/>
non eſſe artis quod tractant, \&amp;amp; quæ ſunt ſimilia. Quæ ut abſurda<lb/>
\&amp;amp; ab omni ratione aliena vitare, <hi rendition="#i">l. nam abſurdum. ff. de Bon. liber-<lb/>
tor. l. ex facto.</hi> §. <hi rendition="#i">ult ff. ad SC. Trebell.</hi> ê contra quod veroſimile \&amp;amp;<lb/>
credibilius amplecti \&amp;amp; ſequi decet; <hi rendition="#i">l. cum de ætate. 13. ff. deprobat.<lb/>
vel ſi</hi> extraneus <hi rendition="#i">6. pr ff. de condit. cauſ. dat.</hi> Undecimò, id per-<lb/>
mittendum eſt, quod non lædit alium, prodeſt petenti. <hi rendition="#i">l. pen. C.<lb/>
de prec: imp. offer.</hi> ſummæ enim malignitatis eſt, id quod nobis non<lb/>
nocet, aliis proficit, illis invidere, negare aut auferre. <hi rendition="#i">l. in ſum-<lb/>
ma. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">Varus. 5. ff. de aq. \&amp;amp; aqua plur. arcend.</hi> Cujusmodi invi-<lb/>
dia minime toleranda, ſed atroci judicis ſententiâ coercenda eſt,<lb/><hi rendition="#i">l. un: c de bis, qui adſtat. l. hac parte.</hi> 10. <hi rendition="#i">C. de proxim: ſacror. ſcrin.</hi><lb/>
At reis aut alii cuiquam nihil nocet integræ artis uſum \&amp;amp; docu-<lb/>
menta uſurpari ab actoribus. Hi quærunt quod ſine injuria alicu-<lb/>
jus fieri poteſt, ideoq; merito audiendi ſunt, <hi rendition="#i">dict. leg. pen. c. de prec:</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Imp.</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0079" n="69"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Imp. offer.</hi> Duodecimò, dum carent Rei jure vel juſta conque-<lb/>
rendi de his, quæ exercent \&amp;amp; faciunt pro antiquo more actores,<lb/>
iis obſtat peremtoria exceptio: tua ſeu veſtra non intereſt; quæ li-<lb/>
tis finitæ eſt, <hi rendition="#i">l. ſi corpus. 4.</hi> §. <hi rendition="#i">competit. 7. 16. gloſſ. Bartol. \&amp;amp; Dd. ff.<lb/>
ſi ſerv. vindic:</hi> \&amp;amp; efficit ut ſe petitionibus non injuſtis opponen-<lb/>
tes non audiantur. <hi rendition="#i">l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">ff. ſi quis in jus vocat. non jer.</hi> Decimò<lb/>
tertiò, id decretum, quo reſtringitur Actorum jus, repugnat of-<lb/>
ficio boni magiſtratus, cui convenit, parentis vicem exhibere ple-<lb/>
bi, \&amp;amp; ſubditos liberorum loco tueri, <hi rendition="#i">l. in defenſoribus. 4. c. de De-<lb/>
fenſorib. civit.</hi> ideoq; in omni tempore ſubjectorum commoda<lb/>
tam inveſtigare, quam quomodo iis mederi poſſit, procurare, <hi rendition="#i">l.<lb/>
imperialis. 23. in princip. C. de Nupt.</hi> \&amp;amp; quantum eſt poſſibile, omni-<lb/>
um commodis proſpicere, <hi rendition="#i">l. ſi quis filium. 34. c. de in off. Teſtam</hi>:<lb/>
Jd quod male obſervatum eſſet, ſi eô ſenſu decretum accipimus,<lb/>
quod ex iis, quibus antea actores uſi \&amp;amp; gaviſi ſunt, aliquid adem-<lb/>
tum fuit. Decimò quartò, eò magis hæc ratio movebit rectè cor-<lb/>
datos, quod ea reſtrictio in prætacto ſenſu validè debilitabit \&amp;amp; op-<lb/>
primet penitus id opificium in Civitate, ubi non gaudebit illa li-<lb/>
bertate \&amp;amp; juribus, quibus qui ſunt ejuſmodi conditionis alibi gau-<lb/>
dent \&amp;amp; fruuntur. Jd enim neceſſariò inde eveniet, ut nemo à car-<lb/>
nariis hujus loci artem diſcere cupiat, cujus plenum non capiet<lb/>
teſtimonium, nec iisdem operas præſtabit, quod ſibi præjudicio<lb/>
in exteris locis futurum, inde carebunt Actores adminiſtris. Cui<lb/>
conſequens eſt, ut qui hujus Collegii ſunt, in urbe Stetinenſi a-<lb/>
liis deſpectui futuri, nec habituri ſint, per quos civium neceſſita-<lb/>
tibus ſuccurratur. Nihil vero committendum eſt, unde utiles \&amp;amp;<lb/>
boni cives ſupprimantur, mediis ſuſtentandæ vitæ \&amp;amp; artis deſtitu-<lb/>
antur, domi egeant, foras contemnantur. Decimò quinto, re-<lb/>
luctatur ſto decreto ratio \&amp;amp; conditio opificiorum in Germaniâ<lb/>
ptæfertim in Civitatibus Anſeaticis aliisq; majoribus. Jn his enim<lb/>
communi ferè more \&amp;amp; tacitâ velut conventione recepta ſunt<lb/>
quæcunq; ad illud diſcendum, petendum, docendum, dum vel</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">I</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">exer-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0080" n="70"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">exercendum requiruntur. Jdeoq; ſi alicubi ex his aliquid negle-<lb/>
ctum, qui ubi eam artem diſcunt \&amp;amp; docent, colunt \&amp;amp; exercent,<lb/>
contemtui habentur, non pio moventur, ſeu ut vulgo loquitur id<lb/>
hominum genus,</hi> Sie/ ihre Geſellen und Lehr Jungen werden<lb/>
nicht geehret/ <hi rendition="#aq">indeq; fit, ut qui ſunt in Collegiis caveant admi-<lb/>
niſtris \&amp;amp; qui apud eos artem didicêre \&amp;amp; exercuêre, alibi ad colle-<lb/>
gium non admittantur aut non ſine mulctâ. Urq; ii, qui opificia<lb/>
tractant, conſuetudinum rigoriſſimi ſunt obſervtores \&amp;amp; exacto-<lb/>
res, atq; adverſus diſperſos inter multas civitates dif-<lb/>
ficil lima ſunt coercendi remedia, quod non ſemel obſervari, ita<lb/>
magiſtratus maximè decet, ſi opificia in Civitate nolint turbari,<lb/>
impediri \&amp;amp; artifices divexari, nihil conſtituant, quod moribus<lb/>
opificiorum,</hi> den Handwercksgewohnheiten/ <hi rendition="#aq">contrariatur. Eò<lb/>
ipſo enim efficiunt, ut, qui ſuæ civitatis ſunt, \&amp;amp; qui apudillos ar-<lb/>
tem hauſerê, aut operis ſuis coluêre, alibi multas rixas, tribulatio-<lb/>
nes, imó excluſiones paticogantur. Quo circa prudentes admo-<lb/>
nent \&amp;amp; obſervant, ut in iis, qui concernunt, opificia non modo<lb/>
civitatis, in qua illi morantur, ſed \&amp;amp; communium conſuetudi-<lb/>
num accurata habeatur ratiò. Decimo ſextò, ſicut artificia in-<lb/>
ſtituta ſunt, ut neceſſariam operam publicis utilitatibus exhibe-<lb/>
rent. <hi rendition="#i">l. ſemper. 5.</hi> §. <hi rendition="#i">quibusdam l. 2. ff. de jur. immun.</hi> \&amp;amp; ex iis, qui ea<lb/>
exercent, potiſſima pars civitatis \&amp;amp; maxima commoditas vitæ<lb/>
conſiſtit, ideoq; beatæ civitates judicantur, in quibus Commorcia<lb/>
\&amp;amp; artes mechanicæ florent. <hi rendition="#i">Carpzov. in reſponſ. Electoral. lib. 1. tit. 5.<lb/>
reſp.</hi> 47. <hi rendition="#i">n. 1.</hi> ita maximopere per eos, qui reipubl. præſunt, con-<lb/>
tendendum, ut quam minimè corum uſus impediatur, ſed omni<lb/>
meliori modo ſublevetur \&amp;amp; promoveatur. <hi rendition="#i">l. </hi> 1. <hi rendition="#i">C. de Exciſ. artif.<lb/>
Hyppol. à Collib. de prior. urb. cap.</hi> 15. <hi rendition="#i">num. fin. Petr. Gregor. Tholoſan.<lb/>
l. 4. de republ. c. 91. in fin.</hi> Hæ rationes me in eam deducunt opi-<lb/>
nionem, ut non credam, Ampliſſimo Senatui Stetinenſi eam men-<lb/>
tem fuiſſe, cum decretum, de quo agitur, publicarent, quod ali-<lb/>
quid detractum vel coarctatum voluerit ex iis, quibus hactenus</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">utitur</hi></fw><lb/><pb facs="#f0081" n="71"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">cittur collegium in quo conniti ſunt Actores, ſed exiſtimem, li-<lb/>
tue voce, quæ in ſpeciem certam ſonat, uſi ſint; tamen magis ex<lb/>
vulgari uſu, quo illi</hi> Haußſchlaͤchter <hi rendition="#aq">vocantur, eos ſaltimita no-<lb/>
minaſſe, reliquiſſe tamen jus, artem \&amp;amp; uſum priſtinum; hæc o-<lb/>
mnia ſub intellexiſſe \&amp;amp; hoc ſaltẽ dictũ voluiſſe:</hi> daß die ſo Hauß-<lb/>
ſchlaͤchter genennet werden/ auf ihr Haußſchlaͤchter Handwerck<lb/>
(<hi rendition="#aq">quod, ut demonſtratum fuit, latius patet nomine</hi>) wie es ihrem<lb/>
gewerbe und Privilegien gemeß ſie bißhero gewohnet/ und wei-<lb/>
ter nicht/ nehmlich dem Beklagten zu Nach theil Jungen zuleh-<lb/>
ren ꝛc. befuͤgt ſeyn. <hi rendition="#aq">Commodè iſtam interpretationem patitur de-<lb/>
cretum, ſuadent ſuperiora argumenta, ideoq; eam capiendam,<lb/>
\&amp;amp; ſine iſta, aut extra iſtam non extendendum decretum opinor,<lb/>
cumtalis ſit, qualis ſemper accipi, ac intelligi debet, cum in quo-<lb/>
vis decreto \&amp;amp; dicto id decernentem decreviſſe vel ſenſiſſe præſu-<lb/>
mendum ſit, quod benignius, <hi rendition="#i">l. ſemper</hi> in dubio, <hi rendition="#i">ff. de K. J. l. in<lb/>
tui. ff.</hi> condit. \&amp;amp; demonſtr. quod ſub venit de damno vitando cer-<lb/>
tanti <hi rendition="#i">Cephal. Conſil. 329. n. 43.</hi> quod efficit ut res in antiquo \&amp;amp; pri-<lb/>
mævo ſtatu permaneat, \&amp;amp; ab eo quam minime deflectamus, <hi rendition="#i">cap. ab<lb/>
exordio, diſtinct. 35. Grammat. Deciſ. 106. n. 3.</hi> quod conſuetudini<lb/>
convenientibus, <hi rendition="#i">l. cum de lanionis</hi> §. <hi rendition="#i">aſinam: ff. de fund. inſtruct.<lb/>
Bald. in l. 2. in princ: C. de jure jur. propt. culum.</hi> quod nihil novi<lb/>
inducit <hi rendition="#i">Dd. in l. hæredes. 21.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. de teſtam.</hi> quod fieri ſolitum. <hi rendition="#i">l.<lb/>
quod ſi nolet.</hi> §. <hi rendition="#i">quod ſi aſſidua. ff. de Ædilit. Edict. l. eum qui proba-<lb/>
bilem. C. de Epiſcop. \&amp;amp; Cleric</hi>: quod plenius \&amp;amp; uberius eſt, <hi rendition="#i">l. quæri-<lb/>
tur. ff. de ſtat. hom: l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">qui in perpetuum ff. ſi ag. vectigal. pet. Me-<lb/>
noch. de A. J. Q. caſ. 321. n. 2.</hi> quod æquitati magis conſentaneum.<lb/><hi rendition="#i">l. in omnibus. ib. Cagnol. \&amp;amp; Dec. ff. de Reg. Jur. l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">item <hi rendition="#k">v</hi>arus. ff.<lb/>
de aqua \&amp;amp; aq. pluv arcend.</hi> quod minus judiciale eſt litigantibus,.<lb/>
ſed utriq; parti conſulit. <hi rendition="#i">l. ex his. ff. quæ in fraud. credit. Caſtrenſ.<lb/>
in l. 1. ff. ſi quis caution. Dec. conſil. 162. n.</hi> 11 quod neutri oneroſum.<lb/><hi rendition="#i">l. cum apud. C. de commun. ſer v. manumiſſ. Cravett. Conſil. 333. n. 13.<lb/>
quod rei ſubjectæ aptius. l. quoties idem. ff. de Reg. J.</hi> Quæ pro dubi-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">tandi</hi></fw><lb/><pb facs="#f0082" n="72"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">tandi ratione adducta ſunt, minimè efficere poſſunt, ut aliter quis<lb/>
ſentiat, non enim obſtant Actorum intentioni \&amp;amp; juri. Quod in<lb/>
primo continetur, id ipſum eſt, quo nititur \&amp;amp; confirmatur ipſo-<lb/>
rum intentio. Qui ut ex ſuperioribus conſtat, \&amp;amp; in Actis de-<lb/>
monſtratur, artem non in una illa ſpecie ſeu domeſtica mactatio-<lb/>
ne; ſed in aliis pluribus exercent, ideoq; docere \&amp;amp; doctrinæ docu-<lb/>
monta præbere haut prohibendi ſunt. Secundum ex diverſis no-<lb/>
minibus nihil aliud concludit, quam diverſa eſſe opificia Actorum<lb/>
\&amp;amp; Reorum, quod in controverſia non eſt. At ut de ſiſtant ab iis,<lb/>
quæ hactenus exercuerunt \&amp;amp; docuerunt, inde non ſequitur, niſi<lb/>
ſimul probetur, id quod Rei inter dictum volunt, illorum propri-<lb/>
um jus redditum fuiſſe, ex quo prohibitio ſiat. Quod cum non ap-<lb/>
pareat nulla lege prohibitum, licitum \&amp;amp; permiſſum eſt, <hi rendition="#i">l. nulla. 4</hi><lb/>
C. <hi rendition="#i">de jur. dot</hi>: Ex tertiô, nihil aliud poteſt colligi ac inferri.<lb/>
quã quod proprium eſt \&amp;amp; opificii lanionum</hi> der Knochenhauer/<lb/><hi rendition="#aq">non poſſe uſurpari ab Actoribus, quorum ſeparatum \&amp;amp; diverſum<lb/>
eſt opificium. Sed nihil his ex jure ſeparati opificii proprium eſt,<lb/>
quod ut in foro fruſtratim cedant \&amp;amp; vendant mactatas carnes.<lb/>
Cetera quæ ad mactationem vel mactandi artem ſpectant, com-<lb/>
munia ipſis ſunt cum Actoribus, quorum operis ſæpe utuntur,<lb/>
quos etiam velut ſuæ artis ignaros in collegium aſſumunt, quo-<lb/>
rum jura petere opus habent, qui ipſis miniſteria præbent, ut in<lb/>
ſuperioribus allegatum fuit. Et circa mactandi opificium ea inter<lb/>
utrosq; differentia eſt, quod laniones ſaltem ea, quæ in macello<lb/>
vendunt, ipſimet ſua manu mactare queunt, Actores vero non mo-<lb/>
do iſtis operam ſuam præſtant, ſed etiam quicquid ad eam ſpectat,<lb/>
in aliis pluribus ſoli exercent, ſaltem àvenditione carnis in macel-<lb/>
lo, quatenus ſpeciatim in privilegio non permirtitur, abſtinere<lb/>
eoguntur. Jdcircò quæ iſtius artis ſunt, etſi lege aut privilegio non<lb/>
ſpecialiter data, dummodo non denegata, moribus competunt,<lb/><hi rendition="#i">l. magiſtratus. 25. ff. ad L. Municip.</hi> Quartum nihil ultra habet,<lb/>
quam ut quilibet intra limites opificii permeat. Jlli verò conſtituti</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ſunt</hi></fw><lb/><pb facs="#f0083" n="73"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ſunt ex jure vendendi carnes in macello \&amp;amp; arte mactandi. Ex<lb/>
quibus illud proprium factum eſt lanionum, unde quos Carna-<lb/>
rios ſeu mactato, res dicimus, ex illo nihil uſurpare queunt, niſi<lb/>
quatenus ſpeciatim conceſſũ: Hæc verò his viciſſim ita propria,<lb/>
ut laniones, niſi pro uſu ſui opificii, nempe ad præparandas car-<lb/>
nes, quas venum exponunt, ea in aliis exercere, \&amp;amp; ſi ipſimet non<lb/>
ſufficiunt, alios quam qui ſunt exactorum collegio adhibere ne-<lb/>
queant. Cuiconſequens eſt, quicquid ad artem mactandi ſpectat,<lb/>
liberum \&amp;amp; licitum his eſſe, ſine ulla reſtrictione ad certã ſpeciem.<lb/>
Ea enim ſpecies, quæ à parte lanionum excepta eſt, confirmat<lb/>
ipſis generale jus in omnibus caſibus \&amp;amp; ſpeciebus non exceptis, <hi rendition="#i">l.<lb/>
quæſitum</hi> §. <hi rendition="#i">idem reſpondit. ib. Bartol. ff. de fund. inſtruct.</hi> Et firmiſ-<lb/>
ſimo argumento hinc colligitur, quatenus ex arte illa nihil adi-<lb/>
mitur, aut ex ejus exercitio reſtringitur, in privilegiis aliorum<lb/>
omne quod ſupereſt, permiſſum manere, <hi rendition="#i">l. ab ea parte. ff. de pro-<lb/>
hat. l. ſuus quo<supplied>ꝙ</supplied> verb. propter, quæff. de hered. inſtituend. cap. ad de-<lb/>
cimas de reſtit. ſpol. in 6.</hi> His \&amp;amp; ſuperius dictis recte conſideratis ſa-<lb/>
tis apparet, quam male, quæ in quinta \&amp;amp; ſexta dubitandi ratione<lb/>
allegantur, ad præſentem caſum applicentur, ibi non demon-<lb/>
ſtratum reperimus, Actores ſibi quicquam in iis, quæ arguuntur<lb/>
ſumere, quod alieni juris vel opificii eſt. Sed ê contrario patet,<lb/>
quicquid hactenus ex jure opificii, ex privilegiis, ex uſu \&amp;amp; con-<lb/>
ſuetudine, ex civium neceſſitatibus, ex commodo Reip. licere,<lb/>
atq; in omni ſine cujusquam injuria fieri. Quod in ſeptimo habe-<lb/>
tur, ab intentione Actorum plane alienum eſt, non enim conten-<lb/>
dunt de alieno quærondo, ſed ſuo retinendo, ideoq; eo ampliori<lb/>
favore dignum eſt illorum deſiderium, <hi rendition="#i">l. in eo quod, 33. ff. de Reg.<lb/>
Jur. l. proculus. 26. in fin. ff. de damn: infect. l. ſi is cui. 71. in fin. ff.<lb/>
de Furt.</hi> Perinde nec eo pertinet Actorum intentio, quod velint<lb/>
eſſe in Lanionum collegio, aut quod ejus ex privilegiis ſingularo<lb/>
eſt, ultra quam ſibi indultum reperitur arrogare. Quod ſuo privi-<lb/>
legio vel aliqua conſuetudine obtinent, etſi alieni collegii eſt, ju-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">K</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ro</hi></fw><lb/><pb facs="#f0084" n="74"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">re uſurpant. Nam etſi quis per longum tempus in duobus collegi-<lb/>
is fuerit, vel aliam juſtam cauſam habeat, etiam in duobus colle-<lb/>
giis eſſe poteſt \&amp;amp; tolerari debet. <hi rendition="#i">Richter. deciſ. 80. n. 40.</hi> Octavi,<lb/>
argumenti contrarii axioma ſpectat ad ea, quæ ab opificio ſeu col-<lb/>
legii jure aliena ſunt. Hic vero verſamur in iis, quæ Actorum pro-<lb/>
pria ſunt \&amp;amp; ad illorum artem pertinent, de quibus ſtatuere litera-<lb/>
ria documenta præbere licebit. Nec enim ab adverſo probatum,<lb/>
nec ſi ſuperiora inſpicias, probandum eſt, quicquid extra dome-<lb/>
ſticas mactationes fit, ab illorum opificio diſtare. Nonum per-<lb/>
tinet ad ea, quæ alicujus collegii vel opificii propria ſunt, ex qui-<lb/>
bus jus naſcitur prohibendi ex aliis. At docere artem mactandi in<lb/>
univerſum, \&amp;amp; de edocta porrigere teſtimonia, non eſt lanionum<lb/>
proprium, imò ab illorum opificio alienum, ſed in Actorum col-<lb/>
legio per privilegia conceſſum eſt \&amp;amp; ex ratione competit. Jdcirco<lb/>
allegationes iſtæ malé hic applicantur. Quod in decimo alle-<lb/>
gatur de appellatione poſt tres conformes ſententias, id limita-<lb/>
tur, quod non obtineat, ſi notoria illorum ſit injuſtitia, de qua co-<lb/>
ram ſuperiori poſt illos conqueri \&amp;amp; ea de cauſa provocare erat.<lb/><hi rendition="#i">Scaccia de Appellat. quæſt. 17. limit. 1. n. 26.</hi> Quando vero ex ſuperi-<lb/>
us allegatis apparet, quomodo plane iniqua, injuſta, nulla \&amp;amp; im-<lb/>
proba futura ſit prolocutio, ſi in eo ſenſu accipitur, in quo ad-<lb/>
verſarii intellectam volunt, utiq; nemo non ea qua par eſt æqua-<lb/>
nimitate \&amp;amp; diligentia rationum momenta expendens cenſebit, id<lb/>
decretum emendandum \&amp;amp; ita explicandum, ut nihil Actoribus<lb/>
adimat ex his, quæ ipſis jure competunt. Atq; ſic cenſeo omnes il-<lb/>
los, qui hactenus in hac cauſa judicarunt, id ſub intellexiſſe, quo-<lb/>
modo ex privilegio, obſervantia \&amp;amp; ratione documenta didicitæ<lb/>
\&amp;amp; exercitæ artis hactenus præbita ſunt, ita impoſterum præbenda<lb/>
eſſe, ſaltem quod in ea ad injuriam reorum vergere poſſit, exclu-<lb/>
ſiſſe. Jd ſupra recenſitæ interpretationum regulæ, una cum præ-<lb/>
ſumptione juſtitiæ, quæ pro judice militat. <hi rendition="#i">l. 2. C. de offic. Civil. ju-<lb/>
dic. perſuadent.</hi> Quo circa mihi videtur Actoribus melius proſpe-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ctum</hi></fw><lb/><pb facs="#f0085" n="75"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ctum fore, ſi ſalva \&amp;amp; reſervata appellatione declarationem decre-<lb/>
ti paulo obſcurioris ab Ampliſſimo ſenatu peterent, rogantes,<lb/>
quid ſub illa voce</hi> Haußſchlaͤchter Handwerck <hi rendition="#aq">intellectum ve-<lb/>
lint, an non ea mens ſit, quod liceat docere artem mactan di \&amp;amp; e-<lb/>
doctæ vel cultæ teſtimonia conſcribere, prout convenit privilegi-<lb/>
is, obſervantiæ \&amp;amp; arti ipſi, quam generatim non in una illa ſpecie,<lb/>
cujus mentio fit, colunt \&amp;amp; exercent. Et mihi perſuadere nequeo,<lb/>
prudentiſſimum magiſtratum ponderatis rationib9 pro Actorib9<lb/>
facientibus aliter declaraturum mentem decreti in alio ſenſu in-<lb/>
juſti, iniqui \&amp;amp; reprobi, ita ſuaderem, id remedium, ultra tamen<lb/>
præjudicium appellationis, mediante ea qua decet proteſtatione<lb/>
\&amp;amp; cautione per libellum ſupplicem prius tontari. Sed prudentio-<lb/>
rum judicio id ſubmitto, ut ſupra ex rationib9 de cauſa hac ſtatui,<lb/>
ita me circa rectioris ſententiæ præjudicium ſentire appoſitione<lb/>
manus \&amp;amp; ſigilli atteſtans. Scribebam Stralſundi <hi rendition="#i">die 25. Auguſti<lb/>
Anno. 1651.</hi></hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq">Reſponſum VIII.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">P</hi>Erlectis diligenter Actis Judicialibus inter Laniones Steti-<lb/>
nenſis Civitatis Actores ab una, \&amp;amp; Carnarios, qui mactatio-<lb/>
ne pecorum ex popinâ ſerviunt, ibidem Reos ab altera par-<lb/>
te, in eo ſtatu cauſam verſari video, ut judicetur, an quæ 26.<lb/>
Martii currentis jam anni publicata eſt ſententia per imploratum<lb/>
roſtitutionis in integrum auxilium reſcindi mereatur? Tria vero<lb/>
iſta continet, quæ inique \&amp;amp; contra Juris providentiam contra ſe<lb/>
pronunciata quæruntur Rei, id romedium intendentes: Primo,<lb/>
quod conſirmantur priora decreta per appellationem impugna-<lb/>
ta, quibus facultas fumo arefactam carnem \&amp;amp; viva pecora ven-<lb/>
dendi prohibetur. Deinde quod ante plenariam eamq; congruam<lb/>
intentionis actorum probationem, ſuæq; defenſionis deductio-<lb/>
nem definitivè deciſum, quod nondum ex actis eſt manifeſtum.</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">K</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Ter-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0086" n="76"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Tertio, quod pœna temere litigantiũ condemnatione, tùm ad im-<lb/>
penſas tum ad multam nimis acerbe ac injuſte ſibi irrogata fuit.<lb/>
Quod ſuper his nomine Reoriià me rogatũ fuit conſilium, Duce<lb/>
Deo veritatis \&amp;amp; juſtitiæ fonte ſincerè \&amp;amp; fideliter exponere ſatagã.<lb/>
Circa primũ conſultationis articulũ non levia fateor argumenta<lb/>
contra Reos facientia occurrunt, in cautis, nec cuncta ut opor-<lb/>
tet, in dubiis \&amp;amp; intricatis cauſis conſideratius perpendentib9 fa-<lb/>
cile fucum objectura. Jnitio nituntur Actores prætenſo privile-<lb/>
gio, Principis Barnimi, quod anno milleſimo quinquenteſimo<lb/>
quadrageſimo opificio Lanionum conceſſit, in quo reſtringitur<lb/>
eorum facultas, qui mactandis pecoribus operam navant, ad cer-<lb/>
tam operam \&amp;amp; negotiationem.</hi> Die Kuͤter ſollen alleine/ was zu<lb/>
ihrer Gahrkuchen noͤtig/ uud ſonſt in der Statt auf eines jegli-<lb/>
chen Behuef und fordern in der Buͤrger Haͤuſer ſchlachten/ und<lb/>
kein rohe fleiſch oder Kald aunen bey der Gewicht oder Stucken<lb/>
verkaufen/ und allein ihr Ambt zu Gahrkuchen und Haus-<lb/>
ſchlachten gebrauchen. <hi rendition="#aq">Cujus intellectus videtur ſatis manife-<lb/>
ſtus ex geminatim addita perticula taxativa,</hi> alleine/ <hi rendition="#aq">quæ ut de o-<lb/>
mnibus taxativis verbis Jcti tradunt, <hi rendition="#i">ex l. qui in alieno.</hi> §. <hi rendition="#i">Libertos.<lb/>
ff. de Negoc: geſt. Paul. de caſtro. conſil. 399. n. 2. vol.</hi> 1. <hi rendition="#i">Pariſ. Conſil.<lb/>
85. n. 28. vol. 2.</hi> taxat \&amp;amp; determinat diſpoſitionem, ut omnes alios<lb/>
caſus prætor ſpeciatim expreſſos excluſi intelligantur. <hi rendition="#i">l. ſolemus.<lb/>
ff. de judic. l. adverſus C. ſi adverſ. rem. Jud. l. bis ſolis. C. de revocat.<lb/>
donat. Fr. Vivius. deciſ. 380. n. 11. lib. Decian. Conſil. 29. n. 45. vol. 2.</hi><lb/>
ideoq; vim expreſſæ prohibitionis habet Amat. <hi rendition="#i">Deciſ. 9. n. 18. \&amp;amp;<lb/>
deciſ. 14. n. 5.</hi> Nihil vero ſanctius ſervari debet, quam quod civium<lb/>
privilegiis continetur, amor \&amp;amp; obſequium erga ſuperiores, civiũ<lb/>
inter ſequies \&amp;amp; concordia civitatis, ſalus \&amp;amp; vigor ordinum, omni-<lb/>
um juſta harmonia, ſingulorum Spiritus \&amp;amp; victus, ideoq; non im-<lb/>
merito tales prærogativas ſibi ſervari magni faciunt provinciales,<lb/><hi rendition="#i">l. obſervare 4.</hi> §. <hi rendition="#i">ingreſſum. 5. ff. de offic: Proconſul:</hi> iisq; violatis<lb/>
multum turbarum enaſcitur, \&amp;amp; tota civitatis compages non mi-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">nus</hi></fw><lb/><pb facs="#f0087" n="77"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">nu, conturbatur, quam ex unius memori ægritudine totum cor-<lb/>
pus langveſcit. Secundò in ſtatutis opificii lanionum, quo Ro-<lb/>
tulum ſeu</hi> der Fleiſhauer Rolle <hi rendition="#aq">vulgo vocant, ab Illuſtriſſ. Po-<lb/>
meraniæ Duce, \&amp;amp; Ampliſſ. Senatu urbano confirmatis ſic deſi-<lb/>
nitum legimus, \&amp;amp; quidem <hi rendition="#i">art. 11.</hi> quod ceteri Carnarii ſeu qui ma-<lb/>
ctandis pecoribus addicti ex magna aut minuta pecude nihil fru-<lb/>
ſtatim juxta pondus vendere, ſed iis quæ ipſis attributa ſunt, con-<lb/>
tenti eſſe debeant \&amp;amp; deinde <hi rendition="#i">art. 12.</hi> quod liberum \&amp;amp; nulli oneri<lb/>
obnoxium penes eos ab immemoriali tempore fuerit, jus compa-<lb/>
randi in provincia quas vis pecudes cujusmodi indefinitè conſti-<lb/>
tuta à collegiis negociatorum \&amp;amp; opificum in ſua firmitate durare<lb/>
debet. <hi rendition="#i">l. 2.</hi> § <hi rendition="#i">fin. C. de Conſtit. pecun.</hi> ſicut de ſtatutis ejusmodi col-<lb/>
legiorum Jcti tradunt, valere \&amp;amp; obſervari debere. Bartol. <hi rendition="#i">in d. l. 2.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">fin. de in l. fin. C. de jurisdict. ib. Bald. Sichard. n. 3.</hi> Schurff. <hi rendition="#i">Conſil.<lb/>
34. n. 6. cent. 3.</hi> præſertim ſi ſuperioris Magiſtratus autoritas \&amp;amp; con-<lb/>
firmatio accedit. Quæ licet juris neceſſitate ad ſubſtantiam ejus-<lb/>
modi ſtatutorum non deſideratur. Jaſon. <hi rendition="#i">ad l. omnes populi. 37. ib.</hi><lb/>
Bartol. <hi rendition="#i">n. 23. ff. de Juſt. \&amp;amp; Jur. Vultei. in d. l. fin. n. 18. C. de Jurisdict.<lb/>
omn. Jud.</hi> Multum tamen roboris, juris \&amp;amp; conſtantiæ addit, quo<lb/>
\&amp;amp; ſuperior eò magis collegiatos juxta illa tueantur, \&amp;amp; à ceteris re-<lb/>
verentibus obſerventur. Schneidevvin. <hi rendition="#i">in</hi> §. <hi rendition="#i">Conſtat. n. 15. Inſt. de<lb/>
jur. Nat. Gent. \&amp;amp; Civiì.</hi> Tertiò provida antiquitas circumſpecte<lb/>
prudenterq; pro Civitatum ſuſtentatione \&amp;amp; annonaria cuta, quã<lb/>
bene formare publicè expedit, <hi rendition="#i">l. 1. C. de Offic:. Praf. urb.</hi> prodina-<lb/>
vit, ut collegiis diſcreta eſſent negocia \&amp;amp; opificia, tum ad hæc<lb/>
non ſumerentur \&amp;amp; exercerentur cum ſui impedimento \&amp;amp; tur-<lb/>
bationibus confuſè, tum ut qui exercere vellent, eò rectius pro-<lb/>
barentur, tum ut legib9 uſui communitatum accommodatis con-<lb/>
ſtringerentur. Jſti inſtituto, per quod ſingulis non impedita ma-<lb/>
neret victum ſibi ſuisq; quærendi \&amp;amp; neceſſaria civitati ſubmini-<lb/>
ſtrandi ratio, conſequens eſt; ut eorum quæ uni collegio opificũ<lb/>
ſpeciatim attributa ſunt, non pateat licentia ceteris. Jd quod à</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">K</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">juris</hi></fw><lb/><pb facs="#f0088" n="79[78]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">in avth.</hi> Niſi breviores. <hi rendition="#i">num. 4. C. de ſent. ex brevic. recitand.</hi> \&amp;amp; qui-<lb/>
dem ſimplici ejus informationi atq; relationi tribuatur, Fulv. Pa-<lb/>
cian. <hi rendition="#i">de probat. l. 1. cap. 48. n. 78.</hi> maxime in iis, quæ aliis non tam<lb/>
facile poſſunt eſſe perſpecta, <hi rendition="#i">Felin. in cap. tum à nobis. 28. n. 12. X.<lb/>
de Teſtib.</hi> vel quæ ad jura aut mores civitatis pertinent, quorum<lb/>
nulla quam ex curia, quæ leges ſcire \&amp;amp; tenere cenſetur, poteſt pa-<lb/>
rari cognitio. Octavò aſſeritur, Lanionum proprias \&amp;amp; peculia-<lb/>
res eſſe partes, ne in civitate deſit copia carnis, ideoq; non poſ-<lb/>
ſunt ſine culpa ſe immiſcere rei ad ſe non pertinenti, <hi rendition="#i">l. culpa 36. ff.<lb/>
de reg. Jur.</hi> nec ex alterius actibus quicquam ad alteram partem<lb/>
illicita uſurpatione transferri debet. <hi rendition="#i">l. in provinc. 4. C. de Numerar.<lb/>
Actuar.</hi> Nonó, quia Regis nullibi reperitur conceſſa ea facultas<lb/>
vendendi infumatas carnes, aut vivas pecudes, ſibi ipfi ſumere<lb/>
non debent eam licentiam, præprimis cum ad Politicam ordina.<lb/>
tionem \&amp;amp; curam annonæ ſpectet, talia Jura \&amp;amp; privilegia negocia-<lb/>
tionum indulgere. <hi rendition="#i">l. fin. C. de Commerc: \&amp;amp; Mercator.</hi> Decimó,<lb/>
arguitur factum Reorum, præſertim quo ad jus emendi \&amp;amp; venden-<lb/>
di viva animalia, contrariari politicæ ordinationi Civitatis, quæ<lb/>
continetur in Civiloquio, quod quotanis publicatur ê curia, \&amp;amp;<lb/>
prohibet ejusmodi præemtiones, ex quibus vexatur \&amp;amp; flagellatur<lb/>
annona. Quod genus illiciti mercimonii illi exercent, qui mer-<lb/>
ces præemunt, ut aliquando carius vendant, quos Dardanarios<lb/>
vocamus, quorum avaritiæ obviam itum eſt tam mandatis, quam<lb/>
Conſtitutionibus, uti ait Jctus <hi rendition="#i">in l, annonam. 6. ff. de Extraord. cri-<lb/>
minib.</hi> Jdeoq; velut pernicioſi annonæ flagellatores ſeverè cum<lb/>
jam allegato textu juris communis, tum \&amp;amp; legibus patriæ puniun-<lb/>
tur. Undecimò, quia Regis ſingulari gratiâ \&amp;amp; indulgentia con-<lb/>
ceſſum eſt, mactare \&amp;amp; in macello vendere per certa tempora car-<lb/>
nem dorcinam, hircinam \&amp;amp; caprinam, non trahendum in in con-<lb/>
ſequentiam. <hi rendition="#i">l. jus ſingulare. 16. ff. de leg.</hi> ſed inde colligendum, quo-<lb/>
modo aliarum carnium venditio prohibita ſit, <hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">2. ff. ad Mu-<lb/>
nicipal.</hi> Duodecimò, cum Actores, quo ad jam memoratas ſpe-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">cies</hi></fw><lb/><pb facs="#f0089" n="78[79]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">juris præcepto, quo ſuum cuiq; relinquere \&amp;amp; tribuere jubentur,<lb/><hi rendition="#i">l. juſtitia.</hi> §. <hi rendition="#i">juris 1. ff. d. juſt. \&amp;amp; jur.</hi> alienum eſt. Ex quo proficiſ-<lb/>
citur, quod injunctum alteri fuit, ab alio Collegii jure uon præ-<lb/>
ſumendum nec agendum à cunctis, quod ſingulis credebantur,<lb/><hi rendition="#i">l. 2. C. de Executor. \&amp;amp; Exactor.</hi> ne, ſi multis paſſim liceat, confuſio<lb/>
oriatur, <hi rendition="#i">l. pateant. 3.</hi> §. <hi rendition="#i">de his qui ad Eccleſ.</hi> Quartò, cum multi-<lb/>
plicibus ſæpius iteratis magiſtrat9 tam ſuperioris quam immedia-<lb/>
ti decretis \&amp;amp; judiciorum ſententiis Reis injunctum ſit, intra Can-<lb/>
cellos ſui opificii ſemet continere \&amp;amp; à turbationibus abſtinere,<lb/>
non poteſt non adverſus ea injuſte \&amp;amp; contumaciter, ob quod to-<lb/>
ties Rei condemnati funt fieri. Rebus judicatis omninò ſtandum<lb/>
eſt, <hi rendition="#i">l. 1. C. de re judic:</hi> nec inſtaurari finita rerum judicatarum pa-<lb/>
titur autoritas, <hi rendition="#i">l. permitti. C. eod.</hi> Quintò, allegatur rerum con-<lb/>
feſſio, ſibi non competere facultatem mactandi boves \&amp;amp; oves, quæ<lb/>
non modo probationum omnium probatiſſima eſt, ſed rei judica-<lb/>
tæ æquiparatur, <hi rendition="#i">l. poſt rem. 56. ff. de re jud.</hi> unde confeſſus pro ju-<lb/>
dicato habetur, qui quodammodo ſua ſententia damnatus fuit,<lb/><hi rendition="#i">l. 1. \&amp;amp; 2. l. certum. 6.</hi> §. <hi rendition="#i">ſed etſi fundum. 2. ff. de confesſ. l. un. C. eod.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sextò, fundat ſe Actorum intentio in transactione eaq; judi-<lb/>
cili, quâ ſic referunt <hi rendition="#i">Anno 1647. die 7. Mart.</hi> litem compoſitam,<lb/>
quod Rei ab omni turbatione impoſterum deſiſtere debeant. Cu-<lb/>
jus non minor, quam res judicatæ autoritas eſſe, <hi rendition="#i">l.</hi> non minorem,<lb/><hi rendition="#i">20. C. de Tranſact.</hi> ideoq; quod conventum, etſi ſtatim pœniteat,<lb/>
reſcindi \&amp;amp; his inſtaurari non debet. <hi rendition="#i">l. quam vis C. eod.</hi> Septimò,<lb/>
pro Actoribus facit Dn. Camerariorum velut primæ inſtantiæ ju-<lb/>
dicum aſſertio, qua teſtantur \&amp;amp; declarant, non eſſe reis jus infu-<lb/>
matas carnes \&amp;amp; pecudes vendendi. Quorum dicto multum fidei<lb/>
tribuendum eſſe videtur, ſicut conſtat, quod judici velut viro bo-<lb/>
no, pro cujus iutegritate militat præſumtio, quod religioſus, ho-<lb/>
neſtus, \&amp;amp; candidus, ideoq; veriſimiliter ſuæ ſalutis non oblitus<lb/>
nec falſum dicturus ſit, <hi rendition="#i">cap. in noſtra. 4. X. de procurat. Mynſinus.<lb/>
in cap. quoniam contra. 12. n. 121. X. de probat. in dictis fides.</hi> Bartol.</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">in</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0090" n="80"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">cies de jure ſuo ceſſerint, \&amp;amp; plus quam competiit reis indulſerint,<lb/>
eò iniquius hi cupiditates extendunt, quibus ſatis eſſe abundeq;<lb/>
ſufficere debuit, vel in paucis per amicos ſibi conſuli, <hi rendition="#i">l. Tutori. 20.<lb/>
C. de Negoc. geſt. l. tutores. 39.</hi> §. <hi rendition="#i">qui ſe negociis. 2. ff. de Admin. \&amp;amp;<lb/>
Peric: Turtor.</hi> Quam ſpecioſè vero hæ dubitandi rationes pro acto-<lb/>
ribus adducuntur, tam parum illorum intentioni proficiunt, ſi<lb/>
conſideratur quo pacto huic cauſæ male applicantur. Longe po-<lb/>
tioribus innititur rationibus Roorum defenſio. Primam pro iſtis<lb/>
decidendi cauſam præbet commerciorum libertas, quam gentium<lb/>
conſenſus \&amp;amp; jurisprudentia conſtituit, <hi rendition="#i">l. ex hoc jure. 5. ff. de Inſtit.<lb/>
\&amp;amp; Jur.</hi> ex qua libera unicuiq; poteſtas eſt habendi vel non haben-<lb/>
dicontractus, <hi rendition="#i">l. ſicut. 5. C. de obliq. \&amp;amp; Actionib.</hi> quæ nemini ſine in-<lb/>
juria adimi poteſt, niſi lex ſpecialiter quasdam perlonas hoc fa-<lb/>
cere prohibuerit. <hi rendition="#i">l. dudum. 15. C. de contrah. empt.</hi> At nulla lex ex-<lb/>
tat, quæ Reis, aut qui ejusdem conditionis ſunt, iufumatas car-<lb/>
nes autviva peeora comparare \&amp;amp; iterum vendere interdicitur.<lb/>
Ex quo exſurgit ſecunda decidendi ratio, quod in iis, quæ ſunt de<lb/>
genere permiſſorum, quicquid non reperitur prohibitum, id in-<lb/>
telligitur permiſſum. <hi rendition="#i">l. mutus. 43.</hi> §. <hi rendition="#i">cum quæritur. 1. ff. de procur.<lb/>
l. qui accuſare in pr. ff. de Accuſat.</hi> præſertim quorum licentia durat,<lb/>
donec ſpeciali lege adimitur. Tunc ubi deeſt lex, manet libertas.<lb/><hi rendition="#i">l. nulla. 4. C. de jur. dot.</hi> \&amp;amp; jure ſuo eorum, quæ prohibita non re-<lb/>
periuntur, unicuiq; libera facultas non denegatur, <hi rendition="#i">l. ſtatuas, 7. C.<lb/>
de religioſ. \&amp;amp; ſumt. fun.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Cui accdit tertia ex conditione eorum, quæ opificibus ſui<lb/>
collegii jure competunt. Nam ex quo opificia ſunt diſtincta, \&amp;amp;<lb/>
ſingulis jus Collegii, \&amp;amp; ex hoc certa ſpecialia jura ſunt data, per<lb/>
quæ uni conceſſum alteri non licet, ideoq; circa ea, quæ peculia-<lb/>
riter jure opificii competant, adverſus alios prohibendi jus naſci-<lb/>
tur, eam immotam certamq; regulam, ex qua jura opificii æſti-<lb/>
mamus, juſtè \&amp;amp; rationabiliter conſtituimus, quod quæcunq; in<lb/>
ſtatutis ſeu rotulis velut fundamentali lege opificiorum, iis qui</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">illa</hi></fw><lb/><pb facs="#f0091" n="81"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">illa exercent ſunt aſſignata, atq; peculiariter addita, ea illi, quam<lb/>
qui in collegium opificum ſunt aſſumti, exercere nequeant, ſed<lb/>
jure collegii recte prohibeantur: E contra, quicquid collegio ſeu<lb/>
opificio non eſt proprium redditum, ſeu lege certa adſignatum,<lb/>
id quoq; ſibi ſolis opifices vindicare, \&amp;amp; alios ab illo ab arcere ne-<lb/>
queant. Quod cum non mutatur, illud in naturali lege ſtare non<lb/>
prohibetur, <hi rendition="#i">ſancimus 2. C. de Teſtam.</hi> \&amp;amp; quicquid lege ſpeciali col-<lb/>
legii ſeu opificii non expreſſum reperitur, id veterum legum con-<lb/>
ſtitutionumq; regulis omnes relictum intelligant, <hi rendition="#i">l. praeipimus.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">fin. C. de Appellat.</hi> Quare cum inter privilegia ſtatuta opificie<lb/>
Lanionum non reperiatur ullo verbo iis aſſignatum jus vendendi<lb/>
illa de quibus nunc agitur, utiq; firmiſſimum oritur argumentum,<lb/>
iis, cujus conceſſione carent, jus prohibendi aut agendi non com-<lb/>
petere. <hi rendition="#i">l. ſi pupilli. 6.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff. denegot: geſt:</hi> ê contra Reis opitulari<lb/>
eam exceptionem, quod liberas ædes habemus, <hi rendition="#i">l. loci corpus 4.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">pen. ff. ſi ſerv. vindic:</hi> Quartò, quæ opificiis ita indulgentur,<lb/>
ut ſoli opiſices iſta exerceant, elaborent \&amp;amp; vendant, alias ſi non<lb/>
extaret ſpecialis proviſio, cujus vis exercitio vel mercimonio li-<lb/>
bera, fiunt privilegia \&amp;amp; jura ſingularia jus commune limitantia,<lb/>
extra verborum tenorem \&amp;amp; proprium ſonum non extendenda.<lb/><hi rendition="#i">l. jus ſingulare. ff. de legit. Panorm. in cap. Abbate. num. 6. X. de V.S.</hi><lb/>
continenda intra caſus \&amp;amp; terminos in privilegio poſitos, Jaſon.<lb/><hi rendition="#i">in l. ſi conſtante num. 71. ff. ſolut. matrim: Bolognet. in l. omnes populi<lb/>
n. 235. ff. de juſt. \&amp;amp; jur. Cravett. in tr. de Antiq. tempart. 4. num 75.</hi><lb/>
quare quod privilegium non dicit, noſtrum non eſt dicere, <hi rendition="#i">arg. l-<lb/>
ult. C. de falſ. cauſ: adject. Alber. de Roſa. ad l. boc legatum. ff. de Leg.<lb/>
3. Natta. conſil. 139. n. 10.</hi> At quæcunq; Actores hactenus exhibue-<lb/>
runt privilegia \&amp;amp; prærogativas, nullum verbum de controverſiis<lb/>
rebus continent nedum iſtarum mercimonium ſolis Laniis addi-<lb/>
cunt. Ex quo certiſſima illa atq; indubitata ad litis hujus deciſio-<lb/>
nem vel ſola ſufficiens oritur concluſio, quod cum nullo privile-<lb/>
gio aut ſtatuto carnium infumatarum \&amp;amp; vivorum pecorum mer-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">I</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">cimo-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0092" n="82"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">cimonium Laniis conceſſum reperiatur, illos adverſus reos pro-<lb/>
poſitum tam in juſte uſurpare, quam ſine litera ad privilegia \&amp;amp;<lb/>
jura provocant Facti ſunt privilegia. <hi rendition="#i">Gail. 1. obſerv. Pract. 1. n. 9.</hi><lb/>
nec præſumuatur aut argutiis colliguntur, ſed manifeſte proba-<lb/>
ri debent. <hi rendition="#i">l. 1. c. de mandat. Princip. cap. tum in jure. ib. Dd. X. de offic:<lb/>
Delegat.</hi> Bald. <hi rendition="#i">in l. fin. c. de re jud.</hi> Quintò huc facit quod privi-<lb/>
legia ſunt ſtricti juris. <hi rendition="#i">Socin. Regul. 381.</hi> Diaz. <hi rendition="#i">reg. 588. ſtrictiſſimè<lb/>
acciptenda \&amp;amp; interpret anda</hi>, Weſenbec. <hi rendition="#i">conſil. 78. n. 8.</hi> Cephal. <hi rendition="#i">616.<lb/>
n. 25. \&amp;amp; conſil. 704. n. 9. vol. 5.</hi> ut quam minime ludant aut tollant<lb/>
jus commune, Bartol. <hi rendition="#i">in l. fin. off. de conſtitut.</hi> Bellon. <hi rendition="#i">conſil. 52. n. 3.</hi><lb/>
præſertim, no quod alteri jure communi competit, auferant, <hi rendition="#i">l. nec<lb/>
avus. C. de Emancip. liberor. l. 2. §. merito. §. ſi quis à principe ff. ne<lb/>
quid in loc. publ. l. ſi impuberibus. 16.</hi> Bartol. <hi rendition="#i">ff. de Adminiſtr: tutor</hi>:<lb/>
Cacheran. <hi rendition="#i">deciſ. 90. num: 11.</hi> Sextó non ad controverſas ſpecies<lb/>
pertinere privilegia \&amp;amp; ſtatuta lanionum, apparet ſatis ex eorun-<lb/>
dem fine, cujus ipſamet mentionem faciunt. Jdcircò enim indul-<lb/>
ta ſunt, ut in macello ad pondus \&amp;amp; particulatim mactatæ carnis<lb/>
emendæ copia à certis ad id conſtitutis præberetur, qui dum ab<lb/>
aliis præripi ſibi lucra metuere non cogerentur, eò diligentius iſtæ<lb/>
curæ vacarent. Jd verò non ſpectat ad carnes fumo arefactas \&amp;amp; vi-<lb/>
vas pecudes, quæ in macello venum non exponuntur, ut privi-<lb/>
legia ad unum finem \&amp;amp; cauſam conceſſa ad alium porrigi non de-<lb/>
bent, ne quidem etſi eadem occurreret ratio. Gloſſ. <hi rendition="#i">in l. bene à</hi><lb/>
Zenone. <hi rendition="#i">c. de quaar. præſcript.</hi> Septimò, quicquid privilegiis la-<lb/>
nionum continetur, ſpectat ſaltem ad ea quæ ſunt illorum opifi-<lb/>
cii, ſeu ob quod hoc paratum eſt. Quemadmodum de ceteris o-<lb/>
pificum juribus \&amp;amp; prærogativis ex ratione creditur \&amp;amp; aſſeritur,<lb/>
minime ea porrigenda ultra limites, cauſas \&amp;amp; finem opificii.<lb/>
Gloſſ. Azo. Bald. Sichard <hi rendition="#i">\&amp;amp; Dd. alij in fin. c. de jurisdict. om. jud.</hi><lb/>
Quæ igitur non ſunt certi alicujus opificii, illa nec ab opificibus<lb/>
ſolis aſſumi, nec aliis negari queunt. At minime ad opific iũ lanio-<lb/>
nũ, qua tales ſunt ſpectat infumatas carnes \&amp;amp; pecora viva vẽdere.</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Hoc</hi></fw><lb/><pb facs="#f0093" n="83"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Hoc mercaturæ, non opificii eſt. Velipſum nomen</hi> Knochenhau-<lb/>
er <hi rendition="#aq">aliud innuit, à quo argumentum jurisprudentiæ ducere con-<lb/>
ſvevit. <hi rendition="#i">l. ſi idem. 7. c. de jur. Codicill.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Octavò, cùm ut refertur, in actis omnibus aliis, tam pere-<lb/>
grinis quam civibus in mercimonium, de quo in præſenti cauſa<lb/>
agitur licitum ſit, nec prætextu privilegiorum per laniones im-<lb/>
pediri poſſit, inde firma ducitur collectio, in Civitate Stetinenſi<lb/>
non id eſſe jus peculiare ſeu privilegium opificii lanionum, ſed<lb/>
liberum commercium, \&amp;amp; licitam cuivis mercaturam. Privilegium<lb/>
enim eſt jus ſingulare, lex privatorum, <hi rendition="#i">cap. privilegia dict. 3</hi> quaſi<lb/>
privans legem ſeu juri communi <hi rendition="#i">detrabens. coler. de proceſſ. execu-<lb/>
tiv part. 1. cap. 4. num. 3.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">Conſil. 279. n. 24.</hi> Nec poteſt<lb/>
haberi pro jure ſingulari aliquorum, quod ab aliis communi jure<lb/>
uſurpatur \&amp;amp; exercetur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nonò, pro Reis valdè facit quod ſub eodem genere opificii<lb/>
cum Actoribus comprehenduntur mactandis nempe pecudibus<lb/>
intenta communi functione, ſed ad diverſum finem, qui diſtin-<lb/>
ctas poſtea ſpecies conſtituit, ut nempe Actores in macello ve-<lb/>
num exponerent mactatas carnes, Rei popinis inſtruendis \&amp;amp; do-<lb/>
meſticis civium nec eſſitatibus operam commodarent. Jnde mul-<lb/>
tis illis adhuc communia eſſe memoratur, adeò ut tam minimè<lb/>
inter ſingulorum artificium interſit, ut qui ab altera parte didice-<lb/>
rit artem eandem, in alia ſpecie viciſſim exercere queat. Jnter<lb/>
communia eſt, emere \&amp;amp; vendere pecora \&amp;amp; carnes. Jſtis conſe-<lb/>
quens, quod, in quo alteri parti vel ſpeciei communis generis non<lb/>
reperitur data prærogativa, in eo quoq; ceſſet differentia. Quæ e-<lb/>
nim olim fuere communia, permanent talia quamdiu non re-<lb/>
periuntur expreſſim diviſa vel diſtincta. Nec enim oportet diſtin-<lb/>
gvere, quæ lex non diſting vit. <hi rendition="#i">l. de precio. 8. ib. gloſſ. ff. de publ. in<lb/>
rem act.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimò obtendunt Rei \&amp;amp; juxtaſe probare velle a ſſerunt<lb/>
poſſeſſionem vel quaſi venditionis carnium infumatum \&amp;amp; vivo-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">L</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">rum</hi></fw><lb/><pb facs="#f0094" n="84"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">rum pecorum, eamq; longævam \&amp;amp; tanti temporis, ex quo jus,<lb/>
quod non competit, quæri ſolet. Cujusmodi actus tam diu longa<lb/>
ſerie continuati non modo obfervantiam docent, \&amp;amp; ſunt certus<lb/>
interpres privilegiorum, quæ ab adverſa parte allegantur <hi rendition="#i">l. ſi de<lb/>
interpret. 37. ff. de Legib.</hi> ut appareat, iis non eſſe prohibita, quæ<lb/>
tamdiu ſunt, nemine hactenus per legitima remedia impugnante,<lb/>
exercita, ſed efficiunt, ut rei tuti ſint longæ poſſeſſionis præroga-<lb/>
tiva, <hi rendition="#i">l. apparet. 5.</hi> §. <hi rendition="#i">ſi quis 3. ff. de Itin. actu<supplied>ꝙ</supplied> privat.</hi> Ea vetuſtas<lb/>
mercaturæ vel exercitii venditionum femper pro lege habetur li-<lb/>
tium minuendarum gratia, <hi rendition="#i">l. ſi in ſumma. 2 pr. ff. de aq. \&amp;amp; aq. pluv.<lb/>
arc: \&amp;amp; juris</hi> autoritatem præbet, etſi jus alias non probaretur. <hi rendition="#i">l.<lb/>
fin. ff. eod.</hi> Jdq; eo magis obtinet, quod Actores non probarunt a-<lb/>
liquod iſtis actibus longo annorum ſpacio exercitis contrarium,<lb/>
unde iſtos prohibere potuerint. Quare \&amp;amp; fruſtra vitioſam illam<lb/>
poſſeſſionem arguunt, dum jus in quod peccatum ſit, non docent<lb/>
Quinimo, ſi jus prohibendi iis competiſſet, ramen ex diuturno<lb/>
ſilentio deſiiſſet. Qui in longo prolixoq; ſpatio jus ſuum conſecu-<lb/>
tus non eſt, fera pœnitentia ad priſtinam prohibitionem vel po-<lb/>
ſtulationem revetti deſiderat, <hi rendition="#i">l. fin. pr. c. de ſervitut.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Undecimò tendit Actorum deſiderium ad introducendum<lb/>
pro ſe monopolium, quod cum multifariam committatur, ut ex-<lb/>
ponitur per Menoch. <hi rendition="#i">l. 2. A. l. Q. caſ. 569.</hi> Damhaud. <hi rendition="#i">in Practic:<lb/>
criminal. cap. 34.</hi> tum maxime, quando apud unum vel paucos ſal-<lb/>
tem eſt facultas vendendi aliquas ſpecies, <hi rendition="#i">arg. l. un. C. de Monop,</hi><lb/>
Carpzov. <hi rendition="#i">in reſponſ. Electoral. 41. num. 10. tit. 5 l. 1.</hi> At quicquid<lb/>
monopolium ſapit, jurecommuni \&amp;amp; Jmperii Romani Conſtitu-<lb/>
tionibus prohibitum \&amp;amp; ſeveris pœnis obnoxium eſt, velut reip. \&amp;amp;<lb/>
fingulorum commodis valde pernicioſum, <hi rendition="#i">d. l. un C. de Monopol.<lb/>
Receſſ. Imper. Auguſtan. de Anno 1500. tit.</hi></hi> von wucherlichen <hi rendition="#aq">Con-<lb/>
tracten. Roceſſ. <hi rendition="#i">Imper. Sprienſ: de Anno 1526.</hi> §. Jtem</hi> nachdem die<lb/>
monopolien. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Receſſ. Auguſtan. de Anno 1530.</hi></hi> §. und nachdem etwan/<lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Receſſ. Ratispon. de Anno 1532. tit.</hi></hi> Policey-Ordnũg zu Augſpurgk/<lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0095" n="85"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1648. tit.</hi></hi> die <hi rendition="#aq">Monopolia</hi> Policey-Ordnung zu Franck-<lb/>
furth/ <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1577. tit. 18.</hi></hi> die <hi rendition="#aq">Monopolia. Et licet aliqui exiſti-<lb/>
ment, ex ſpecialibus privilegiis aut præſcriptione induci poſſe<lb/>
monopolia. Siehard. <hi rendition="#i">in d. l. un. num. 11. C. de Monopol.</hi> Borchold.<lb/><hi rendition="#i">conſil. 17. reſol.</hi> 1. id tamen conſtitutionibus Imperialibus, quæ tol-<lb/>
lunt privilegia, \&amp;amp; conſvetudines contrariatur, uti expreſſe con-<lb/>
ſtitutum in utraq; proxime memorata Ordinatione Politica, <hi rendition="#i">tit.</hi></hi><lb/>
die <hi rendition="#aq">Monopolia. <hi rendition="#i">18. verb:</hi></hi> Vnd ſie hinwieder einig geleidt/ Si-<lb/>
cherheit oder Freyheit/ in was Schein die immer ſeyn/ oder fuͤr-<lb/>
gebracht werden moͤchten/ weder ſchuͤtzen noch ſchirmẽ noch fuͤr-<lb/>
tragen. <hi rendition="#aq">Rationi non congruum, ideoq; ab Jctis potioribus non<lb/>
probatur. vid. Johann. Gœddeum in <hi rendition="#i">Conſil. Matpurgenſ. 17. num:<lb/>
188. \&amp;amp; ſeq. vol.</hi> 4. Præterea <hi rendition="#i">h. l.</hi> nulla tenus applicabitur, ubi ta-<lb/>
le privilegium aut conſvetudinem Actores pro ſe nondum pro-<lb/>
duxêre, in quibꝰ ipſis ſolis controver ſa vẽditio conceſſa ſit, ideoq;<lb/>
eò in juſtius ac iniquius ſibi arrogant.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Duodecimò Adverſatur Actorum intentio, com̃erciorum<lb/>
libertati, quæ maxime promovenda, minimè verò reſtringenda<lb/>
eſt. Coler. <hi rendition="#i">de Proceſſ. Executiv. part. 1. cap. 10. num. 68.</hi> Cum com-<lb/>
mercia ſint ubera civitatis atq; terrarum, quæ quo ſunt am pliora a-<lb/>
lunt \&amp;amp; beãt incolas feliciꝰ faciliusq;. Aliquando quidm utilitatis<lb/>
publicæ cauſa ad certos limites rediguntur, \&amp;amp; conſtringuntur quo-<lb/>
modo \&amp;amp; fieri videmꝰ per conſtituta collegia mercantiũ \&amp;amp; opificũ.<lb/>
Carpzov. <hi rendition="#i">in Reſponſ. Electoral. 43. num. 16. tit. 5. lib. 1.</hi> ſed talis quo-<lb/>
ad controverſas ſpecies non occurrit, quin potius cum multa in<lb/>
civitatem adduci pecora ad conſequendi facilitatem \&amp;amp; ad amoli-<lb/>
endam caritatem expediat publicè quoq; \&amp;amp; privatim utile ſit à<lb/>
pluribus vendi, quibus plures præſertim pauperes egent, non ſi-<lb/>
net noxa com̃unis ad paucos redigi tam neceſſarium mercimoniũ.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tandem cum hæc res ad curam annonæ ſpectet ſi magiſtra-<lb/>
tui, qui velut communis omnium pater, Cravet. <hi rendition="#i">Conſil. 9. num. 37.</hi><lb/>
omnia ad ſubditorum utilitatem dirigere debet, <hi rendition="#i">l. ſi quis filium.</hi> C.</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">L</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0096" n="86"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de in off. Teſt.</hi> incumbat ſtudere, quæ annonæratio firmetur \&amp;amp; am-<lb/>
plietur. <hi rendition="#i">l. 1. C. de off. Præf. urb.</hi> nec iſta oneretur aut vexetur. <hi rendition="#i">l.<lb/>
annonam. 6. ff. de extraord. Crim</hi>: utiq; non poterit permittere,<lb/>
ut in paucorum arbitrio ſit quid \&amp;amp; quanti ad iſtã ſpectans venum<lb/>
exponere velint. Jd quod nihil aliud foret quam ſocietatë coire,<lb/>
quo annona carior fiat, id quod valde damnoſum \&amp;amp; expreſſo jure<lb/>
vetitum, <hi rendition="#i">l. 2. pr. ff. ad L. Jul. ae Annon.</hi> Ei quod pluribus utile eſt,<lb/>
cedit merito, quod paucorum lucra concernit, <hi rendition="#i">l. un</hi>: §. <hi rendition="#i">hæc autẽ.<lb/>
14. C. de caduc: tollend.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">His ut decet recte diligenterqve conſideratis, in propatulo<lb/>
eſt, qvomodo qvod in reis arguitur libertati commerciorum na-<lb/>
turali innitatur, nulla lege ipſis interdictum. Qvod vero ab acto-<lb/>
ribus petitur ab ipſorum jure alienum, nullo juſto fundamento<lb/>
ſeu legitimæ petendi cauſæ innixum, nullis eorum privilegiis i-<lb/>
pſis ſolis attributum, aut aliis ademtum utilitati publicæ \&amp;amp; ſin-<lb/>
gulorum adverſum ſit, ideoqve qvæopponuntur nullo negocio<lb/>
exiſtis diluuntur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Primum argumentum contrarium intendit privilegium Bar-<lb/>
nimi qvod verò ejus loco oſtentatur, minime privilegium eſt,<lb/>
ſed decretum in qvo aliqvid controverſiæ, qvæ Lanionibus cum<lb/>
aliis interceſſere deciduntur. Qvod non poteſt extendi ultra ob-<lb/>
jectum, ſuper qvo facta fuit. Id enim cuivis diſpoſitioni conve-<lb/>
nit, ut reſtringatur ad ſuam cauſam, <hi rendition="#i">Bald. in l. jubemus. c. ad SC.</hi><lb/>
Vellejan. nec extendatur ultra caſum ac ſuper qvo facta fuit, <hi rendition="#i">l.<lb/>
præcipimus infin. ib. Bartol. c. de Appeliat. Autb.</hi> qvas actiones <hi rendition="#i">C. de<lb/>
Appellat.</hi> tam includendo qvam excludendo regulanda intra ter-<lb/>
minos, <hi rendition="#i">Bald. in l. ſi defunctus, c. de ſuis \&amp;amp; legit. Simon. de Præt. conſil<lb/>
90. n. 79. vol. 1.</hi> Termini vero \&amp;amp; objectum dicti decreti qvoad ea<lb/>
verba, qvæ inde actores pro ſe adducunt, ſunt controverſia, qvæ in-<lb/>
ter iſtos fuit, minimè concernens mercimonium ſeu jus venden-<lb/>
di infumatas carnes \&amp;amp; vivas pecudes, ſed ſaltem uſurpatum à Re-<lb/>
orum prædeceſſoribus venditionem recentis carnis in macello<lb/>
ſecundum pondus, ut habent verba:</hi> Daß auch die Kuͤter ins ge-<lb/><fw place="bottom" type="catch">mein</fw><lb/><pb facs="#f0097" n="87"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
mein des freyſchlachtens und roh Fleiſch mit der Gewicht abge-<lb/>
wogen zu verkauffen/ zuverſellen/ und des Schlachthauſes zuge-<lb/>
brauchen ſich unternommen. <hi rendition="#aq">Super hac Lanionum qverela de-<lb/>
ciſio ea facta, ſuper qva ſe fundant Actores, ut manifeſte appare-<lb/>
at particulam illam taxativã</hi> allein <hi rendition="#aq">excludere ſaltem, quæ in que-<lb/>
relam \&amp;amp; ſub deciſionẽ fuere deducta; non pertinere ad alia præ-<lb/>
ſertim ea, qvæ non ſunt pars \&amp;amp; proprietas opificii, ſed communis<lb/>
\&amp;amp; nulla lege reſtrictæ libertatis naturalis atqve commercii publici<lb/>
qvale eſt mercaturam, de qva agitur, ſatis in ſuperioribus proba-<lb/>
tum fuit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Eum intellectum oſtendit expreſſe formula \&amp;amp; tenor verbo-<lb/>
rum:</hi> Daß ſie ihr Ambt alle in zur Garkuͤchen und Haußſchlach-<lb/>
ten gebrauchen ſollen; <hi rendition="#aq">Unde indicatur, hæc eſſe ſola opificii reo-<lb/>
rum. At in macello juxta pondera venditionem carnium eſſe o-<lb/>
pificum Actorum. Cum autem ad horum opificium id, de qvo<lb/>
hic agitur, non ſpectet, velut ad caſum longè diverſum, \&amp;amp; in qvo<lb/>
diverſitas rationis apparet, non trahenda diſpoſitio, cum nec de<lb/>
iſto verbulum aliqvod ea contineat, reſtringenda ſaltem ad ex-<lb/>
preſſa, <hi rendition="#i">l. 3. ff. de Transact. Burſat. Conſil. 13. n. 17. vol. 1.</hi> Præſertim<lb/>
ubi in eo privilegium ſuum ſeu jus ſingulare à reis prætenditur,<lb/>
qvod ſtricti juris cenſetur, \&amp;amp; ultra ſonum verborum extenſionem<lb/>
non patitur, uti <hi rendition="#i">in 4. \&amp;amp; 5.</hi> decidendi ratione expoſitum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Secunda dubitandi ratio ex ſtatutis Lanionum deſumta eo<lb/>
ipſo dicitur, qvod de vero rectoqve ſenſu præfati decreti Ducis<lb/>
Barnimi apparet. Ad id ſi referunt, \&amp;amp; ex eo redigere eum teno-<lb/>
rem, ut nihil magis continere debeant qvam relatum, <hi rendition="#i">l. 2. 16. Bald<lb/>
de Error. Advocat.</hi> Decius <hi rendition="#i">in l. certi</hi> §, <hi rendition="#i">ſinummos num. 17. ff. de reb.<lb/>
Credit.</hi> cum fidem ſint termini referentis, qvi ſunt termini relati<lb/><hi rendition="#i">l. ſi ita ſcripſero. ff. de Condit. \&amp;amp; Demonſtrat. l. aſſe toto. ff. de hæred.<lb/>
inſtit. Bald. in Autb. ſi qvis in aliqvo C. de edend.</hi> Qvandoqvidem<lb/>
ergo certum ex litera \&amp;amp; mente decreti nihil aliud Actorum præ-<lb/>
deceſſoribus ademptum exeo, qvod antea opificii utriusqve ſub</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">eodem</hi></fw><lb/><pb facs="#f0098" n="88"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">eodem genere commune fuit, qvam ne venum in macello carnes<lb/>
recentes exponerent, in ſtatuta aliud redactum non fuit, nec et-<lb/>
iam redigi debuit \&amp;amp; potuit. Non enim talia ſtatuta valent, ſi rati-<lb/>
oni non congrua juri communi ad verſa. <hi rendition="#i">l. fin. ff. de colleg. \&amp;amp; cor-<lb/>
porib.</hi> ſi aliorum juri damnoſa. <hi rendition="#i">l. unꝰ</hi> § <hi rendition="#i">ante omnia ff. de Pact. Scbnei<lb/>
dewin. in</hi> §. <hi rendition="#i">conſtat. num. 15. inſt. de jur. Natural. Gent. \&amp;amp; Civil.</hi> ſi<lb/>
monopolium ſapiunt. <hi rendition="#i">l. un.</hi> C. <hi rendition="#i">de Monop. Moller. l. 2. ſemeſtr. cap.<lb/>
15.</hi> ſi negocia quæ ad opificium ſpectant excedunt. <hi rendition="#i">arg. l. fin. ff. de<lb/>
jurisd. Vultoj. in l. fin.</hi> C. <hi rendition="#i">de Jurisd.</hi> Hujus modi eſſe quod hic Au-<lb/>
tores obtendunt ſed non probant, ex ſuperioribus conſtat. Eoq;<lb/>
minus verba cum decreti Ducalis, tum prætenſi ſtatuti, quando<lb/>
quod omnibus licet, non prohibent Reis, nec Actoribus ſolis at-<lb/>
tribuunt, ad reſtringendum commercium jure Gentium liberum,<lb/>
ut ut aliquod ducium ſuborietur, extendenda ſunt. Jd quod nemo<lb/>
non intelligit, qui recte conſiderat, quomodo diſtingvenda ſint<lb/>
quæ opificii lanionum propria ſunt reddita, à quibus removentur<lb/>
Actores, \&amp;amp; quæ illorum opificio non ſunt, cum proprietate aſſig-<lb/>
nata: In quibus Reis manſit libertas lege non reſtricta, Actoribus<lb/>
nullum jus prohibendi competit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Hoc confirmatur ex olauſula confirmationis Ducalis ſalvô<lb/>
jure tertii, cujus is eſt effectus, quod omne præjudicium à jure li-<lb/>
bertate \&amp;amp; facultate alterius removeat \&amp;amp; iſti non obſtent, quæ iſta<lb/>
mediante confirmantur <hi rendition="#i">Afflict in cap. inter monaſterium n. 3. X. de<lb/>
ſent. \&amp;amp; re jud.</hi> Modificat illa quod conceditur \&amp;amp; reſervat, quod<lb/>
ante quis habuit, quatenus non in illo inſtrumento adimitur,<lb/><hi rendition="#i">gloſſ. in l. item Labbeo, ib. Bald. ff. de famil. erciſ. Pariſ. conſil. 70. n.<lb/>
15. vol. 3. Angel. conſil. 290. n. 4.</hi> ubi ſcribit, eam habere tantam vim,<lb/>
ut cum non invenit, quod modificet orationem præcedentem ex-<lb/>
ſtingvat potius \&amp;amp; ad nugationem reſolvat quam ut otioſa ſit. Ac-<lb/>
cedit tandem ad reſolutionem omnis dubii obſervantia, quæ eſt<lb/>
omnium interpretationum regina. uti eam vocat Johann. Baptiſt<lb/><hi rendition="#i">Coſta. in tr. de jur. \&amp;amp; fact. ignor. inſpect. 47. n. 7.</hi> Dum ab imme-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">moriali-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0099" n="89"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">moriali tempore Rei in poſſeſſione vel quaſi juris vendendi mer-<lb/>
ces controverſas mauſêre, nec à magiſtratu, nec à Reis unquam<lb/>
ampediti, unde conſtat, quæ in decreto vel conſtituto habentur<lb/>
minime ad illos actus pertinere. Obſervata enim non fuiſſe illici-<lb/>
ta, aut per diſpoſitionem prohibita inde neceſſariâ conſequentiâ<lb/>
colligitur. Cravett. <hi rendition="#i">conſil. 836. n. 10.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">conſil. 451. vol. 3.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tertia dubitan diratio pertinet ad ea, quæ opificii vel col-<lb/>
legii cujusq; ptopria ſunt reddita, quorum illa eſt conditio ut aliis<lb/>
non liceant, ideoq; is effectus, ut \&amp;amp; quibus conceſſa alios prohi-<lb/>
bere queant, \&amp;amp; quibus non indulta exercere non debeant.<lb/>
At minime porrigi iſta poſſunt ad ea commercia quæ nemine nec<lb/>
ſpeciatim attributa nec interdicta. Quorum licentia ceſſante pro-<lb/>
hibitione manet non interrupta Equorum genere id mercimoni-<lb/>
um eſſe de quo agitur, ex ſupra ſcriptis.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quæ circa quartum dubiũ toties inclamãtur, \&amp;amp; ingeminãtur<lb/>
judicata cauſæ hujus objectum minime concernunt. Ut nunquam<lb/>
de jure infumatas carnes \&amp;amp; viva pecora vendendi fuit, ante hac<lb/>
controverſia, ſic nec, de iſto potuit pronunciari aut pronuncia-<lb/>
ta intelligi ſententia. Sententia debet eſſe conformis <hi rendition="#i">libello. l.<lb/>
ut fundus ff. commun. dividund. l. cum quidam: C. de fideicom:</hi> \&amp;amp; hæc<lb/>
tua ſemper in proceſſu correſpondere oportet, petitionem, pro-<lb/>
bationem \&amp;amp; ſententiam Alphonſ: <hi rendition="#i">de Azeved. in Conſtit. Hiſpan.<lb/>
Reg. lib. 4. t. 17. lib. 10. n. 118. ſeq.</hi> ita ut nec quod deeſt petitioni aut<lb/>
probationi judexſupplere queat, Glosſ. <hi rendition="#i">in l. verbum oportere ff.<lb/>
de verb. ſignif.</hi> Bald. <hi rendition="#i">in cap. 1. de milit. vaſal.</hi> qui contum: unde quod<lb/>
articulatum, deductum \&amp;amp; probatum, certiſſimum ſententiæ in-<lb/>
tellectum præ bet \&amp;amp; eam regulat. Jaſan. <hi rendition="#i">in l. ſub prætextu num.<lb/>
6. C. de Tranſact.</hi> Matth. <hi rendition="#i">de offlict. deciſ. 95. n. 8.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quare cum nunquam in libellum aliquem, no dum dedu-<lb/>
ctionem aut probationem pervenerit id, de quo hæc movetur a-<lb/>
ctio, certum eſt, male ſuper aliis capitibus judicata huic ab iſtis<lb/>
alienæ \&amp;amp; diverſæ liti opponi. Mala eſt à diverſis illatio. <hi rendition="#i">l. fin. ff. de</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">M</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Ca-</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0100" n="90"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Calumn.</hi> Nec ex ſententiis, quæ non idem concernunt punctum,<lb/>
deſumenda cum iſtæ jus opponendi non porrigunt, niſi ubi idem<lb/>
corpus idem jus eadem quantitas, eadem cauſa petendi, eadem<lb/>
res eſt, <hi rendition="#i">l. cum quæritur, 17. l. ſeq. ff. de except. rei jud.</hi> Stricti quoq;<lb/>
juris ſunt, ultra verborum tenorem non intelligenda, <hi rendition="#i">l. 1. C. ſiplur.<lb/>
un. ſent. l. terminato. 3. ib. Dd. C. de fruct. \&amp;amp; lit. expenſ.</hi> Quisquis<lb/>
verba judicatorum inſpexerit, quæ opponuntur, ex iisdem ſatis<lb/>
dis piciet, quam ad alias lites ab hac diverſiſſ mas, \&amp;amp; præprimis<lb/>
ad cauſas non mercimoniorum, ſed opificium ejusq; leges con-<lb/>
cernentes. Unde in quibꝰ fit quædam prohibitio venditionis con-<lb/>
junguntur hæc duo</hi> ſchlachten und kauffen/ <hi rendition="#aq">ut eluceat, reis inter-<lb/>
dictum mactare publice pecora, \&amp;amp; carnem vendere; ex qua pro-<lb/>
hibitione minimè ſequitur, quod viva pecora vendere, id quod ad<lb/>
lanionum opificium non pertinet licitum ſit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nihil moratur quinto loco oppoſita confeſſio, veluti quæ<lb/>
nullibi reperitur. Perinde ſexta allegata Transactio, quoad con-<lb/>
troverſa in præſentiarum capita, actis non educetur. Nam ut ſen-<lb/>
tentiæ quædã, ita \&amp;amp; compoſitio facta agit \&amp;amp; loquitur conjunctim<lb/>
de mactatione \&amp;amp; mactati venditione. Dum in ædibus publicis ma-<lb/>
ctare pecora \&amp;amp; carnem in macello vendere non debent, inde mi-<lb/>
nime prohibentur, quæ ſub hac lege opificii non continentur, car-<lb/>
nes \&amp;amp; pecudes vivas emere \&amp;amp; vendere. Transactio eſt ſtricti juris<lb/>
Glosſ. <hi rendition="#i">ad l. ſub prætextu. ib.</hi> Bartol. <hi rendition="#i">n. 6.</hi> Jafon. <hi rendition="#i">n. 5. C. de Transact.</hi><lb/>
nec extenditur à re ad rem non expreſſam. Bald. <hi rendition="#i">in l. 1. C. de Tit.</hi><lb/>
Weſenbec: <hi rendition="#i">conſil. 15. n. 4.</hi> Jdeoq; quod in eadem ſpeciatim non<lb/>
continetur, à judice non ſuppletur <hi rendition="#i">l. ad probationem C. de probat.</hi><lb/>
Bald. <hi rendition="#i">in l. intereſt. C. de ſolut.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Ad ſeptimum reſpondetur, allegata pertinere ad ea, quæ<lb/>
facta legitimâ cauſæ cognitione, \&amp;amp; per quis ita veritate pronunci-<lb/>
at. Pro iſtis præſumi bene non negamus, ut ut appellatum fuerit.<lb/>
At minimè porrigendum id eſt ad aſſertiones vel atteſtationes ju-<lb/>
dicum quas pro altera partium pendente proceſſu proferunt.</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Oportet</hi></fw><lb/><pb facs="#f0101" n="19[91]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Oportet judicem de allegatis \&amp;amp; probatis pronunciare, non vero<lb/>
de allegatis teſtimonium ferre, \&amp;amp; ultra quam probatum in alteriꝰ<lb/>
partis præjudicium afferere debet. Felin. <hi rendition="#i">in cap. cum à nobis 28. n.<lb/>
5. X. de teſtib. \&amp;amp; atteſt.</hi> id enim ab officio ejus, quod in quamvis<lb/>
partem æquum \&amp;amp; neutri, niſi in ſententia, adverſum eſſe debet<lb/>
alienum erit. Quo circa aſſertioni judicis ad detrimentum alteriꝰ<lb/>
partis non creditur. Jacob. Menoch. <hi rendition="#i">l. 2. A. L. Q. caſ. 187. n. 38.</hi><lb/>
Fulv. Pacian. <hi rendition="#i">de probat. l. 1. cap. 48. n. 20.</hi> ſed id teſtimonium ſu-<lb/>
ſpectum habetur, velut favori ejus pro quo judicatur dicatum.<lb/>
Farinac: <hi rendition="#i">in tr. de teſtib. quæſt. 60. n. 89. \&amp;amp; ſeq.</hi> Deinde judicis ſeu-<lb/>
tentia, à qua appellatum fuit, non facit plenam fidem, nec præ-<lb/>
ſumtionem juris \&amp;amp; de jure, hanc enim cum effectu illius ſuspen-<lb/>
dit appellatio, <hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">ult. ff. ad SC. Turpill. cap. venientes X. de jure<lb/>
jur. cap. cum ad ſedem X. de reſtit. ſpollat.</hi> Felin. <hi rendition="#i">in cap. quoniam con-<lb/>
tra. n. 19. X. de probat.</hi> ſed ſaltem aliqualem opinionem atq; præ-<lb/>
ſumtionem, quæ tamen contraria probatione \&amp;amp; demonſtratione<lb/>
diluitur. Paulus <hi rendition="#i">de Caſtr. in l. ſi inſtituta 27.</hi> §. <hi rendition="#i">de in offioioſ. 2. in 3. lect.<lb/>
n. 3. ff. de in offic. Teſt.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">de præſumt. lib. 2. præf. 67. n. 37. \&amp;amp;<lb/>
47.</hi> Mynſing. <hi rendition="#i">in cap. quoniam n. 121. \&amp;amp; ſeq. X. de probat.</hi> At ſi quæ<lb/>
inter decidendi rationes adducta ſunt, recte perpendantur,<lb/>
præſertim conſiderata, tum hujus contro verſi mercimonii nullis<lb/>
legibus circum ſcripta libertate, tum opificii conditione, tum in<lb/>
veterata poſſeſſione \&amp;amp; uſu, apparet aſſertionis iniquitas \&amp;amp; con-<lb/>
trarietas. Et cum nulla à judice dicti ratio adjicitur, ei cæca fides<lb/>
haberi non debet.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Octavum argumentum ſpectat ad eam, quæ opificii pro-<lb/>
pria ſunt, nempe fruſtratim, \&amp;amp; ad pondus vendere carnes in me-<lb/>
cello, At reliqua mercatura pecorum præſertim vivorum non eſt<lb/>
opificii pars, nec lanionibus, propria nec aliis interdicta, ideo<lb/>
allegatis regulis non obnoxia.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nona dubitandi ratio nihil movere poteſt, cum jus venden-<lb/>
di merces in foro \&amp;amp; alibi venum exponi ſolitas ſit libertatis com-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">M</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">munis,</hi></fw><lb/><pb facs="#f0102" n="92"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">munis, \&amp;amp; ad commercium gentium jure liberum ſpectet, cujus<lb/>
non oportet impetrare ſpeciale indultum vel privilegium, ſed ſi-<lb/>
ne hoc licentia eſt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Superflaũ eſt precibus poſtulare quod communi jure per-<lb/>
miſſum eſt. <hi rendition="#i">l. un. C. Theſaur.</hi> Sufficit, non reperiri id mercimoniũ<lb/>
lege aliqua eſſe prohibitum, id quippe permiſſum \&amp;amp; licitum cen-<lb/>
ſemus. <hi rendition="#i">l. nulla. 4. C. de Jur. Dot.</hi> Jn iſtis enim, quæ ſunt de genere<lb/>
permiſſorum, uſurpamus Jcti fententiam <hi rendition="#i">in l. Magiſtratus. 25. ff. ad<lb/>
L. Municipal.</hi> Lege municipali etſi non ſit datum, dum modo non<lb/>
denegatum, moribus competit. Circa decimam dubitationem<lb/>
diſcernere oportet comparationem pecudum aliarumve merciũ,<lb/>
quæ ſtatim venum exponuntur, \&amp;amp; eam quæ ſupprimit merces do-<lb/>
nec exorta caritate liceat longe carius \&amp;amp; cum incommodo homi-<lb/>
num vendere. Hæc Dardanariorum propria eſt, \&amp;amp; quia annonam<lb/>
vexat \&amp;amp; flagellat, illicita <hi rendition="#i">l. fin. ff ad L. Jul. de annon. \&amp;amp; pœnis coer-<lb/>
cenda. l. 3.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff. de Stellion. l. in Dardanarios. 37. ff. de Pœn.</hi> Jlla<lb/>
vera eſt advectio rerum ad victum ſpectantium civitati utilis, au-<lb/>
gens annonam, non vexans, ideoq; non illieita nec prohibita<lb/>
neq; in ulla civitate id civibus interdictum foras emere victui ne-<lb/>
ceſſaria, \&amp;amp; iterum in civitate vendere. Hoc nifi permiſſum foret<lb/>
præſertim quoad pecora multis decederet occaſio de victu com-<lb/>
mode proſpiciendi, imo ad monopolium noxium lanionum re-<lb/>
cideret res pecuniaria, id quod minime concedendum <hi rendition="#i">l. un. C. de<lb/>
Monopot.</hi> Jntereſt inter Pantapolas ſeu Propolas qui alibi emunt,<lb/>
\&amp;amp; in urbẽ ut revendant advehunt, quorum diligentiã in emendis<lb/>
vendẽdisq; mercibꝰ ab urbe ſecludere, utilitati annonæ adverſum<lb/>
judicavit Jmp. \&amp;amp; inter Dardanarios qui ex añonæ caritate lucrum<lb/>
ſperant minusq; uberem annonam exſpectant, ut quæſuppreſſe-<lb/>
runt ſub iuiquo lucro, aliorum damno tunc expromant, ad quos<lb/>
ſpectant leges ſupra allegatæ ut plutibus hoc expoſuit Cujacius<lb/><hi rendition="#i">lib. 10. obſ 19.</hi> Reliquæ duæ objectiones nihil huc faciunt, dum<lb/>
conſtat quæ jam in litem devenere, non competere actoribus jure</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">opifi-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0103" n="93"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">opificii; reis licere jure liberi mercimonii. Quare nihil hi uſur-<lb/>
pant illiciti, aut in quo gratia adverſariorum opus habeant.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Spectant cetera ad opificii partes, cum quibus hæc, de quibꝰ<lb/>
agimus, minime confundenda eſſe apparet. Nec valet ea con-<lb/>
ſequentia. Ex iis, quæ ad opificii ſui jus ſpectabant, indulſiſſe acto-<lb/>
res reis, ideo iis non licere, quæ non dependent ex illorum vo-<lb/>
luntate, ut \&amp;amp; hactenus exercuerunt, \&amp;amp; aliis permiſſa ſunt. Hoc<lb/>
foret contra jura, beneficium dediſſe captioſum <hi rendition="#i">l.</hi> Paulus. <hi rendition="#i">8. pr ff.<lb/>
de Præter. Stipulat.</hi> \&amp;amp; ſub benevolentiæ ſpecie texiſſe injurias. <hi rendition="#i">con-<lb/>
tr. l. nec avus. 4. C. de Emancipat.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quando vero ex hactenus breviter diſcuſſis conſtat, quomo-<lb/>
do intentio actorum jure careat, defenſio vero reorum libertati<lb/>
communi valde favorabili, poſſeſſioni in veteratæ, publicæ utili-<lb/>
tati, ab omnibus annonæ juvandæ facilitati innitatur, ex inde ſi-<lb/>
mul diſcitur, quã in juſte ſententia Jlluſtrisſ. Dicaſterii Stetin en-<lb/>
ſis reſciſſa ſit, quæ nihil complectitur, quod non æquum, juſtum<lb/>
\&amp;amp; rationabile, ideoq; minime impugnandum, aut revocandũ fuit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Omne quod pronunciat innititur voluntati \&amp;amp; conſenſui a-<lb/>
ctorum, a quibus id expreſſe conceſſum \&amp;amp; oblatum fuit, quod in<lb/>
ſententiam poſtea redactum, ut quis conſenſum, quem ſemel ac-<lb/>
commodavit, revocare nequit. <hi rendition="#i">l. per fundum. ff de ſervit. ruſtic.<lb/>
præd l. in diem. ff. de aqua \&amp;amp; aqu. pluv. arcenda. l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">prodeſt. ff.<lb/>
quod Legator.</hi> Jta nec audiendus, qui contra id quod ſemel ap-<lb/>
probavit, venire cupit. <hi rendition="#i">l. poſt mortem. ff. de Adopt. l. ſicut. C. de Ob-<lb/>
lig. l. cùm providearis. C. de Donat.</hi> Unde nec petitur, nec conce-<lb/>
ditur juſte contra ſemel placidum reſtitutio in integrum, cum de-<lb/>
ſiciat gravamen, dum volenti nulla poteſt fieri in juria. <hi rendition="#i">d. l. in diẽ.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">1. ff. de aq. \&amp;amp; aq. pluv. arcend.</hi> concedunt hoc Actores, ſed re-<lb/>
plicant, ſine voluntate ſua à quibusdam collegiis conſenſum ad-<lb/>
ditum iis, quæ rata habere non poſſunt. At apparet ex actis, ſenio-<lb/>
res collegii, \&amp;amp; quidem iſtos, quibus jus curandi \&amp;amp; negocia agen-<lb/>
di, opificii ſeu collegii nomine ſtetiſſa in judicio \&amp;amp; cauſam com-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">M</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">munem</hi></fw><lb/><pb facs="#f0104" n="94"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">munem egiſſe; Deinde notum eſt ex vulgata conſvetudine, iſtos<lb/>
ſeniores eſſe velut curatores \&amp;amp; Actores rerum \&amp;amp; litium collegii,<lb/>
quibus cum ſtatutis tum conſenſu data poteſtas illas tractandi, \&amp;amp;<lb/>
in ſtatutis lanionum Stetinenſium id expreſſim ſic ordinatum re-<lb/>
peritur. Jſtis conſequens oſt, eos ſeniores eſſe volunt Actores col-<lb/>
legii legè conſtitutos. <hi rendition="#i">l. nulli 3 ff. quod cujus<supplied>ꝙ</supplied> univerſ.</hi> per quos,<lb/>
quod communiter agi fieriq; oporteat, agatur \&amp;amp; fiat, <hi rendition="#i">l.</hi> 1. §. 1. <hi rendition="#i">ff.<lb/>
eod.</hi> Sichard. <hi rendition="#i">in l. fin. C. de Jurisdict.</hi> Hos conſtat aſſimilari procu-<lb/>
ratoribus, quorum partibus finguntur. <hi rendition="#i">l. item eorum. 16.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff.<lb/>
quod cujus<supplied>ꝙ</supplied> univerſ.</hi> Quicquid autem à procuratoribus factum,<lb/>
id ut prodeſt, ſic \&amp;amp; obeſt iis, quorum oauſam agunt. <hi rendition="#i">l. reſcriptum.<lb/>
10.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. l. nam. \&amp;amp; 12. ff. de Pact. l. jus jurandum. 17.</hi> §. <hi rendition="#i">fin ff. de jure jur.<lb/>
l. ſi procurator C. de procurat. l. tranſactiones. C. de Tranſact. l. 1.</hi> §.<lb/><hi rendition="#i">fin. ff. quand. appell. ſit ibid. gloſſ.</hi> Bartol \&amp;amp; Dd. Et ſi vero commu-<lb/>
ni Jctorum ſententia exiſtimetur, dari dominis reſtitutionem in<lb/>
integrum adverſus geſta procuratorum in iis, qui pecuniariam<lb/>
exiſtimationem recipiunt, ſi procurator ſolvendo non ſit, alias<lb/>
ſine diſtinctione facultatum ſicut id prolixius expoſuit Gail 1.<lb/><hi rendition="#i">obſerv. 45. per tot.</hi> Hartm. <hi rendition="#i">Piſtor. Pract. quæſt. 36. numer. \&amp;amp; ſeq. part.</hi><lb/>
1. Græven. <hi rendition="#i">pract. concluſ. l. 1. cap. 45.</hi> tamen id minime huc appli-<lb/>
cari poteſt, ubi nulla apparet læſio, nec dum probata eſt, ſine qua<lb/>
tamen reſtitutio in integrum non conceditur. <hi rendition="#i">l. 1. l. 2. ff. de reſtit.<lb/>
in integ. l. 1. \&amp;amp; tot. tit. ff. ex quibus cauſ. major.</hi> Nec enim aut fe-<lb/>
cere Seniores opificii, nec judicatum in illuſtriſſimo judicio, quod<lb/>
non juſtum, æquum \&amp;amp; judiciorum ordini congruum fuit. Jd<lb/>
quod ab omni læſione abeſt, cum juſtanon habeant in juriam. <hi rendition="#i">l. in-<lb/>
juriarum 13.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. de injur.</hi> Nec enim læditur, qui fecit ad quod<lb/>
de jure tenebatur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Primum quod eſt ſententiæ, ut permisſum ſit reis, id quod ex<lb/>
carne, quam venum exponere licet, non venditur, infumare atq;<lb/>
fruſtratim vendere, id conſequens eſt licentiæ recentem iſtam<lb/>
carnẽ vendendi, ex qua dum laniones ſibi ſolis quoad ceteras car-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">niũ</hi></fw><lb/><pb facs="#f0105" n="95"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">nium ſpecies adſtruunt jus vendendi in fumata, nulla æquitatis ra-<lb/>
tione poſſunt non ſinere Reis ob eadem facultatem vendendi ex<lb/>
licitis infumata.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod quis juris contra alium uſurpat, eodem ipſemet con-<lb/>
tra ſe, ut iſte utatur, permittere debet, <hi rendition="#i">l. 1. \&amp;amp; tot. tit. ff. quod quis<supplied>ꝙ́</supplied><lb/>
jur.</hi> Si ea ratio ab actoribus juſta putatur ad inferendum pro i-<lb/>
pſis jus peculiare venditionis carnium in fumatarum, utiq; \&amp;amp; juſtã<lb/>
reputare debent contra ſe pro Reis ad arguendam com̃unem li-<lb/>
centiam, quoad ea, quæ communiter mactare \&amp;amp; vendere licet.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Altetum quod Actores obtulere \&amp;amp; lententia impoſuit, de-<lb/>
probando præten ſo jure prohibendi, ex quo conſtet Reis non es-<lb/>
ſe permiſſum, id de quo controvertitur mercimonium, jure ali-<lb/>
ter fieri non debuit nec potuit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Jd enim incumbit ipſis ut Actoribus, tum ex proceſſus na-<lb/>
turali ratione, quia Actoris eſt probare. <hi rendition="#i">l. actor. C. de probat.</hi> eoq;<lb/>
non probante reus licet nihil præſtiterit, abſolvitur <hi rendition="#i">l. qui accuſare<lb/>
C. de Edend. l. fin. C. de rei vindic.</hi> tum conditionis Actorum inten-<lb/>
tionis aſſerentium, Reos jure prohiberi facere, quod alias juris \&amp;amp;<lb/>
libertatis communis eſt, quibus eam exceptionem ex certa lege<lb/>
probare opus eſt <hi rendition="#i">l. ab ea parte. 5. pr. ff. de probat.</hi> tum ex Reorum<lb/>
poſſeſſione eaq; inveteratâ, cujus is fructus eſt, quod poſſeſſorem<lb/>
ab onere probandi relevat, \&amp;amp; id in adverfarium transfert. <hi rendition="#i">cap. ſæpe.<lb/>
X. de reſtitut. ſpoliat. cap. ad. aures. X. de præſcript. cap. ex literis X.<lb/>
deprobat. l. 2. l. vis ejus. 15. l. ſive poſſidetis. 16. C. eod.</hi> Jdq; non in ve-<lb/>
ra, ſed \&amp;amp; in quaſi poſſeſſione obtinet. Joſeph. Maſcard. <hi rendition="#i">de probat.<lb/>
Concluſ. 1194. per tot. vol. 3.</hi> Non poteſt quoq; proſpici, quomo-<lb/>
do læſos ſe queri poſſint Actores, ideoq; reſtitutionem in integrũ<lb/>
inpetrare, dum certa eſt reorum poſſeſſio vel quaſi, jus autem ad-<lb/>
verſariorum ſub lite \&amp;amp; valde dubium, cum liti, eventus poſſit eſſe<lb/>
incertus. <hi rendition="#i">l. quod debetur ſi ff. de pecul.</hi> non poſſint allegare à Seni-<lb/>
oribus aliquid remiſſum quod ſibi competit. Præterquam autẽ<lb/>
quod nulla læſto probata eſt, quæ mereatur ex æquitate aliqua in</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">integrũ</hi></fw><lb/><pb facs="#f0106" n="96"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">integrum reſtitutionem, apparet falſitas cauſæ, quæ movit Refe-<lb/>
rentem, ut iſtam indulgeret, nempe quod putavit, controverſiã<lb/>
hanc dudum per judicata fuiſſe deciſã, uti memorat in fine con-<lb/>
ceptæ, ſententiæ. Ut vero hoc fundamentum ejus, eſt etroneum,<lb/>
\&amp;amp; nulla tenus probatum, dum nunquam ante hac de quo jam agi-<lb/>
tur in controverſiam venit, nedum aliquo judiciali pronunciato<lb/>
ſuper eo quicquam definitum fuit, adeoq; ex errore reputatum,<lb/>
quas Actores ad Acta tulere ſententias alia capita concernentes,<lb/>
huc pertinere, dum ab iis hæc lis diverſiſſima eſt, ita quod ex ea<lb/>
ratione conceptum nullum \&amp;amp; in validum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sententia continens expreſſum facti errorem, aut falſam<lb/>
erroneamq; cauſam, qua judex ad ſic pronunciandum motus fu-<lb/>
it, ipſo jure nulla eſt. Joh. <hi rendition="#i">de Ferrar. Pract. in form. ſent. defin. in<lb/>
verb</hi>: non Bernhardinus <hi rendition="#i">verſ. item eſt nulla.</hi> Mynſing. <hi rendition="#i">reſponſ. 6.<lb/>
num. 62. cent. 1.</hi> Marauth. <hi rendition="#i">in ſpecul. aur. part. 6. ac ſententia. num.<lb/>
118.</hi> Ceſſante cauſa ſententiæ, Ceſſat ſententiæ effectus. Socin. Sen.<lb/><hi rendition="#i">in l. ſi à te per ill. text. ff. de except.</hi> Sub \&amp;amp; obreptitie enim impetra-<lb/>
ta cenſetur, ut detecta falſitate cauſæ \&amp;amp; allegationis adverſæ par-<lb/>
tis nequeat effectum aliquem ſortiri. Oldrad. <hi rendition="#i">conſil. 81. num. 1. \&amp;amp;<lb/>
conſil. 227. num. 12. \&amp;amp; ſeq.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tertiæ inſpectionis noſtræ de pœna litis temerè motæ diſ-<lb/>
cuſſio prolixior, ſuperflua eſt, cum quid de iſta cenſendum ex<lb/>
ſuperioribus ſatis eluceat. Juri quidem convenit, ut qui ſine ju-<lb/>
ſta cauſa \&amp;amp; legitima petitione convicti fuerint litigaſſe, omnes ſũ-<lb/>
tus, quos ab exordio controverſiæ captæ ipſorum vitia alii toleras-<lb/>
ſe conſtiterit, redhibere cogantur, ut hac cenſuræ juſtiſſimæ for-<lb/>
midine revocari qui improbis aſſiduè conflictationibus occupan-<lb/>
tur, acquieſcant <hi rendition="#i">l. omnes 33.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. C. de Epiſc. \&amp;amp; cleric.</hi> attamen<lb/>
non irroganda eſt illa pœna ubi victus juſtam litigandi cauſam ha-<lb/>
buiſſe reperitur <hi rendition="#i">l. qui ſolidum. 78.</hi> §. <hi rendition="#i">etiam reſp 2. ff. de Legat. 2. Ga-<lb/>
il. 1. Obſ. 151. num. 2. 3. ſeq.</hi> Non enim victoriæ meritum aut præmi-<lb/>
um, ſed temeritatis ſupplicium iſta condemnatio eſt. <hi rendition="#i">l. eum quem</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#i">79</hi></fw><lb/><pb facs="#f0107" n="97"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">79. pr. ff. de judic.</hi> Rationes vero decidendi ſupra allatæ omnes<lb/>
ſpero evincent, inique reos in jus vocatos eſſe, ne dum juſte eos<lb/>
ſe contra petitionem defendiſſe.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Juſtitiam cauſæ quoq; arguit, quod per ſententiam judex ad<lb/>
quem appellatum eſt, gravamina Reorum, quæ pro juſtificanda<lb/>
appellatione attulerunt, relevantia fuiſſe recipiendo pronuncia-<lb/>
vit, poſtea pro Reis tulit ſententiam, actoribus injuncta, ut opor-<lb/>
tebat, probatione allegati juris prohibendi. Qui pro ſe obtinuit<lb/>
ſententiam, ut ex hac præſumitur fovere juſtam \&amp;amp; non deſeren-<lb/>
dam cauſam, ita in expen ſas condemnari non debet. Gail. <hi rendition="#i">1. obſ.<lb/>
152. n. 5.</hi> Cothman. <hi rendition="#i">conſil. 146. vol. 2.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quando etiam ab Actoribus delatum eſt Reis juramentum<lb/>
calumniæ, ab hic accopta jurandi conditio \&amp;amp; impleta fuiſſet, niſi<lb/>
adverſarii ſententiam impugnaſſent, adeoq; uti impoſitum fuit<lb/>
primo loco ſine ſuſpicione ſauciæ conſcientiæ jur are recuſaſſent,<lb/>
ideoq; juramentum acceptatum pro præſtito habetur, cum pa-<lb/>
ria ſint, id acceptare, \&amp;amp; in continenti jurare. Bartol. <hi rendition="#i">in l. non erit. 5.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">ult. num. 2. ibid.</hi> Jaſon. <hi rendition="#i">in pr. ff. de jureiur.</hi> præſertim ubi ne præ-<lb/>
ſtaretur, per adverſarium ſtetit, ſuſpicio temeritatis purgata fuit.<lb/>
Unde non ſine ratione exiſtimatur, quando juramentum calu-<lb/>
mniæ præſtitit, aut quod perinde eſt, pro præſtito habetur, victum<lb/>
non damnari in expenſas. Carpzov <hi rendition="#i">in jurispr. forenſ part. 1. con-<lb/>
ſtit. 31. defin. 30.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Cauſa hujus condemnationis refertur \&amp;amp; ponitur in præten-<lb/>
ſa contumacia, \&amp;amp; hæc arguitur ex contemtu ſæpius judicatorum.<lb/>
Sed cum juxta ſuperius demonſtrata nulla unquam de iis capiti-<lb/>
bus, quæ jam ſub lite ſunt, controverſia fuerit, ideoq; nulla ſen-<lb/>
tentia ſuper iisdem proceſſerit, nec inde judicatum, ſalva verita-<lb/>
te obtendi potuerit, utiq; falſò allegatur contemtus eorum, quæ<lb/>
non exiſtunt \&amp;amp; in illum injuſte dictatur, pœna.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nulla eſt judicis ſententia, in qua corruit fundamentum<lb/>
iſtam proverentis. Mynſing. <hi rendition="#i">reſponſ. 6. n. 63. decad. 1.</hi> Divinis atq;</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">N</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">huma-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0108" n="98"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">humanis legibus id contrarium eſt, pœnam infligi ubi non eſt de-<lb/>
lictum. Sine hoc enim iſti locus eſſe nequit. <hi rendition="#i">cap. cum ex literis, X.<lb/>
de Cleric. Ordin. cap. in cunctis X. de Election. cap. quiæ fruſtra X. de<lb/>
Vſur. l. ſi pœnaff. de Pœn.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nullus dubito huic ſatis appariturum quam nihil injuſto<lb/>
habeat ſententia Jlluſtriſſ. Archidicaſterii, adeoq; cauſa nulla ſub-<lb/>
ſit, ob quam Actores adverſus illam in integrum reſtituti, nedum<lb/>
Rei condemnari debuerit. Jdeoq; ſpero, ſi quæ pro Reis militãt<lb/>
dextre diligenterq; deducantur, \&amp;amp; difcutiantur, alia pronuncia-<lb/>
tione Reos non impunes modo, ſed \&amp;amp; in poſſeſſione \&amp;amp; uſi merci-<lb/>
monii permanſuros fore. Præpedire illam ſtudebunt forte Rei<lb/>
oppoſitione trium conformium ſententiarum, quæ ulteriorem<lb/>
provationem non admittunt. <hi rendition="#i">l. un. ib.</hi> Gloſſ. <hi rendition="#i">part. \&amp;amp; Dd. omnes C.<lb/>
ne lic. in un. ead. cauſ.</hi> Sed fruſtra, ut puto, cum ea diſpoſitio juris,<lb/>
ut ter provocare non liceat, non obtineat in remedio reſtitutio-<lb/>
nis in integrum, quod etiam poſt tres conformes ſententias ad-<lb/>
mittitur. Sigiſmund. Scacc. <hi rendition="#i">in Tract. de appellat. quæſt. 15. limit.<lb/>
1. n. 64.</hi> Sicut \&amp;amp; in Pomeraniæ judiciis Ducalibus id obtinere \&amp;amp;<lb/>
admiſſum fuiſſe non uno exemplo mihi conſtat. Quo pertinet<lb/>
communis Jctorum opinio, in quibus caſibus à ſententia appella-<lb/>
re non licet, reſtitutionem tamen in integrum adverſꝰ eandum<lb/>
locum habere. <hi rendition="#i">l. 1. C. ſi ad verſ. rem judic.</hi> Sfort. Odd. <hi rendition="#i">in tr. de Reſtit.<lb/>
in integr. quæſt. 15. n. 31. \&amp;amp; 32. ut \&amp;amp; n. 44.</hi> Veſtrius, <hi rendition="#i">in prax. Judic.<lb/>
lib. 8. eap. 3. in pr. \&amp;amp; n. 1.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Cùm etiam ex falſitate fundamenti, cui ſuperſtructa eſt ul-<lb/>
tima ſententia, nempe quod judicata nulla exiſtunt, conſtet de<lb/>
nullitate notoria ejuſdem, utiq; ea non obſtat iis remediis, queis<lb/>
nullitas arguitur aut injuſtitia accuſatur, ut ut jã his pro vocatum<lb/>
ſit. <hi rendition="#i">Cæſ. Barz. deciſ.</hi> Bononienſ. <hi rendition="#i">55. n. 5.</hi> Scacc. <hi rendition="#i">de quæſt. 7. limit. 1. n. 62.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nam eſt poſt tres con formes ſententias appellabitur ſi nul-<lb/>
litas ex actis conſtet, aut ſtatim poſſit probari. Alexand. <hi rendition="#i">in l. de pu-<lb/>
pillo</hi> §. <hi rendition="#i">qui opus in fin. ff. de oper. nov. nunciat. Fr. Vivius. Deciſ. 304.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">n. 6.</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0109" n="99"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">n. 6. Oldræt. conſil. 106.</hi> Sententia quippe nulla in rem judicatam<lb/>
tranſire non poteſt. <hi rendition="#i">l. 1. C. quand. provoc: non eſt ne ceſſ. l. 4</hi> §. <hi rendition="#i">con-<lb/>
demnatum 16. gloſſ. \&amp;amp; Dd. de re judic</hi>: Bartol. <hi rendition="#i">in l. 1. C. ſent. reſcind.<lb/>
non poſſ.</hi> Atq; ita ſine mente rectiori quicquam detrahendi judi.<lb/>
cio me ſentire manus \&amp;amp; ſigilli mei adjectione teſtor. Scribebam<lb/>
Stralſundi die 1. Junii Anno 1650.</hi></p></div><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b">Reſponſum IX.</hi></hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">A</hi>Nnus jam labitur ſextus, cum in cauſa quæ inter Civitatis<lb/>
Stetinenſis Laniones</hi> Knochenhawer <hi rendition="#aq">ab una \&amp;amp; Carnarios<lb/>
qui mactationi pecorum ac popinæ operam dant vulgo</hi><lb/>
die Haußſchlechter und Gahrbreter/ <hi rendition="#aq">ab altera parte in<lb/>
puncto</hi> deß Verkauffs deß dreuͤgen gereuͤcherten Fleiſches und<lb/>
lebendigen Viehes/ <hi rendition="#aq">ſub judiciali diſcuſſione verſatur reſpond.<lb/>
Repeti etiam juxta tenorẽ Reſponſi judicatum in Dicaſterio Re-<lb/>
gio ex conſilio JCtorum \&amp;amp; Aſſeſſorum Scabinatus Brandenbur-<lb/>
genſis die 4. Novemb. Anno 630. Et licet per appellationem ad<lb/>
Illuſtriſſimum Regii in Pomerania ſtatus Conſilium ea ſententia<lb/>
impugnata eſſet, tamen per pronunciationem die 20. Septembris<lb/>
Anno 1651. confirmatam fuiſſe. Vidi tamen ſimul ex actis non ac-<lb/>
quieviſſe his ſententiis actores, ſed petitâ in integrum reſtitutione<lb/>
in ſurrexiſſe adverſus pronunciata \&amp;amp; tandem ab JCtis Academiæ<lb/>
Juliæ impetraſſe ut ſibi per reſponſum rationes redderent, quare<lb/>
antea contrarium ſenſerint, \&amp;amp; priorem ſententiam contrariam<lb/>
quam prætactaæ poſteriores correxerant pronunciandã duxerint,<lb/>
ſicut eas exhibent prolixæ de iis chartæ, indeq; ſubſecutum, ut<lb/>
tranſmiſſis ad Juridicá Facultatem in Academia Argentoratenſi<lb/>
actis per conceptam ab illis \&amp;amp; publicatam die 13. Sep: Anno præ-<lb/>
terito ſententiam quæ in priori continebatur condemnatio pœ-<lb/>
nalis remiſſa, de cætero vero ejꝰ tenor contra poſteriores admiſſâ</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">N</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">in</hi></fw><lb/><pb facs="#f0110" n="100"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">in integrum reſtit utione confirmatus ſit. Jure \&amp;amp; ratione æquâ an ſecꝰ<lb/>
dependet præcipue ex diſcuſſione atque examine eorumq; JCti Helm-<lb/>
ſtadienſes ad approbandam ſententiam â ſe primo conceptã conſcri-<lb/>
pſerunt velut ab adverſa parte ad commovendum judicem loco grav a-<lb/>
minum imploratæ reſtitutionis prolata. De iis quid ſentiam dicere \&amp;amp;<lb/>
quam non illa faciant ad convellenda quæ in reſponſo conſcripſi quæq;<lb/>
poſtea bis judicata ſunt faciant nec in hac cauſâ attendi nedum ſenten-<lb/>
tiarum poſteriorum improbationum cauſare debeant ante oculos po-<lb/>
nere, neceſſitatem quandam mihi imponit tum reſponſum quod ante<lb/>
quinquennium. Conſulentibus communicari, defendendi \&amp;amp; ab ad-<lb/>
verſis ſcriptis liberandi debitum, tum illorum qui juxta illud judica-<lb/>
runt ſtabilienda autoritas tum Reorum pro ſervanda ſententiarũ con-<lb/>
ſtantia petitio, cui etiam qui in priori inſtantia judicavit patrocinium<lb/>
negare non debet j<hi rendition="#i">uxta deciſionem Anton. Fabri. in Cot. lib. 2. tit. 5. defin.</hi>1.<lb/>
tum conſilium petentes adjuvandi æquitas, maxime cum appareat illos<lb/>
ſi res eo ſtabit loco inique fore gravatos \&amp;amp; ſine juxta cauſâ non ſolum<lb/>
privato ſuo malo ſed \&amp;amp; non levi publico in com̃odo ab illo quod na-<lb/>
turalis libertatis nec proprietatis jurisve alterius eſt, excluſos eſſe.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Hoc vero pace illorum qui in contrarias partes abierunt ſcribere<lb/>
\&amp;amp; præmittere liceat aberratum non parum fuiſſe â ſcopo \&amp;amp; ab ea quæ-<lb/>
ſtione quæ vere in hac lite verſatur \&amp;amp; cui applicandum fuit judicium.<lb/>
Nam inſpectis cum quæ in primâ inſtantiâ proceſſerunt, tum quæ acto-<lb/>
res pro intentione ſua protulerunt, tum quæ JCti pro iis reſponderunt<lb/>
apparet, omnia ad illam quæſtionem converti \&amp;amp; pertinere an Reorum<lb/>
privilegiis conceſſum arefactas carnes \&amp;amp; vivas pecudes vendere ideoq;<lb/>
id præſupponi, quod iſtis non continetur iis quoq; non licere, unde<lb/>
ſine omni dubio, quod privilegia ejus venditionem expreſſam non ha-<lb/>
bent in adverſum ſenſum devenerunt, eo facilius adverſæ partis ad-<lb/>
miſſâ prohibitione. At ea in hac lite revera non verſatur quæſtio ſed<lb/>
longe alia nimirum an quæ carnium are factarum \&amp;amp; viventium pecorũ<lb/>
venditio naturalis libertatis nec collegio lanionũ appropriata eſt; por<lb/>
hujus in ſtantiam prohiberi potuerit \&amp;amp; juſta prombendi cauſa adſit.<lb/>
Inter quæ maxima differentia eſt. Nam in priori quæſtione præſuppo-<lb/>
nitur Reos non habere jus niſi ex privilegio, ideo quod hoc non con-<lb/>
tinetur non licere laniones vero qui vendiderunt arefactas carnes \&amp;amp;</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">viva</hi></fw><lb/><pb facs="#f0111" n="101"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">viva pecora, id ſolos habere inde prohibere poſſe, præterea Reis onꝰ<lb/>
probandi facultatem ex privilegio incumbere, ea inde non probata non<lb/>
immerito ſuccumbere. At in altera hæc omnia ſecus ſe habent. In ea<lb/>
enim Præſupponitur ut revera eſt venditionem, de qua controvertitur<lb/>
eſſe juris atq; libertatis naturalis ideo omnibus licitam quibus non eſt<lb/>
prohibita, nec prohibendi jus habere niſi cui ut jus proprium addicta,<lb/>
inde ſi laniones interdicere reis velint probatione opus habere ſibi ſo-<lb/>
lis competere aliis lege vel conſvetudine eſſe interdictam aut ex alia<lb/>
juſta cauſa interdicendam, nec ſufficere quod in privilegio Reorum<lb/>
nihil continetur cum non ex eo ſed ex naturali libertate quod juris<lb/>
communis eſt competat. Ne igitur in fundamento, rei, quod \&amp;amp; in ac-<lb/>
curata poſitione ſtatus controverſiæ aberretur, neceſſe eſt ante omnia<lb/>
veram facti \&amp;amp; litis ſpeciem præmittere. Ita vero ſe habet.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Laniones in Civitate Stetinenſi prætenderunt ſibi ſolis ex privi-<lb/>
legiis ſuis competere jus venditionis carnis arefacta ac vivarum pecu-<lb/>
dum \&amp;amp; ex eo cum eandem ex longo \&amp;amp; immemoriali uſu ſacerent Car-<lb/>
narii qui mactant pecudes \&amp;amp; popineas inſtruunt ipſis prohibitam vo-<lb/>
luere inſtantes apud Camerarios urbis, ut prohibitio ſieret. Et licet a-<lb/>
liquando nudæ inſtantiæ tributum ut fieret prohibitio, rei tamen,<lb/>
quod intelligerenteo modo nec ſe dejici poſſeſſione vel quaſi venden-<lb/>
di nec jus prohibendi eſſe adverſariis. nec ſibi deeſſe facti rationem, nec<lb/>
talem ſe inauditis \&amp;amp; non cognita cauſa factam prohibitionem jus face-<lb/>
re aut pro judicato eſſe continuarunt venditionem. Quando vero<lb/>
poſt aliquod intervallum \&amp;amp; quiete uſurpatam illam dici habitamlicen-<lb/>
tiam ad Dominos Camerarios velut in jus vocarentur negarunt, qui-<lb/>
bus inſiſtebat adverſariorum intentio, ſuum vero jus obtendebant.<lb/>
Factum vero, ut ſine plena \&amp;amp; quam merebatur ea res cognitione leva-<lb/>
to velo fieret die 18. Octobr. Anno 1647. Reis prohibitio, \&amp;amp; quidem<lb/>
ſub prætextu judicatorum \&amp;amp; privilegiorum. Cum vero nec adeſſent,<lb/>
tali quibus excluderentur ab ea facultate, nec legitimo juris ordine<lb/>
actum eſt proceſſum eſſet appellârunt ad Senatum, ab hoc Camerariis<lb/>
applaudente ad Dicaſterium quod Sedini eſt Regium gravamina pro-<lb/>
tulerunt, proceſſus obtinuerunt Repertum juxta in ea judicio mereri<lb/>
hanc litem ut audiantur de jure ſuo partes \&amp;amp; tentetur amicabilis com-<lb/>
poſitio cavere non ſuccedente, pronuncientur juſta.</hi></p><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">N</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Ad</hi></fw><lb/><pb facs="#f0112" n="102"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Ad quod terminus extraordinarius per ſententiam die 25. Juni<lb/>
Anno 1649 publicatam præfixus fuit. In illo coram judicio diſcepta-<lb/>
tur illa cauſa. Ad actorum petitionem de prohibendis venditionibus<lb/>
controverſis negant rei jus prohibendi ut \&amp;amp; prætenſa privilegia, judi-<lb/>
cata \&amp;amp; quæ obtendantur alia, allegant inveteratam poſſeſſioncm, in<lb/>
ea ſe conſervari actores ad petitorium remitti deſiderant. Actores af-<lb/>
ferunt probationem illorum quæ prætenderunt ad docendum jus pro-<lb/>
hibendi. Rei eum in petitorio iis ſinunt, in poſſeſſorio ſe defendi de-<lb/>
ſiderant, Actores nihil ultra movent ſaltem deferunt juramentum ca.<lb/>
lumniæ de cætero acquieſcunt, \&amp;amp; ſine ulla contradictione diſcedunt,<lb/>
Publicatur inde die 11 Julii Anno 1649. decretum in quo ponitur in<lb/>
quæ per tranſactionem actores conſenſerunt, inter alia hæc verba quæ<lb/>
præſentem litem concernunt habentur.</hi> Anreichend die uͤbrigẽ Streit-<lb/>
tigkeiten/ wegen Schlacht und Verkauffung trucknen Ochs und Schaf-<lb/>
fleiſches/ <hi rendition="#aq">Jtem</hi> Verkauffung lebendigen Rind- und Schafviehes <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c.</hi> Weil<lb/>
Klaͤgere und <hi rendition="#aq">Appellanten</hi> ihre fernere Notturfft/ inſonderheit/ daß Be-<lb/>
klagten und <hi rendition="#aq">Appellanten</hi> beydes zuthun gaͤntzlich ihnen nicht gebuͤhre/ bey-<lb/>
zubringen/ ſich <hi rendition="#aq">reſervi</hi>ret/ als wird ihnen dazu ſechs wochentliche Friſt<lb/><hi rendition="#aq">ſub pœnâ præcluſi</hi> hiemit <hi rendition="#aq">concedi</hi>ret und nachgegeben. Immittels bleibet<lb/>
die Sache billich in dem Stande wie ſie <hi rendition="#aq">tempore interpoſitæ appellatio-<lb/>
nis</hi> befunden worden. <hi rendition="#aq">Contra iſtud decretum implorata fuit reſtitutio<lb/>
in integrũ adducta ſunt gravamina allegantia q<supplied>u</supplied>æ antea judicata fue-<lb/>
runt \&amp;amp; in privilegiis continentur, negata â Reisin totum aut ſub qua-<lb/>
litate ad hanc litem ſpectante, Submiſſio facta ab his in puncto relevã-<lb/>
tiæ gravaminum eſt tranſmiſſis ad Collegium JCtorum in Academiâ<lb/>
Julia actis die 26. Martii pronunciatum, Actores contra decretum de<lb/>
die 11. Julii Anni 1649. reſtituendos in integrum \&amp;amp; quod die 15. Sept:<lb/>
Anno 1648. â Senatu pronunciatum confirmandum eſſe. De utro<supplied>ꝙ́</supplied><lb/>
decreto hactenus fuit controverſia, an quod die 11. Julii proceſſit quod<lb/>
duplex ſententia Dicaſterii \&amp;amp; Conſilii Status regii confirmavit, an ul-<lb/>
timum cui Argentinenſes JCti aſtipulantur juri vel rationi magis con-<lb/>
gruat. Et quia adverſus ultimam ex horum conſilio publicatã ſenten-<lb/>
tiam â Reis reſtitutio in integrum petitur in eo occupabitur conſulta-<lb/>
tio quod ex dictamine actorum juris \&amp;amp; rationis juris æquiusque ſit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Duo præprimis circa iſtam ſunt conſideranda Primo annon</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">jure</hi></fw><lb/><pb facs="#f0113" n="103"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">jure meritoq; ante ulteriorem in puncto controverſo deciſionem de-<lb/>
cretum Dicaſterii Regii quod Sedini eſt die 11. Julii Anno 1649 publi-<lb/>
catu Actoribus injunxerit probationẽ juris prohibendi, ſeu non com-<lb/>
petentis reis vendendi ea de quibus contravertitur facultatis. Secun-<lb/>
do An ex actis appareat jus prohibendi certum ſufficiens \&amp;amp; iis argu-<lb/>
mentis firmatum, ut ob illud Camerariorum decretum de die 18.<lb/>
Octobr Anno 1647. \&amp;amp; illud ſecuta die 15. Septembris ſequenti anno<lb/>
ſententia juxta haberi ideo ex conſilio JCtorum Helmſtadienſium tan-<lb/>
dem \&amp;amp; Argentoraten ſium rata haberi \&amp;amp; adverſus tres alias conformes<lb/>
ſententias pro Reis pronunciatas confirmari debeat.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Primum quod attinet. Ex actis edocemur, quomodo â Lanioni-<lb/>
bus petitum ſit reis prohiberi venditionem cum carnium fumatarum<lb/>
tum pecudum vivat um inque eo actorum intentionem ſitam. Ex jure<lb/>
vero ſcimus ad prohibitionem talem opus eſſe â parte actorum jus ſeu<lb/>
cauſam prohibendi aut faciendi conſtare. Alias obtinet quod <hi rendition="#i">in l. ſta-<lb/>
tuas 4. C. de relig. \&amp;amp; ſumpt. fun.</hi> dicitur Jure ſuo eorum quæ minus prohi-<lb/>
bita ſunt liberam facultatem non denegari. Et quidem de jure prohi-<lb/>
dendi â parte actorum verba ſunt notanda Petri Frideri Mindani <hi rendition="#i">part.<lb/>
2. de Mandat: Iudic: cap. 26. n. 2.</hi> Quia grave eſt quem ita coercere,<lb/>
ut nec quid ex animi ſententia moliri, nec quod mente conceperat in-<lb/>
ſtituere, nec quod jam inſtituerat perficere auſus ſit, niſi comminatam<lb/>
pœnam ſub attentatorum crimine incurrere \&amp;amp; ex ea condemnari velit,<lb/>
ſane cauſam prohibitionis in certo \&amp;amp; manifeſto juris fundamento ſub-<lb/>
nixam eſſe oportet. Et communis JCtorum eſt ſententia prohibitionẽ<lb/>
ſine caufa factam non valere. <hi rendition="#i">Tiber. Decian. reſp. 1. n. 142. vol. 2. reſp. 55. n.<lb/>
58. vol. 3. Roland â Vall. conſil 81. n. 6. vol. 2. \&amp;amp; conſil 43. n. 43. ſeq. vol 4. Ruin.<lb/>
conſ. 139. n. 19. vol. 5. Parisconſ. 52. n. 13. vol. 1.</hi> Nec ſufficit juſtam ſed etiam<lb/>
veram at<supplied>ꝙ́</supplied> appatentem eſſe oportet quoniam in judicio nihil attendi-<lb/>
tur quod non probatur pariaq; ſunt non eſſe \&amp;amp; non apparere. Et quan-<lb/>
do in jure proh bitionis actores in hac lite fundarunt intenuonem ſuã<lb/>
\&amp;amp; inde contenderunt non permittendam Reis venditionem, juris or-<lb/>
do deſideraverit, ut antequam ad eam prohibitionem petitam perve-<lb/>
niretur prius actores probent in quo ſe fundant. Sic enim regula juris<lb/>
habet, Actore non probante reum etſi nihil præſtiterit abſolvi. <hi rendition="#i">l. qui ac-<lb/>
cuſare C. de Edend. l. actor. C. de Probat. l. ab ca parte 5. ff. eod.</hi> Nec tantum id</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">obtinet</hi></fw><lb/><pb facs="#f0114" n="104"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">obtinet ubi affirmat actor ſed etiam ſi alii quid competere negat. Quod<lb/>
enim vulgo ajunt Ei incumbere probationem non qui negat ſed qui di-<lb/>
cit. <hi rendition="#i">l. 2. ff. dict. tit.</hi> id communi JCtorum ſententia \&amp;amp; Judiciorum praxi<lb/>
dudum declaratum \&amp;amp; inde exceptum eſt cum innegativa conſiſtit fun-<lb/>
damentum intentionis actoris. Sicut ea obtinet concluſio, negativam<lb/>
probandam eſſe per illum qui ſe fundet in ea ſive agendo ſive excipien-<lb/>
do, ſive negativa ſit juris ſive facti ſive qualitatis, <hi rendition="#i">uti declaravit gloß. in d.<lb/>
l. 2. \&amp;amp; cum prolixis allegationibus tradunt Maſcard de Probat. concluſ 1092.<lb/>
num. 2. Ant. Gabriel. Comm. concluſ lib. 1. de Probat. concl. 6.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Hoc quod aliàs judiciarius proceſſus poſtulat eo magis in præ-<lb/>
ſenti lite faciendum fuit, quod plures occurrebant cauſæ, ob quam ne-<lb/>
ceſſe erat probari ab actoribus, quo prohibitionem quam impetrare<lb/>
tentabant, fundatam vellent. Primo enim id convenit præſumptioni<lb/>
quæ contra prohibitionem militat. Quando enim in omni re \&amp;amp; perſo-<lb/>
na præſumitur libertas quatenus non reperitur ſublata. <hi rendition="#i">Burſat. conſil. 8.<lb/>
num. 17. Borgnin. Cavalcan. deciſ. 44. num. 155. Maſcard. de Probat. concluſ.<lb/>
980. num. 1.</hi> E contra alicujus rei prohibitio facta non præſumitur, ſed<lb/>
licita habetur donec de prohibitione conſtat, indeq; qui hanc allegat<lb/>
velut præſumptionem juris adverſus ſe habens probare tenetur. <hi rendition="#i">Specul.<lb/>
in tit. de Probat.</hi> §. <hi rendition="#i">1. verſ. ſequitur videre Maſcard. d. tract. concluſ 1243.<lb/>
num. 2.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Secundo id quod Actores reis voiunt interdictum jure naturali<lb/>
liberum eſt per quod commercia omnibus libera, nemini præcluſa.<lb/>
Emere vendere quærere ex negociatione victum, naturalis libertatis<lb/>
eſt, \&amp;amp; regulariter licitum. Qui exceptionẽ allegatis probare tenetur.<lb/>
cum alter in regula fundatam habeat intentionem cui ſtatur donec ve-<lb/>
rificatur exceptio <hi rendition="#i">gloſ. \&amp;amp; Decius in l. i. num. 6. ff. de Reg. jur. Fulv. Pacian. de<lb/>
Probat lib. 1. cap. 8. n. 12. cap. 52. n. 5.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tertio rei dudum in poſſeſſione vel quaſi illius mercimonii quod<lb/>
actores prohibitum intendunt fuere nec ab his negatur, offerunt cum<lb/>
opus poſſeſſionis inveteratæ probationem. Conſtat autem poſſeſſionẽ<lb/>
liberare ab onere probandi idque rejicere in adverſarium <hi rendition="#i">l. 2. C. de Pro<lb/>
bat.</hi> ac inde in poſſeſſione quisq; defenditur donec in petitorio aliud<lb/>
fuerit obtentum. <hi rendition="#i">l. un. C. de Prohib. ſequeſtr. Pecun. c. in literis. c. literas x.<lb/>
de Reſtit. Spoliat. Ioh. Gœdd. conſil. Marburg. 17. num. 262. vol. 4.</hi></hi></p><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Quarto</hi></fw><lb/><pb facs="#f0115" n="105"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Quarto accidit pro reis miltiaris præſum ptio cujus vis eſt ut onꝰ<lb/>
probandi conjiciat in allegantem contrarium <hi rendition="#i">l. ab ea ib. Bartol. ffde Pro-<lb/>
bat. Pacian. d. tract. part. 1. c. 51. num. 4. 10. \&amp;amp; 11.</hi> eam enim qui pro ſe habet<lb/>
fundatam intentionem gerit. <hi rendition="#i">l. gener aliter</hi> § <hi rendition="#i">ſi petitam ff. de Fideicomm. li-<lb/>
bert. Roll. à Vall. conſil. 47. num. \&amp;amp; vol. 3.</hi> Nec una eſt quæ pro Reis facit,<lb/>
ſed multip lex. Præſumitur enim pro iis bene, tum ex diuturna poſſes-<lb/>
ſione quæ præſumptionẽ juris continet ut in dubio pro poſſeſſore pro-<lb/>
nunciandum ſit <hi rendition="#i">Bald. in l. 1. ff. famil. eroiſc. Maſcard. de Probat concluſ 539.<lb/>
num. 23. Mantua. Singular. 335.</hi> tum quod id quod faciant ex actibus<lb/>
licitis eſt, publica lege \&amp;amp; conſvetudine non prohibitis, in quibus ſene-<lb/>
per licitè quis verſari creditur <hi rendition="#i">l. cum Prætor 12. ib. gloſſ \&amp;amp; Bald ffde Iudic.</hi><lb/>
tum quia generatim fic præſumitur quidquid ſit, licitum \&amp;amp; non prohi-<lb/>
bitum eſſe. <hi rendition="#i">l. merito ff pro Soc. Dec. in c. auditis x. de Præſiript. Bald in l. n.<lb/>
C. de ſerv. fugit.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quinto neceſſitatem probandi infert ejus quod ab actoribus in-<lb/>
tenditur conditio. Jdeo enim reis facultatem vendendi ademptam vo-<lb/>
lunt ipſi ſoli habeant quod eſt jus monopolii ſibi arrogare \&amp;amp; prætende-<lb/>
re, Hoc enim exiſtit cum unus vel pauci in civitate facultatem venden-<lb/>
di aliquas ſpecies accipiunt \&amp;amp; tenent. <hi rendition="#i">uti deſcribit Carpzov. reſponſ. Electe-<lb/>
ral. 41. n. 10. tit. 5. lib. 1.</hi> Conſtat autem monopolia non tantum civili jure<lb/>
tam illo quod per Imp. Juſtinianum compoſitũ eſt <hi rendition="#i">ut patet ex l. un. C. de<lb/>
Monopol.</hi> quam recentiori quod continetur receſſibus imperii <hi rendition="#i">vid. Re-<lb/>
ceſſ. Imper.</hi></hi> Zu Augſpurg <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1500. tit.</hi></hi> von wucher lichen <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">contracten de<lb/>
Anno 1526.</hi></hi> Item nach dem die <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">monopolien</hi></hi> Augſpurg <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1530,</hi></hi> §. und<lb/>
nach dem etwan Regenſpurg <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1532. ſub tit.</hi></hi> Policey von wucherlichẽ<lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">contracten.</hi></hi> die Policey Ordnung zu Augſpurg auffgerichtet <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1548.<lb/>
tit.</hi></hi> von <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">monopolien</hi></hi> zu Franckfurt <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1577. eod. tit.</hi> prohibitta eſſe, ſed<lb/>
etiam pietati charitati proximi \&amp;amp; utilitati publicæ contraria <hi rendition="#i">ut hoc pro-<lb/>
lixius docent tam Theologi quam ICti \&amp;amp; Politici vid. Bald. in d. l. un. ib. Zonẽ<lb/>
in Sum. \&amp;amp; Schard. num. 2. \&amp;amp; ſeq. \&amp;amp; ad rubr d. tit. n. 1.</hi> Unde non tantum<lb/>
in foro ſeculari damnantur \&amp;amp; eriminalibus aecu ſationibus obnoxia fi-<lb/>
unt, extra ordinem ſevere vindicanda, <hi rendition="#i">uti proli cius traditum leges apud<lb/>
Boſſ. in Pract. Criminal. tit. de Vnion. \&amp;amp; Colleg. num. 4. \&amp;amp; ſeq. Beroi. conſil. 171.<lb/>
num. 1. \&amp;amp; ſeq. vol. 3.</hi> ſed etiam conſcientiam lædere \&amp;amp; in ejus foro inex-<lb/>
cuſabilia creduntur <hi rendition="#i">ut docet Petrus Martyr in Loc. Commun.</hi> Exinde intet</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">O</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">pecca-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0116" n="106"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">peccata enormia referuntur, \&amp;amp; habentur illicita niſi doceatur caſus in<lb/>
quo \&amp;amp; cauſa juſta ex qua licita eſſe queant. <hi rendition="#i">Beroi. d. conſil. 171. per tot. vol 3.</hi><lb/>
quia voro odioſa, talisnõ præſumitur ſed probatione manifeſta indiget,<lb/>
nec cuiquam dubium eſſe poteſt illi qui monopolium aliquod ſibi vin-<lb/>
dicat \&amp;amp; alios â mercimonio excludere intendit ejus probationem fa-<lb/>
cere debere.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Non diffitentur hoc qui contrarias partes actorum fovent \&amp;amp; tu-<lb/>
entur, ideo occupati ſunt ut ab iſtis amoliantur monopolii vitium.<lb/>
Tria vero afferunt. Primum eſt, quod negant eſſe monopolium facul.<lb/>
tatẽ quam plures habent ex privilegio vel judicato ut ſoli commerciu<lb/>
de re aliqua habeant ſi juſto precio merces vendunt, veluti ceſſante in<lb/>
tali ſpecie ea ratione, ob qua allegata jura monopolium damnant, <hi rendition="#i">ci-<lb/>
tantes in hanc ſententiam c. ſignificante x. de Appellat. ibid. innocent. Dec. Bald.<lb/>
Iaſon in l. quo minus. ff ne quid in loc. publ. \&amp;amp; conſ. 161. n. 10. Barthol conſ. 17. Ioh.<lb/>
de Sol. in tr. de Emption. dubit: 38. Grot. in addit: ad lib. 2. cap. 12. n 16. ff. de<lb/>
Inr. Bell. Carpzov. reſponſ Elector. 42. n. 11. \&amp;amp; ſeq. lib. 1. tit. 5.</hi> Et tam con-<lb/>
cedimus hoc quam experientiâ per exempla docemur, non rarum eſſe<lb/>
quibuſdam collegiis in civitatibus concedi jus, ut qui ex eo ſunt mer-<lb/>
ces quaſdam venales ſoli habeant verum \&amp;amp; hoc conſtat ratioq; dictat,<lb/>
id ad eos ſaltem pertinere, qui ſingularem quandam operam circa eaſ-<lb/>
dem ad comparandum conficiendum conſervandum adhibent, quibꝰ<lb/>
ideo conceditur jus tale, ut civitares iis facilius potiantur. Quo per-<lb/>
tinent, quæ collegiis mercatorum \&amp;amp; opificum indulgentur. At circa<lb/>
annonam \&amp;amp; talia, unde communis victus haberi debet ejuſmodi reſtri-<lb/>
ctiones ut inutiles imò publice privatimq; noxiæ ſic valde odioſæ \&amp;amp; il-<lb/>
licitæ ſunt, <hi rendition="#i">ſicut in priori reſponſo demonſtravi, qud brevitatis ſtudio me refero,</hi><lb/>
Deinde fic obt inent iſta ſi per ſtatutum \&amp;amp; privilegium aliquibus in ci-<lb/>
vitate certarum mercium venditio conceditur. Nec ultra quam ſtatu-<lb/>
tis aut privilegiis continetur quidam ſibi ſoli talia arrogare queunt.<lb/>
Sunt etiam privilegia ejuſmodi ſicut \&amp;amp; alia quæ vis à iure communi ex<lb/>
orbitantia ſtricti iuris atq; odioſa ſunt reſtringi nec ultra expreſſa ex-<lb/>
tendi debeant <hi rendition="#i">c. privilegia x. de Reſcript.</hi> Et nemo negabit ſi privilegiũ<lb/>
ejuſve ſenius in dubium vocatur, eum qui allegat teneri probare.<lb/>
Quando igitur á Reis negatum fuit, habere Actores eiuſmodi privile-<lb/>
gium ex quo ius prohibendi ſit, utut valere poſſet tamen probatione</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">eguit,</hi></fw><lb/><pb facs="#f0117" n="107"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">eguit, \&amp;amp; dum ea in Dicaſterio Rogio iniuncta fuit, iuſte recteque pro-<lb/>
nunciatum eſt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sexto Seniores collegii unus cum Advocato qui adfuit negato à<lb/>
reis intentionis fundamento ad probationem ſemet obtulerunt, inde<lb/>
decretum de melius probando eo quod obtenditur jure, proceſſit ex<lb/>
ipſorummet conſenſu. Quod impugnare poſt ea non magis licuit,<lb/>
quam contra id quod ſemel placuit venire cum volenti atque conſen-<lb/>
tienti nulla fiat injuria <hi rendition="#i">l. non videtur 11. ff. ſi quid in fraud. patr. l. cum quæ-<lb/>
dam C. de Adminiſtr. Tut.</hi> Regentur eos feciſſe id ſine mandato quod<lb/>
ſpeciale requiritur ad alienanda vel remittenda collegii iura. Sed ab-<lb/>
ſone præſupponitur hic alien atio vel remiſſio iuris ubi de eo probando<lb/>
actum negantibus ideo reis id probatione incumbente actori. Quod<lb/>
ſi probare poſſint ius aliquod prohibendi \&amp;amp; quidem quod prætende-<lb/>
bant integrum necremiſſum foret. Ut vero probarent in ſe recipere<lb/>
poteſtatis fuit. Id ſaltem in iudicio verſabatur quomodo cauſa agen-<lb/>
da eſſet, Habent Seniores collegii ius agendi negocia \&amp;amp; cauſas eiuſdẽ,<lb/>
nec egent ſpeciali mand ato, ſed generale ad quæ vis Collegium attin-<lb/>
gentia habent ex conſtitutione \&amp;amp; iure Collegii, quod illos ut rectores<lb/>
\&amp;amp; actores eligit. Inde quæcunq; Collegii, ſunt \&amp;amp; per omnes colle-<lb/>
giatos commode expediri nequeunt per illos tractantur non tantum<lb/>
extra iudicium ſed \&amp;amp; in illo; unde illi ſoli citari ſolent, ubi cauſa colle-<lb/>
gii agitur \&amp;amp; quia exactionem præ cateris cauſæ cognitionem habere<lb/>
creduntur. <hi rendition="#i">arg. l. municipes 14. ff. ad Munic. l. aliud 160.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. de R. l.</hi> illi<lb/>
reſpondere \&amp;amp; iuramenta præſtare iisque reſpondent aut iurant colle-<lb/>
giati ſtare tenentur <hi rendition="#i">Coler. part. 1. deciſ. 115. num. 13. Rauchbar. part. 1. quæſt.<lb/>
8. num. 13. Carpzov. in iurisprud. Roman. part. 1. conſtit. 13. defin. 1. num. 4.</hi><lb/>
Nec eſt ut de eo diſputemus cum ubiq; circa opificum collegia notoria<lb/>
conſuetudo id obſervet. Nec in Civitate Sedinenſi in cauſis collegio-<lb/>
rum aliud obſervetur, Et ipſi Laniones per Seniores hanc cauſã agen-<lb/>
do ut quæ proſe iis agentibꝰ decreta volunt eſſe rata ſic \&amp;amp; per ipſos acta<lb/>
impugnare non debent, poſcente hac ratione, ut quos negocia noſtra<lb/>
agere patiunt, eorum tanquam ex mandato noſtro non improbemus<lb/><hi rendition="#i">arg. l. qui patitur 18. ib. gloſſ. \&amp;amp; Dd. ff. Mandat.</hi> Nec eſt cauſa cur collegiũ<lb/>
per iſtos ſe in hac læſum dicere ideo iure quod actum retractare queat.<lb/>
Id enim factum quod facere oportuit, De quo fuſius nihil addam cum</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">O</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">\&amp;amp; in</hi></fw><lb/><pb facs="#f0118" n="108"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">\&amp;amp; in priori reſponſo id ſatis expoſitum ſit, \&amp;amp; ſuperius hic ſcripta abun-<lb/>
de doceant, \&amp;amp; ratio unicuiq; inſinuet, quod â reis negatum omnino ab<lb/>
actoribus fuiſſe probandum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">His conſideratis mihi perſvaderi non patior quenquam ex ratio-<lb/>
ne ſecum ſtatuere poſſe Actoribus fuiſſe juſtam de decreto, prætacto<lb/>
per quod ſuæ intentionis probatio injuncta fuit conquerendi cauſam,<lb/>
ob quod petita reſtitutio in integrum, relevantia \&amp;amp; fimul vera requi-<lb/>
rens gravamina prærequirens impetrati potuit multo magis mirum,<lb/>
quod JCti Helmſtadienſes contra ſolitum proceſſus ordinem ſtatim re-<lb/>
ſciderunt decretum juris rationi, juſto proceſtus ordinem ſtatim reſci-<lb/>
derunt decretum juris rationi, juſto proceſſus ordini, adverſariorum<lb/>
conſenſui innixum Actores in integrum reſtituerunt, \&amp;amp; ad obſervantiã<lb/>
ſententiæ quam impugnaverant, cum gravamina appellationis ut rele-<lb/>
vantiam in Dicaſterio Stetinenſi recepta \&amp;amp; ad ulteriorem diſcuſſionẽ<lb/>
devoluta eſſent, condemnaverant Cum non ultra atq; in puncto re-<lb/>
levantiæ gravaminum ſubmiſſo facta eſſet, \&amp;amp; ſi viſa fuiſſent hæc relevã-<lb/>
tia decuiſſet, ad ea reſponſionem Reis injungere Sic ſervat Praxis fori ex<lb/>
Ordinatione Judiciali, Nec decuit â ſty lo judicii recepto, qui legis in-<lb/>
ſtar eſt \&amp;amp; vim habet recedere <hi rendition="#i">l. 2. C. teſtam quemad. aper. l. fin. C. de Iniur.<lb/>
Eberhard. Iun. conſil. 27. num. 17. vol. 1.</hi> Receſſus ab eo manifeſtam ini-<lb/>
quitatem judicis arguit. <hi rendition="#i">Cravet. conſil. 201. num. 22.</hi> \&amp;amp; decretum red-<lb/>
dit nullum <hi rendition="#i">Panorm. in c. ex literis num. 6. ſeq. x. de Conſtit.</hi> Ex quo in<lb/>
hac cauſa eo major conquerendi cauſa fuit Reis, quo reputatis per Ad-<lb/>
verſarios prolatis gravaminibꝰ relevantibus nec tamen communicatis,<lb/>
ſedſtatim inde iſtis condemnatis perinde eſt atq; ſi non auditi condem.<lb/>
nati fuerint. Quo nulla gravior in proceſſu iniquitas ac nullitas con-<lb/>
tingere poteſt. Ad excuſationem non auditis reis pronunciatæ defi-<lb/>
nitivæ ſententiæ adducitur ea Poteſtas judicis, quod poſſit pro abbre-<lb/>
vianda lite ex officio cauſam pro concluſa accipere, ideo exceptiones<lb/>
articulos \&amp;amp; ſimilia ut irrelevantia rejicere <hi rendition="#i">arg. Auth iubemus. C. de iudic,<lb/>
arg. c. Paſtoralis de cauſ. poß. \&amp;amp; propriet Mynſing. 3. obſerv. 17. n. 14. Gail. 1. obſ. 81.<lb/>
n. 14. \&amp;amp; 15.</hi> Veruntamen hoc aliter fieri non poteſt quam ſi vel magna<lb/>
adverſæ partis ſit contumacia, aut malitioſa tergi verſatio, <hi rendition="#i">ut de eo caſu<lb/>
loquitur allegatus Mynſing. d. l. verb. ſi datæ ſint ſufficientes dilationes.</hi> vel ſi<lb/>
articuli plane ſint impertinentes ac irrelevantes, <hi rendition="#i">prout in iis terminis</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">ſcripſit</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0119" n="109"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">ſcripſit Gail. d. l.</hi> vel ſi quæ proferentur nihil novi, niſi quod in actis prio-<lb/>
ribus continetur, ſatisq; expoſitum eſt, nec ulteriori deductione egent,<lb/>
continent, <hi rendition="#i">ſicut in appellationis inſtantia procedi poſſe demonſtrat Gail. 1 ob-<lb/>
ſerv. 118. n. 4. ſeq.</hi> Sed neuter hic occurrit caſus. Nec enim rei potuerunt<lb/>
alicujus accuſari contumaciæ vel tergi verſationis, qui nunquam ſuper<lb/>
iis, quæ actores pro imploratione reſtitutionis in integrum adduxe-<lb/>
runt, auditi ſunt. Quæ loco gravaminum ab iis adducta, pro relevã-<lb/>
tibus habita nec rejecta ſunt, ideo non potuit ab ea cauſa Pro conclu-<lb/>
fa accipi, antequam Rei velut implorati audirentur. Si id fieri debuis-<lb/>
ſet, oportuiſſet rejicere gravamina ut irrelevantia \&amp;amp; non habuiſſet lo-<lb/>
cum in integrum reſtitutio. Poſterius ad ſpeciem præſentem plane<lb/>
non quadrat. Pertinet ad appellationes, quæ fiunt ex nullis novis<lb/>
cauſis, ſed ſolo tenore præcedentium actorum juſtificantur, ideo ap-<lb/>
pellantes nihil novi proferunt, ſed aut petunt ex iſtis de cauſa judicari,<lb/>
aut judex deprehendens ex iſtis notoriam ſententiæ iniquitatem inde<lb/>
pronunciat. Veruntamen longè alia ratio eſt implorationis pro re-<lb/>
ſtitutione in integrum, quæ aliam petitionem habet, ac quæ contine-<lb/>
tur in prioribus actis, ad receſſionem ſententiæ tendit, læſionem ex cau-<lb/>
ſis oſtendere debet, quæ, ex quo adverſa pars per ſententiam jus quæ-<lb/>
ſitum habet, ad mitti non Poteſt contra non auditum. Deinde ſic ob-<lb/>
tinet illud ubi gravamina adducta \&amp;amp; nihil novi habent, \&amp;amp; ex actis prio-<lb/>
ribus notoria ſunt, \&amp;amp; judici appareat, nullam reo probabilẽ exceptio-<lb/>
nem aut oppoſitionem ulterius competere, quæ tria concurrere opor-<lb/>
tet, <hi rendition="#i">ut patet ex coniunctione eorum quæ Gailius d. obſerv. 128 num. 4. 5. 6. \&amp;amp; 7.</hi><lb/>
Ubi alterum ex his deficit, gravamina articulata non admitti modo, ſed<lb/>
\&amp;amp; ad reſpondendum ad verſario communicari debent. <hi rendition="#i">Bartol. \&amp;amp; Salycet.<lb/>
in l. prolatam C. de Sent. \&amp;amp; Interloc.</hi> atq; ſic Praxis forenſis circa appella-<lb/>
tiones in Camera Imperiali obſervat, \&amp;amp; in Patriæ foris idem ſequimur.<lb/>
At nullũ ex ſupra pictis adeſt. Qui grav amina implorationis inſpexe-<lb/>
rit, multa nova in iis deprehendet, quæ in prioribus actis non contine-<lb/>
bantur. Deinde ex his minime notoria erant, ſed verſebantur partes<lb/>
in meris contradictoriis, \&amp;amp; præſertim in quibus actores fundamentum<lb/>
intentionis collocabant, nempe privilegiis \&amp;amp; judicatis minime huc<lb/>
quadrare, nec actioni convenire à Reis opponebatur, ea juris ſpecie,<lb/>
ut \&amp;amp; Seniores collegii cum advocato aliqua in parte cedendum, de cæ-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">O</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">tero</hi></fw><lb/><pb facs="#f0120" n="110"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">tero probationem ulteriorem ſibi neceſſariam putarent idcirco \&amp;amp; of-<lb/>
forrent, tùm \&amp;amp; in Illuſtriſſimo Dicaſterio regio ulteriori probatione<lb/>
opus eſſe judicaretur, Et eùm ibi contra Camerariorum mandatum \&amp;amp;<lb/>
Senatus Stetinenſis ſententiam appellatio recepta, gravamina ut rele-<lb/>
vantia admiſſa eſſent, \&amp;amp; hæc præſumptionem juris pro ſe haberent, quæ<lb/>
pro decretis judicum ſemper militat, <hi rendition="#i">l. 2. C. de offic. civil. iud. Alciat. in<lb/>
tract. de Præſumpt. 1. cap. 3. præſ. 9. num. 1.</hi> Reis porro contractorum in-<lb/>
tentionẽ fuiſſe probabiles non modo, ſed \&amp;amp; juſtas exceptiones ex actis<lb/>
apparuit, \&amp;amp; eventus docuit. Secutæ duæ ſententiæ eas corroborarũt,<lb/>
nec quæ Rei pro reſtitutione in integrũ adduxerunt ad eam impetrau-<lb/>
dam ſufficientia declarârunt. Præſupponitur ab iis qui aliter ſentiunt,<lb/>
per ea quæ ab actoribus adducta ſunt ſatisobtineri id quod prætendũt,<lb/>
ſed quàm longe ab hoc talia abſint, ex corum conſideratione patebit,<lb/>
quæ cum ad ſecundum caput hujus conſultationis pertineaut eo jam<lb/>
progrediemur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Ut verò conſtet à parte actorũ ſatis fundata ſit intentio illa, quod<lb/>
jure non poſſint nec debeant Rei vendere carnes \&amp;amp; pecudes, de quibus<lb/>
contro vertitur, præſciendum eſt, quid eos ad hanc obtinendum alle-<lb/>
gare \&amp;amp; docere deceat, In quo intra certos terminos nec actorum al-<lb/>
legationes, nec qui pro iis ſentiunt, conſiſtunt, ſed ut ſtatus contro-<lb/>
verſiæ ab iis non rectè nec conſtanter poſitus, ita \&amp;amp; quæ de controver-<lb/>
ſia ſcribuntur hactenus fluctuant. Præſertim illa movetur diſputatio,<lb/>
an ex privilegiis ſuis Rei jus hebeant ejuſmodi venditionis, quod nihil<lb/>
ad hanc litem facit. Nec enim opus habent illi jus, ad id quod liber-<lb/>
tatis naturalis eſt, probare, quia quod expreſſe prohibitum non repe-<lb/>
ritur iis licitum eſt <hi rendition="#i">l. uxorem 15. C. de nupt: l. nulla 4. C. de iur. dot.</hi> Jure<lb/>
ſuo quæ minus pròhibita ſunt unicuiq; libera facultas non denegatur<lb/><hi rendition="#i">l. ſtatuas C. de religios. \&amp;amp; ſumpt. fun.</hi> Inanis quoq; \&amp;amp; iniqua futura eſt<lb/>
prohibitio, quam quis facturus eſt non ex certa lege aut ſtatuto, ſed<lb/>
ex eo ſolo, quod in privilegiis non continetur. Nam ut habent ver-<lb/>
ba JCti <hi rendition="#i">in l. magiſtratus 25. ff. ad Municip.</hi> Lege municipali etſi non ſit<lb/>
datum, dummodo non denegatum, moribus competit. Abſurdi-<lb/>
tatem eius argumenti â ſtatuto vel privilegio negativum, ut quod illo<lb/>
non conceſſum non ſit licitum, quilibet manu tangit præſertim in his,<lb/>
quæ iure communi licent aut non prohibita ſunt, In quibus hæc obti-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">net</hi></fw><lb/><pb facs="#f0121" n="111"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">net ſententia, quod privilegio non immutatur, in eo ſequimur ius \&amp;amp;<lb/>
facultacem naturalem. Quando igitur ex libertate naturali commerciũ<lb/>
omnium rerum licet, ubi lege, ſtatuto vel conſvetudine non prohibi-<lb/>
tum aut negatum. Venditio etiam carnis fumatæ aut Pecudum viven-<lb/>
tium nemini, nec etiam Reis ullibi interdicta eſt, etſi privilegia ſeu iu-<lb/>
re peculiaria non faciunt mentionem, inde non erint ab illa licentia<lb/>
excluſi. Nec ipſi adverſarii ſi id argumentũ valeret, poſſent venditio-<lb/>
ne iſta uti, cum in ipſorum privilegiis minimè concedatur. Sed fruſtra<lb/>
in eo laboramus, cum dudum more \&amp;amp; ratione damnata ſit ea opinio,<lb/>
opificiis nihil amplius licere, quam ex tenore privilegiorum habent.<lb/>
Non ultra id admitritur, quàm in his, quæ ſingulari iure cõtra ius com-<lb/>
mune prætendunt. At quæ ex iure communi ſine privilegio libera<lb/>
aut licita ſunt, non obſtante collegii iure ipſis remanent, vi naturalis<lb/>
libertatis \&amp;amp; iuris commerciorum, cui non derogatur per ca quæ colle-<lb/>
gium accepit peculiaria.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod ſi de jure reorum dubitationis aliquid ſubeſſe poſſet, nec<lb/>
tamen \&amp;amp; ex eo actio aut ius prohibendi â parte actorum ſequeretur.<lb/>
Sed cauſa agendi quoad hos, ſeu quæ horum iuris ſit, adeſſe debet. <hi rendition="#i">l. ſi<lb/>
pupilli 6. §. fin. ff. de Neg. geſt:</hi> Inde agere non poſſum, quamvis mea vi-<lb/>
deatur intereſſe, ſed cognoſcere debet Prætor, an iuſtam \&amp;amp; probabi-<lb/>
lem cauſam actionis habeam, propter quam deſiderarem, <hi rendition="#i">uti ICti ver-<lb/>
ba ſonant in l. in hac actione 3.</hi> §. <hi rendition="#i">ſi mecum 1. ff. ad Exhibend.</hi> De ſuo enim<lb/>
non de alieno iure agere oportet <hi rendition="#i">l. uti frui 5. pr. ff. ſi uſusfr. pet.</hi> ſecus ubi<lb/>
fit, locum habet non competentis actionis exceptio \&amp;amp; merito regeri-<lb/>
tur actori, quoad te liberas ædes habeo <hi rendition="#i">l. loci 4. § pen. ff. ſi ſervit. vindic.</hi><lb/>
Et ſi vel â reo non opponitur, tamen ex officio judex ante omnia jus a-<lb/>
ctoris ad actionem inquirere debet, \&amp;amp; ſi ex actis nullum deprehendit,<lb/>
agentem repellere. <hi rendition="#i">Alexand. in l. ubi pactum num. 7. C. de Tranſactt: Ioh.<lb/>
Ludovic. deciſ. Peruſin. 71. num. 18.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Hinc manifeſtum, ſi actores jure aliquid obtinere velint, conſta-<lb/>
re debere de jure prohibendi â parte illorum. Id vero ſi docere velint<lb/>
neceſſe eſt ipſis ſolis datam facultatẽ venditionis, quam aliis ademptã<lb/>
volunt probare. Nec ſatis eſt id aliqualiter doceri, ſed oportet perſpi-<lb/>
cuis \&amp;amp; immotis documentis, ut argumentis probari, ſpectatâ, quæ<lb/>
pro Reis militat, præſumptione, poſſeſſione libertate naturali, ut in</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ſupe-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0122" n="112"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ſuperiori quæſtione vidimus. Contra quas longe clarioribus quám a-<lb/>
liàs, opus eſt probationibus. <hi rendition="#i">Fulv. Pacian. de Probat. part. 1. c. 51. num. 4.<lb/>
10. 11.</hi> cum per iſtas fundata \&amp;amp; velut probata ſit reorum intentio, quam.<lb/>
diu veræ \&amp;amp; manifeſtæ probationes in contrarium non habentur. <hi rendition="#i">Maſ-<lb/>
card. de probat. vol. 1. quæſt. 10. num. 46. ſeq.</hi> Hujus generis non reperien-<lb/>
tur, quæ pro Actoribus deſiderantur, ut examen paulo accuratius o-<lb/>
ſtendet, In quo ſequimur ordinem, quem obſervarunt quorum ſcri-<lb/>
ptum Actores loco gravaminum adduxerunt. Dividunt illi hanc con-<lb/>
troverſiam in tria capita, inde tres faciunt quæſtiones, ſed ad duo redi-<lb/>
gi commode queunt; Alterum eſt de venditione carnium fumatarum,<lb/>
ad quod ſpectant quæ in duabus prioribus ab adverſo poſitis quæſtio-<lb/>
nib us continentur; Alterum de venditione viventium pecorum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Prius quod attinet, cum ante omnia neceſſariò apparere debeat,<lb/>
Actoribus ſolis competere jus vendendi carnes fumo arefactas, quo<lb/>
jure pronibendi uti poſſint, obſervandum eſt, eos ne verbulum qui-<lb/>
dem ex omnibus ſuis privileglis de eo proferre, nedum id docere poſſe.<lb/>
Nullibi enim aut id ipſis inſolidum attribuitur, aut aliis venditionis li-<lb/>
centia adimitur, ut ſic in hoc puncto ſtatim deficiat fundamentum<lb/>
actionis.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Potiſſimum in quo Actores \&amp;amp; qui ipſi conſulunt, omniaq; ab ipſis<lb/>
allegata ſe fundant, eſt Decretum Jlluſtriſſimi Principis Barnimi, pro<lb/>
deciſione aliquot controverſiarum die 13. Septemb. Anno 1540. factũ.<lb/>
Quod autem quàm nihil ad hanc cauſam ſpectet videamus, Primò te-<lb/>
nor oſtendit ſuper lite in cauſa vertente inter Collegium Lanionum \&amp;amp;<lb/>
eorum, qui extra illud mactant, \&amp;amp; in maccllo vendendi jus \&amp;amp; privi-<lb/>
legium acceperant, quos</hi> Freyſchlechter <hi rendition="#aq">vocamus, decretum id ſubſe-<lb/>
cutum, in illa vero lite Collegium Carnariorum qui ab his non fuiſſe<lb/>
ut verba ejus habent,</hi> Zwiſchen den Alter Leuten und Meiſtern deß Kno-<lb/>
chenhawer Handwercks unſer Stadt Alten Stettin eins/ und den Frey-<lb/>
ſchlechtern <hi rendition="#aq">\&amp;amp;c. Unde nec Reis, velut qui in lite non fuerunt, præjudica-<lb/>
re nequit, cum ſententia inter alios quam ſolos litigatores jus non fa-<lb/>
ciat. <hi rendition="#i">l. ſæpe 63. ff. de re iud. l. 1. tot. tit. C. res int. al act:</hi> ideo nec aliis oppo-<lb/>
ni queat. <hi rendition="#i">l. \&amp;amp; an eadem 14. l. ſeq. l. cum. de hac. 27. ff. de Except: rei iud.</hi> De-<lb/>
iude id decretum de jure venditionis carnium fumatarum aut iſtius<lb/>
prohibitionis nullum verbum nullam ſyllabam habet. Eſt vero ſtricti</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">juris</hi></fw><lb/><pb facs="#f0123" n="113"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">juris omne decretum omnisq; ſententia judicis, inde \&amp;amp; ſtricte interpre-<lb/>
tari oportet. <hi rendition="#i">l. terminatis 3. ib. Dd. C. de fruct. \&amp;amp; lit. expenſ. l. 1. C. ſi plur.<lb/>
un. ſentent.</hi> Et quod in ſententia expreſſe non continetur, ejus non po-<lb/>
teſt dici res judicata. <hi rendition="#i">Natta conſil. 559. num. 3.</hi> Tertiò fit quidem mentio</hi><lb/>
deß rohen Fleiſches/ <hi rendition="#aq">ſed ita ut Actorum ſeu Laniorum collegio ejus ma-<lb/>
ctatio \&amp;amp; venditio debeat certo modo eſſe permiſſa, qui his verbis in <hi rendition="#i">§.</hi> 2.<lb/>
exprimitur,</hi> daß alle und jede Meiſter deß Knochenhawer Ampts/ ſo viel<lb/>
rohes Fleiſches als er vorſelben (<hi rendition="#aq">male \&amp;amp; impe riti aliqui pro hoc verbo<lb/>
poſuerunt</hi> verſaltzen/ <hi rendition="#aq">quem errorem concedunt adverſarti</hi>) und ver-<lb/>
kauffen mag/ ohne alle verhinderung der andern Knochenhawer verkauffẽ<lb/>
zu jederzeit waß im gefellig in dem gemeinen Schlacht Hauſe und in den<lb/>
offenen Scharen feill haben moͤgen. <hi rendition="#aq">non continet hæc permiſſio prohi-<lb/>
bitionem aut excluſionem aliorum, aut ſi continet ad illum modum iis<lb/>
in terminisintelligenda eſt, ut verba ſonant, ideo extra illum illosve<lb/>
aliis non ſimul eſt interdicta. Quarto ſi vel ex ea mens præter imo vel<lb/>
contra verba conceditur, quod facta ſit aliorum excluſio \&amp;amp; quædam<lb/>
prohibitio carnis, quæ</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">dicitur, haud tamen, ut ab adverſo<lb/>
nimis ſubtiliter ideo inutiliter prætenditur, ſub illa voce continetur ca-<lb/>
ro fumata</hi> gereuchert Fleiſch. <hi rendition="#aq">Illa enim vox</hi> rohe Fleiſch/ <hi rendition="#aq">hic ut male<lb/>
præſupponitur, non denotat carnem non coctam, non opponitur car-<lb/>
ni coctæ, ſed ſignificat carnem recentem ſeu recens mactatam \&amp;amp; oppo-<lb/>
nitur omni aliæ carni, quæ in macello non venditur, ut mens ſit, lanio-<lb/>
nibus licere carnem recens mactatam</hi> friſch Fleiſch <hi rendition="#aq">in macello vendere.<lb/>
Nec ad aliam ſpectare illam vocem</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">multis argumentis con-<lb/>
vincitur. Initio enim, ſi antecedentia ſpectes, expreſſe dicitur, eam<lb/>
ducalem deciſionem eſſe declarationem \&amp;amp; confirmationẽ privilegiorũ<lb/>
\&amp;amp; jurium opificii, ideo materia illius non alia quam horum, \&amp;amp; de qua<lb/>
carne hæc loquuntur, de illa intelligendum eſt, quod ad iſta ſe refert,<lb/>
cum relatum inſit referenti cum omnibus qualitatibus <hi rendition="#i">l. aſſe toto ff. de hæ-<lb/>
red. inſtit.</hi> \&amp;amp; hoc ex illo ideo eſt intelligendum <hi rendition="#i">l. Prætor</hi> §. <hi rendition="#i">fin ff. de re iu-<lb/>
dic. l. fin. C. de falſ. cauſ. adiect:</hi> regulandum <hi rendition="#i">Cacheran. deciſ. 110. numer. 3.</hi> \&amp;amp;<lb/>
reſtringendum <hi rendition="#i">l. edita C. de Edend. Cravett. conſil. 956 num. 3.</hi> ut neq; plus<lb/>
neq; minus in referente ſit quàm in relato. <hi rendition="#i">Dec. conſil. 65. num. 6. Maſ-<lb/>
card. de Probat. concluſ. 382. num. 1.</hi> Verba autem in relato, nempe pri-<lb/>
vilegiis Lanionum, ita ſonant:</hi> Sollen die Knochenhawer alle Wochen<lb/><fw place="bottom" type="sig">P</fw><fw place="bottom" type="catch">die</fw><lb/><pb facs="#f0124" n="114"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
die Stadt/ die Buͤrgerſchafft und wer es begehret Arm und Reiche/ mit<lb/>
aller bey gutem und friſchen Fleiſch jegen billig geſetzte bezahlung vorſorgẽ.<lb/><hi rendition="#aq">Quisquis ibi obſervaverit in relato verbum</hi> friſch Fleiſch/ <hi rendition="#aq">ille ſinenlte-<lb/>
riori dubitatione reperiet \&amp;amp; ſtatuet, quod in referente</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">di-<lb/>
citur, nihil aliud eſſe aut ſignificare, atq; ita non ſolum coctæ ſed ma-<lb/>
gis fumo arefactæ opponi. Idem exigit ſubjecta materia, ſecundum<lb/>
quam verba ſemper accipere convenit, <hi rendition="#i">l. ſi quis domum §. quod tamen ff.<lb/>
Locat.</hi> Loquitur decretum expreſſe de illa carne, quæ in publico ma-<lb/>
cello venditur. Idq; notorium eſt non niſi recentem ſeu</hi> friſch Fleiſch/<lb/><hi rendition="#aq">minime vero fumo arefactam ibi vendi, Unde cui non convenit quod<lb/>
dictum, id quoq; in mente dicentium haud fuit. Porro certum hujus<lb/>
rei argumentum eſt, quod nunquam præſertim eo tempore in contro-<lb/>
verſia fuerit venditio fumatarum carnium, nec etiam de ea quidquam<lb/>
actum. Unde ſequitur, nec vocem</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">ſic acceptam, ut op-<lb/>
poneretur coctæ carni, \&amp;amp; omnem non coctam contineret; quia quod<lb/>
non eſt in mente, non quoq; venit in verba. Idem creditore perſua-<lb/>
det ſubſecuta obſervantia optima verborum interpres <hi rendition="#i">l. ſi de interpreta-<lb/>
tione l. minime ff. de LL. certi C. de Iudic.</hi> quam oſtendunt facta ſubſecuta,<lb/>
quibus nihil melius declarat antecedentia <hi rendition="#i">Mandell. conſ. 62. nu. 9.</hi> Non<lb/>
negatur ab iis qui ſunt ê Reorum collegio ſemper venditas fuiſſe car-<lb/>
nes fumo ſiccatas, nec reperitur anterioribus temporibus illi venditio-<lb/>
ni actorum anteceſſores, contradixiſſe, nedum eo nomine litem mo-<lb/>
viſſe, cùm tamen ſemper de aliis contenderint, \&amp;amp; nunquam ſine litibus<lb/>
fere cum iis fuerint. Quis ſibi perſvadere patietur, ſi eo decreto facta<lb/>
fuiſſet ejus venditionis prohibitio, aut ſub verbo,</hi> rohe Fleiſch/ <hi rendition="#aq">omnis<lb/>
carnis non coctæ, nec ſaltem ejus, quæ recens in macello diſtrahitur,<lb/>
mercimonium iis ſolis privative addictum fuiſſet, eos tanto tompore<lb/>
fine interceſſione acquieturos. Silentium verò \&amp;amp; patientia lon-<lb/>
gæva certiſſimum argumentum eſt, nunquam in eo, qui nunc affingi-<lb/>
tur \&amp;amp; ex quo prohibitio fundatus, intellectu vocem illam eſſe acceptã<lb/>
Sic enim accipienda ſunt ſemper quæ dicuntur, ut veriſimiliter intelligi<lb/>
poſſunt. <hi rendition="#i">Bald. inl. fin. C. de Hæred. inſtit.</hi> Inde \&amp;amp; alio argumento â ſub-<lb/>
ſequentibus, quod in jure firmiſſimum eſt, cum præcedentia ſemper<lb/>
declarentur perſequentia <hi rendition="#i">l. hæredes §. ſin. autem ff. de Teſtam. l. ſi ſervus</hi> §.<lb/><hi rendition="#i">ult. ff. de Leg. 1. Roll. â Vall. conſil. 22. num. 30. vol. 2.</hi> infertur valde, longe</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">alium</hi></fw><lb/><pb facs="#f0125" n="115"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">alium eſſe ſenſum vocis, cum poſt illud decretum ante litem jam mo-<lb/>
tam â lanionibus in macello carnes fumatæ in macello nunquam ê con-<lb/>
tra â Carnariisſemper ſint venditæ. Ex quo porrò \&amp;amp; legitime colligere<lb/>
licet, etſi vel ex illo decreto tale jus illas carnes vendendi, ex quo aliis<lb/>
prohibere fas eſſet, Lanionum collegium impetraſſet, illi tamen pati-<lb/>
entia diuturna amiſiſſe \&amp;amp; renunciaſſe. Qui enim ſciens patitur agere,<lb/>
quod ſui juri adverſum, is idem approbare \&amp;amp; jus quod habet remittere<lb/>
cenſetur <hi rendition="#i">l. ſi filius ff. ad SC. Macedon. Clem. 1. de Procurat. Bartol. in l. quæ do-<lb/>
tis n. 22. ib. Alexand. n. 27. ff. Solut. Matrim.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod ſi \&amp;amp; proprietatem vocis ſcrutari velimus juxta eam fu-<lb/>
matæ carnes</hi> gereuͤchert und gedreuͤget Fleiſch <hi rendition="#aq">non continentur ſub voce</hi><lb/>
rohe Fleiſch/ <hi rendition="#aq">nam</hi> rohe <hi rendition="#aq">proprie ſignificat id quod crudum eſt, ideo cru-<lb/>
das carnes dicimus</hi> rohe Fleiſch/ <hi rendition="#aq">verum fumo ſiccatæ minime crudæ<lb/>
ſunt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tandem uſum vulgi, ex quoverba præſertim in iſtis vulgaribus<lb/>
accipi \&amp;amp; intelligi debent, <hi rendition="#i">l. cui dens 11. ff de Ædil. Edict. c. 1. x. de Cleric.<lb/>
non reſident Eberh. in Top. Legal. in Loc. â Commun. accidentib.</hi> ſi reſpicimꝰ,<lb/>
nec ex</hi> rohe Fleiſch/ <hi rendition="#aq">ſignificat ex fumo ſiccam carnem, ſed ea voce vul-<lb/>
go utimur ad denotandam recentem carnem, Nemo enim qui hanc e-<lb/>
mit vendit, aut alias de ea loquitur, vocat eam</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">ſed ſpeciali<lb/>
nomine dicit</hi> treuͤge oder gereuͤchert Fleiſch.</p><lb/><p><hi rendition="#aq">Et utrumq; ſit. Si vel concedatur</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">continere ſub ſe<lb/>
carnes fumatas, \&amp;amp; eſſe illius venditionem ſub nomine generis prohi-<lb/>
bitam, tamen non ſequitur, etiam omnes ejus ſpecies \&amp;amp; quidem hanc,<lb/>
de qua controvertitur, eſſe ſub prohibitione, cum conſtet expreſſe in<lb/>
præcedentibus, ubi de jure lanionum agitur, ipſis venditionem carnis<lb/>
crudæ</hi> deß rohen Fleiſches <hi rendition="#aq">permiſſam \&amp;amp; addictam cum limitatione, quæ<lb/>
in macello ad pondus venditur. Cum vero conſtat non aliam quam<lb/>
recentem, aliam fumatam ibi non vendi, aperta mens conſtat, de illa<lb/>
una ſpecie diſpoſitionem eſſe intelligendam, Species quippe in præce-<lb/>
dentibus demonſtrata, in ſubſequentibus ad ſe ipſam reſtringit genus,<lb/>
nec ad aliam ſpeciem porrigi debet <hi rendition="#i">l. fin.</hi> §. <hi rendition="#i">cui dulcia 2. ff. de Vin. Fictic.<lb/>
leg. l. emptor. §. Lucius ib. gloſſ. ff. de Pact: l. ſi de certa ib. Dd. C. de Tranſact.</hi><lb/>
Ex his apparet, quam nulliꝰ momenti ſunt, quæ ex illa voce</hi> rohe Fleiſch<lb/><hi rendition="#aq">inferuntur \&amp;amp; argute colliguntur. Nempe (1) eâ comprehendi carnem</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">P</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">omnem</hi></fw><lb/><pb facs="#f0126" n="116"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">omnem non coctam (2) uſu vulgari</hi> rohe <hi rendition="#aq">dici quod non coctu</hi> das nicht<lb/>
gar iſt (3) rohe <hi rendition="#aq">opponi</hi> dem das nicht gar iſt/ <hi rendition="#aq">\&amp;amp; quæ alia ſunt. Superiora<lb/>
docentlonge alio ſenſu eam vocem accipi. Sed ſi vel ſe iſta habeant<lb/>
ita \&amp;amp; concedantur, tamen minime ſufficit, niſi oſtenſo in eo decreto,<lb/>
quod adverſarii pro privilegio habent, ſic eam vocem uſurpari. Mul-<lb/>
tis argumentis docuimus, ita non accipi voci rationi, contextui, uſui<lb/>
convenientiorem eſſe ſſgnificationem aliam. Ab adverſo vero nullo<lb/>
contrarium adhuc demonſtatum eſt. Et ſi vel aliud non eſſet, quod ei<lb/>
interpretationi obſtaret hoc ſolum, quod addo, ſufficeret, inde ma-<lb/>
gnam naſci abſurditatem. Argumentum validiſſimum eſt, quod de-<lb/>
ſumitur ad devitandum abſurdum <hi rendition="#i">Eberhard in loc. legal. ab abſurd. Cra-<lb/>
vett. conſil. 582. num. 4.</hi> \&amp;amp; certa interpretationis falſæ regulæ eſt, ſi illa in-<lb/>
currat in abſurdum <hi rendition="#i">l. un.</hi> §. <hi rendition="#i">pro ſecundo. C. de Caduc. tollend. Clem. 2. x. de<lb/>
Magiſtr. c. ex ore ib. Panorm. x. de Maior. \&amp;amp; Obæd.</hi> Id vero falſum abſur-<lb/>
dum ſequitur ex adverſariorum interpretatione, quod iis ſolis etiam<lb/>
liceret ſalitas carnes</hi> Peikel Fleiſch <hi rendition="#aq">vendere, nam ſecundum illorum<lb/>
mentem \&amp;amp; ſignificationem, quia non coctæ ſunt, ſub</hi> rohe Fleiſch <hi rendition="#aq">con-<lb/>
tinerentur, Ut vero notorie id falſam ita \&amp;amp; interpretatio falſa.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod ſi ultra hic alicui ſuperſit dubium, nec puter ſatis perſpicu-<lb/>
um eſſe quod ſub ea voce contineri debeat, illum ſequi docet vulga-<lb/>
res interpretationis regulas, quæ omnes faciunt pro reis. Volunt e-<lb/>
nim præferendam dubiæ vocis interpretationem, qua inter partes ſer-<lb/>
vatur æqualitas <hi rendition="#i">l. ſi id quod. §. fin. ff. de reſcind. vendit. l. pen. C. Commun.<lb/>
div. Cravett. conſil. 13. num. 24.</hi> quæ minimum recedit ab eo quod juris<lb/>
communis <hi rendition="#i">l. ſemper ff. de Reg. Iur.</hi> quæ utriq; parti conſulit. <hi rendition="#i">l. adoptivus.<lb/>
§. 1. in fin. ff. de rit. nupt. Bald in l. bonorum. quæſt. 3. C. qui admitt: ad bon.<lb/>
poſſeſſ.</hi> quæ neutrioneroſa <hi rendition="#i">l. cum apud C. de Commun. ſerv. manum. cravett.<lb/>
conſil. 333. num. 13. quæ</hi> minus præjudicat <hi rendition="#i">l. ff de Suſpect. tut. Cravet. conſil.<lb/>
20. n. 12,</hi> quæ id infert, quod Poſt dictum fuit ſolitum nec recedit â con-<lb/>
ſvetis <hi rendition="#i">l. certi §. ſi nummos ff. de reb. credit. Menoch conſil. 177. nu. 10.</hi> quæ nõ<lb/>
inducit aliquid novi <hi rendition="#i">Philipp. Matthæ. conſil. Marpurg. 26. num. 50. vol. 2.</hi><lb/>
quæ fit contra eum qui in dubio \&amp;amp; obſcuro ſemet fundat cum illi incũ-<lb/>
bat intentionem ſuam dilucide probare <hi rendition="#i">gleſſ. in l. liberorum ff. de his qui<lb/>
ſunt ſui vel al. Decius ad cap. in præſentia nu. 25. x. de Probat.</hi> Nihil non ex<lb/>
his applicatum facit, pro ea ſententia quæ illam vocem refert ad recen-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">tem</hi></fw><lb/><pb facs="#f0127" n="117"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">tem carnem, quæ in macello venditur. plenius primum Adverſario-<lb/>
rum argumentum examinare lubuit, quod ex eo cætera omnia depen-<lb/>
dent.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Veniamus ad alterum, quod ſumitur ex diſcrimine opificiorum,<lb/>
Quæ cum diſtincta ſint, putatur non eadem convenire carnariis quæ<lb/>
lanionum collegio licent. Sed cui intellectus eſt videt pertinere e-<lb/>
juſmodi concluſionem ad ea quæ cujusq; opificii ſeu collegii facta ſunt<lb/>
propria, Quod unus eſt, alterum ſibi aſſumere non debet, ſed quæ nõ<lb/>
alicujus reddita fuerunt peculiaria ea manent ſub jure communi \&amp;amp; li-<lb/>
bertate naturali, quomodo de privilegiis dicitur, quod quatenus ni-<lb/>
hil ſingulare tribuunt, relinquunt cætera ſub diſpoſitione juris com-<lb/>
munis <hi rendition="#i">Bartol. in l. fin. ff. de Conſtit: Princip. Cravett. conſil. 817. num. 22.</hi><lb/>
Idq; ad omnia pertinet quæ non verbo tenus \&amp;amp; expreſſe in opificii ſeu<lb/>
collegir privilegio continentur, cum ſtricti juris ſint, ideo ſtricte in-<lb/>
telligenda ac interpretanda. <hi rendition="#i">c. hoc tamen. quæſt. 1. c. cum tua de Decim. Bar-<lb/>
tol. in l. 1. C. de iur. \&amp;amp; fact ignor.</hi> Quod maxime pertinet ad ea, quæ Col-<lb/>
legio opificum conceduntur ſuper venditione ac confectione certarũ<lb/>
mercium vel operum, quæ quia vicina ſunt monopolio, liberæ magi-<lb/>
ſtratuum diſpoſitioni multum præjudicii afferunt poteſtatem eorum li-<lb/>
mitant, commerciorum libertatem coarctant licentiam civitati inuti-<lb/>
lem, qua opifices ſæpe abutuntur, fovent, non adeo favorabilia habe-<lb/>
antur, ſed ſtrictim ſunt accipienda nec ultra verborum tenorem ſibi a-<lb/>
liquid arrogare poſſunt. Quando igitur ea venditio carnium fumo<lb/>
ſiccatarũ non eſt reddita propria \&amp;amp; peculiaris collegio lanionũ, quo-<lb/>
ad eam non habent diſtinctum jus, nec in eo differunt collegia, ſed<lb/>
qui ex utroq; ſunt, licentiam talem habent ac retinent, quæ citra colle-<lb/>
gium competit. Sicut extra ea quæ lege aut conſvetudine fingularia nõ<lb/>
ſunt facta collegii ſequimurjus commune.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tertio magnum momentum ab adverſariis ponitur in ea diſpo-<lb/>
ſitione decreti ducalis in artic.</hi> Die Kuͤter aber ſollen alleine was zu ihrer<lb/>
Gahrkuͤchen noͤthig und ſonſt in der Stadt auff eines jeglichen behueff und<lb/>
fodern in der Stadt Haͤuſer Schlachten und kein rohe Fleiſch oder Kal-<lb/>
daunen bey dem gewicht oder ſtuͤcken verkauffen/ und ihr Ambt alleine zu<lb/>
Garkuͤchen und Haußſchlachten gebrauchen. <hi rendition="#aq">Unde eam concluſionem<lb/>
faciunt. Quæ non ſpectant ad popinam \&amp;amp; mactationem domeſticam</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">P</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">non</hi></fw><lb/><pb facs="#f0128" n="118"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">non eſſe opificii Carnariorum. Verum præterquam quod rei negant ſe<lb/>
illos eſſe, qui ibidem</hi> Kuͤter <hi rendition="#aq">vocantur, ut nec conſtat eos in lite iſta per<lb/>
decretum deciſa fuiſſe, attendendum, quæ ſi materia circa quam alle-<lb/>
gata traduntur de qua \&amp;amp; circa quam intelligenda ſunt, quæ decidan-<lb/>
tur aut diſponantur <hi rendition="#i">l. ex conducto 15. §. Papinianus ib. gloſſ. \&amp;amp; Dd. ff. vocat</hi><lb/>
Apparet verò ex præcedentibus, agi de venditione carnis recentis ſeu<lb/>
ſangvinolentæ in macello vendi ſolitæ. Quæ cùm addicta eſſet Lanio-<lb/>
nibus, in dubium venit, annon \&amp;amp; popinariispermittenda, additur igi-<lb/>
tur, quo ad popinam opus eſt, mactare licere, \&amp;amp; id ſolum opificio<lb/>
conveniens. Non poteſt autem amplius eſſe in oppoſito, quam fuit in<lb/>
propoſito, quæ iiſdem terminis continentur \&amp;amp; regulanrur ut oppoſitũ<lb/>
in oppoſito non plus operetur quàm propoſitum in propoſito. <hi rendition="#i">l. etſi<lb/>
contraff. de Vulg. \&amp;amp; Pupill. l. ſi filium. ff. de Legat. 3. l. peculium. §. ſicut ff de<lb/>
Pecul.</hi> Deinde ſi liceret extra hoc punctum, de quo actum, extendere<lb/>
eam diſpoſitionem, nondum probatum eſt, fumo arefactas carnes à<lb/>
popina eſſe alienas. Nam cum ſæpedeſiderentur in popinis ad victũ,<lb/>
qui poſſit dici non pertinere ad popinam? Hujus enim eſt quidquid<lb/>
ad cibum uſurpatur. Tum erroneum eſt, huc ſaltem pertinere carnem<lb/>
recentem, ac ſi dicere velimus, carnes arefactas non eſſe cibum aut eſ-<lb/>
cam. Conſvetudo \&amp;amp; obſervantia optima eſt doctrix ejus, quod po-<lb/>
pinæ convenit. Et quando qui eam inſtruunt ſemper carnes quæ jam<lb/>
ſub lite ſunt venales habuerint, ſine lite \&amp;amp; contradictione antequam<lb/>
poſt longæ ætatis obſervantiam nuper hæc proceſſit, inde diſcimus ab<lb/>
ea id non habitum alienum. Porro ſi vel popina id non foret conve-<lb/>
niens, tamen inde non ſequitur, Reos ab eo fore excluſos. Diſcer-<lb/>
nenda ſunt quæ certo ſunt addicta opificio, \&amp;amp; quæ extra hæc, jure libe-<lb/>
ri mercimonii, venerunt nulli collegio appropriata Quod priora atti-<lb/>
net, ea nemo uſurpare poteſt, niſi qui eſt de collegio opificum, \&amp;amp; qui<lb/>
ex hoc ſunt exercent jure privilegiis ſingulari. Ideo ſi quid foret,<lb/>
quod lanionibus proprium ex privilegio id carnarii non liceret, \&amp;amp;<lb/>
quod ſuo privilegio acceperunt, id virtute illius ſoli obtinent. Quid-<lb/>
quid autem eo non comprehenſum, id nec illi ſibi recte ſub obtentu<lb/>
collegii arrogant, nec alius communi jure libertatis exercere prohibe-<lb/>
tur, eſt enim \&amp;amp; manſit meræ facultatis. Quare etſi decretum ita ſo-<lb/>
nat, quod collegium Carnariorum ſolum exercere debeat quòd po-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">pinæ</hi></fw><lb/><pb facs="#f0129" n="119"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">pinæ congruũ, non tamẽ id aliter intelligendũ, quam de eo, quod jure<lb/>
opificii ſingulari id ei conveniat. Extra id, quod naturalis libertatis<lb/>
\&amp;amp; commerciorum jure omni civi integrum, ſibi ſumere \&amp;amp; exercere<lb/>
minime prohibetur, nec aliis, quibus id lege publica proprium factũ<lb/>
non reperitur, inde jus prohibendi competere poteſt. Hæc dum con-<lb/>
funduntur erroris cauſa ſunt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quartum argumentum deſumitur ex tranſactione die 17. Martii<lb/>
Anno 1647. inita. Sed ea nihil aliud habet, quam ut unumquod que col-<lb/>
legium \&amp;amp; qui ex eo ſunt privilegiis ſuis contenti juxta ea opificiũ exer-<lb/>
cere debeant. Quando verò in iis nec lanionibus appropriata venditio<lb/>
iis contentioſæ carnis, nec cæteris adempta aut interdicta, male in fer-<lb/>
tur inde contra Reos. Nec enim in tranſactione ſe referente ad privile-<lb/>
gia amplius continetur, quam in iis reperitur expreſſum, ſeu eſt in re-<lb/>
lato. <hi rendition="#i">Auth. ſi quis in alioquo C. de Edend. l. 1. C. de Mandat. Princip l. un. ib.<lb/>
Bald. C. de ſuperind.</hi> Deinde jus \&amp;amp; ratio cuilibet inſinuat, tranſactionẽ<lb/>
non eſſe de alia re quàm quæ in iite fuit per illam compoſita. <hi rendition="#i">l. qui cum<lb/>
9.</hi> §. <hi rendition="#i">ff. de Tranſact. l. 2. l. 5. C. eod.</hi> De quo non fuit actum, de eo non po-<lb/>
teſt dici tranſactum <hi rendition="#i">d. l. qui cum 9.</hi> §, <hi rendition="#i">fin. ff. dict. tit.</hi> Sed in eo quo fuit ſta-<lb/>
tu manet. <hi rendition="#i">l. cum Aquilina. 5. ff. eod.</hi> Nec præſumitur in hac materia quid<lb/>
quam, ſed aperte conſtare debet, quandoquidem tranſactio ſuâ natu-<lb/>
râ ſtricti juris eſt. <hi rendition="#i">gloſſ. in 1. ſub prætextu. ibid. Bartol. n. 6. Iaſon. n. 5. C. de<lb/>
tit.</hi> ideo ſtrictiſſime intelligenda, nec à perſonâ ad perſonam, nec à re<lb/>
ad rem extendenda. <hi rendition="#i">Bald. in l. 1. C. de Tranſact. VVeſenbec. conſil. 15. num. 4.</hi><lb/>
In eo vero ſuper cognitione \&amp;amp; compoſitione cauſæ habito protocollo<lb/>
ut \&amp;amp; reliquis actis ne verbum quidem eſt, unde appareat de venditio-<lb/>
ne fumo arefactarum carnium actum aut tranſactum eſſe, nulla earum<lb/>
ibi mentio eſt, ſed longe alia ſunt quæ memorantur. Et licet ab adver-<lb/>
ſo dicatur, in libello quodam ſupplici de iis dictum fuiſſe, ille tamen<lb/>
in lucem \&amp;amp; ad acta nondum venit.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quintum deſumitur ex decreto Senatus 30. Martii Anno 1647.<lb/>
publicato, ita inferendo; quibus aliquarum ſpecierum, cum crudæ ſeu</hi><lb/>
rohe <hi rendition="#aq">ſunt, venditio permiſſa, addito reliqua cocta vendi deberi, ea quæ<lb/>
non cocta ſunt prohibita intelligi. Sed recidit hoc ad eam quæſtionẽ<lb/>
quid ſub voce</hi> rohe <hi rendition="#aq">ibidem comprehenditur ſatisq; jam demonſtratum,<lb/>
non de alia carne accipiendam, quàm recenti quæ in macello venditur.</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Deinde</hi></fw><lb/><pb facs="#f0130" n="120"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Deinde inſpiciendum, de qua carna actum in lite, ſuper qua proceſſit<lb/>
decretum. Semper enim quod decernitur aut pronunciatur intelli-<lb/>
gendũ eſt ſecundũ articulata, deducta \&amp;amp; quæ in proſecutione fuerunt.<lb/><hi rendition="#i">Felin. in c. licet. Heli. num. 28. x. de Simon. Iaſon. in l. ſub prætextu. nnm. 6. C.<lb/>
de Tranſact. Pariſ. conſil. 113. num. 3. lib. 1.</hi> Ex iis ſententia ſemper decla-<lb/>
rationem accipit. <hi rendition="#i">Gail. 1. obſerv. 66. num. 1.</hi> \&amp;amp; rectè ſic colligitur: quæ<lb/>
non venerunt in litem, ea quoque non ſubintelligenda ſunt in ſententia<lb/><hi rendition="#i">Matth. de Afflict. deciſ. 98. num. 8. Ruin. conſil. 135. num. 2. vol. 4.</hi> Ex nullo<lb/>
vero apice hactenus demonſtratum, nec protocollum aut acta indicãt,<lb/>
de venditione carnis fumo arefactæ actum aut querelam aliquam mo-<lb/>
tam fuiſſe, Ideo nec eo porrigi poterit decretum. Non leve autem ar-<lb/>
gumentum ex eo deſumi poteſt adverſus actores, quando in eo conti-<lb/>
netur multa irrogata Jacob.</hi> Schuſtern/ <hi rendition="#aq">quod carnem bovinam recen-<lb/>
tem</hi> friſch <hi rendition="#aq">juxta pondus vendit. Si peræque carnes fumatas vendere<lb/>
non licuit, cur non \&amp;amp; id puniiſſent, cum Rei eorumq; anteceſſores eas<lb/>
ſemper venales habuerint, impunitas ejus certum argumentũ eſt non<lb/>
factæ prohibitionis.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sextò, ab adverſo allegantur decreta \&amp;amp; ſententiæ aliæ quæ ſub-<lb/>
ſecutæ ſunt. At quia nec demonſtratur nec demonſtrari poteſt, un-<lb/>
quam fuiſſe controverſiam de hac venditione, quæ nunc in litem venit,<lb/>
tàm male opponuntur, quám prava \&amp;amp; illegitima eſt illarum extenſio<lb/>
extra ea, quæ in lite, ſuper qua decretum vel pronunciatum, fuerunt.<lb/>
Et quando ultima decreta ſe referunt ad priora, ea vero ad hanc con-<lb/>
troverſiam non pertinere ſatis demonſtratum fuit, nec iis plus quam<lb/>
relatis tribui poteſt. Qui illa decreta pro Actorum intentione comu-<lb/>
lant decepti ſunt \&amp;amp; decipiunt, ex iis inferentes quæ minimè continent,<lb/>
Nec enim ſuper quibus controverſum interpoſita, nabuerunt quid-<lb/>
quam de præſenti lite, ſeu quæ ſub ea verſatur venditione, nec ipſum-<lb/>
met ullum verbum in eam materiam ſonans continet, Igitur recordari<lb/>
debent, ut ſententiæ ſtricti juris ſunt ita ſtrictè accipiendas, nec proba-<lb/>
re, niſi illud quod verbis expreſſe continetur, aut ex verbis de neceſſi-<lb/>
tate colligitur <hi rendition="#i">l. ſi iudex. ff. de his qui ſui vel alien. iur. C. de ord. cognit l. Div.<lb/>
ff. de Liber. cauſ. Bartol in l. Iulianiis. 5. ff. de Condict Indeb. Cravett. conſil. 188.<lb/>
num. 6.</hi> Etſi vel ſubeſſet, unde dubitatio aut præſumptio ſuboriri pos-<lb/>
ſet ſententias de hâc materia accipipoſſe, quam certe juſtam \&amp;amp; funda-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">tam</hi></fw><lb/><pb facs="#f0131" n="121"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">tam hic non video, tamen non deberenteæ porrigi, ut ſine manifeſto<lb/>
tenore privarent reos eo, quod juris libertatisq; communis eſt, \&amp;amp; ipſis<lb/>
diu non prohibitũ licuit, \&amp;amp; conſequenter magna ex parte panis quo-<lb/>
tidiani parandi medio. Decet ſic accipere ſententias ut condemna-<lb/>
tus quam minimum inde incommodum ſentiat <hi rendition="#i">Bartol. \&amp;amp; Cravett. d. l.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Septimum petunt ex iis, quæ de die 18. Octobris Anno 1647. co-<lb/>
ram Camerariis acta \&amp;amp; pronunciata fuerunt. Hæc ipſa ſunt, quæ huic<lb/>
liti cauſam dederunt. Tunc primum Actores tentârunt venditionem<lb/>
fumo ſiccatarum carnium diu ſuetam Reis interdicere, antea nunquã<lb/>
impugnatam, ſicut nullum ejus veſtigium acta, fide digna exhibent.<lb/>
Quod à Camerariis pronunciatam fruſtrà allegatur, dum legitimis re-<lb/>
mediis impugnatum, adhuc ſub lite \&amp;amp; diſputatione verſatur. Ideo at-<lb/>
tendinon debet, antequam confirmatio in ſuperiori judicio facta \&amp;amp; vi-<lb/>
res rei judicatæ nacta fuit, quia appellatum dicitur. <hi rendition="#i">Calderan. conſil. 436.<lb/>
per tot. Dyn. conſil. 53. num. 4.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Qui inſpexerit protocollum, videbit omnia confuſè acta, cauſã<lb/>
legitimè non cognitam, ab executione, nempe prohibendo, ſtatim<lb/>
initium factum, nihil probatum, nthil inter contradicentes eventila-<lb/>
tum. Ubi porro conſideratur decretum \&amp;amp; in quo fundatur, ſimilis<lb/>
apparet nullitas. Proloquitur, privilegiis \&amp;amp; judicatis contrariam ideo<lb/>
prohibendam eſſe eam venditionem. Sed ubi ſunt ea privilegia? ubi<lb/>
judicata? Nulla lucem viderunt hactenus quæ id de ea ſpecie venditio-<lb/>
nis dicerent, ut ex ſuperioribus conſtat. Nec ullo verbo vel actoribus<lb/>
datum privativè jus vendendi fumatas carnes, nec judicatum adverſus<lb/>
reos, ne venderent. Quo circa ubi erronea eſt cauſa, quæ movet judi-<lb/>
cem erronea eſt ſententia \&amp;amp; ipſo jure nulla. <hi rendition="#i">Marant. de Ord. Iudic in 2.<lb/>
part. 6. part. princ. numer. 18. Sed Vant. de nullit. ſentent. ex def. proceſſ. num.</hi><lb/>
28. <hi rendition="#i">ſeq.</hi> nec magis poteſt valere, quam fundamentum, cui ſuperſtruitur,<lb/>
reperitur verum <hi rendition="#i">Mynſing. reſp. 6. num. 62. cent. 1.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tandem ſubtiliter ſic infertur, in pluribus decretis poſt permis-<lb/>
ſionem cortarum ſpecierum addi generalem prohibitionem imactionis<lb/>
pecudum cæterarum. Hâc vero prohibita, non poſſe non prohibitum<lb/>
eſſe mercimonium carnis fumatæ, quod ſine illâ uſurpari non poſſit,<lb/>
tum antecedentis prohibitio excludat conſequens. Sed levius hoc eſt,<lb/>
ac ut prolixe refutari mereatur. Decreta ſatis oſtendunt \&amp;amp; ratio dictat,</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">Q</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">non</hi></fw><lb/><pb facs="#f0132" n="122"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">non indefinite mactationem peeudum prohiberi (illa enim proprie ad<lb/>
opificium carnariorum ſpectat, nec ſine ea aut popinæ ſervire, aut o-<lb/>
piſicium civibus præſtare poſſunt) ſed illam, quæ cum venditione car-<lb/>
nis in macello ad pondus conjuncta eſt, unde hæc verba junguntur</hi><lb/>
Schlachten und Verkauffen. <hi rendition="#aq">Abunde jam demonſtratum, illam per-<lb/>
tinere ad carnem recentem, de cujus venditione actum, quando decre-<lb/>
ta proceſſerunt, ideo non aliter quam de ſubjecta materia accipi que-<lb/>
unt. Supereſt ut de altero capite præſentis litis ſpeciatim videamus,<lb/>
concernente pecudum viventium, venditionem. Circa hoc jus pro-<lb/>
hibendi nullum apparet à parte actorum. Nec en im ſuper iis mercimo-<lb/>
nium his ullo ſtatuto, privilegio aut ſimili indultu conceſſum eſt, ut<lb/>
ſoli poſſent idem exercere aut alios ab eo removere. Ad quod proban-<lb/>
dum ſatis eſt, nullum in id demonſtrari literam aut ſyllabam. Nam u-<lb/>
bi actor caret jure agendi, inanis eſt actio, \&amp;amp; ille à limite judicii repel-<lb/>
lendus, etſi nihil à reo opponitur. <hi rendition="#i">Felin. ad c., ſuper his numer. 18. x. de<lb/>
Accuſat. Cravett. conſil. 182. numer. 8.</hi> Ratio hoc cuivis dictat, quod ces-<lb/>
ſante tali jure ex quo ſoli alicui eſt facultas, ceſſat jus alios prohibendi.<lb/>
Et ſi accuratius examinabitur hæc res, nec quidem jus id mercimonium<lb/>
exercendi Laniones habent, nedum ut ſoli exerceant. Haud in ipſorũ<lb/>
privilegiis ullo verbo ejus facta reperitur licentia ut deficiente lege \&amp;amp;<lb/>
jus deficit, nec opificio eorum cohæret, imô potius alienum eſt, cum<lb/>
illi conveniat, mactata pecora \&amp;amp; ex iis carnes vendere macello. Ven-<lb/>
ditio autem vivorum pecorum non eſt opificii ſed mercaturæ genꝰ nec<lb/>
in macello fit, ſed ubique. Nec modo deficit á parte actorum jus pro-<lb/>
hibendi, ſed nec eſt à parte reorum cauſa, eos ab iſto mercimonio ex-<lb/>
cludendi. Quod enim ad commercia attinet, ſunt illa juris gentium,<lb/>
liberæ facultatis, nec ex iis alicui quidquam ſine juſta cauſa adimendũ<lb/>
aut præcludendum <hi rendition="#i">l. 1. l. 2. C. de commerc. l. an C. de Monopol.</hi> In talibus,<lb/>
quæ naturali gentiũ jure licita ſunt, eam ex naturali ratione, quæ ſum-<lb/>
ma lexeſt, petitam uſurpamus regulam. Licitum eſſe \&amp;amp; manere quod<lb/>
non reperitur prohibitũ. Quando ipſi actores talis venditionis licen-<lb/>
tiam ex ſuis privilegiis ſeu opificii juribus ſingularibus non habent,<lb/>
ſed præter hæc ſibi uſurpant quo jure quod ſibi ſumunt, aliis quibus<lb/>
nullum jus commune aut ſpeciale reſiſtit, prohibent. Æquitatem illã<lb/>
obſervant quod alteri non invideri debeat, quo ipſimet utimur <hi rendition="#i">l. 1. tot.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">tit.</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0133" n="123"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">tit. ff. quod quisque iur.</hi> Emunt vendunt alii, qui ſunt in civitate, cur non<lb/>
debet eadem eſſe horum hominum licentia? Deinde alia in iis, quæ li-<lb/>
bertatis publicæ aut naturalis facultatis ſunt, habetur regula, nemini<lb/>
niſi gravi legibusq; comprobatâ ex cauſa eſſe prohibenda. <hi rendition="#i">Quetta con-<lb/>
ſil. 46 num. 13. ſeq. vol. 1. Cognat. in l. 1. num 67. ff. de contrah. Empt.</hi> Sed quæ<lb/>
hic cauſa? ſane nulla. Mera eſt actorum invidia negantium aliis, quæ<lb/>
ipſi faciunt, \&amp;amp; cujus prohibendi jus nunquam acceperunt, interdictũ<lb/>
cupientium, quo plura in ſe commoda derivent, aliis nihil relinquunt,<lb/>
contra <hi rendition="#i">text. in l. hac parte 10. C. de Prox. Sacr. Serin.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Levis omninò momenti ſunt, quæ ad fundandum jus prohibitio-<lb/>
nis ab adverſa parte adducuntur. Primo ex decreto Ducali ſuperius<lb/>
ſæpè memorato de Anno 1540. repetitur diſcrimen utriusq; opificii, \&amp;amp;<lb/>
quod ex eo ſaltem popinæ \&amp;amp; mactationis domeſticæ cura ſit relicta, in-<lb/>
de prohibitio adjecta actorum collegio non officiendi. Verum jam in<lb/>
ſuperioribus demonſtratum, quam ad illa pertineat diſpoſitio, quæ<lb/>
utriusq; opificii Propria, ex quibus ſunt diſtincta. Inter quæ non eſt<lb/>
mercimonium illud, non ad opificium ſed ad commercium publicum<lb/>
ſpectans. Deinde nec probârunt nec probare queunt actores, ſui o-<lb/>
pificii jus eſſe eam pecudum vivarum venditionem, ideoq; nec ex illa<lb/>
eſt diſcrimen utriusq; collegii. Et ut ſibi ſolis actores eam jure opificii<lb/>
arrogare non poſſunt, nullibi ipſis conceſſam, aliis in civitare teſte ex-<lb/>
perientia liberam, ita nec ſub obtentu diſcriminis reis prohibere po-<lb/>
terunt. Poſitum præterea eſt ante oculos in ſuperioribus, quomodo<lb/>
ea, quæ jure ſingulari opificii competunt, diſcernenda ſint ab iis quæ<lb/>
jure liberi licitiq; commercii fiunt, qua ratione etiam, quod per illud<lb/>
aliquando aliqua aliis peculiariter attribuuntur, inde aliis præcluſa mi-<lb/>
pimè quæ poſterioris generis ſunt inde adempta ſint. Nihil frequentius<lb/>
quam unum hominem conſiderari duplici reſpectu, \&amp;amp; prout diverſis<lb/>
qualitatibus præditus eſt, ſic pro diverſis perſonis haberi. <hi rendition="#i">Gail. de Ar-<lb/>
reſt. cap. 6. Cavalean, deciſ. 23. numer. 13. lib. 5. Gylman in Symphorem. tom. 2.<lb/>
part. 1. vol. 31. numer. 5.</hi> Status quippe hominis dividuus eſt, \&amp;amp; iſtam<lb/>
diſtractionem admittit <hi rendition="#i">Dauth. de Teſtam. numer. 150.</hi> Ex quo evenit, ut<lb/>
quando plura diverſa concurrunt in eadem perſonâ, perinde ſit \&amp;amp; ha-<lb/>
beatur, atq; ſi concurrent in perſonis diverſis. <hi rendition="#i">l. tutorem ff. de his quib. ut<lb/>
indian. §. ſi tutor. Inſt. de Inoff. Teſtam. l. cum quædam C. de Admin. tut.</hi> Unde</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">Q</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">etiam</hi></fw><lb/><pb facs="#f0134" n="124"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">etiam fit, ut quod ſub uno reſpectu non competit, ſub altero liceat,<lb/>
ſub uno non ſolitum, ſub altero exerceatur. Quare quæ aliqui non<lb/>
exercent ut opifices, ideo non prohibentur exercere ut cives. Jus ſin-<lb/>
gulare circa aliqua non excludit juris communis beneficia.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Secundo argumentantur de decretis de Annis 1604. 1608. 16. 7.<lb/>
1647. ſupra allegatis in quibus venditio pecudum aliarum quam in iis<lb/>
conceſſarum prohibetur. Verum ſæpius jam dictum eſt, \&amp;amp; hic iterum<lb/>
repetendum, non aliter accipi poſſe \&amp;amp; deberi ea decreta, quam de ea<lb/>
venditione quæ in contentionem venit, de qua conſtat non vivi ſed ma-<lb/>
ctatipecoris fuiſſe. Nec vel monſtrata fuit Syllaba, ex qua deprehendi<lb/>
poſſet illam, de qua nunc agitur, in lite fuiſſe. Deinde verba decre.<lb/>
torum manifeſta idem oſtendunt, cum omnis eorum tenor ſit de ejus<lb/>
carnis venditione. Nec dicitur de nudâ venditione, ſed conjungitur<lb/>
ipſi mactatio, \&amp;amp; verba ita ſe habent</hi> daß ſie ſich deß Schlachtens und<lb/>
Verkauffens enthalten ſollen/ <hi rendition="#aq">Quæ in diſpoſitione conjunguntur, con-<lb/>
junctim quoq; ut locum habeant, requiruntur <hi rendition="#i">l. unde etiam pr. ff. de Vin.<lb/>
act. privat. l. habeat in pr. de Inſtit action; l. 2. §. quod diximus ib. Bartol. ff. ſi<lb/>
quis caution.</hi> Talia enim connexa ſemper habentur individua. <hi rendition="#i">Menoch.<lb/>
de A. I Q. col. 95. num 5. 9. Cravett. conſil 102. num. 1.</hi> ut niſi omnia verifi-<lb/>
centur, non habeat locum prohibitio. <hi rendition="#i">Iaſon. l. ſed ſiplures. §. filio. num. 3.<lb/>
ff. de Vulg. \&amp;amp; pupill.</hi> Unde per iſta decreta nec ſola mactatio nec ſola ven-<lb/>
ditio pecoris prohibita, ſed utraq; ſaltem conjunctim. Nec enim al-<lb/>
terutra ſolis Lanionibus competit. ſed cum utraq; conjungitur. De-<lb/>
claratur id ipſum in decreto de die 18. Septembris Anno 1609. ubi re-<lb/>
fertur quid in eo, quod die 2. Aug. Anno 604. emanarent, contine-<lb/>
tur, ejusq; obſervantia his verbis jungitur.</hi> Es ſolle vorige E E. Ra-<lb/>
htes Vorordnung mit ernſt erhalten/ den Haußſchlechtern deß Schlachten<lb/>
der Boͤcke/ vielmehr aber des andern Viehes zu ihrem Vorkauff verbotten<lb/>
ſeyn. <hi rendition="#aq">Quæ allegantur ex iis, quæ die 18. Octobr. Anno 1647. dicta a-<lb/>
cta \&amp;amp; decreta eadem ſunt, quæ ſub hac lite verſantur, ejusq; cauſam<lb/>
dederunt, dum ab iis appellatun fuit, tantumq; abeſtut confirmatio<lb/>
decretorum proceſſerit, ut adhuc lis pendeat, \&amp;amp; quidquid factum im-<lb/>
pugnetur. Tertio agunt illicitum ſibi arrogare propolium</hi> der Vor-<lb/>
kaufferey/ <hi rendition="#aq">quod non modo in benè ordinatis rebuspubl. ſed \&amp;amp; in Steti-<lb/>
nenſi civitate prohibitum. Non nego ejus prohibitionem ſpectare ut</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">utilita-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0135" n="125"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">utilitatem publicam, nec quid annonæ pernicioſiùs, unde damnatum<lb/>
in Conſtitutionibus Imperii. Verum ejus vitii eſſe hoc de quo impræ-<lb/>
ſentiarum agitur mercimonium, negandum, nec ulla ratione oſtenden-<lb/>
dum, præfara ad hanc ſpeciem poſſe applicare Propolia vitioſa \&amp;amp; pro-<lb/>
hibita ſunt illa mercium aucupia queis aliqui iſtas omnes ad ſe traſſere,<lb/>
ideo ne in foro, niſi apud ſe, venales ſint, impedire ſatagunt, quo pe-<lb/>
nes ſe ſit precii arbitrium, nec alia emendi occaſio. Hoc ut ad flagel-<lb/>
landam annonam ſpectat illicitũ \&amp;amp; monopolii ſpecies eſt. At tale non<lb/>
evenit in præſenti ſpecie. Non enim rei ſibi hoc ſumunt, quod ſoli ve-<lb/>
lint emere \&amp;amp; vendere pecudes, ſed ſibi cum aliis permitti intendunt, i-<lb/>
deo in re plane licitâ verſantur. Deinde cum id exercent, eo plures<lb/>
erunt in civitate, qui annonam augent \&amp;amp; præcia imminuunt, ut ſic non<lb/>
noceatur ſed multum commodetur annonæ. Quo plures ſunt qui ad-<lb/>
vehunt \&amp;amp; vendunt, eo copioſior \&amp;amp; ideo vilior annona erit. Ideo \&amp;amp; ces-<lb/>
ſat ratio propolii</hi> der Vorkaufferey/ <hi rendition="#aq">quam Rei admiſſi ad hoc commer-<lb/>
cium removent, futurum alias apud actores, quibus occaſio ex pro-<lb/>
hibitione foret inducendi monopoliũ, \&amp;amp; pro lubitu preciũ ſtatuendi.<lb/>
Ut hoc inſpecto vero dici poſſit, quod in Reis malè \&amp;amp; incongrue ar-<lb/>
guitur, hoc actores intendere, aut certe, ſi petitis illorum locus erit,<lb/>
conſecuturum. Porro nemo non videt, quanta iniquitate utantur<lb/>
Actores hoc argumento, dum id cupiunt ſibi relictum. Si ex eà ratione<lb/>
quæ adducitur, non permittenda erit Reis venditio, magna impuden-<lb/>
tia erit ab actoribus iſtam ſibi aſſeri, dum idem factum, eadem ejus ra-<lb/>
tio eſt. Non admittendi aut audiendi ſunt in aliis accuſantes quod ipſi<lb/>
faciunt aut cupiunt <hi rendition="#i">6. pen. x. de Accuſat. l. qui accuſari ib gloſſ ff. eod. Bar-<lb/>
tol. in l. 1. ff. quod quis<supplied>ꝙ́</supplied> iur.</hi> Quando verò ex ſupra ſcriptis manifeſtum<lb/>
reor, à parte actorum jus prohibendi nullo modo eſſe fundatum, à<lb/>
parte vero reorum nullam juſtam rationem, cur prohibeantur, quod<lb/>
non eſt alieni opificii peculiare jus, ſed liberi commercii \&amp;amp; libertatis<lb/>
naturalis, ſeeure concludo quidquid viſum aliis, ex jure, æquitate \&amp;amp;<lb/>
utilitate publicâ non eſſe, ut reis fiat interdictum, ſed abſolvendos \&amp;amp;<lb/><hi rendition="#c">in poſſeſſione vel quaſi hactenus uſurpatæ venditionis re-<lb/>
linquendos imò \&amp;amp; defendendos<lb/>
eſſe.</hi></hi></p></div><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">Q</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Reſpon-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0136" n="126"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio</hi></hi></fw><lb/><div n="3"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b">Reſponſum VI.</hi></hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">A</hi>Mbigua de Joachin N. N. à collegio Sutorum excludendo con-<lb/>
troverſia eſt, cui hæc facti ſpecies cauſam dedit. Jlle poſt mor-<lb/>
tem Jacobi</hi> Dacken/ <hi rendition="#aq">Sutoris in Civitate Stetinenſi â vidua ejuſ.<lb/>
dem in miniſterium officinæ Sutoriæ aſſumtus, poſtquam huic<lb/>
ſtuprum intuliſſet, quaſi eandem in uxorem ducturus celatâ impræ-<lb/>
gnatione petit ſe aſſumi in collegium. At ubi ob ſpem nuptiarum cum<lb/>
vidua receptus erat, mox apparet, hanc dudum, antequam ſponſalia \&amp;amp;<lb/>
jura opificii peteret, intra annum luctus ab eodem vitiatam, impræ-<lb/>
gnatam \&amp;amp; utramq; perſonam ſtupri ream eſſe. Quo circa Collegium<lb/>
Sutorium ipſum putat indignum ſuo ordine \&amp;amp; opificii juribus, tum<lb/>
quod fœmina, cujus cauſa in iſtum receptus erat, iis ſe indignam red-<lb/>
diderat, tum, quia ipſemet turpis fac inoris reus, remotionem move-<lb/>
ri videbatur, tum deniq; quod ob turpitudinem conjugis illum exclu-<lb/>
di ſtatuto conveniebat, cujus hæc in Rotulo Jurium Sutorii Collegii ab<lb/>
Jlluſtrisſ: Principe confirmato habentur verba:</hi> Daß niemand in unſer<lb/>
Geſellſchafft eine Haußfrau haben ſolle welche ſich ungebuͤhrlichẽ Handels<lb/>
oder unrichtigen wercke uͤbet; Wer darwieder ihun/ oder beſchlagen wuͤr-<lb/>
de/ derſelbe ſoll aus der Geſellſchafft oder Ampt geſtoſſen werden. <hi rendition="#aq">Remo-<lb/>
vit itaq; \&amp;amp; prohibuit exercere ea, quæ ad opificium ſpectabant; Sed cũ<lb/>
remotus de eo apud Senatum conquereretur, id impetravit, ut pen-<lb/>
dente lite relinqueretur in poſſeſſione vel quaſi opificii, an vero re-<lb/>
movendus ſit, nec ne, ad ulteriorem diſcuſſionem remitteretur. Meam<lb/>
de eoconſcribere rogatus ſententiam, \&amp;amp; ſub ductu S. S. Spiritus, cujꝰ<lb/>
auxilium imploro, exprimere ſatagens, id inquirendum duco, an ſa-<lb/>
tis juſta à Collegio excludendi cauſa adſit? Ex hac enim ſtatuendum<lb/>
eſt, jure an injuriâ facta ſit excluſio, indeq; de ceteris omnibus, quæ<lb/>
circa hanc controverſiam accidunt, capiendum erit judicium.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Prima fronte videbitur forte ob id, cujus inculpatur prænomi-<lb/>
natus N N. ejusq; uxor, injuſte remotionem fieri. Prima dubitandi<lb/>
cauſa eſt, quod excluſio ê Collegio non ob quodvis delictum fieri po-<lb/>
teſt, ſed tale ſaltem, unde infamia irrogatur. Eſt enim illa pœna non<lb/>
levis, ſed ex quâ ordine moti infames redduntur. <hi rendition="#i">l. etſi ſeverior. 3. C. ex</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quib.</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0137" n="127"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quib. cauſ. infam: l. 1. l. 2. C. de his qui in Exil. dæt. Marq. Freher. de Infam. l.<lb/>
3. cap. 4. n. 6.</hi> At ſtuprum non inferre ſtupratori aut fœminæ ſtupratæ<lb/>
infamiam, Jcti opinantur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Secundo pœnas non promiſcue infligere oportet, ſed ex præſcri-<lb/>
pto legis, ideoq; ubi ex lege non reperitur expreſſe \&amp;amp; ſpecifice pœna<lb/>
impoſita, injuſte irrogabitur. <hi rendition="#i">l. ad ſi quis. §. Divus. ff. de religioſ. \&amp;amp; ſumt.<lb/>
fun. Nov. 2. cap. 3. verſic.</hi> Sicut enim patres. verb. nec quælibet eſt lex<lb/>
tale aliquid dicens. Menoch. <hi rendition="#i">Conſil. 607. num. 11. \&amp;amp; Conſil. 808. num. 27.</hi><lb/>
Honded. <hi rendition="#i">Conſil. 72. num. 8. vol. 1. Surd deciſ. 200. num. 1.</hi> præſertim pœna<lb/>
privationis alicujus rei vel juris non aliter locum habet, quam ſi in jure<lb/>
reperiatur expreſſum. <hi rendition="#i">Novell. 115. cap. 3. Novell. 2. cap. 3.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">l. 2. de<lb/>
A. J. Q lib. 2. caſ 275. num. 1. Iaſon. in l. ne<supplied>ꝙ́</supplied> pactio. num. 12. C. de Tranſact.</hi><lb/>
Schrader. <hi rendition="#i">de Feud part. 1. quæſt. 3. num. 7.</hi> At nullo jure conſtitutum eſt,<lb/>
ut qui ſtuprum intulit fœminæ, indignus aut incapax habeatur opifi-<lb/>
cii, aut in Collegium receptus, poſt illud repertum reſcindi debeat.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Et eò minus tertiò videtur ad eam ſeveritatem concluſionis in<lb/>
hoc caſu deveniendum eſſe, quoniam præfatus N. N. cum fœmina,<lb/>
quam per ſtuprum imprægnaverat, poſtea matrimonium contraxit,<lb/>
per quod ſubſecutum omnis culpa \&amp;amp; macula aboletur, omne vitium<lb/>
purgatur, ſicut illud jurisfictione retrahatur \&amp;amp; perinde habeatur, atq;<lb/>
ſi ante carnalem copulam contractum ſit. <hi rendition="#i">cap. tant a. ib. gloſſ. Panorm. num.<lb/>
4. \&amp;amp; 7. \&amp;amp;. Conaniſtæ omnes. x. qui filii ſine legit: Gail. 2. obſ. 141. num. 2. Tira-<lb/>
quell. in l. ſi unquam. C de revoc. donat. verb. ſuſceperit. num. 71. \&amp;amp; 98.</hi> Jdq;<lb/>
putatur procedere non tantum quoad liberos ex tali concubitu natos,<lb/>
quos per ſubſequens matrimonium legitimari \&amp;amp; legitimorũ jura nan-<lb/>
ciſci, ideoq; legitimis per omnia æquiparari certum eſt. <hi rendition="#i">Novell. 12. cap.<lb/>
fin. Novell. 74. cap. 1. \&amp;amp; 2. Novell. 92. 8. S</hi>ed \&amp;amp; quoad ipſos conjuges ſeu<lb/>
parentes, quorum macula ex anticipato concubitu per ſubſecutas nu-<lb/>
ptias deſinit. Johan. Lup. <hi rendition="#i">in Tr. de Matrim. \&amp;amp; legitim: part. 2. num. 24. \&amp;amp;<lb/>
ſeq.</hi> Unde exiſtimatur legitimato per ſubſequens matrimonium teſti-<lb/>
monium dari poſſe, quod ex probis honeſtisq; parentibus natus ſit.</hi><lb/>
Daß er von frommen ehrlichen Eltern/ und aus einem unbefleckten/ rei-<lb/>
nen und keuſchen Ehebette gebohren. <hi rendition="#aq">Vid. Carpzov. <hi rendition="#i">in Iurisprud. forenſ.<lb/>
Romano-Saxon. part. 2. Conſtit. 6. de fin. 15. Richter. Deciſ. 80. num. 15.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quartò, in termiuis ita traditur, \&amp;amp; deciſum legimus, non minꝰ</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">in</hi></fw><lb/><pb facs="#f0138" n="128"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">in Collegium opificum recipiendum eſſe, multo minus excludendum,<lb/>
qui duxit uxorem, quam ante imprægnaverat Carpzov. <hi rendition="#i">dict. tr. Con-<lb/>
ſtit. 6. defin. 13.</hi> ubi aliquot reſponſa Scabinatus Lipſienſis in eam ſenten-<lb/>
tiam addit. Richteri. <hi rendition="#i">dict. deciſ. 80. num. 18.</hi> ubi refert ab Jctis Juridicæ<lb/>
Facultatis in Academia Jenenſi ita aliquoties reſponſum. Quæ deci-<lb/>
ſiones Clariſſimorum collegiorum in terminis videntur pluris facien-<lb/>
dæ, quam hominum imperitorum opiniones.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quinto, facit ea Jctorum ſententia, quam ex ſuperioribus colli-<lb/>
gunt, quod qui ab alio imprægnatam ducit in matrimonium, ê colle-<lb/>
gio removeri non debet. Vid. Carpzov: <hi rendition="#i">dict. Conſtit. 6. defin. 14.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sextam dubitandi rationem præbet, quod communiter dicitur,<lb/>
ex quo jus divinum ſanxit, ut ſtuprator aut ducat aut docet ſiupratam<lb/>
Exod. <hi rendition="#i">22. v. 16. 17.</hi> Devt, <hi rendition="#i">22. v. 28.</hi> id ſaltem injungendum delinquenti,<lb/>
nec alia pœna ſtuprum eſſe afficiendum, ideo nec in terris imperii ul-<lb/>
tra puniri ſtupratorem. Salycet. <hi rendition="#i">in l. eum qui duos, num. 3. C. ad L. Jul.<lb/>
de Adulter. Coler. part. 1. deciſ. 176. num. 87. \&amp;amp; ſeq. Anton. Teſſaur. deciſ. 3.<lb/>
num. 3.</hi> Damhouder. <hi rendition="#i">in Prax. Crim: cauſ cap. 92. num. 6</hi> Eademq; in<lb/>
hoc eſt ratio virginis \&amp;amp; viduæ ſtupratæ. Menoch. <hi rendition="#i">de A. J. Q. l. 2. caſ.<lb/>
288. n. 2.</hi> Damhouder. <hi rendition="#i">dict. cap. 92. num. 3. Pet. Gregor. Tholoſan. in Syn-<lb/>
tagm. lib. 36. cap. 9. n 1.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Septimò, Etſi ſtupri id eſſet meritum, ut rei redderentur in fames,<lb/>
aut excluderentur ex Collegiis, non tamen referendum id eſſet ad im-<lb/>
prægnationem ſponſæ, quam pro ſtupro haberi non oportet. Carpzov.<lb/><hi rendition="#i">in Prax. Crimin. part. 2. quæſt. 69. num. 47.</hi> Stuprum enim dicimus, quod<lb/>
extra conjugium in virginem aut viduam honeſtam committitur <hi rendition="#i">l. 6. §.<lb/>
1. ff. de adulter.</hi> at quandoquidem nuptias non concubitus ſed conſenſꝰ<lb/>
facit. <hi rendition="#i">l. nuptias 30. ff. de reg. Jur. l. ſufficit. ff. de ſponſal.</hi> Sponſus \&amp;amp; Sponſa ex-<lb/>
tra conjugium eſſe non cenſentur, ſed pro marito \&amp;amp; uxore habentur<lb/>
tam jure divino. Deut. <hi rendition="#i">22. v. 23.</hi> Matth. <hi rendition="#i">c. 1. v. 18. \&amp;amp; ſeq.</hi> quam humano<lb/>
canonico <hi rendition="#i">cap. 1. \&amp;amp; ſeqq. 27. quæſt. 2. cap. ſi inter. x. de Sponſal. \&amp;amp; Civili, l. ſi ut<lb/>
certo.</hi> §. <hi rendition="#i">interdum. ff. Commad. l. ſi ſponſa. ff. de Jur. dot. l. lex Julia. ff. de fund.<lb/>
dotal. l. aſſiduis §. 1. ff. qui pot. in pign.</hi> Ex ea ratione longe mitius agitur<lb/>
adverſus perſonas deſponſatas ante ſacerdotalem copulationem ſe<lb/>
commiſcentes, vid. Carpzov. <hi rendition="#i">in Jurisprud. forenſ. part. 2. Conſtit. 27.<lb/>
Defin. 12.</hi></hi></p><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Octavò</hi></fw><lb/><pb facs="#f0139" n="129"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Octavò honori matrimonii id deberi exiſtimatur ut pœna pro-<lb/>
merita remittatur, ſicut conſtat adulterii, ut ut longe gravioris crimi-<lb/>
nis ſupplicium non irrogari, ſi conjux intercedat, quo conjugio ſuus<lb/>
honor remaneat. Damhouder. <hi rendition="#i">in Pract. Criminal. cap. 89. n. 45.</hi> Hejus.<lb/><hi rendition="#i">Illuſt. quæſt. 29. in fin. part. 2.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nona dubitandi ratio eſt, quod licet quædam macula ſupereſſet<lb/>
in perſonis quæſe ante nuptias carnaliter miſcuerunt, non tamen ſuffi-<lb/>
ceret ad eas excludendas ab opificio, perinde ut indignas reddere ſo-<lb/>
let honorabili officio. Cum multum inter hæc interſit, nec ab uno ad<lb/>
illud, præſertim in iis, quæ dignitatem concernunt, argumentum va-<lb/>
leat. Quia opificia non continent dignitatem aut tale quicquam, cui le-<lb/>
vis macula impedimento eſſe queat.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimo, etſi videripoſſit N. N. ſe indignum reddidiſſe collegio,<lb/>
quod intra annum luxus nupſerit, \&amp;amp; cum ſponſa concubuerit, quod<lb/>
prætor infamia notandum cenſuit. <hi rendition="#i">l. 1. l. genero. ff. de his qui not. infam.</hi><lb/>
Attamen inter omnes conſtare putatur, cum jure divino viduis alia li-<lb/>
centia data reperiatur. <hi rendition="#i">vid. Epiſt. Paul. 1. ad Corinth. 7. \&amp;amp; ſacri canones ab<lb/>
eo receſſerint. cap. pen. \&amp;amp; ult. x. de ſec: nupt. id jus in uſu eſſe deſiisſe,</hi> nec am-<lb/>
plius inter nos obſervari. <hi rendition="#i">gloſſ. in l. liberorum. ib. Bartol. ff. de his qui not. in-<lb/>
fam.</hi> Præterea ſi in uſu adhuc eſſet, tamen juſtius videbitur in hoc ca-<lb/>
ſu, ubi ratio illius ceſſat, ei locum non eſſe, cum ad evitandum ſangvi-<lb/>
nis ſeu ſeminis turbationem ſub infamiæ metu à præmaturis nuptiis ho-<lb/>
mines deterrantur. <hi rendition="#i">l. liberorum. 11. §. 1. ff. dict. tit. ideo<supplied>ꝙ́</supplied>.</hi> ubi illa non me-<lb/>
tuenda eſt, intra annum luctus ſecundæ nuptiæ liceant.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Undecimò memoratur, cum in aliis collegiis, tum etiam in his i-<lb/>
pſis Sutorum receptos \&amp;amp; non excluſos eſſe ſtuprireos. Jdeo non ap-<lb/>
paret, qua æquitate erga præſentem reum ea acerbitas ſtatuatur, ut ab<lb/>
iſto, cum tamen longe minus ac alius ſtuprator deliquerit, exul eſſe<lb/>
debeat. Æqualitas in omnibus ſervanda eſt, <hi rendition="#i">l. pen. C. Commun dividund.<lb/>
\&amp;amp; in paribus cauſis paria iura deſiderantur cap. in pari. de Reg. Jur. in 6.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Duodecimò, pro reis allegatur placitum collegii ſeu ſeniorum<lb/>
ejus, dum ſcivere imprægnatam à ſponſo fœminam \&amp;amp; nihilominus re-<lb/>
ceperunt: Sciens enim \&amp;amp; non contradicens, multo magis recipiens,<lb/>
intelligitur conſentire. <hi rendition="#i">cap. qui tacet. ib. Dec: Cognol. x. de Reg. Jur. l. fide<lb/>
inſſor. §. pater. ff. de pignor, act. l. ſi hypothecas C. de remiſſ. pignor. \&amp;amp; onane ius</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">R</hi></hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quod</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0140" n="130"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quod actui opponere poſſet, remittere. l. ſi filius. ib. gloſſ. \&amp;amp; Dd. ff. ad SC. Mace-<lb/>
don. Clement. 1. de Provinciat. quare ſemel probatus reprobari nequit. l. Pom-<lb/>
ponius. 9. ff. de Neg. geſt. l. licent. 12. C. de Aſſeſſor. \&amp;amp; Domeſtic.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimam tertiam dubitandi cauſam ſuggerit modus in ſtatutis intelli-<lb/>
gendis \&amp;amp; admittendis adhibendus, cum conſtet non aliter ea valere ac<lb/>
intelligi, quam quatenus rationabilia ſunt. Jdq; etiam pertinet ad ſta-<lb/>
tuta opificium. Etſi enim collegia eorum jure talia de rebus ad iſta<lb/>
pertinentibus condendi gaudent. <hi rendition="#i">l. ult. C. de Jurisd. omn. iud. l. 2. fin. C.<lb/>
de conſti. pecun-Bartol. in l. omnes populi. num. 6. ff. de Juſtit. \&amp;amp; Jur. ibid. Ja-<lb/>
ſon. num. 37.</hi> Condita tamen non valent ſi juri divino atq; natutali ſunt<lb/>
contraria vel irrationabilia, vel cum aliorum iniquo præjudicio con-<lb/>
juncta. <hi rendition="#i">Jaſon in l. dicta. omnes populi num. 27. \&amp;amp; ſeqq.</hi> nec ut in uſum deve-<lb/>
niant, perverſa conſvetudine effici debet. Möller. <hi rendition="#i">l 2. ſemeſtr. cap. 15.</hi><lb/>
Etſi vero ſtatutum exſtet, quod ob uxoris turpitudinem maritus remo-<lb/>
veri debeat, ex collegio, ratio tamen jubet, id non aliter accipi, quam<lb/>
ſi ex eo or iatur, unde Maritus ejuſdem merito fiat particeps \&amp;amp; correus,<lb/>
ut ſimul pœnam mereatur, veluti ſi ux or adulterium committat, \&amp;amp; ma-<lb/>
ritꝰ tolerando lenocinii reus fiat; ubi nihil Criminis in marito repe-<lb/>
ritur, eum ob delictum uxoris caſtigari rationi non convenit. <hi rendition="#i">l. aliud<lb/>
eſt fraus, 131. ff. de verb. ſignif. l. ſancimus. 22. C. de Pœn. l. ſi ideo. 5. ib. Bald C.<lb/>
de his quibus ut indign.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimo quartò ſtatutum in quo ſe fundant, qui remotionem in-<lb/>
juſtam putant, videtur ſaltem pertinere ad turpitudinem, quæ deriva-<lb/>
tur ex facta uxoris in maritum, \&amp;amp; perpetuo durat. Ea enim quæ deſi-<lb/>
nit \&amp;amp; aboletur, poſtea non ampliꝰ nocere debet. <hi rendition="#i">l. Imperator. 8 ff de Poſtul.<lb/>
l. etſi ſeverior. 3. C. ex quib. cauſ. infam. l. 1. C. de his qui in exil.</hi> At poſt ma-<lb/>
trimonium contractum abolitam eſſe turpitudinem credibile eſt, cum<lb/>
id, ut ſupra dictum, omnia vitia purget.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quam ſpecioſa autem hæc ſunt, \&amp;amp; pleraq; juris textibus \&amp;amp; ſen-<lb/>
tentiis ſuffulta, indeq; in genere conſiderata facilem applauſum aſſe-<lb/>
quentur, tam minime ſi, ut oportet, ſpeciei applicantur, ſufficient ad<lb/>
improbandam factam à Collegio excuſſionem. Jd quod eo clarius elu-<lb/>
ceſcet, ſi prius rationes, ex quibus illa defenditur, diſpiciamus. Quas<lb/>
ceteris longe potiores magisq; probabiles nemo non fatebitur, præ-<lb/>
ſertim ſi collegiorum, in qua coiêre publico permiſſu opifices, jura \&amp;amp;</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">mores</hi></fw><lb/><pb facs="#f0141" n="131"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">mores recte conſiderentur. Secundum iſta enim hanc quæſtionem<lb/>
examinare atq; decidere, non autem ſolum ſpectare oportet, quid jure<lb/>
communi conveniat. Huic enim per iſta derogari conſtat. Jaſon. <hi rendition="#i">in l.<lb/>
omnes populi. num. 37. \&amp;amp; ſeq.</hi> Möller. <hi rendition="#i">dict. cap. 15. Angel. in §. ius autem ci-<lb/>
vile 4. num. 4. Inſtit. de Jur. Nat. gent. \&amp;amp; Civil.</hi> Jd verò in maritimis<lb/>
Anſeaticis civitatibus, in quas non poſtrema Stetinum eſt, generali<lb/>
conſvetudine circa opificia præſertim majora ê quibus Sutorium ha-<lb/>
betur, receptum \&amp;amp; approbatum reperimus, ut quo omnia in iis hone-<lb/>
ſte, decenter, \&amp;amp; quiete procedant, nemo recipiatur, niſi qui honeſte<lb/>
natus, honeſte præteritam ætatem tranſegit, honeſtè Collegii jura im<lb/>
petrat, \&amp;amp; poſt impetrata honeſte ſe gerit. Cum maxima pars civilis ſo-<lb/>
cietatis in urbibus conſiſtat in iis, qui opificia exercent, ideoq; eos<lb/>
intra honeſtos mores \&amp;amp; pacatam vitam contineri, ad tranquillitatem<lb/>
publicam maxime pertine at reipubl. intereſt, quam rigidiſſime id ob<lb/>
ſervari, ut nec recipiatur, quam qui honeſtæ novitatis \&amp;amp; ante actæ vitæ<lb/>
teſtimonia proferat, \&amp;amp; receptus poſtea honeſtis moribus degat. Jnde<lb/>
quidquid pro eo obtinendo faciunt \&amp;amp; amplectuntur opifices, magi-<lb/>
ſtratus pro ea, quæ reip. debetur cura tueri \&amp;amp; promovere decet. Ut eò<lb/>
ſanctius curetur \&amp;amp; obſervetur, jura collegii \&amp;amp; cum iis quædam jurisdi-<lb/>
ctio \&amp;amp; poteſtas in collegiatos permiſſa ſunt. Jmo inter Collegia Ci-<lb/>
vitatum Anſeaticarum ea honeſta \&amp;amp; valde utilis introducta \&amp;amp; probata<lb/>
eſt communicatio, ut invicem quaſi obſervatores \&amp;amp; cuſtodes ſint, eo-<lb/>
rum quæ ſervari debent, indeq; quæ ſe indignos collegio in una civita-<lb/>
te reddunt, in nulla ad mitcunt ad opificia, \&amp;amp; ſi tales conniventia colle-<lb/>
gii toleret, ceteræ non admittendo miniſtros \&amp;amp; diſcipulos, qui ex iſto<lb/>
proveniunt turpitudinis fomenta ſevere caſtigent, quo nempe honeſtas<lb/>
eò ſanctius ubiq; obſervetur, nec tranſgreſſioribus promeritas pœnas<lb/>
evadendi aut contumacibus effugia quærendi occaſio ſuperſit. Jnde<lb/>
inter opificium collegia honeſtatis rigidiſſima placet obſervantia, quæ<lb/>
multis in locis in proverbium abiit, ut dicatur:</hi> Die Ambter und Zunff-<lb/>
ten in den Staͤtten muſſen ſo rein ſeyn alß wenn Sie von den Tauben geleſẽ.<lb/><hi rendition="#aq">Jtem:</hi> Waß unehrlich koͤnnen die Ambter nicht leiden. <hi rendition="#aq">Hoc velut præ-<lb/>
ſentis cauſæ principio præmiſſo, atq; ut immoto fundamento ad ejus-<lb/>
dem definitionem locato, facile apparet, non injuſte ab opificio ex-<lb/>
cludi eum, qui non honeſte, antequam reciperetur, vixit, aut non ho-</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">R</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">neſte</hi></fw><lb/><pb facs="#f0142" n="132"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">neſte vel non debito modo jus collegii impetravit, vel cum impetras-<lb/>
ſet, turpiter egit, præſertim ſi ſtatuto quodam ſpeciali \&amp;amp; certa cauſâ a-<lb/>
licujus remotio approbetur. Multiplex verò ratio remotionem ab o-<lb/>
pificio juſtificat \&amp;amp; urget.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Primô enim, id quod in recipiendis primum \&amp;amp; ſemper neceſſa-<lb/>
rium eſt, ut vitam anteactam honeſte tranſegerint, ejusq; teſtimonia<lb/>
afferant, deeſt reo, ideoq; ſine dubio pro incapace illius juris \&amp;amp; colle-<lb/>
gii, in quod niſi qui honeſtæ vitæ \&amp;amp; famæ ſunt, recipi non debet. Quod<lb/>
autem incapax vel indignus per errorem aut fraudem aſſecutus eſt, id<lb/>
eidem merito aufertur. <hi rendition="#i">tot. tit. ff. \&amp;amp; C. de his quib. ut indign.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Secundo certum eſt, ſi ſeniores Collegii ſciv iſſent, reum inquina-<lb/>
tum iſtâ vitiorum macula, quam facinoris eventus detexit, nullo jure<lb/>
potuiſſe compelli, ut eum reciperent in collegium, ſed merito excluſis-<lb/>
ſe. Nec enim magiſtratus aut juſtæ illorum excluſioni indignari, aut<lb/>
male meritum ope ſua ſublevare potuit. Quando vero ille celavit cri-<lb/>
men, ſe ut honeſtum virum \&amp;amp; nullius criminis reum fimulavit, atq; ita<lb/>
jus opificii impetravit, iniq; ex ſua fraude \&amp;amp; diſſimulatione veri id lu-<lb/>
crum habebit, ut invitis collegis remaneat ſub ſocietate, in quam à<lb/>
conſciis nunquam receptus eſſet. Fraus ſua nemini prodeſſe debet. <hi rendition="#i">l.<lb/>
ſed \&amp;amp; ſi 11. §. 1. ff. ad exhib.</hi> ideoq; nec permittendum, ut propter callidi-<lb/>
tatem quis jus vel actionem habeat, <hi rendition="#i">l. ſi remunerandi. 6.</hi> §. <hi rendition="#i">fin ff. Mandat.</hi><lb/>
quin potius obviandum fraudibus. <hi rendition="#i">l. qui ſub prætextu. 9. C.</hi> de SS. Eccleſ.<lb/>
\&amp;amp; præcavendum, ne quis impune fraudem patiatur. <hi rendition="#i">l. ſi longius. 18. §. 1.<lb/>
ff. de Judic:</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Tertio, cum ea conditione opificii jus petiit \&amp;amp; præcepit, quod<lb/>
viduam prædeceſſoris fui ducere velit, ſeu ut phraſis vulgara habet.</hi><lb/>
Hat auf eines Meiſters Witbe das Ambt geeſchet. <hi rendition="#aq">Huic vero conſe-<lb/>
quens, ut ſi vidua indigna \&amp;amp; incapax ſit jurium \&amp;amp; beneficiorum colle-<lb/>
gii, nec per eam id impetrare queat qui ſub conditione deſinat, quod<lb/>
ſub ea conceſſum. <hi rendition="#i">l. ſi quis fundum. 37. ff. de contrah. emt. l. qui heredem.</hi><lb/>
Mævius. <hi rendition="#i">ff. de condit. \&amp;amp; demonſtrat. l. pecuniam. ib. Alexand. num. 4. ff. ſi cert.<lb/>
pet.</hi> At illa quæ duranteviduitate ſtuprum patitur, ex collegio opificũ<lb/>
excludi meretur, in quo poſt obitum mariti <hi rendition="#i">manſit. prout hoc. ê pluribus<lb/>
rationibus confirmat.</hi> Carpzov. <hi rendition="#i">in Electoral. reſponſ. l. 6. tit. 10. reſp. 100. per tot.</hi><lb/>
Et quod illa meretur, id per jus \&amp;amp; æquitatem ſimul luit reus, cum iſti</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">cauſam</hi></fw><lb/><pb facs="#f0143" n="133"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">cauſam dederit, \&amp;amp; delicti ſeu turpitudinis correus ſit, ut improbare mo-<lb/>
res non poſſit, quos ipſe cotrupit. <hi rendition="#i">l. cum mulier. 47. ff. ſolut. matrim.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quarto ex ſtatuto ſeu privilegio, quod ex conceſſione Am-<lb/>
pliſſ. Senatus, confirmatione Jlluſtriſſ. Principum habet Sutorum col-<lb/>
legium, comprobatur ea remotio, quæ irrogatæ eſt reo, cum expres-<lb/>
ſe in illo diſponatur, quod nemo in collegio tolerari debeat, cujus<lb/>
conjux indecentis vitæ \&amp;amp; injuſtarum actionum rea eſt, ſed ſi quis mani-<lb/>
feſtus fuerit, talem habere conjugem, ejiciatur ex ſocietate. Quis ve-<lb/>
rò dubitabit, Rei uxorem per levitatem, impudicitiam, ſtuprum in vi-<lb/>
duitate haut diu poſt prioris mariti obitum admiſſũ contractas etiam<lb/>
intra annum nuptias, in juriam defunctô. ignominiam liberis illatam,<lb/>
turpiter, inde center \&amp;amp; injuſte egiſſe. Mulier in viduitate vivens in<lb/>
primo matrimonio conſiſtere intelligitur. <hi rendition="#i">l. ſi fin. verſ. ſive in primo. C. de<lb/>
bon matern. l. fœminæ 8. ff. de Senatoribus l. filii 22. §. ad municip. \&amp;amp; indurare<lb/>
creditur. Nov. 22. cap. 20. §. 1.</hi> exinde ut eo intuitu vidua privilegia, digni-<lb/>
tatem, \&amp;amp; jura defuncti mariti retinet. <hi rendition="#i">l. fin. 16. Bartol. C. de privileg.</hi> ita ſi<lb/>
levitate, impudicitia \&amp;amp; ſtupro famam commaculet eam turpitudinem<lb/>
admittit, idemq; mæretur incommodum \&amp;amp; ſupplicium, quod infligẽ-<lb/>
dum, ſi vivo marito ita peccaret. Si igitur nihil aliud commiſiſſet, ta-<lb/>
men ex ſtatuto ſufficeret, quod \&amp;amp; talem fœminam non gaudere ſinit be-<lb/>
neficiis opiſicii jus commune. ut tradit Carpzov. <hi rendition="#i">dict. Reſponſ. 100. n. 13.<lb/>
in fin.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quintò cum ex ſtatuto maritus ob delicta \&amp;amp; turpitudinem uxo-<lb/>
ris ex collegio ejici debeat, quanto magis, ubi \&amp;amp; ipſe deliquit ac ma-<lb/>
culam contraxit, merito idem patietur? Jd quod rationi non modo,<lb/>
ſed \&amp;amp; conſvetudini convenit, ut per ſonæ turpibus facineribus inquina-<lb/>
tæ ab opificum collegiis excludantur. At non unum crimen commi-<lb/>
ſit. N N nec levi nota adſperſus eſt. Grave crimen eſt viduæ, quæ in<lb/>
matrimoniali habitu fuit, attentare pudicitiam. <hi rendition="#i">l. item apud. 15.</hi> §. <hi rendition="#i">ſi quis<lb/>
virgines. 15. ff. de Iniur.</hi> Gravius eſt inferre ſtuprum, id quod maximis<lb/>
ſubjacere caſtigationibus ait Jmp. <hi rendition="#i">in Novell. 19. c. 3. princ.</hi> Graviſſimum<lb/>
autem redditum, tum ex tempore, quia illatum antequam maritum<lb/>
elugeret, tum ex perſona, cum vidua opificis eſſet, mater quinq; libe-<lb/>
rorum, quorum magis intereſt à parentibus relinqui honeſtam memo-<lb/>
riam, quam amplam hereditatem, tum ex debita fide. Receptus enim</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">R</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">erat</hi></fw><lb/><pb facs="#f0144" n="134"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">erat in miniſterium officinæ, cui ut famulus inſerviret, ideoq; fœmi-<lb/>
nam ut dominum colere \&amp;amp; venerari, eiq; omnem fidelitatem præſtare<lb/>
debuit. Turpe eſt eam fidem fallere. <hi rendition="#i">l. 1. ff. de Conſtit. pecun.</hi> \&amp;amp; ei perſonæ,<lb/>
quæ honeſta ac ſancta eſſe debeat. <hi rendition="#i">l. liberto. 9. ff. de obſeq. parent. \&amp;amp; patr.</hi><lb/>
tantam fœtidatem inferre. Creſcit turpitudo facinoris ex noxa, dum<lb/>
ex iſto pluribus irrogatur ignominia. Prima credit autori, ut in ſe-<lb/>
quentibus oſtendetur. Altera fœminæ, ad cujus infamiam ſpectat at-<lb/>
tentata pudicitia. <hi rendition="#i">l. 1. §. omnem 2. ff. de iniur.</hi> nedum ubi tam fœdum ſtu-<lb/>
prum commiſſum. Tertia defuncto marito, quem velociter denunci-<lb/>
avit. <hi rendition="#i">Novell. 39 cap. fin in princip.</hi> ad quem non poteſt non pertingere in-<lb/>
juria, per maculam viduæ, quæ ejus imago eſt, \&amp;amp; ut thorum continu-<lb/>
are, ita \&amp;amp; cum in viduitate ſcelere inquinatur, commaculare cenſetur.<lb/>
Quarta liberis prioris matrimonii, ad quospertingit injuria, quæ his<lb/>
fit, in quorum poteſtate, aut ſub quorum affectn ſunt. <hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">item aut 3.<lb/>
ff. de iniur.</hi> iiq; partu matris improbo injuriati ducuntur. <hi rendition="#i">in Novell. 30. cap.<lb/>
fin. in princ.</hi> Quinta collegio, quod fœtidorum membrorum acceſſio-<lb/>
ne in communionem contumeliætrahitur. Si vero ob egregium facinus<lb/>
ex collegio reum excludendi jus eſt, ſicut id controverſia caret, utiq;<lb/>
hic tale deprehenditur, quod illud meretur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sextò, conſtat ob leviora facinora juſtam haberi excluſionem<lb/>
collegio, veluti ob furtum, ſicut nemini aliquando judicatum. At tur-<lb/>
pius facit, qui ſtuprum honeſtæ infert fœminæ, ac qui furtum fecit. <hi rendition="#i">l. ve-<lb/>
rum. 39. in fin. ff de fuit.</hi> Eoq; minus de hoc dubitandum, quia ſepti-<lb/>
mò juris non incogniti eſt, ex ſtupro ſtupratori irrogari infamiam. Jd<lb/>
quod expreſſo textum <hi rendition="#i">l. etſi libidine. 25. C. ad L. Jul. de Adult.</hi> confirma-<lb/>
tur, ubi diſtingvitur, inter compreſſam fœminam liberum \&amp;amp; ancillam,<lb/>
\&amp;amp; ob hanc vitiatam, dicitur ſententiâ gravatam potius opinionem,<lb/>
quam afflictam infamiâ; at certo argumento innuitur: ſi libera ſit ſtu-<lb/>
prata, in famiam ſequi, indicat idem textus <hi rendition="#i">in d. l. verum. 39. ff. de furt.</hi><lb/>
ubi ſtupro ignominia tribuitur, quâ voce infamia ſignificatur. <hi rendition="#i">l. nullum.<lb/>
14. C. ex quib. cauſ. infam.</hi> Nec mirum. Æquiparantur enim ex <hi rendition="#i">l.</hi> Julia a-<lb/>
dulterium \&amp;amp; ſtuprum noneſtæ fœminæ. <hi rendition="#i">l. inter liberos. 6. §. 1. ff. ad L. Jud.<lb/>
de Adult.</hi> Jndeq; de hoc etiam publicum judicium publicamq; infamiã<lb/>
eſſe concluditur. <hi rendition="#i">Marq. Freher. in Tr. de infam l. 3. cap. 16. num. 21.</hi> cum o-<lb/>
mnia publica judicia infament. <hi rendition="#i">l. infamem. 7. ff. de Publ. Judic.</hi> Diſtin-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">gvunt</hi></fw><lb/><pb facs="#f0145" n="135"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">gvunt quidem aliqui inter infamiam juris \&amp;amp; facti, ſeu quæ lege irroga-<lb/>
tur, \&amp;amp; quæ ex opinione hominum graviorum naſcitur. Et ex hac ſtu-<lb/>
prum ſaltem ignominio ſum eſſe concedunt. Jnſpectis vero ſupra alle-<lb/>
gatis legibus id factum apparet. Et licet concederetur, ſaltem ex facto<lb/>
ſeu opinione hominum ſtuprum onerare pudorem, tamen non minus<lb/>
inde ex collegio, quod non niſi honeſtos viros continet ſtuprator ex-<lb/>
cludendus eſſet, quam inde peræq; infamis fieret. Jnfamia enim de-<lb/>
finitur læſæ dignitatis ſtatus, legibus ac moribus reprobatus, <hi rendition="#i">l. cogni-<lb/>
tum. 5. ff de var. \&amp;amp; extraord. cognit.</hi> ideo, ut quis infami habeatur, non<lb/>
ſolum ex legibus, ſed etiam ex moribus \&amp;amp; judiciis rationabilibus ho-<lb/>
neſtorum virorum ſtatuendum. <hi rendition="#i">Heig. part. 1. quæſt. 21. num. 34.</hi> Quod ho-<lb/>
die apud plerosq; iſti delicto facilis contingit venia, \&amp;amp; multis idem ju-<lb/>
dicium, quod apud Terentium in Adelphis legitur: Virginem vitiaſti,<lb/>
quam te jus non fuerat tangere, jam id peccatum primum magnum \&amp;amp;<lb/>
humanum tamen, facere alii ſæpe idem boni; inde non decedit vel cri-<lb/>
mini turpitudo vel legibus \&amp;amp; honeſtis viris ſua cenſura. Jnter opifices<lb/>
id pro gravi \&amp;amp; amiſſione juris collegii plectenda haberi ex communi<lb/>
opinione conſtat. Non ita, uti per jus Lubeccenſi iſti crimini detra-<lb/>
cta eſt infamia, ſic \&amp;amp; per mores civitatis Stetinenſis hoc conſtat.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Octavò alia accedit infamia ex eo, quod intra annum luctus<lb/>
ſtuprum viduæ illatum \&amp;amp; nuptiæ inita ſunt. <hi rendition="#i">per text. in l. 1. verb.</hi> cumve<lb/>
ſciens quis uxorem duxerit. <hi rendition="#i">ff. de his qui not. infam. l. decreto. 15. C. eod.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nono, honeſtas quæ primo præcepto juris continetur. <hi rendition="#i">l. iuſtitia.<lb/>
10. n. ff. d. J. \&amp;amp; J.</hi> id exigit, ut diſparis conditionis ſint, qui honeſte vi-<lb/>
vunt, \&amp;amp; qui facinorum turpitudine ſtatum ſuum inquinant. Nec ſer-<lb/>
vabitur iſta, ſi in eadem ſtatione utriq; eodem jure beneficiis \&amp;amp; lucro<lb/>
fruentur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimò, non poteſt cuſtodiri honeſtas \&amp;amp; diſciplina opificiorum,<lb/>
ſi criminum rei eorundem jura nihiloninus obtinent, quam ſtrictisſime<lb/>
ſervari publice intereſt. Multum turbarum accedet reip. ex eo, quod<lb/>
iſti decedit. At unicum ejus vinculum \&amp;amp; nervus eſt, ut qui turpiter vixe-<lb/>
runt, ii exeſſe cogantur, indeq; juventus eo terrore ad adoleſcentiam<lb/>
honeſte caſteq; peragendam commoveatur. <hi rendition="#i">l. capitalium. 28. §. pen. ff. de<lb/>
pœn.</hi> Unius pœna metꝰ multorũ eſſe poteſt. <hi rendition="#i">l. 1. C. ad L. Jul. repetund.</hi> At</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">impuni-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0146" n="136"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">impunitas \&amp;amp; conniventia irritamentum eſt ſcelerum, ideoq; nulli ac-<lb/>
commodanda. <hi rendition="#i">l. quisquis. §. 1. C. de Poſtuland.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Undecimò, ſicut hodie, proh dolor, laſciva \&amp;amp; petulans juven-<lb/>
tus ad nullum crimen, quam attentationem pudicitiæ \&amp;amp; ſtupra proni-<lb/>
or eſt, \&amp;amp; fere inter peccata non numerat impudica indeq; ea frequen-<lb/>
tiſſima fiunt, ita ad reip. utilitatem ſpectat, adeoq; non æquum modo,<lb/>
ſed \&amp;amp; neceſſarium eſt, talium maleficiorum ſupplicia exacerbari, quo-<lb/>
ties multis perſonis gliſcentibus exemplo opus eſt <hi rendition="#i">l. aut facta. 16. §. fin.<lb/>
ff. de pœn.</hi> Vix poſſibile erat caſtitatem \&amp;amp; honeſtatem in collegiis opiſi-<lb/>
cum ſervari, ſi idem præmium maneat fœdos \&amp;amp; honeſtos, nec pœna e-<lb/>
oſdem diſcernat</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Duodecimò, ad deciſionem multum faciunt exempla aliorum<lb/>
collegiorum in Civitate Stetinenſi, dum conſtat, ab opificiis quoſdam<lb/>
remotos, quod ſtupri commiſſi rei fuerant, ut ut id vitium nuptiis e-<lb/>
mendare conati ſint. Etſi enim legibꝰ \&amp;amp; non exemplis judicare oportet.<lb/><hi rendition="#i">l nemo, 13. C. de ſentent. \&amp;amp; interloc.</hi> Attamen ab his legitimum ducitur ar-<lb/>
gumetũ, quid juri magis conveniat, <hi rendition="#i">Bartol. in d. l. nemo. Alexand. ad l. 1.<lb/>
num. 12. de offic. eius cui mand. quo<supplied>ꝙ́</supplied> conſvetum ſit. Menoch. lib. 2. de Arbitr.<lb/>
iud. quæſt. lib. 2. caſ. 81. num. 3.</hi> quod enim permittente magiſtratu alias<lb/>
factum reperitur, id ex exemplo impoſterum juſtum præſumitur. <hi rendition="#i">Innoc.<lb/>
in cap. cum Apoſtolica x. de his quæ fiunt á prælat.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimo tertiò, obſervantia vicinorũ locorum ad jus opificiorũ<lb/>
\&amp;amp; quæ eorum cauſa habentur collegiorum; demonſtrandum maximo-<lb/>
pere pertinet. Conſvetudines enim de loco ad locum vicinorum, non<lb/>
habentem diſſimilia jura, porrigi debent. Anton. Gabriel. <hi rendition="#i">commun. con-<lb/>
cluſ. lib. 5. de præſcript. concluſ. 7. num. 15. Rauchbar. part. 1. quæſt. 32. num. 15.</hi><lb/>
Unde \&amp;amp; ſtatuta \&amp;amp; vicinarum urbiũ jure \&amp;amp; conſvetudine interpretamur.<lb/><hi rendition="#i">l. de quibus ff. de legib. Cravett. Conſil. 118. num. 3. \&amp;amp; 4. Menoch. Conſil. 9. n. 22.<lb/>
lib. 1.</hi> Et quidem id circa opificia eò magis obtinet, quod in urbibus<lb/>
Hanſeaticis non modo paria ſint eorum jura \&amp;amp; mores, ſed etiam pro<lb/>
iis exacte ſervandis quædam communicatio \&amp;amp; neceſſitudo. At alibi ob<lb/>
ſtuprum honeſtæviduæ illatum excluſos eſſe facinoroſos à collegiis te-<lb/>
ſtari poſſum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimò quartò cum ex illa neceſſitudine \&amp;amp; conventionibꝰ, quæ<lb/>
intercollegia opificum in civitatibus Hanſeaticis exiſtunt, ſtricta re-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">quiratur</hi></fw><lb/><pb facs="#f0147" n="137"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">quiratur obſervatio, \&amp;amp; executio adverſus eos quæ turpia \&amp;amp; quæ exclu-<lb/>
di debent, perpetrant, eaq; miſſa, non modo ii, qui facinoris rei ſunt,<lb/>
honore debito alias priventur, ſed \&amp;amp; qui tolerant, eorumq; miniſtri \&amp;amp;<lb/>
famuli, donec mulcas ſolverint, ad nullum jus aut exercitium artis ad-<lb/>
mittantur maximum incommodum \&amp;amp; periculum inde imminet iis, qui<lb/>
ſunt de collegio Sutorum in Civitate Stetinenſi, ut \&amp;amp; qui his miniſteria<lb/>
præbent, aut ab iis artem diſcunt. Jd vero nullo modo permitti debet,<lb/>
ut uni reo parcatur, ſed ob eum multi inſontes alibi incommoda varia<lb/>
ſentiant, \&amp;amp; alieno odio prægraventur, <hi rendition="#i">l. ſi quis ſuo 32. §. 1. C. de in off. Teſt.</hi><lb/>
In quo deprehendimus, ſæpe nimis præcipitanter incurioſos magiſtra-<lb/>
tꝰ, dum opificiis ſuæ civitatis ſæpe talia injunguntur aut in his reſiſtunt,<lb/>
ob quæ illi alibi pœnas \&amp;amp; ignominiam luunt, non ſine incommoda ci-<lb/>
vitatis, cui impedimenta iſta</hi> das Aufftreiben/ <hi rendition="#aq">quibus ad coercitiones<lb/>
ſui generis artificum extraneorum collegia alibi utuntur, maximè no-<lb/>
xia \&amp;amp; nonnunquam motuum occaſiones ſunt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Decimo quintò, quid Ampliſſ. Senatus Stetinenſis de Jure colle-<lb/>
gii circa remotionem rei cenſeat, non obſcuro præjudicio conſtat,<lb/>
quando reo injunctum allegare \&amp;amp; probare exempla non ejectorum ex<lb/>
collegio Sutorum, etſi ſtupri fuerint comperti: Adprobandum enim<lb/>
admitti, nedum injungi non debet, quod probatum non relevat.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quid vero opus eſſet, iſta probatione, ſi de jure excludi illi non<lb/>
poſſunt, quando vetò illa injuncta oſtenditur, jus aliter ſe habere, \&amp;amp;<lb/>
niſi contrariis actibus ei decogatum doceretur, fruſtra reum adverſꝰ<lb/>
actores niti.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Hæc quæ pro decidendi rationibus adducta ſunt, qui penſicula-<lb/>
tius conſideraverit, nullo negotio animadvertet, quam in contrariam<lb/>
partem nihil ponderis retineant, quæ opponuntur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Primum diluit verior \&amp;amp; in legibus magis fundata ſententia, ſtu-<lb/>
prum liberæ fœminæ illatum reddere ſtupratorem infamem, ut in ſe-<lb/>
ptima decidendi ratione demonſtratum. Circa quod etiam notandum<lb/>
eſt, ad id, ut ex collegio fiat excluſio, non ſemper requiri infamiam<lb/>
juris, ſed eam, quam facti dicimus, ſufficere, ſi nempe admiſſum tale<lb/>
ſit, ex quo apud graves \&amp;amp; honeſtiores viros opinio alicujus oneretur.<lb/>
Jllud quoq; obſervandum, circa excluſionem non ſolum ad infamiam,</hi><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">S</hi></fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">ſed</hi></fw><lb/><pb facs="#f0148" n="138"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">ſed etiam ad delicti qualitatem reſpiciendum. Jd ſigrave ſit, \&amp;amp; ſeve-<lb/>
riori ſupplicio dignum, utiq; iſtam mereri putabimus.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Ad ſecundum reſpondetur, non modo ſpectandum, quid legibꝰ<lb/>
ſcriptum, ſed etiam quid conſvetudinis, quæ legis <hi rendition="#i">inſtar. §. ſine ſcripto<lb/>
Inſtit. de Jur. Nat. Gent. \&amp;amp; Civ. l. de quibus ib. Dd. ff. de Legib.</hi> Unde quod<lb/>
lege vel ſtatuto poteſt induci, juſte deduciter conſvetudine. <hi rendition="#i">Angel. \&amp;amp;<lb/>
Imol. in l. 3. ff. qui teſt am. fac. Mynſing. Reſponſ. 49. num. 26.</hi> At conſtat<lb/>
conſvetudine rationabili ſic introductum \&amp;amp; quotidiano uſu obſer-<lb/>
vari, ut qui turpi facinore aliquam infamiam meretur, vel leges colle-<lb/>
gii tranſgrediendo ſe iſto indignum reddidit, excludatur, quo cum<lb/>
publice, tum \&amp;amp; inter collegas ejusdem opificii honeſtas \&amp;amp; bonus ordo<lb/>
conſervetur. Ex quo vero ſatis demonſtratur, quam turpiter, quamq;<lb/>
indigne ſe geſſerit reus non poteſt juſte conqueri, ſe remotum eſſe con-<lb/>
tra legem \&amp;amp; conſvetudinem.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod in tertia dubitandi ratione de purgatione vitiorũ antece-<lb/>
dentium per ſubſequens matrimonium habetur, id quidem procedit,<lb/>
quoad ipſos conjuges inter ſe, qui ſibi invicem nihil ex iſtis poſt con-<lb/>
tractum matrimonium objicere queunt, ſed ea velut mutuâ compen-<lb/>
ſatione tollunt, <hi rendition="#i">arg. l. viro at<supplied>ꝙ́</supplied> uxore. 39. ff. ſolut. matrim.</hi> Deinde obtinet<lb/>
quoad liberos, qui velut criminum inſontes pro legitimis habentur,<lb/>
nec luunt quæ meriti ſunt parentes. At quoad turpitudinem coitus illi-<lb/>
citi \&amp;amp; inde enatum jus pœnæ vel actionis alii competentis vitia minime<lb/>
abolentur, nedum promeritæ tolluntur. Hoc enim pertinet ad jus ter-<lb/>
tii, nemp. reip cujus maximopere intereſt, delicta non remanere im.<lb/>
punita, <hi rendition="#i">l. ita vulneratus. 51.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. ad L. Aquil.</hi> Jllud verò minime tollitur<lb/>
per legitimationem, quæ nunquam retrotrahitur in præjudicium alte-<lb/>
riq;, <hi rendition="#i">Novell. 74. cap. 1. arg. cap. quamvis de Reſcript. in 6. Tiraquell in l. ſi un-<lb/>
quam verb. ſuſceperit. num. 64. C. de revoc. donat. Alciat. l. 3. Paradox. cap.<lb/>
12.</hi> Ex fictione enim juris retrotrahitur matrimonium ad tempus con-<lb/>
ceptionis, ſed nunquam fictio fingit retro in præjudicium juris jam al-<lb/>
teri quæſiti, <hi rendition="#i">l. ſi mulier. 20. ff. ſolut. matrim.</hi> Plane id à ratione \&amp;amp; æqui-<lb/>
tate alienum foret, ut ob matrimonium im primis maneat, qui ante il-<lb/>
lud graviter deliquit. Manet culpa \&amp;amp; jus infamia, Ideo quod mere-<lb/>
tur non poteſt cenſeri abolitum. Uſus id quoq; obſervat, ut licet ſtu-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">prator</hi></fw><lb/><pb facs="#f0149" n="139"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">prator ducat ſtupratam, pœna nihilominus exigatur. A quâ nec immu-<lb/>
nis eſt ſponſus, ſi cum ſponſa ante feſtivitatem nuptialem concubuerit,<lb/>
ficut ex quotidianis exemplis conſtat.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Circa quarum allegati autores loquuntur de eo caſu, quando<lb/>
quis ſponſam imprægnavit. Hic quidem non excluditur à collegio:<lb/>
Jmprimis tamen non eſt punitur à magiſtratu ob ſcandalum publicum,<lb/>
\&amp;amp; collegio quoq; ad multam aliquam tenetur. Ut verò longe gravius<lb/>
deliquit gravioremq; pœnam meretur, quæ fœminæ nondum deſpon-<lb/>
ſatæ durante viduitate intra tempus luctus ſtuprum infert, ita quod de<lb/>
illo Jcti ſentiunt, ad hunc minime porrigi debet. Eſt enim ea illatio à<lb/>
valde diverſis, quam jurisprudentia non admittit. <hi rendition="#i">l fin. ff. de calumn.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quintum an hîc obtinere debeat nemo non dubitavit qui inſpe-<lb/>
xerit ſingulare jus, quod Sutorio collegio conceſſum eſt, ut propter<lb/>
uxoris vitia removeatur maritus. At poſito tali caſui non obeſſe ſtatu-<lb/>
tum, tamen ex eo ad præſentem ſpeciem argumentum minime valet,<lb/>
dum rationabilis diverſitatis cauſa invenitur. <hi rendition="#i">l. fin. in pr. C. de Donat. an-<lb/>
te nupt.</hi> Jn Jllo enim iniquum foret puniri maritum ob antecedens de-<lb/>
lictum uxoris, cum pœna ſuos tenere debeat autores. <hi rendition="#i">l. ſancimus. 22. C.<lb/>
de Pœn. l. aliud eſt tranſ. 131. ff. de Verb. ſignif</hi> aut plecti qui ducendo mere-<lb/>
tricem egregium caritatis opus facere cenſentur. <hi rendition="#i">cap inter opera. 20. de<lb/>
Sponſal. cap. integritas. §. ult. 32. quæſt. 1.</hi> Jn hoc vero tam maritus quam<lb/>
uxor per ſtuprum \&amp;amp; præmaturum concubitũ peccavere, \&amp;amp; utraq; per-<lb/>
ſona pœnam iſtam, de qua jam agitur meretur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Sextum nititur falſo præſuppoſito. Nam jus divinũ quod con-<lb/>
ſulit perſonæ ſtuprata, non ſuſtulit pœnam ſtupri. Jdeoq; abſurde aſſe-<lb/>
ritur, quoad iſtam legibus civilibus non amplius locum eſſe. Et licet<lb/>
pro pœna habenda eſſet divina ſanctio, non tamen ea pœna canonica<lb/>
derogaret civili. <hi rendition="#i">VVeſembec: in paratit. ff. ad L. Jul. de adult. num. 21 in med.<lb/>
verſic. ſed hæc pœna.</hi> Quicqu id lege ſpecialiter non videtur expreſſum, id<lb/>
veterum legum conſtitutionumq; regulis omnes relictum intelligant,<lb/><hi rendition="#i">l. præcipimus. 32. §. fin. C. de Appellat.</hi> Uſus fori etiam aliud obſervat:<lb/>
Nam ſtupra aliis pœnis coerceri conſtat. Præſertim ſcimus, ex iſtis<lb/>
communi opinione inhærete quandam maculam reis, ex qua indigni<lb/>
habeantur honeſtorum virorum conſortio.</hi></p><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">S</hi> 2</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Septi-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0150" n="140"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Septimum proficeret reis ad mit gationem ſupplicii, ſi niſi fa-<lb/>
cta legitime deſponſatione ſponſus cum Sponſa concubiſſet. At quia<lb/>
conſtat quod ante iſtam, \&amp;amp; cum iſta per honeſtatem intra annum lu-<lb/>
ctus fieri non poterat, ſe carnaliter miſcoerunt, haut poteſt iſta ſentia<lb/>
cum iſtis applicari.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Ad octavum reſpondetur, hoc quidem honori matrimonii tri-<lb/>
bui, ut pœna eousq; leniatur, quo illud per iſtam non divellatur. At<lb/>
ut reus vel plane impunis ſit, vel quod jus ob delictum aliis competit<lb/>
tollatur, nec cautum eſt aliquo jure, nec rationi convenit. <hi rendition="#i">Carpzov. in<lb/>
Pract. Criminal. part. 2. quæſt. 55. n. 17.</hi> Quandoquidem igitur ad divel-<lb/>
lendum matrimonium nihil facit excluſio à collegio, illius cauſa hujꝰ<lb/>
remiſſio peti nequit. Fruſtra quoq; ob honorem matrimonii aliquid<lb/>
exigent rei qui iſtum matrimonio minimè habuerunt, ſed fœdo coitu<lb/>
\&amp;amp; immaturis nuptiis id dehoneſtarunt.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Nonum diluitur ex eo principio, quod ſupra retuli, unde com-<lb/>
muni confenſu \&amp;amp; conſvetudine complacuit, neminem in opificiis \&amp;amp;<lb/>
quæ eorum gratia habentur collegiis recipi \&amp;amp; tolerari, niſi cui vita fa-<lb/>
maq; honeſta ſit. Etſi igitur iis nulla adſit diguitas, ſtudium tamen<lb/>
honeſtatis, pro qua conſpirarunt, efficit, ut perinde à collegiis iſtis<lb/>
atq; ab honoribus excludi debeant, qui turpiter egerunt. Quando<lb/>
igitur ex hoc numero ſunt, qui ſtupra inferunt, intra annum luctus<lb/>
nubunt, fraudes exercent, utiq; non in juſte excludentur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Circa decimum id quidem inficiari non licet, eam opinionem<lb/>
eſſe vulgarem, quod ſecundarum nuptiarum, ut ut intra annum luctꝰ<lb/>
contractarum, hodie nulla ſit infamia, jusq; Civile per Canonicum<lb/>
abrogatum. At ex quam erroneo principio id profluxerit, pulchrè<lb/>
oſtendit Rittershuſius <hi rendition="#i">in tract. de Differ. iur. Civil. \&amp;amp; Canon. l. 2. cap. 4.</hi><lb/>
Jdeoq; rectior eſt opinio, de jure non ceſſare infamiam ex hominum<lb/>
verò præſertim vulgi judicio, eam parum attendi. Attamen ſicut vul-<lb/>
gi opinionibus non multum tribuendum eſt. <hi rendition="#i">Hartm. Piſtor. lib. 1. quæſt.<lb/>
30. num. 35.</hi> Jta ê contra quod \&amp;amp; ratio ſvadet, ei præferendum. Duplici<lb/>
verò ex ratione intra annũ luctꝰ nuptiæ prohibiræ ſunt. Prima eſt quod<lb/>
intra metuenda ſangvinis turbatio. Altera, quia honor \&amp;amp; reverentia<lb/>
marito debita, quæ ſanctæ cuſtodiri debet, violatur. <hi rendition="#i">Marq. Freher. in<lb/>
Tr. de infam. l. 3. cap 17. num. 14. Salycet. in l. decreto, C. ex quib. cauſ. irroꝰ. infam.</hi></hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Nec</hi></fw><lb/><pb facs="#f0151" n="141"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">Nec hæc poſterior minus attendi debet quam prior, in ò potior eſtes<lb/>
cura habenda eſt prout docet <hi rendition="#i">Lud. Viv. l. 3. de Chriſtian. fœm. rit. de <gap reason="illegible"/>-<lb/>
mor Marit.</hi> Alteruta verò hæc ceſſante manet tamendiſpoſitio, \&amp;amp; licet<lb/>
caſus ita evenerit, ut perturbatio ſangvinis timeri non debeat, tamen<lb/>
ob memoriam marito debitam honeſte ſervandum non co <gap reason="illegible"/>-<lb/>
bere vetatur fœmina \&amp;amp; annum luctus complere cogitur, <hi rendition="#i">l. 2. ib. Dd. C.<lb/>
de ſecund. Caſtrenſ. in l. liberorum 11. num. 5. de his qui not. infam. Frcher. dict.<lb/>
num. 4.</hi> Nec hic opus eſt prolixius de eo agere, an \&amp;amp; quatenus pœna<lb/>
ſecundarum nuptiarum deſierit in uſu eſſe ubi verſamur in iis terminis<lb/>
quod perſonæ reæ intra tempus luctus ante nuptias ſtupro ſe polluetũt,<lb/>
quas infamiam aliasq; pœnas mereri conſtitutum eſt, <hi rendition="#i">in Novell. 39. cap.<lb/>
fin. Marq. Freher. dict. cap. 17. n. 18.</hi> Jure Canonico, aut alia lege deroga-<lb/>
tum minime eſt, nec quod iſto mitius proviſum eſt, favore nuptiarum<lb/>
eo porrigi poterit. Jnde ut ut dicamus, infamiam ſecundis nuptiis in-<lb/>
tra annum luctus per canones \&amp;amp; uſum demptam eſſe, minime colligi.<lb/>
tur etiam ſtupri promeritam infamiam aboleri. Cùm diverſa ratio pa-<lb/>
teat, nec in correctionibus legum, velut odioſis, ab uno ad aliud va-<lb/>
leat argumentum.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod in undecimo allegatur, falſum eſſe aſſerunt ſeniores colle-<lb/>
gii, nec verum probat adverſarius, ideò non attenditur.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Prætenſa duodecimò ſcientia \&amp;amp; inde collecta approbatio iidem<lb/>
negatur, quare expreſſe probanda eſt. Jgnorantia enim præſumitur,<lb/>
niſi ſcientia probetur, cap. præſumitur, <hi rendition="#i">de R. J. l. verius, in princ. ff. de pro-<lb/>
bat. l. fin. ff. pro ſuo. Gail. lib. 2. obſ. 78. n. 14. Maſcard. de probat. concluſ. 880.<lb/>
n. 1. \&amp;amp; ſeq.</hi></hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Jn decima tertia dubitandi cauſa ſuggillatur, antiquum colle-<lb/>
gii privilegium ſeu ſtatutum à ſuperioribus corroboratum, quaſi ra-<lb/>
rione careat. Sed poſtquam per immemoriale tempus valuit, fru-<lb/>
ſtra jam de ratione diſputatur. Non omnium quæ à majoribus conſti-<lb/>
tuta ſunt, ratio reddi poteſt, ideò rationes eorum, quæ conſtituuntur<lb/>
inquiri non oportet, alias multa ex his quæ vita ſunt, ſubverterentur,<lb/>
uti loquuntur Jcti <hi rendition="#i">in l. non omnium. 20. l. ſeq. ff. de legib.</hi> Si vero ratio in-<lb/>
quiritur, facile apparet, honeſtatẽ ab opificibꝰ ſancte colendam \&amp;amp; col-<lb/>
legiorum diſciplinam ſpectare viſum, ut non ipſi modo, ſed \&amp;amp; uxores<lb/>
nullis criminibus deturbarentur.</hi></p><lb/><fw place="bottom" type="sig"><hi rendition="#aq">S</hi> 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Quo</hi></fw><lb/><pb facs="#f0152" n="142"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Quo circa ut non honeſte uxoratus exeſſet è collegio rationabile ſtatu-<lb/>
tum eſt, cui non poteſt imputari, quod inſontem puniat, cum non in<lb/>
pœnam ita ſtatuatur, ſed pro honeſtate \&amp;amp; decore collegii, cui minime<lb/>
convenit turpitudo convenit. Multum inter ſe diſtant, ob crimen uxo-<lb/>
ris plecti, \&amp;amp; quia id, quod ſtatutum circa honeſtatem conjugium re-<lb/>
quirit, non adeſt à collegio excludi. Hoc fit jure collegii, nec injuriam<lb/>
infert, collegæ cum ea conditione recepto, aut cui ratio opificii eam<lb/>
conditionem injungit. Juri communi hoc congruere apparet <hi rendition="#i">ex l. pa-<lb/>
lam. 43.</hi> §. <hi rendition="#i">ſenatus. 20. ff. de Rit. Nupt.</hi> Quando etiam reus receptꝰ non a-<lb/>
liter eſt, quâm ut convenit legibus, moribus \&amp;amp; privilegiis collegii;<lb/>
Inter hæc verò quia tale ſtatutum ab antiquo fuit, non poteſt de eo aut<lb/>
contra id conqueri, <hi rendition="#i">l. pen. §. diverſum 3. ff. de inoff: Teſtam.</hi> Ad ultimã ob-<lb/>
jectionem reſpondetur, verba privilegii vel ſtatuti generalia generali-<lb/>
ter eſſe intelligenda, eiſq; non diſtingventibus noſtrum non eſſe diſtin-<lb/>
gvere. <hi rendition="#i">Gail. lib. 2. obſerv. 33. n. 2. Magon. deciſ. Licenſ. 18. n. 2.</hi> ſed quibus ver-<lb/>
ba eorum conveniunt, ea etiam ſub ſtatutis comprehendi. <hi rendition="#i">Bald. in l. in<lb/>
fraudem. 15. §. fin. ff. de milit. Teſtam.</hi> Dubio autem caret, verba allegati<lb/>
privilegii \&amp;amp; ſtatuti contineri id crimen, eamve turpitudinem, cujus in<lb/>
ſuperioribus facta fuit mentio. Male additur ea in deſiiſſe. Secus ſentit<lb/>
Jctus <hi rendition="#i">in dict. l. palam. 4. §. non ſolum. 4. ff. de rit. nupt.</hi> non aboleri turpitu-<lb/>
dinem, quæ poſtea intermiſſa eſt. Quam male ſubſecutis nuptiis ea ab-<lb/>
olitio maculæ, quoad notam publicam \&amp;amp; promeritam pœnam, ut \&amp;amp;<lb/>
qua jus tertii tribuatur, ex ſuperioribus manifeſtum eſt, \&amp;amp; quotidiani<lb/>
fori praxis edocet.</hi></p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quando vero ex his dextre inſpectis apparet, adfuiſſe ſuam juſtã<lb/>
cauſam removendi reum ab opificio, iſti conſequens eſt, non injuſtè<lb/>
eum eſſe excluſum. Convenit hoc poteſtati collegiorum, quibus ju-<lb/>
risdictio conceditur, quoad cauſas ad opificium ſpectantes <hi rendition="#i">l. fin. ib.<lb/>
gloſſ. \&amp;amp; Dd. de Jurisdict.</hi> Cujus vi \&amp;amp; autoritate ſtatuta condunt de his,<lb/>
quo opificiorum concernunt. <hi rendition="#i">Bald. in dict. l. An. ib. Sichard. n. 3. Schurff.<lb/>
conſil. 34. n. 6. cent. 3.</hi> de cauſis \&amp;amp; litibus inter collegas cognoſcunt \&amp;amp;<lb/>
ſententias pronunciant, <hi rendition="#i">Schurff conſil. 79. n. 1. cent. 2. Carpz. in Jurisprud.<lb/>
Romano-Saxon. part. 2. Conſtit. 6. definit. 9.</hi> in eos qui contra ſtatuta col-<lb/>
legii peccant, pœnis ſtatutis vel arbitrariis animadvertunt, refracta-</hi><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">rios</hi></fw><lb/><pb facs="#f0153" n="143"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/><hi rendition="#aq">rios \&amp;amp; contumaces coercent <hi rendition="#i">Vultei. in dict. l. fin. n. 18. \&amp;amp; 20. Oldrat. conſil.<lb/>
28. n. 2. \&amp;amp; 3. Paul. de Caſtr. in l. privatorum. 3. n. 5. C. de Jurisd.</hi> ſi crimen<lb/>
gravius committitur, vel honeſtas collegii violatur, aut aliàs infa-<lb/>
mia collega notatur, á collega notatur, à collegio excludunt, uti hoc<lb/>
probavi <hi rendition="#i">in Comment. ad ius Lubeccenſ. lib. 4. tit. 13. art. 3. n. 35.</hi> Etſi vero<lb/>
adſtricti ſunt circa pronunciationem \&amp;amp; excluſionem ad ordinem judi-<lb/>
ciarium, ut prius citent reum, audiant, probationes poſcant, plene de<lb/>
cauſa cognoſcant, tamen id non aliter obtinet, quam ſi cauſa dubia,<lb/>
obſcura aut non in propatulo eſt. At ſi crimen notorium ſit, id confi-<lb/>
te atur reus, nullam juſtam excuſationem habeat, ſicut hoc caſu nihil<lb/>
eſt quod aut negando aut excuſando opponitur, tunc ſine litium am-<lb/>
bagibus irrogari poteſt, quod delinquens meretur. Jn notoriis enim<lb/>
neceſſe non eſt nec expedit cognoſcere, vel ſententiam proferre, ſed<lb/>
exequi \&amp;amp; punire, adeoq; ab executione ordiri licet, <hi rendition="#i">cap. de manifeſta.<lb/>
cap. manifeſta. 2. quæſt. 1. cap. ex identia. 8. x. de accuſat. l. ea quidem. 7. C. eod.<lb/>
Gail. lib. 1. obſerv. 39. n. 9.</hi> Jn præſenti eò minus iſta excluſione peccatum<lb/>
eſt, quod expreſſo ſtatuto permittitur, excludere. Cui dum ſe op-<lb/>
poni excluſos, \&amp;amp; ſeniores collegii in litem vocat, temerè litigaſſe in-<lb/>
telligitur, ideoq; expenſæ non injuſtè ab ipſo petentur, <hi rendition="#i">per text. in l.<lb/>
cum quem 79. princ. ff. de Judic.</hi> Atq; hæc, quæ continet ſuperius reſpon-<lb/><hi rendition="#c">ſum, juri \&amp;amp; rationi conſentanea eſſe, ideoq; circa cauſam<lb/>
præprimis attendenda eſſe reor. Jn cujus fidem ma-<lb/>
num \&amp;amp; ſigillum addidi. Actum Stralſundi<lb/>
die 23. Auguſti Anno 1651.</hi></hi></p></div></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b">Extract.</hi></hi></fw><lb/><pb facs="#f0154" n="[144]"/><div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">MANTISSA I.<lb/>
Extract-</hi> Churf. Saͤchſl. <hi rendition="#aq">Reſolu-<lb/>
tion</hi><lb/>
und erledigung etzlicher Landes gebrechen/<lb/><hi rendition="#aq">Sub dato</hi> Torgau/ 1609.<lb/><hi rendition="#aq">Tit.</hi><lb/>
Von <hi rendition="#aq">Juſtitien</hi>-Sachen.</hi><lb/>
§ 18.</head><lb/><p><hi rendition="#b"><hi rendition="#in">F</hi>Olgends haben die von Adel und Staͤdte ſich be-</hi><lb/>
ſchweret/ daß Zeithero etzlichen Handwergen/ als Zimmerleuten/<lb/>
Meurern und dergleichen von den Schloͤſſern/ ohne befehlich/<lb/>
hin und wieder gewiſſe Innungen gegeben und <hi rendition="#aq">Confirmi</hi>ret wor-<lb/>
den/ welche zu nachtheil des gemeinen Nutzes andere unterthanẽ<lb/>
faſt zwingen wollen keine andere dergleichen Handwergs Leute/ welche die-<lb/>
ſe Arbeit ſo gut als Sie und uͤmb ein viel geringer und leichter Lohn/ ver-<lb/>
fertigen koͤnnen/ bey ihren Gebeuden zugebrauchen/ So wuͤrden auch ſon-<lb/>
ſten von denjenigen Handwergs Leuten/ ſo von unſern Chriſtlichen Vor-<lb/>
fahren Innungen erlanget/ als Fleiſchern/ Beckern/ Schuſtern/ Schnei-<lb/>
dern/ Schloͤſſern/ Tiſchern und dergleichen/ ſolche Innungen/ weil ſie wuͤſ-<lb/>
ſen und dafuͤr halten/ daß keiner/ wegen der in der <hi rendition="#aq">Confirmation</hi> vorbe-<lb/>
haltenen ſtraffe/ andere Meiſter von frembden orthen/ ſonderlich in die<lb/>
Staͤdte fordern/ und ihnen arbeit geben darff/ in deme ſehr mißgebrauchet/<lb/>
daß ſie die armen Buͤrger und unterthanen unchriſtlicher weiſe zum hoͤch-<lb/>
ſten zuuͤberſetzen pflegten. Wañ wir dann ſolchen unordnungen und Stei-<lb/>
gerungen teines weges nachſehen/ auch bemelte <hi rendition="#aq">Confirmationes</hi> ſo weit<lb/>
nicht <hi rendition="#aq">extendi</hi>ren laſſen koͤnnen/ daß ein jeder nur zu ſeinem Vortheil und<lb/><fw place="bottom" type="catch">des</fw><lb/><pb facs="#f0155" n="145"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantissa i.</hi></hi></fw><lb/>
des Nechſten Schaden derſelben ſich gebrauche; Als befehlen wir den<lb/>
Schoͤſſern hiermit ernſtlich/ daß keiner ohne unſer vorwiſſẽ/ einigen Hand-<lb/>
werge und Innungen/ bey hoͤchſter unſerer ſtraffe und Ungnade/ zubeſte-<lb/>
tigen ſich unterfahe/ ſondern da dergleichen bey ihnen geſucht/ an uns wei-<lb/>
ſen moͤge/ Vnd weil alle Innungen Zuͤnffte und <hi rendition="#aq">Privilegia</hi> dergeſtalt<lb/><hi rendition="#aq">Confirmi</hi>ret/ daß uns nichts deſto weniger nach gelegenheit der Zeit frey-<lb/>
ſtehet/ ſolche zuvermehren/ zuverbeſſern/ oder wohl gar/ wegen des Miß-<lb/>
brauchs/ abzuſchaffen/ So ſollen die Raͤthe in Staͤdten/ Krafft diß/ den<lb/>
Handwergs Leuten aufferlegen und befehlen/ ſich des obangezogenen Kund-<lb/>
baren Mißbrauchs hinfuͤro gaͤntzlichen zuenthalten/ mit dieſer ausdruͤckli-<lb/>
chen bedrauung/ wo ſie in ſolchen ihren Handel und Wandel die Chriſtli-<lb/>
che Liebe und gemeinen nutz nicht in beſſere und gebuͤhrende acht haben/ und<lb/>
gleichmeſſig geld und Lohn nehmen werden/ daß ihnen die Innungen ge-<lb/>
nommen/ und jeden Meiſtern ihres Handwergs/ in andern nechſt angele-<lb/>
genen Staͤdten/ dahin ungehindert zuarbeiten/ zubacken/ zuſchlachten/<lb/>
und ihre Wahren oͤffentlich zuverkauffen frey gelaſſen ſeyn ſolte/ Wie dan<lb/>
einem jeden Rathe/ ſo bald ein oder das andere Handwerg deßgleichen<lb/>
Mißbrauchs und vortelhafftigen uͤber ſetzens uͤberfuͤhret/ dieſe unſere ver-<lb/>
ordnung alſo wircklichen zu <hi rendition="#aq">exequi</hi>ren hiermit erlaubet und nachgelaſſen<lb/>
ſeyn ſoll.</p></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">MANTISSA II.</hi><lb/>
Baͤyriſch Land- und Policey-Ordnung/<lb/><hi rendition="#aq">Lib. IV. Tit. I.</hi><lb/>
Von Handwergs Zuͤnften und Handwergs<lb/>
Knechten</hi></head><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der erſt Artickul<lb/>
Die mißbrauch und unordnungen in den<lb/>
Handwergs Zuͤnften abzuſtellen.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl vor alters die Zuͤnften und Meiſterſtuͤck darumb erfundẽ/<lb/>
damit jederzeit in den Handwercken gute erbare Ordnung erhaltẽ/<lb/><fw place="bottom" type="sig">T</fw><fw place="bottom" type="catch">und</fw><lb/><pb facs="#f0156" n="146"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
und allein die zu der Meiſterſchafft zugelaſſen wuͤrden/ die erbars guten<lb/>
wandels/ auch ihres Handwercks kundig und erfahren/ auf daß maͤnni-<lb/>
glich mit tauglicher und gerechter Arbeit fuͤrſtehen ſeyn moͤcht. So befind<lb/>
ſich aber in erfahrung/ daß angeregtes altes und loͤbliches herkommen/ al-<lb/>
lenthalben im Landt bey den Handwercken groͤßlich mißbraucht werdet/<lb/>
auch ſonſten allerhand mißbrauch bey den Handwercks Zuͤnften eingeriſſẽ/<lb/>
und obwoln alle dieſelbige mißbraͤuch welche bey jedem Handwerck inſon/<lb/>
derheit ſich ereignen/ in dieſer unſer Policey Ordnung nit kuͤnden erzehlti<lb/>
und abgeſtelt werden/ ſonder wir mit Rath unſerer Landſchafft ein durch-<lb/>
gehende <hi rendition="#aq">Viſitation</hi> und <hi rendition="#aq">Reformation</hi> bey allen Handwerckern und derſel-<lb/>
ben Ordnungen fuͤrzunehmen/ und ſolche/ wovon noͤthen/ zuverbeſſern ent-<lb/>
ſchloſſen/ So befinden wir doch fuͤr ein Notturft daß etliche gemeine miß-<lb/>
breuch/ ſo faſt bey allen Handwergern in gemein/ an vielen orthen im<lb/>
ſchwung ſeyn/ in dieſer unſerer Policey Ordnung/ wie hernach in unter-<lb/>
ſchiedlichen Articuln zu ſehen/ abzuſtellen. Und gebieten darauf allen und<lb/>
jeden Obrigkeiten/ darunder obbemelte Handwercks Zunften ſeyn/ daß ſie<lb/>
auf dieſelben ſonder gut achtung und anfmercken haben/ endlich daran<lb/>
ſeyn und verfuͤgen/ damit obbemelte und andere mißbreuch wo und wie die-<lb/>
ſelben jedes orths erfundeu/ gentzlich und alsbald abgethan aufgehebt und<lb/>
fuͤrohin ſolche Satzung und Ordnung fuͤr genommen werden/ wie die jedes<lb/>
orths gemeinem Nutz zum foͤrderlichſten/ erbarer guter Policey am dien-<lb/>
lichſten/ und dem armen Handwercksman ertreglich und leidentlich ſeyn<lb/>
moͤgen/ und wir nicht urſach haben bey vorſtehender ob angeregter <hi rendition="#aq">general<lb/>
Viſitation</hi> den unfleiß eines oder andernorths Obrigkeit mit ungnaden zu<lb/>
anden.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der ander Artickul<lb/>
Von den Lehrjungen und wie die ſollen be-<lb/>
ſchaffen ſeyn.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">N</hi>Ach deme die Handwercker unterſchiedlich/ etliche fuͤrnehmere/ als<lb/>
andere/ die man geſchenckte Handwercker nennet/ ſollen die Lehr-<lb/>
jungen bey denſelben nicht aufgenommen noch gelernet werden/ ſie<lb/>
ſeyn dann rechter ehrlicher gebuhrt/ welche aber unehrlicher/ doch nicht<lb/><fw place="bottom" type="catch">von</fw><lb/><pb facs="#f0157" n="147"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
von verdambter geburt/ ſondern von ſolchen Eltern geborn/ die dazumahl<lb/>
einander hetten zur Ehe haben koͤnnen/ da ſolche von Paͤbſticher Heiligkeit<lb/>
oder Roͤm. Kay. May. wie auch von den <hi rendition="#aq">approbirten Comitibus Palati-<lb/>
nis legitimirt/</hi> und geehlicht/ die ſollen von lernung der gemeinen nicht<lb/>
geſchenckten Handwercken nit ausgeſchloſſen ſeyn/ ſondern auf fuͤrweiſũg<lb/>
ihrer <hi rendition="#aq">Legitimations</hi> uhrkunden/ da ſie ſonſten ehrlichen wandels gelernet<lb/>
werden/ welche aber von verdambter gebuhrt ſeyn/ als die im Ehebruch o-<lb/>
der Blutſchande oder von ſolchen Perſohnen die ein oͤffentlich geluͤbt der<lb/>
Keuſchheit gethan/ oder von Prieſtern geboren weren/ ob die gleich ein<lb/><hi rendition="#aq">legitimation</hi> aus gebracht/ ſoll doch kein Handwerck ſchuldig ſeyn dieſe Per-<lb/>
ſohnen ihr Handwergk zu lernen/ es weren dann gar geringe Handwerck/<lb/>
bay welchen auch ſolche Perſonen zu lernen hiebevor gebreuchig geweſen/<lb/>
und man ſie in denſelben Handwercken ungeirt hette paſſieren laſſen. Alß<lb/>
ſich aber wegen der Ambt Knecht oder Schergen ehelichen Kindern/ ob die<lb/>
zu den Handwerckern aufzunemen viel irr begiebt ja man bißweiln ſo gar<lb/>
etlicher Meſner und Forſt Knecht Kinder nit will zu den Handwergen kom-<lb/>
men laſſen/ So thun wir hierinn dieſe erleuterung/ daß man die Kinder<lb/>
der Jehnigen/ welche mit den Malefitz Perſohnen bey der ſtrengẽ frag und<lb/>
vollziehung der peinlichen Urtheil nichts zu ſchaffen noch hand anzulegen<lb/>
haben/ ohne hinderung ſolle zu lernung der gemeinen Handwercker kom̃en<lb/>
laſſen/ welche aber mit den Malefitz Perſohnen/ wie gehoͤrt zu thuen/ und<lb/>
hand anzulegen haben/ deren Kinder ſollen ſich der Handwerger enthalten/<lb/>
ſie weren dann erzeugt und gebohren/ ehe ihr Vater zu ſolchen dienſt oder<lb/>
Schergenambt kommen/ in welchen fall ſie nicht ſollen ausgeſchloſſen ſeyn/<lb/>
So viel aber die Foͤrſter oder Meſner betrift/ weil es ein offentlicher muth-<lb/>
will und unfug were ihre Kinder fuͤr untauglich zu halten/ wollen wir ſol-<lb/>
che ungebuͤhr gaͤntzlich abgeſtellet haben alſo daß ihre eheliche Kinder ohne<lb/>
allen eintrag/ wiederred und hinderung zu den Handwerckern ſollen gelaſ-<lb/>
ſen werden.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Dritt Artickul<lb/>
Von den Lern und aufding geld.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">A</hi>Lß unß auch klagend fuͤrkommen wie bey etlichen Handwerckern die<lb/>
Meiſter/ ſo ihnen ein Lehr Jung angedingt wuͤrde nicht allein ein un-<lb/><fw place="bottom" type="sig">T 2</fw><fw place="bottom" type="catch">maͤſſig</fw><lb/><pb facs="#f0158" n="148"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
maͤſſig Lerngeld fordern/ ſondern auch den Lehr Jungen mit unziemlichen<lb/>
aufding gelt/ auch Zehrungen beſchweren/ dardurch dañ oftermahls taug-<lb/>
liche geſchickte Knaben ſolcher uͤbernamb halben von den Handwerckern<lb/>
abgehalten werden. So iſt demnach unſer ernſtlicher befehl/ will und<lb/>
meinung/ daß die Obrigkeit jedes orths bey den Handwerckern/ da man<lb/>
ſonſten Lerngeld giebt/ ein leidenlichs und gebuͤhrlichs Lern und Aufding<lb/>
geld beſtimmen/ aber die Zehrung bey aufdingung oder ledig Zehlung bey<lb/>
unnachlaͤßlicher Straff gantz und gar abſchaffen/ ſolche auch nicht geſtat-<lb/>
ten ſollen/ ob gleich der Lehr Jung ſeine Eltern oder Vormuͤnder dieſelb un-<lb/>
erfordert theten anbieten.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Viert Artickul.<lb/>
Von den Lernjungen ſo das beſtimbte Lern<lb/>
geld nicht vermoͤgen</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Eil auch bey Staͤdt und Marckten und auf dem Land viel Knaben<lb/>
die zu den Handwerckern ſehr tauglich unvermoͤgens halber das<lb/>
Lerngeld nicht bezahlen koͤnten/ So wollen wir demnach jedes orths<lb/>
Obrigkeiten ermahnt haben/ daß ſie dannoch ſo viel immer muͤglich der-<lb/>
gleichen taugliche Knaben zu lernung der Handwerck auf doppelte Jahr/<lb/>
oder wie man es pfleget zu nennen ein Jahr umbs ander befuͤrdern/ wann<lb/>
aber ſolche Lernung gegen doppelten Jahren darumben faſt in unbrauch<lb/>
kommen/ daß man einen Meiſter nicht vergoͤnnen wollen/ wan er derglei-<lb/>
chen auf doppelte Jahr ohne Lerngeld angenommen Lehr Jungen ſtill haltẽ<lb/>
ſollen/ Alß wollen wir ſolche Hinderung hiemit aufgehebt und zugelaſſen<lb/>
haben/ wann ein Meiſter einen auf doppelte Jahr angenommenen Lehr-<lb/>
Jungen ſo lang gelernet/ alß ſonſten die ordentliche Lernjahr ſeyn/ daß er<lb/>
alßdann wohl einen andern Lehr Jungen aufdingen moͤge.</p><lb/><p>Es mag auch ein ſolcher Armer Lehr Jung mit dieſer maß und ge-<lb/>
ding auf die ordentliche Lehrjahr angenommen werden/ daß nach en-<lb/>
dung derſelben er feinen Meiſter ſo lang Geſellen weiß zu arbeiten/ und<lb/>
ſich alſo zuverſchreiben ſchuldig ſeyn ſolle/ biß er ihme das gewoͤhnlich<lb/>
und geſehte Lerngeldt abgedient/ oder daßelb ihme ſonſten verſtattet hat.</p></div><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#b">Der</hi></fw><lb/><pb facs="#f0159" n="149"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Fuͤnfte Artickul<lb/>
Von Lernung des Bawrs Volcks Kinder.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl nicht unbillig/ daß eine jede Stadt oder Marckt ihre Buͤr-<lb/>
gers Kinder zu Lernung der Handwercker vor andern befuͤrdern<lb/>
ſoll/ ſo iſts doch den Meiſtern in Staͤtt und Maͤrckten nicht zuver-<lb/>
bieten/ daß ſie nicht auch des Bawrsvolcks Kinder bevorab/ wann dan-<lb/>
noch benebens die Buͤrgers Kinder zur lernung kuͤnden kommen/ moͤgen<lb/>
annehmen und lernen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Sechſt Artickul/<lb/>
Wie die Meiſter die Lehrjungen halten ſollẽ.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">D</hi>Ie Meiſter ſollen die Lehrjungen in gebuͤhrender Zucht halten ihnen<lb/>
den Trutz/ Muthwillen/ und ander ungebuͤhr nicht geſtatten/ ſon-<lb/>
derlich aber in unſer Catholiſchen wahren Religion und guten Sit-<lb/>
ten ſo viel muͤglich unterweiſen/ an den Feyertaͤgen zu beſuchung des Got-<lb/>
tes Dienſts halten/ und zur Kinderlehr ſchicken. Dieſelbige auch und<lb/>
damit ſie ihr Handwerck deſto beſſer lernen/ zu keiner andern Haußarbeit/<lb/>
als was einem Lehrjungen gebuͤhrt/ gebrauchen und da ſie einer Zucht und<lb/>
ſtraff bedoͤrffen/ dieſelb gegen ihnen mit gebuͤhrender beſcheidenheit fuͤrneh-<lb/>
men/ ihnen auch die nothwendige Speiß daß ſie bey geſundheit bleiben moͤ-<lb/>
gen/ geben.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Siebend Artickul<lb/>
Daß die Lehrjungen ihre Lehrjahr voͤllig<lb/>
auslernen ſollen.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">E</hi>S ſoll ein jeder Lehrjũg die in eines jedẽ Hãdwercks Saͤtzẽ geordnete/<lb/>
oder ſonſtẽ gebrauchiche Jahr voͤllig auslernẽ/ uñ nicht in des Mei-<lb/>
ſters gewalt ſtehen demſelben ein oder mehr Jahr oder Monath an<lb/>
den Lehrjahren zuſchencken und nachzuſehen/ wie bißher von etlichen Mei-<lb/>
ſtern beſchehen. Were aber je ein Lehrjunge ſo geſchickt/ auch ein ziemlichs<lb/><fw place="bottom" type="sig">T 3</fw><fw place="bottom" type="catch">alter</fw><lb/><pb facs="#f0160" n="150"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
alter uf ſich/ oder ſonſten billige urſachen verhanden/ daß man einen an<lb/>
der Lernzeit was nachſehen moͤchte/ ſoll daſſelb mit vorwiſſen der Obrigkeit<lb/>
und doch derſelben ermaͤſſigung und ſonſten nicht beſchehen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Acht Artickul/<lb/>
Von der wanderſchafft der Handwergs<lb/>
Leuthe</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">S</hi>O dann ein Lehrjunge ſeine Lehrjahre erfuͤlt/ und ledig gezehlt wor-<lb/>
den/ ſoll er nicht ehe zur Meiſterſchaft kuͤnden gelangen/ er habe<lb/>
dann zuvor in der wanderſchafft auch bey einem/ oder mehr Mei-<lb/>
ſtern deſſelben orths/ wo er Meiſter werden will/ die Zeit erfuͤlt/ welche in<lb/>
jedes Handwergks Saͤtzen von der Obrigkeit beſtimbt iſt/ damit die Hand-<lb/>
wercker mit vielen/ ſonderlichen unkuͤndigen Meiſtern nicht uͤber ſetzt wer-<lb/>
den. Weren aber rechtmaͤſſige Uhr ſachen vorhandẽ/ daß einem oder an-<lb/>
dern an der wanderſchafft/ oder denen jahren/ die er bey den Meiſtern<lb/>
mit arbeit erſtrecken ſoll/ moͤchte etwas nachgelaſſen werden/ ſoll daſſelb<lb/>
nicht durch die Zunften/ ſonder jedes orths obrigkeit beſchehen/ und<lb/>
damit auch die aufn Land mit den Handwergs Leuthen/ ſo gemeiniglich in<lb/>
den Doͤrfern auch ſeyn/ zur notturft verſehen ſeyn/ foll auch auf dem Land<lb/>
teiner zum Meiſter aufgenommen werden/ er habe dann ebenfals bey einen<lb/>
Redlichen Meiſter gelernet/ gebuͤhrende Zeit gewandert/ und die Meiſter-<lb/>
ſtuͤck (da es nicht ein Handwergk/ daß man allein auf die Geſchaw arbeit)<lb/>
bey einer Statt oder Marckt gemacht/ und deſſer. Kundſchaft aufzulegen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Neunt Artickul/<lb/>
Von den Meiſterſtuͤcken/</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">N</hi>Ach deme die Metſterſtuͤck unter ſchiedlich ſeyn/ alß daß etliche al-<lb/>
lein mit reiſſen aufn Papier oder mit der Kreiden gemacht werden/<lb/>
etliche aber viel <hi rendition="#aq">materialia</hi> und Zeug erfordern/ die der angehende<lb/>
Meiſter erkauffen muß/ aber bey etlichen Handwerckern ſehr alte Meiſter-<lb/>
ſtuͤck/ die nicht mehr gebreuchig/ noch wieder zuverkauffen ſeyn/ aufgege-<lb/>
ben/ und hierdurch die junge Meiſter mercklich beſchwert/ in groſſen un-<lb/><fw place="bottom" type="catch">koſten</fw><lb/><pb facs="#f0161" n="151"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
koſten und ſchaden den ſie viel jahr zu empfinden haben/ gefuͤhret werden-<lb/>
Alß gebieten und befehlen wir jedes orths Obrigkeiten/ da ſie bey einen oder<lb/>
andern Handwergk/ ſolche alte nicht mehr taugliche vergebne und unnutze<lb/>
Meiſterſtuͤck finden/ ſie dieſelbige abthuen/ und an deren ſtadt andere ge-<lb/>
wohnliche nuͤtzliche und ſolche Meiſter ſtuͤck verordnẽ ſollen/ bey denen man<lb/>
gleichwohl die geſchickligkeit oder unkundigkeit des angehenden Meiſters<lb/>
gnugſam ſehen/ doch dieſelbige ohne ſondern ſchaden wieder zu gelt bringen<lb/>
und verkauffen moͤge.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Zehend Artickul/<lb/>
Berbott der Mahlzeiten und Zehrung bey<lb/>
machung und aufnehmung der Meiſterſtuͤck/</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">V</hi>Nd dieweil diß ein groſſer unleidenlicher mißbrauch der noch nicht<lb/>
allenthalben abgeſtelt/ daß der jehnige/ welcher die Meiſterſtuͤck<lb/>
macht/ den Handwergks Vierern und andern ſo bey machung und<lb/>
aufnehmung der Meiſterſtuck ſeyn/ ein mahl zeit/ und dannoch darzu noch<lb/>
ein Verehrung geben muß/ So wollen wir demnach jedes orths Obrigkeit<lb/>
mit ſondern Ernſt auferladen haben/ daß ſie ſolche Mahlzeiten und alle<lb/>
Zehrung/ ſonderlich das Eſſen und Trincken auch unter der Zeit/ wañ<lb/>
das Meiſterſtuͤck gemacht wird/ und wann gleich der Stuck Meiſter ſolches<lb/>
ſelbſt gutwillig anbieten thete gaͤntzlich abſtellen und dafuͤr den Vierer/ ein<lb/>
leidentliche verehrung oder ergetzũg ihrer muͤhe doch aufs hoͤchſt jedẽ Vie-<lb/>
rer uͤber Guͤlden nicht beſtimmen ſollen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Eilfte Artickul<lb/>
Von den Handwergks Leuthẽ auf dẽ Land<lb/>
wie ſie in Zuͤnften ſeyn und arbeiten moͤgen.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl die Handwergks Leuth auf dem Land ihr Handwergk or-<lb/>
dentlich gelernet/ darauf gewandert/ und die Meiſterſtuͤck/ wie oben<lb/>
geordnet/ gem acht haben ſollen/ ſo ſeyn ſie doch nicht ſchuldig ſich<lb/>
wieder ihren willen in die Zuͤnften bey Staͤtt und Marckten einzukauffen/<lb/><fw place="bottom" type="catch">doch</fw><lb/><pb facs="#f0162" n="521[152]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
doch ſollen Sie dannoch dem Handwergks gebrauch ſich gemeß verhalten/<lb/>
und ihres jede Obrigkeit/ daß es alſo geſchehe/ darob ſeyn/ wolte aber et-<lb/>
ner umb mehrer ſeiner befoͤrderung willen/ ſonderlichen der frembden Ge-<lb/>
ſellen halben/ ſich bey einer Stadt oder Marckt in die Handwercks Zunft<lb/>
einkauffen/ ſoll es ihme unverwehrt/ doch er nicht ſchuldig ſeyn iedes mahl/<lb/>
ſo oft man ein Handwerg hele/ in die Stadt oder Marckt zu lauffen/ und<lb/>
der Handwergs Handlung beyzuwohnen/ ſonder iſt gung daß er derſelbigẽ<lb/>
Zunft von der Obrigkeit gegebene Saͤtze/ an dem ort/ wo er iſt/ halte/<lb/>
und da er darwieder handlete/ von ſeiner ordenlichen Obrigkeit zu haltung<lb/>
derſelben angehalten/ auch da er ſtraffbar von derſelben und nicht von der<lb/>
Zunft geſtraft werde. Wann aber uns auch dieſer mißbrauch fuͤrkombt/<lb/>
daß etliche Handwergks Leuth auf dem Land/ ſo in einen Gericht geſeſſen/<lb/>
nicht wollen geſtatten/ daß ein anderer in einem andern Gericht wohnhaft/<lb/>
in demſelben ihren Gericht jemanden arbeiten ſoll wann er gleich erfordert<lb/>
were/ aber ſolches den Leuthen auf den Lande/ alda ſie die wahl unter den<lb/>
Handwergks Leuthen/ an dem orth/ wo ſie wohnen nicht haben kuͤnden<lb/>
gantz beſchwerlich und ſchaͤdlich were. Wollen wir hiemit ſolchẽ mißbrauch<lb/>
und angemaſte verwehrung/ abgeſtelt und dargegen zugelaſſen haben/ daß<lb/>
ein jeder Meiſter auf erfordern und begehren wohl moͤge in einem andern<lb/>
Landgericht auf dem Land arbeiten/ ohne hinderung der andern Meiſter/<lb/>
die im ſelbigen Landgericht wohnhaft ſeyn.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Zwoͤlfte Artickul.<lb/>
Von haltung der Handwergks Zuſammen<lb/>
kunften.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">E</hi>S ſollẽ die Vierer oder Vorgeher der Handwercker kein Handwergk<lb/>
zuſammen beruffẽ (auch ſolches in ihrẽ Vierer Ayd einverleibt ſeyn)<lb/>
dann allein wegen ausweiſung ihrer von der Obrigkeit ihren gegeb-<lb/>
ner Saͤtz/ wann aber bey ſolchen Zuſammen Kunften oftermals allerley<lb/>
unordnungen und unbeſcheidenheit fuͤrgeht/ und die Handwergks Leuth<lb/>
bißweilen ein mehrers als was ihre Saͤtz betrift/ handlen und austragen<lb/>
wollen. Alß ſoll fuͤrter hin bey allen Staͤtten und Marckten unſerer Fuͤr-<lb/>
ſtenthumben ſo oft in einer oder anderer Handwergks Kunft ein Zuſam̃en<lb/><fw place="bottom" type="catch">Kunft/</fw><lb/><pb facs="#f0163" n="153"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
Kunft/ oder (wie ſie es pflegen zunennen ein Handwerg gehalten wird/ ei-<lb/>
ner aus dem Rath darbey ſeyn/ damit nicht allein alle unordnung und un-<lb/>
beſcheidenheit vermieden blieb/ ſondern auch da es die notturft erforderte/<lb/>
derſelbe Rathsverwander/ was gehandelt worden nothwendige <hi rendition="#aq">Relation</hi><lb/>
thun koͤnte.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Dreyzehend Artickul<lb/>
Von den Handwergks ſiraffen/</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">D</hi>Ie Handwercks Zunften ſollen ihre Handwercksgenoſſen nicht<lb/>
anderſt noch hoͤher ſtraffen/ dann allein nach ausweiſung und zu-<lb/>
laſſung ihrer Saͤtze. Es ſollen auch die Vierer ſolche Straffen or-<lb/>
dentlich aufzeichnen/ das ſtrafgeld in die buͤchſen legen/ und ordentlich ver-<lb/>
rechnen/ auch eine jedere Zunft eine ſonderbahre buͤchſen haben/ darein das<lb/>
jenig geld/ ſo nicht zu taͤglicher ausgab gebraucht/ ſondern zu allerley fuͤr-<lb/>
fallender notturft hinter ſich geleget wird/ gelegt und/ aufbehalten/ und da es<lb/>
ein ziemblichs Capitall/ daſſelb auf Zinß fuͤglich angelegt/ auch ſolche ſon-<lb/>
derbahre buͤchſen (darzu doch die Vierer auch einen ſchluͤſſelhaben moͤgen)<lb/>
auf dem Rathhauß/ oder der Statt/ oder Marckt Cam̃er verwahrlich auf<lb/>
behalten werden.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Viertzehend Artickul</hi><lb/>
Daß die Zuͤnften ſich ſolcher ſachen die nicht fuͤr ſie ſondern<lb/>
fuͤr die Obrigkeit gehoͤrig nicht unterfangen ſollen.</head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Añ uns auch glaubwuͤrdig fuͤrkombt/ daß die Handwercks Zuͤnf-<lb/>
ten ſich vieler ſachen und unterwinden ſollen/ die in ihren Saͤtzen<lb/>
nicht begriffen/ noch ihnen ſich deren zu unterfangen gebuͤrt alſo<lb/>
der ordentlichen Obrigkeit vergreiffen/ ja bißweilen der <hi rendition="#aq">Jnjuri</hi>haͤndel/ und<lb/>
unrediich machung halbẽ/ ohne vorwiſſẽ der Obrigkeit und ſolche in Hand-<lb/>
werg abzuſtraffen ſich unterſtehen wollen/ weil aber ſie kein Obrigkeit/ noch<lb/>
dergleichen ihnen zuhandeln gebuͤhrt/ alß ſoll es ihnen hiemit gaͤntzlich ver-<lb/>
botten/ und ſie ſchuldig ſeyn dergleichen haͤndel und ſachen in ihren Saͤtzen<lb/>
nicht begriffen/ als balden fuͤr die ordentliche Obrigkeiten zuweiſẽ/ doch wañ<lb/>
die Obrigkeit dieſelbige verabſcheidet/ uñ abgeſtraft/ ſoll ihnẽ an deme/ was<lb/>
die Saͤtz in ſolchẽ fall in ihr Buͤchſen zugeben austrucklichen zulaſſen/ nichts<lb/>
benommen ſeyn.</p></div><lb/><fw place="bottom" type="sig">U</fw><fw place="bottom" type="catch">Der</fw><lb/><pb facs="#f0164" n="154"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Funfzehent Artickul.<lb/>
Daß kein Handwerchs mann dem andern ſein angedingte<lb/>
Arbeit ſoll abwerben</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl ein jeder Handwerchsmann ſich umb arbeit bewerbẽ mag/<lb/>
wie er kan/ ſo iſt doch nicht billig noch leidentlich/ wan einen albe-<lb/>
reit eine arbeit angedingt und angefruͤmbt/ daß ein anderer ihm ſol-<lb/>
che heimlich ſolle abwerben/ und wieder aus den Handen reiſſen/ derentwegẽ<lb/>
wollen wir ſolche abwerbung der albereit angedingten Arbeith hiemit abge-<lb/>
ſtelt und verboten/ auch da es beſchehen/ den jehnigen/ der dem andern ſein<lb/>
angefruͤmbte/ oder gedingte Arbeith ohne ſeinen willen abwirbt/ der gebuͤhr<lb/>
nach zuſtraffen befohlen haben. Wan ſich aber oftermahls begiebt/ daß ein<lb/>
Baw Herr oder ein anderer der ein arbeit angefruͤmbt und gedingt/ verſpuͤrt<lb/>
und erfehrt/ daß thme die arbeit nach ſeinen gefallen/ und wie er die ange-<lb/>
dingt hat/ nicht fleiſſig und wie recht iſt/ gemacht wird/ iſt ihme unverwehrt<lb/>
ſeine arbeit bey einen andern anzudingen und zubeſtellen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Sechzehent Artickul<lb/>
Von heimlicher buͤndnuͤß der Handwergs Leuth wegen be-<lb/>
theurung und ſchaͤtzung ihrer arbeit.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">V</hi>Nß komt mit ſondern ungnaͤdigſten mißfallen fuͤr/ daß etliche Hand-<lb/>
werchs Zunften ſich mit einander heimlich verbinden und vergleichẽ<lb/>
ſollen ihr Arbeit und wahren/ was ſie dann zumachẽ oder zuverkauf-<lb/>
fen haben umb ein gewiſſes geld und nicht wohl feiler zumachen/ oder zugebẽ<lb/>
Alſo daß ſie ſich auch unterſtehen ſollen/ da etwan einer aus ihnen/ ſein Ar-<lb/>
beith umb ein leichtern billigen werth und pfenning machen/ oder verkaufen<lb/>
thuet/ denſelben zuſtraffen oder ſonſten zuverfolgen. Welches aber ein boͤſer<lb/>
unleidentlicher mißbrauch der hiemit alles eruſts abgeſtelt und jedes orths<lb/>
Obrigkeiten befohlen ſeyn ſoll/ daß ſie auf ſolche heimliche verbuͤndnuͤſſen<lb/>
beſtes fleiſſes achtung geben/ und da ſie dergleichen in erfahrung bringen/<lb/>
ſolche Handwercks euth unnachlaͤßlich und mit ernſt ſtraffen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Siebzehent Artickul.<lb/>
Von der verzuglichkeit oder gethanen Schaden der Hand-<lb/>
werchs Leuͤth in der thnẽ angedingtẽ oder angefruͤmtẽ Arbeit.</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">A</hi>Lß auch bey vielen Handwerchs Leuthen die boͤſe gewohnheit eingeriſſẽ/<lb/>
daß ſie ihnen ein Arbeit andingen und anfruͤmen laſſẽ/ zuverfertigung<lb/>
derſelben/ ein gewiſſe Zeit verſprechen und bißweilen auf ſolche Arbeit<lb/><fw place="bottom" type="catch">Geld</fw><lb/><pb facs="#f0165" n="155"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
Geld vorhinein nehmen/ aber die arbeit auf die beſtimbte und verſprochene<lb/>
Zeit nicht verfertigen uñ machen/ das empfangene geld bißweilẽ auch wohl<lb/>
die ihnen zuhandẽ geſtelte <hi rendition="#aq">materialia</hi> daraus die arbeit ſoll gemacht werdẽ/<lb/>
in inder weg verbrauchen/ So befelen wir demnach iedes orths Obrigkeitẽ/<lb/>
die jehnige ſo mit der verſprochenen und angedingten arbeit/ bevorab wa-<lb/>
ſie Geld/ oder <hi rendition="#aq">materialia</hi> dar auf empfangen uͤber die gebuͤhrende Zeit ſaun<lb/>
mig ſeyn/ nicht allein zuverfertigung der arbeit alles ernſts anzuhalten/ ſon-<lb/>
dern auch nach geſtaltſame des langen verzugs/ und anderer mit unterlau-<lb/>
ſender ungebuͤhr unnachlaͤßlich zuſtraffen. Da auch einer an der Obrigkeit<lb/>
einen ſchaden thete/ oder das werck verderbete/ ſoll er demſelben zuerſtatten<lb/>
ſchuldig ſeyn.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der achzehent Artickel<lb/>
Von den ſchmaͤhen/ auftreiben/ unredlich machung und an-<lb/>
dern unordnungen in geſchenckten und ungeſchenckten</hi><lb/>
Handwerckern/</head><lb/><p><hi rendition="#in">W</hi>Ir wollẽ auch mit allen ernſt verbotẽ haben/ daß kein Handwerchs<lb/>
man oder auch ein Zunft/ den andern ſchmaͤhen/ auftreiben/ unred-<lb/>
lich machẽ und jemanden die Zunft oder Handwerck verbieten ſolle/<lb/>
ſondern da ſich dergleichen zutruͤge/ daß einer was unerbars begienge/ darũb<lb/>
ergufzutreiben/ oder ſein Hanwergk ihme niederzulegen ſeyn moͤchte/ ſo ſol-<lb/>
ſollen ſie ſolches der Obrigkeit zu rechter zeit fuͤr und anbringen/ und hieruͤ-<lb/>
ber gebuͤhrenden ausſchlags erwarten/ ſchmehet aber einer den andern ſoll<lb/>
der jehnige welcher alſo geſchmehet worden ſolches in viertzehen tagen/ nach<lb/>
deme ers in erfahrung gebracht gegen den ſchmeher an den entweder ihme<lb/>
ſolche ſchmach wiederſprechen/ und mit rechter maß wieder heim ſchieben/<lb/>
oderihn bey ordentlicher Obrigkeit beklagen/ und ſoll als dann der/ welche<lb/>
alſo <hi rendition="#aq">injurirt</hi> geſchmehet oder unredlich geſcholten wordẽ mit nichtẽ geſchme-<lb/>
het noch unredlich ſeyn/ viel weniger aufgetrieben werden/ ſondern bey ſeinẽ<lb/>
ehren und redligkeit verbleiben/ ſo viel und lange/ biß der ſchmach und <hi rendition="#aq">injuri</hi><lb/>
handel vor ordentlicher obrigkeit erortert iſt/ es were dann daß der geſchme-<lb/>
hete oder geſcholtene die ſchmach wiſſentlicher dinge uͤber obgeſetzte Zeit nach<lb/>
deme er die ſchmach in erfahrung gebracht/ auf ihm liegen lieſſe und ſolche<lb/>
nicht wieder ſpeche noch andere/ in ſolchen fall/ und damit nicht Zwietracht<lb/>
unter den Handwerckern entſtehe ſoll einem ſolchen/ der die beſcheltung in<lb/>
viertzehen tagen nicht geaͤndet/ das Handwerg geſperret werden/ biß er die<lb/><fw place="bottom" type="sig">U 2</fw><fw place="bottom" type="catch">beſchaͤn-</fw><lb/><pb facs="#f0166" n="156"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
beſchaͤndung und ſchmach angebuͤhrenden orth anhaͤngich gemacht/ und da<lb/>
ſolches beſchicht ihme als denn das Handwerg wieder eroͤfnet ſeyn/ biß zu<lb/>
endlicher eroͤrterung des ſchmach oder ſchelthandels.</p><lb/><p>Wenn aber dieſer beſcheltung und etlicher anderer unordnung hal-<lb/>
der/ ſo in geſchenckten und ungeſchenckten Handwergern eingeriſſẽ im Jahr<lb/>
1548 auf dem Reichstag zu Augſpurg ein oͤffentlicher Reichs abſchied <hi rendition="#aq">pub-<lb/>
liciret</hi> worden/ alſo wollen wir denſelben allerdinges/ doch mit Zuſatz die-<lb/>
ſer unſerer in den vorgehenden und nachfolgenden Artickulnfuͤrgenomme-<lb/>
ner ordnung und erleuterung erhalt und daß darob gehalten werde mit ſon-<lb/>
dern ernſt gebothen und befohlen haben/ damit aber derſelbe gemeine Reichs<lb/>
beſchluß und Keyſerlich Geboth alſo in friſchen gedaͤchnuͤß bleibe ſich maͤn-<lb/>
niglich darnach zurichten/ uñ niemand mit der unwiſſenheit ſich zu entſchul-<lb/>
digen habe/ ſo iſt deſſelben inhalt/ in dieſe unſere Landesordnung auch ver-<lb/>
leibt/ und lautet alſo.</p><lb/><p>Dieweil in den Heiligen Roͤmiſchen Reich Teutſcher Nation gemei-<lb/>
niglich in Staͤtten und Flecken/ darin denn bißher geſchenckte und unge-<lb/>
ſchenckte Handwerg gehalten worden von wegen der Meiſter Soͤhne/ Geſel-<lb/>
len/ Knecht und Lehr Knabẽ/ viel unruhe/ wiederwillẽ nachtheil uñ Scha-<lb/>
den nicht allein unter ihnen ſelbſt/ ſondern auch zwiſchen derſelben Hand-<lb/>
werchs Meiſtern uñ andern/ ſo arbeit von ihnen ausbereit/ gemacht und ge-<lb/>
fertiget haben ſollen von wegen des muͤſſigẽ umbgehens/ ſchenckens uñ Zeh-<lb/>
rung der ſelben Meiſter Soͤhne und Handwerchs Geſellẽ bißher vielfeltiglich<lb/>
entſtanden ſeyn. Demnach wollen wir/ daß ihnen/ denſelbigen geſchenckten<lb/>
und ungeſchenckten Handwergen/ als viel der in dem heiligen Reich/ in<lb/>
Staͤtten oder andern Flecken in gebrauch die Handwergs Geſellen/ ſo jaͤhr-<lb/>
lich oder von Monat zu Monat/ von ihnen den frembden ankom̃enden Ge-<lb/>
ſellen/ die Dienſt begehren/ und dieſelben dienſt zuwerben/ und zu andern biß-<lb/>
her erwehlt worden/ in allweg ab ſeyn. Wo aber jemand von denſelbẽ fremb-<lb/>
den ankommenden Handwerchs Geſellen in einer oder mehr Staͤtt oder<lb/>
Flecken ankommen dienſt oder ein Meiſter begehren/ der ſoll ſich all wegen<lb/>
von ſolcher ſache wegen/ bey deſſelben ſein gelernten Handwergks Zunft oder<lb/>
Stuben Knecht/ oder wo kein Zunft oder Stuben wert/ bey deſſelben Hand-<lb/>
nergks Geſellen angenommen Wirths oder Vater/ oder bey dem juͤngſten<lb/>
Meiſter ſo jederzeit deſſelben Handwergs ſeyn/ oder aber bey den jenen/ ſo<lb/>
von einer jeden Obrigkeit darzu verordnet ſeynd/ oder werden moͤchten/ an-<lb/><fw place="bottom" type="catch">zeigen/</fw><lb/><pb facs="#f0167" n="157"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
zeigen/ derſelb Zunft oder Stuben Knech/ oder angenommen Wirth und<lb/>
Vatter/ oder verordneten fuͤr ſich ſelbſt oder durch ſeinen Knecht oder juͤng-<lb/>
ſten Meiſter/ ſoll auch als dann und zu jederzeit/ mit getrewen Fleiß/ und<lb/>
wie der ort der gebrauch iſt/ demſelben ankommenden Handwergs Geſellen/<lb/>
umb dienſt und ein Meiſter beſehen und werben/ in aller maſſen/ wie hievor<lb/>
die erwehlten Handwercks Geſellen und Knecht zu jederzeit gethan hetten.<lb/>
Doch ſoll in und nach dem allen/ das ſamentlich ſchencken und zehren/ zum<lb/>
an und abzug oder ſonſt in ander weiſe keines weges hinfuͤrter geſtatt werdẽ.<lb/>
Es ſollẽ auch einige ſtraffẽ/ von obgemeltẽ geſchenckten oder nicht geſchenck.<lb/>
ten Handwerg/ Meiſters Soͤhnen und Geſellen nicht mehr fuͤrgenommen<lb/>
gehalten noch gebraucht/ auch keiner den andern weder ſchmaͤhen/<lb/>
noch auf und umbtreiben/ noch unredlich machen. Welcher aber das thete/<lb/>
das doch nicht ſeyn/ ſo ſoll derſelbe ſchmaͤher ſolches vor der ordentlichẽ Ob-<lb/>
rigkeit des orths ausfuͤhren/ ob aber der hierinn ungehorſam erſchiene/ ſo<lb/>
ſoll er vor derſelben Obrigkeit/ nach geſtalt der ſachen/ geſtraft und fuͤr un-<lb/>
redlich gehalten werden/ ſo lang und viel/ biß er das/ wie ob ſtehtausgefuͤhrt.<lb/>
Es ſoll auch der jehnig/ ſo geſchmaͤht worden keines wegs aufgetrieben/ ſon-<lb/>
dern bey ſeinen Handwerck gelaſſen/ und die Handwergs Geſellen mit und<lb/>
neben ihme zuarbeiten ſchuldig ſeyn/ ſo lang biß die angezogenen <hi rendition="#aq">Jnjurien</hi><lb/>
und Schmach gegen ihme wie ſich gebuͤhrt/ eroͤrtert wird/ und was ſonſt<lb/>
ein jeder ſpruch und forderung zu dem andern umb ſachen ſo ein Handwerg<lb/>
nicht betrift hette/ oder zuhaben vermeinen/ das ſoll ein jeder vor der Obrig-<lb/>
keit oder Flecken darinn ſie betreten werden/ oder ſich enthalten und umb<lb/>
ſachen ein geſchencktes oder nicht geſchencktes Handwerg belangend vor der<lb/>
Zunft oder demſelben Handwerck nach guten erbarn brauch der ort wie ſich<lb/>
gebuͤhrt austragen Und welcher Meiſters Sohn oder Geſell ſolch obgemeld<lb/>
erkaͤndnuͤß und vertrag nit annehmen/ noch halten wolt oder wuͤrde/ der<lb/>
ſoll im Reich Teutſcher Nation in Staͤtten oder Flecken ferner zu arbeiten<lb/>
und ſolche geſchenckte und nicht geſchenckte Handwerg zutreiben nicht zuge-<lb/>
laſſen/ ſondern ausgetrieben und weggeſchaft werden/ doch wo einiger ſich<lb/>
beſchwert befinde/ dem ſoll unbenommen ſeyn/ ſich fuͤr die nechſt Obrigkeit<lb/>
zuberuffen/ darnach ſich manniglich haben zurichten/ wir wollen/ daß die<lb/>
Handwergs Knechte und Geſellen den Meiſtern nicht eindingen/ was und<lb/>
wie viel ſie ihnen jeder zeit zu eſſen und zu trincken geben/ doch daß die Mei-<lb/>
ſter ihre Knecht und Geſellen dermaſſen halten/ daß ſie zu klagen nicht uhr-<lb/><fw place="bottom" type="sig">U 3</fw><fw place="bottom" type="catch">ſach</fw><lb/><pb facs="#f0168" n="158"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
ſach haben/ darinn die Obrigkeiten auch jederzeit einfehens thuen ſollen/<lb/>
doch einer ieden Obrigkeit/ ſo Regalien von uns und dem heiligen Roͤmi-<lb/>
ſchen Reich hat unbenommen/ dieſe unſer Ordnung nach eines jeden Lan-<lb/>
des gelegenheit einzuziehen/ zu ringern und zu maͤſſigen aber in keinen weg<lb/>
zuerhoͤhern/ oder zu mehren.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Neunzehend Artickul.<lb/>
Daß den Handwerchs Geſellẽ der gute Montag nicht mehr<lb/>
geben noch zugelaſſen werden ſoll</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">A</hi>Lß auch biß anher in ettichen Handwergen der mißbrauch getreſt/ daß<lb/>
die Mejſter ihren Handwergs Geſellen in den gantzen Werck wochẽ/<lb/>
am Montag ein Feyer und Muͤſſiggang haben zulaſſen/ daraus un<lb/>
billige verſaͤumniß der arbeit/ auch unnotturftige Zehrung und ander nach-<lb/>
theil erfolget/ So wollen wir und iſt unſer ernſtliche meinung/ daß ſolcher<lb/>
mißbrauch/ vergebenlicher muͤſſigang und Feyer am Montag (welchn Sie<lb/>
den guten Montag genennet) oder auch an einen andern tag allenthalb in<lb/>
unſern Fuͤrſtenthumben/ in unſern Staͤtten und Marckten und auf den Lan-<lb/>
de gaͤntzlichen abgethan und den Handwergs Knechten keines weges mehr<lb/>
zugelaſſen noch geſtattet/ ſondern welche ſich daruͤber/ ſolchen guten Mon-<lb/>
tag zuhalten unterſtehen/ die darumb geſtraft werden ſollen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Zwantzigſt Artickul.<lb/>
Von ſtraff der Handwergks Knecht/ die ihren Meiſtern in<lb/>
ihrer arbeit muthwilliglich aufſtehn</hi></head><lb/><p><hi rendition="#in">A</hi>Lß ſich auch die Handwergs Knecht in unſern Staͤtten und Maͤrck-<lb/>
ten zu zeiten unterſtehn aus eignen fuͤrnehmen und muthwillen ge-<lb/>
meiniglich all in einen Handwerg aufzuſtehn in meinung ihren Mei-<lb/>
ſtern weiter nicht zuarbeiten/ es werde dann in dem/ daß ſie fuͤr nehmen/ da-<lb/>
vor nach ihren begehren gehandelt/ und vermeinen alſo ohne der Obrigkeit<lb/>
erlauben in den ſachen ihr ſelbſt Richter zuſeyn deßhalben zu dicken mahls<lb/>
in den Handwergern zwiſchen ihnen viel irrung uñ verſaumnuͤs der Han-<lb/>
wercks arbeit entſtehen. Demnach iſt unſer meinung daß unſere Beambte<lb/>
auch Buͤrgemeiſter und Rath unſerer Statt und Maͤrckt/ ſolches furan<lb/>
nicht mehr geſtatten/ ſondern die Handwerchs Knecht oder andere/ die deß<lb/>
bey den andern anfaͤnger und veber ſeyn/ nach geſtalt ihrer verſchuldnuͤß<lb/>
ſtrafen/ uñ mit den andern Handwerchs Knechtẽ verſchaffẽ ihren Meiſtern<lb/><fw place="bottom" type="catch">wie</fw><lb/><pb facs="#f0169" n="159"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa II.</hi></hi></fw><lb/>
wie vor/ weiter zu arbeiten/ welche aber ſolches nicht thuen/ und darin wie-<lb/>
derſeſſig ſeyn wolten/ dieſelben ſollen als dann in unſerm Land fuͤrter kein<lb/>
Glait haben noch ihnen ihr Handwergk an andern ortẽ unſers Lands zu ar-<lb/>
beiten zugelaſſen werden.</p><lb/><p>Es ſoll auch hinfuͤhro kein Handwergs Knecht ſeinen Meiſter ohnge-<lb/>
grund uhrſachen uñ wieder Handwercks gewohnheit aufſtehen/ des gleichẽ<lb/>
auch kein Handwercks mann dem andern ohn willen und wiſſen der Obrig-<lb/>
keit das Handwerck niederlegen/ welcher aber ſolches uͤbertreten/ und nicht<lb/>
halten wuͤrde/ der ſoll von ſeiner Obrigkeit/ nach geſtalt des verbrechens<lb/>
auch geſtraft werden.</p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">MANTISSA III.<lb/>
[Addenda ad cap. part. 11. de abuſibus<lb/>
ſtatut. opific.]</hi></hi></head><lb/><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">J</hi>Uſtisſimè de ejusmodi abuſibꝰ conqueritur noviſſimè D. Hoffmann,<lb/>
in ſuo Lycurgo German. moribus informato, ubi cap. 17. ad finem<lb/>
ita ſcribit:</hi> Es iſt in gewein bekant/ waß fuͤr mißbraͤuche/ ſo wohl der<lb/>
geſchenckten/ oder ungeſchenckten Handwergen/ bey Zuͤnfften und In-<lb/>
nungen/ und deroſelben alſo genannten Ambts-Laden/ bey ankommenden<lb/>
und abziehenden Geſellen/ mit ſchencken und zehren/ zum An- und Abzug<lb/>
taͤglich paſſiern/ welche zwart durch den Reichs Abſchied <hi rendition="#aq">de Anno 1530.</hi><lb/>
zu Augſpurg: wie auch zu Speyr <hi rendition="#aq">de Anno 1570.</hi> abgeſchafft ſeyn ſollen/ je-<lb/>
doch deſſen ungeacht/ noch im vollen ſchwang gehen.</p><lb/><p><hi rendition="#aq">Jtem/</hi> waß offt den Lehrjungen/ ehe ſie ihre Lehrjahr ausſtehen vor<lb/>
beſchwerligkeit zugezogen. <hi rendition="#aq">Jtem/</hi> wie die Geſellen umb liederlicher urſach<lb/>
willen einander ſchmaͤhen laſſen/ (welches viele an Reichs-Abſchied <hi rendition="#aq">de<lb/>
Anno 1551.</hi>) von einem ort zum andern auff- und umbtreiben (auffklopffen)<lb/>
und unredlich machen.</p><lb/><p>Was bey verfertigung des Meiſterſtuͤcks/ unter den Altmeiſtern vor<lb/>
unnoͤtiges <hi rendition="#aq">ſimpuliren/</hi> unverdiente beſtraff- auch wohl ab- und zuweiſung<lb/>
des jungen Meiſters zum oͤfftern vorgehen/ zumal weñ nicht geld genug <hi rendition="#aq">pro<lb/>
redimendâ vexâ</hi> dargezehlet wird.</p><lb/><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#aq">Jtem</hi></fw><lb/><pb facs="#f0170" n="160"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantiſſa III.</hi></hi></fw><lb/><p><hi rendition="#aq">Jtem/</hi> waß vor <hi rendition="#aq">conventiones</hi> und <hi rendition="#aq">pacta illicita</hi> daß ein Meiſter<lb/>
ſeine gefertigte arbeit in feilen kauff nicht hoͤher und geringer verkauffen ſoll<lb/>
als der ander/ wordurch auffſchlaͤge und Steigerung verurſachet wird/<lb/>
welches von gemeinen beſten zu wieder/ und unter ihnen ſelbſt ſtreit und<lb/>
Zanck erreget.</p><lb/><p>Nein/ waß vor unartig/ boßhafftig Verfolgung der Boͤnhaſen und<lb/>
Pfuſcher taͤglich vorlauffen/ davon zeiget die Barbariſche <hi rendition="#aq">procedur/</hi> ſo<lb/>
mann taͤglich hin und wieder in Gerichten hoͤren muß. Vnd ob zwart eine<lb/>
ſtraffe von 10. Marck Loͤtigs Goldes <hi rendition="#aq">de Anno 1566.</hi> auff die Verbrecher<lb/>
oberzehlte mißbraͤuche geſetzt/ iſt doch kein mal ſolcher <hi rendition="#aq">exigi</hi>rt und eingetrie-<lb/>
ben worden.</p><lb/><p><hi rendition="#aq">Quod ſi factum fuiſſet ſemel, vel iterum, nunquam andirentur<lb/>
querelæ, quibus hodiè Germania impetitur. Sed Quæritur: <hi rendition="#i">quare tot<lb/>
Jmperii conſtitutionibꝰ ſaluberrimis de abolendo abuſu eiusmodi conſvetudinum<lb/>
non ſatis fiat</hi>? Resp. Quod clauſula Reſervatoria ſtatibus dat poteſtatẽ<lb/>
caſſandi, minuendi, \&amp;amp; moderandi illas ſanctiones pro cujuslibet pro-<lb/>
vinciæ moribus, per verba:</hi> Doch einer jeden Obrigkeit unbenommen/<lb/>
dieſe und jene Ordnung gar einzuziehen/ zurugen/ nñ zu maͤſſigen. <hi rendition="#aq">Reform.<lb/>
Polit. de Anno 1530. in fin. \&amp;amp; de Anno 1548. in fin. \&amp;amp; cum per verbum</hi><lb/>
(einziehen) <hi rendition="#aq">intelligunt nonnulli abdicationem \&amp;amp; abrogationẽ Refor-<lb/>
mationis Politiæ. <hi rendition="#i">Hactenus Autor,</hi> qui quod ſcribit nonnullos abdica-<lb/>
tionem plenariam per verbum</hi> einziehen <hi rendition="#aq">intelligere, non ſeriò dixiſſe<lb/>
videtur. Cauſſa namq; quòd tolerentur tàm graves ae pernicioſi abuſꝰ,<lb/><hi rendition="#c">procul dubio alia non eſt, quìn Magiſtratuum impunitur negli-<lb/>
gentia, \&amp;amp; quòd Germanorum leges ac Ordinationes ferè<lb/>
ſemper ſoleant esſe <hi rendition="#i">nola ſine piſtillo.</hi></hi></hi></p></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><pb facs="#f0171" n="[161]"/><div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">APPE NDIX.</hi><lb/>
Churfuͤrſtl. Sächſ.<lb/><hi rendition="#aq">TAX</hi>-Ordnung<lb/>
Derer Handwercker.</hi></head><lb/><pb facs="#f0172" n="[162]"/><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#b">Churfuͤr ſtliche Saͤchſiſche <hi rendition="#aq">Taxa</hi><lb/>
Derer Handwercker im<lb/>
Chur Creyſſe.</hi></hi></p><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">1. Buchbinder.</hi></head><lb/><list><item>In ſchweinleder <list rendition="#leftBraced"><item>Groß <hi rendition="#aq">format in fol.</hi><space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>in gemein <hi rendition="#aq">fol.</hi><space dim="horizontal"/> fl.</item><lb/><item><hi rendition="#aq">median in quarto</hi><space dim="horizontal"/>12. gr.</item></list><lb/><list rendition="#leftBraced"><item>in gemein <hi rendition="#aq">quarto.</hi><space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/><item>In groß <hi rendition="#aq">Octavo</hi><space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/><item>In gemein <hi rendition="#aq">Octavo</hi><space dim="horizontal"/>4. gr.</item></list><lb/><list rendition="#leftBraced"><item>In <hi rendition="#aq">Duodecimo</hi><space dim="horizontal"/>3. gr.</item><lb/><item>In <hi rendition="#aq">Sedecimo.</hi><space dim="horizontal"/>2. gr.</item><lb/><item>In groß <hi rendition="#aq">Format in folio</hi><space dim="horizontal"/>18. gr.</item></list><lb/><list rendition="#leftBraced"><item>In gemein <hi rendition="#aq">folio.</hi><space dim="horizontal"/>15. gr.</item><lb/><item><hi rendition="#aq">Median in quarto</hi><space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/><item>In gemein <hi rendition="#aq">quarto.</hi><space dim="horizontal"/>6. gr.</item></list></item><lb/><item>In weiß Per-<lb/>
gament <list rendition="#leftBraced"><item>In groß <hi rendition="#aq">Octavo.</hi><space dim="horizontal"/>4. gr. 6. pf.</item><lb/><item>In gemein <hi rendition="#aq">Octavo</hi><space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/><item>In <hi rendition="#aq">Duodecimo.</hi><space dim="horizontal"/>2. gr.</item></list><lb/><list rendition="#leftBraced"><item>In <hi rendition="#aq">Sedecimo.</hi><space dim="horizontal"/>2. gr.</item><item/></list></item></list><lb/><p>Wuͤrde aber der Ein Kauff an den Materialien/ ſo Sie zu ihrem<lb/>
Handwerck beduͤrffen fallen/ ſoll dießfalls jederzeit <hi rendition="#aq">moderation</hi> getroffen<lb/>
werden.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Schneider im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><p>Wie wohl wegen vielheit mancherley Veraͤnderungen und Neue-<lb/>
rungen der trachten/ verbraͤmungen/ zuhacken und unterlegungen der Klei-<lb/>
der/ nicht fuͤglich ein beſtaͤndiges macherlohn zuſetzen/ und aber doch dieß-<lb/>
falß in etwas gewießheit ſeyn moͤgen/ ſo ſollen die Schneider/ doch mehr<lb/>
zufordern nicht befugt ſeyn. Alß:</p><lb/><list><item>Von einem ſchlechten Hoſen und Wams einer Manns Perſohn<lb/><space dim="horizontal"/>15. 16. in 18. gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Von</fw><lb/><pb facs="#f0173" n="[163]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl Saͤchſ.</fw><lb/><list><item>Von einem Kleide/ mit einer ſchnur oder zweymahl geſtepfet/ von<lb/><space dim="horizontal"/>21 biß in 24 gr.</item><lb/><item>Von einem ſchlechten Knaben Kleide von Zehen oder Zwoͤlff Jahren/<lb/><space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/><item>Von einem ſolchen Kleide mit einer ſchnur/ oder geſtepfft/ <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Von einem ſehlechten Mantel ohne ſchnur. <space dim="horizontal"/>10. gr.</item><lb/><item>Von einem Trauer Mantel <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Von einem Mantel mit einer ſchnur <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/><item>Von einem ſchlechten Weiber Rock. <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Von einem gefuͤtterten und mit ſchnuͤren belegten Rock. <space dim="horizontal"/>1. fl.</item><lb/><item>Von einem par Ermeln <space dim="horizontal"/>2 in 3. gr.</item><lb/><item>Von einem langen peltz mit ſchleiffen/ <space dim="horizontal"/>12. in 16. gr.</item><lb/><item>Von einem Maͤgdlein Rock <space dim="horizontal"/>6. in 8. gr.</item><lb/><item>Ein paar ſtruͤmpfe zubeſetzen/ <space dim="horizontal"/>1. gr.</item><lb/><item>Ein Hut zu uͤberziehen <space dim="horizontal"/>18. pf biß 2. gr.</item><lb/><item>Von einem ſchnuͤr Leibichen ohne ſchnuͤre. <space dim="horizontal"/>2. gr.</item><lb/><item>Von einem ſchnuͤrleibichen mit einer ſchnur <space dim="horizontal"/>3. gr.</item><lb/><item>Ein paar ſchlechte ſtruͤmpfe <space dim="horizontal"/>18. pf.</item><lb/><item>Von einer Magdſchaube <space dim="horizontal"/>6. gr.</item></list><lb/><p>Wegen anderer/ ſonderlich gebrehmeter und geſtickter arbeit/ wer-<lb/>
den Sie ſich mit einander der billigkeit nach/ vergleichen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Hutmacher/ im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Hut von guter Polniſcher wolle/ mit einem breiten rand von<lb/><space dim="horizontal"/>18 biß 24 gr.</item><lb/><item>Ein Hut von Einlaͤndiſcher wolle <space dim="horizontal"/>von 8 biß in 15. gr.</item><lb/><item>Kinder huͤte von Polniſcher wolle <space dim="horizontal"/>9 biß in 12 gr.</item><lb/><item>Kinder huͤte don Einlaͤndiſcher <space dim="horizontal"/>4 biß in 8 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Leinweber/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Von einer langen Ellen klein flaͤchſen/ zu zwey ellen breit <space dim="horizontal"/>8 in 10 pf.</item><lb/><item>Von klein flaͤchſen/ anderthalb Ellen breit <space dim="horizontal"/>6 in 7. pf.</item><lb/><item>Von mitteln in breiten <space dim="horizontal"/>5 pf.</item><lb/><item>Von mitteln in ſchmahlen. <space dim="horizontal"/>4 pf.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="sig">a 2</fw><fw place="bottom" type="catch">Von</fw><lb/><pb facs="#f0174" n="[164]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Von groben in breiten <space dim="horizontal"/>3 pf.</item><lb/><item>Von groben in ſchmalen. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Kirſchner im Chur Kreiß</hi></head><lb/><list><item>Ein weiberpeltz von weiſſen Schmaſſen ziemlich lang und weit ohne<lb/>
ſchweiff. <space dim="horizontal"/>3 fl. 10. gr. 6. pf. biß in 4. fl.</item><lb/><item>Ein Peltz von weiſſen ſchmaſſen mit einem ſchweiffe. <space dim="horizontal"/>5. 6 7. in 8. fl.</item><lb/><item>Ein ſchlechter gemeiner Weiber Peltz. <space dim="horizontal"/>2. fl. auch 2 fl. 6. gr.</item><lb/><item>Ein ſchlecht Kindpeltzlein. <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Ein Kinderſchuͤrtzpeltzlein/ von ſchmaſſen und Lambfell/ oder Kuͤn-<lb/>
ruͤcken mit rauchen ſchweiffe und gold beleget/ nach dem er groß<lb/><space dim="horizontal"/>24. gr. biß 2 fl.</item><lb/><item>Ein Maͤgde Peltz. <space dim="horizontal"/>21. 24. gr.</item><lb/><item>Einen Frauen Rock zufuͤttern mit Schmaſſen oder Kuͤnruͤcken/ <space dim="horizontal"/>2 fl.</item><lb/><item>Einen ſchlaffpeltz zufuͤttern mit Kuͤnruͤcken. <space dim="horizontal"/>3 fl 10. gr. 6 pf. in 4. fl.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Tuchmacher in Meiſchniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Dreſdeniſch oder Meißniſch ſchwartz Kern Tuch. <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Ein Elle des beſten unter dem gemeinen/ von <space dim="horizontal"/>15. biß 18. gr.</item><lb/><item>Eine Elle von mittlern/ von <space dim="horizontal"/>10 biß 12 gr.</item><lb/><item>Eine Elle gering Tuch <space dim="horizontal"/>7. 8. gr.</item><lb/><item>Eine Elle fnttertuch. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Eine Elle Landpoy. <space dim="horizontal"/>5. gr.</item><lb/><item>Eine Elle Haͤiniſch Kern tuch/ uͤmb <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/><item>Des beſten gemeinen <space dim="horizontal"/>12 biß 15. gr.</item><lb/><item>Des mitlern. von <space dim="horizontal"/>8 biß 10. gr.</item><lb/><item>Geringen. <space dim="horizontal"/>5 biß 6. gr.</item><lb/><item>Futtertuch. <space dim="horizontal"/>3 gr. 3 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Eine Elle poy <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>Torgauiſch iſt dem Haͤiniſchen gleich</item><lb/><item>Finſterwaldiſch iſt nach der alten breit:</item><lb/><item>Drey ſiegler die Elle <space dim="horizontal"/>10. gr. 6 pf. 12. gr.</item><lb/><item>Zwey ſiegler <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/><item>Ein ſiegler <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item><lb/><item>Das Ortrantiſche/ dem Finſterwaldiſchen gleich</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Nach</fw><lb/><pb facs="#f0175" n="[165]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><p>Nachdem aber dieſer Staͤtde etliche ſich bißhero befliſſen/ euch auff<lb/>
lindiſche arth und breite zumachen/ dieſelben ſollen unter dieſen anſchlag<lb/>
nicht begrieffen ſeyn.</p><lb/><p>Auslaͤndiſche tuche/ koͤnnen andere geſtalt nicht/ alß nach der guͤthe<lb/>
und augenſchein ge ſchaͤtzet/ und erkauffet werden/ und wird darinnen je-<lb/>
des orthes Obrigkeit/ guthes einſehen zupfliegen wieſſen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Tuchſcherer und Bereiter/ Im Meiſchni-</hi><lb/>
ſchen Kreiß.</head><lb/><list><item>Von einem ſtuͤcke tuch dreymal zubereiten/ zu ſcheren/ zuverhauen/ zu<lb/>
legen und zuhefften/ an alten gelde <space dim="horizontal"/>12. gr.<lb/><list><item>Von gar guthem Kern tuch aber <space dim="horizontal"/>3 thl: anßzubreiten.</item><lb/><item>Von Einem Mitteltuch aber. <space dim="horizontal"/>9 gr.</item><lb/><item>Von einer Ellen Landtuch zuſcheren <space dim="horizontal"/>3 pf.</item><lb/><item>Von einem Bockfell zu ſchmuͤtzen. <space dim="horizontal"/>2. 3. gr.</item><lb/><item>Von einer groſſen Hirſchhaut. <space dim="horizontal"/>18. 21. 24. gr.</item><lb/><item>Von einer Wildshaut. <space dim="horizontal"/>12. 13. 14. 15. gr.</item><lb/><item>Von einer Rehehaut <space dim="horizontal"/>8. 9. 10. gr.</item><lb/><item>Von einem Rehefelle. <space dim="horizontal"/>2 biß in 3. gr.</item><lb/><item>Von einem Kalbfell <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Von einem Schaffell <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Von einem Hoſen und Wams zu ſchmitzen <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list></item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Parathmacher Im Meiſchniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein wuͤllenes Mannes hembd <space dim="horizontal"/>1 fl. 15 gr. auch wohl 2 fl.</item><lb/><item>Ein paar wuͤllene reitſocken <space dim="horizontal"/>1. fl. 3. gr.</item><lb/><item>Ein par geſtruͤckte Mannes ſtruͤmpfe. <space dim="horizontal"/>1. fl.</item><lb/><item>Ein par Weiber ſtruͤmpfe. <space dim="horizontal"/>12. 15. gr.</item><lb/><item>Ein par gemeine <space dim="horizontal"/>9. 10. gr.</item><lb/><item>Ein par Kinder ſtruͤmpfe <space dim="horizontal"/>7. 8. gr.</item><lb/><item>Ein par gar Kleine <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Ein par ſchuheſocken <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Ein par handſchuch <space dim="horizontal"/>2. 3. gr.</item></list></div><lb/><fw place="bottom" type="sig">a 3</fw><fw place="bottom" type="catch"><hi rendition="#b">Schwartz-</hi></fw><lb/><pb facs="#f0176" n="[166]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Schwartzferber Im Meiſniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Von der Ellen Hausleinwad/ auff Barchen arth <space dim="horizontal"/>8 pf.</item><lb/><item>Von der Ellen flaͤchſens gemandelt ſchlecht <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Von Einer Ellen grob ſchwartz gemandelt <space dim="horizontal"/>4. 5. pf.</item><lb/><item>Von Einer Ellen hausleinwad/ gruͤn oder blau geferbet von <space dim="horizontal"/>18 pf.<lb/>
biß 4. pf.</item><lb/><item>Von Einer Ellen haußleinwad leber/ violet/ oder aſcherfarben/ <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Von Einer Ellenbreit/ halb wuͤllen ſchwartz <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Von Einem ſchmahlen Zwillich zu ferben <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Weißgerber Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item><list rendition="#rightBraced"><item>Vor eine Hirſchhaut <space dim="horizontal"/>15 gr.</item><lb/><item>Vor eine Rehehaut/ Bock oder Kalbfell <space dim="horizontal"/>3 in 4. gr.</item><lb/><item>Vor ein ſchafffell. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item></list>Weißgar.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Cordowanmacher Im Meiſchniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Bock fell zubereiten <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Ein Kalbfell. <space dim="horizontal"/>6. 7. gr.</item><lb/><item>Vom Schafffell. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Pergamentirer Im Meiſchniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein groſſes feld trommel ſpiel/ mit einen Buͤchenem Lauff/ ſchlaͤgel<lb/>
mit riemen/ und aller zugehoͤrung gemachet <space dim="horizontal"/>4 fl. 4 fl. 12. gr.</item><lb/><item>Eine gemeine trommel mit einen taͤnnen Laufft. <space dim="horizontal"/>2. fl. 3. fl.</item><lb/><item>Eine gemeine Bauer oder Kirmes trommel. <space dim="horizontal"/>1. fl. biß 27. gr.</item><lb/><item>Eine haut Pergament von Kalbfell geferbet zu <space dim="horizontal"/>7. 8. und 9. gr.</item><lb/><item>Ein ſchaͤffen vergamenthaut/ von farben/ zu <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Ein haut ſchreib pergament zu <space dim="horizontal"/>7 biß in 12 gr.</item><lb/><item>Ein pfund Leim des beſten <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf. 4 gr.</item><lb/><item>Mitlern. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf. 3. gr.</item><lb/><item>Des geringern/ zu <space dim="horizontal"/>18. 21. pf. 2. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Lohegerber Im Chur Kreyß</hi></head><lb/><list><item>Vor eine groſſe haut lohe gar. <space dim="horizontal"/>7. 8. gr</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Vor</fw><lb/><pb facs="#f0177" n="[167]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><list><item>Vor eine geringere Lohe gar <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Vor ein Kalbfell Lohe gar <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Schuſter/ und ihr Leder Kauff/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Damit ſich dieſelben des Ein Kauffs nicht zubeſchwehren/ ſoll<lb/>
ihnen das Landleder rohe gegeben werden:</item><lb/><item>Eine gemeine Ochſenhaut/ vor <space dim="horizontal"/>2 fl. 18. gr.</item><lb/><item>Eine Kuͤhe haut <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/><item>Ein Kalbfell/ vor <space dim="horizontal"/>5 im 6 gr.</item><lb/><item>Ein Hammelfell. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>Ein Schaff fell. <space dim="horizontal"/>4. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Dargegen ſollen Sie verkauffen.</hi></head><lb/><list><item>Ein par Cordowaniſche ſtiefel mit abſetzen und pfundſohlen/ 3 fl. in<lb/><space dim="horizontal"/>3. fl. 9. gr.</item><lb/><item>Ein par gemeine Cordowaniſche ſtiefel uͤmb <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/><item>Reitſtiefel von geſchmierten Leder mit abſetzen und pfundſohlen <space dim="horizontal"/>2 fl.<lb/>
in 2 fl. 6 gr.</item><lb/><item>Von druckenen Leder/ mit pfundſohlen und abſetzen <space dim="horizontal"/>2 fl. 10. gr. 6 pf.<lb/>
auch 2 fl. 18. gr.</item><lb/><item>Gemeine ſtiefeln <space dim="horizontal"/>1 fl. 15 gr.</item><lb/><item>Bauerſtiefeln. <space dim="horizontal"/>1 fl, 1 fl. 3 gr.</item><lb/><item>Cordowaniſche Mañsſchuh/ mit pfundſohlen uñ abſetzen <space dim="horizontal"/>18 in 21 gr.</item><lb/><item>Dergleichen ſchuh ohne abſetze mit pfundſohlen. <space dim="horizontal"/>15 in 16 gr.</item><lb/><item>Cordowaniſche Weiberſchuh/ mit abſetzẽ und pfundſohlẽ <space dim="horizontal"/>14 in 15 gr.</item><lb/><item>Cordowaniſche Weiberſchuh ohne abſetze <space dim="horizontal"/>12. in 13 gr.</item><lb/><item>Mannsſchuh von geſchmirten und truckenen Leder mit abſetzen und.<lb/>
pfundſohlen <space dim="horizontal"/>15 in 16 gr.</item><lb/><item>Dergleichen ſchuh mit pfund ſohlen ohne abſetze. <space dim="horizontal"/>10 in 12. gr.</item><lb/><item>Dergleichen Korckſchuh mit pfundſohlen <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/><item>Groſſe Kerner oder Bauerſchuhe/ mit Riemen <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Gemeine Mannsſchuh mit zwo ſohlen. <space dim="horizontal"/>8 in 9 gr.</item><lb/><item>Gemeine ſchuhe auff rahmen <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Cordowaniſche Manns pantoffeln <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Geſchmirte oder von truckenen Leder <space dim="horizontal"/>9. 10 gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Cordog-</fw><lb/><pb facs="#f0178" n="[168]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Cordowaniſche Weiber pantoffeln <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Geſchmierte Weiber pantoffeln <space dim="horizontal"/>7. in 8. gr.</item><lb/><item>Geſchmierte Weiberſchue auf rahmen <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/><item>Mit einfachen fohlen. <space dim="horizontal"/>5 in 6 gr.</item><lb/><item>Kinderſchue/ von 3. 4. 5. 6. 7. Jahren/ uͤmb <space dim="horizontal"/>2. 3. gr. 6. pf. 4 gr.</item><lb/><item>Kinderſchue von 10 in 14 Jahren <space dim="horizontal"/>5. 6. in 7 gr.</item><lb/><item>Ein par ſpornleder von Cordowan <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Ein par ſpornleder von geſchmierten Leder. <space dim="horizontal"/>18 pf. 2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Von ſchuhen zuflicken/ Im Meiſchniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Vor ein par Mannes ſohlen. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Von einer ſohlen aufzuſetzen <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Von ein par gemeinen ſohlen <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Von einem par Kinderſchuen/ nach dem ſie groſſe ſohlen auffzuſetzen<lb/><space dim="horizontal"/>8. 9. 10. 18. pf.</item><lb/><item>Von einem fleck zuſetzen <space dim="horizontal"/>3 biß 8 pf.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Sattler Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Reitſattel mit breiten und ſchmahlen belegen und Riemen/ von<lb/>
guthen Riendern Leder <space dim="horizontal"/>3 fl. 10. gr. 6 pf. auch 4 fl.</item><lb/><item>Ein gemeinen Reitſattel/ mit einer langen Decken <space dim="horizontal"/>2 fl. 18 gr.</item><lb/><item>Ein gemein Kutzſch Sattel. <space dim="horizontal"/>2 fl. auch 1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Ein fuhr ſattel <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Ein Kummet <space dim="horizontal"/>18 gr. in 21 gr.</item><lb/><item>Ein neuͤ Kuͤſſen unterm Reitſattel mit Reheharen <space dim="horizontal"/>10 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein par guthe Seilſcheiden <space dim="horizontal"/>5. 6 in 7. gr.</item><lb/><item>Ein Felleiß <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Ein Satteltaſche <space dim="horizontal"/>18 in 21 gr.</item><lb/><item>Ein Piſtohlen halffter <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/><item>Ein par Wagen Buͤchſen halffter. <space dim="horizontal"/>2 fl.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Riemer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Von einer haut weiß gar zumachen und zuverſchneiden in deß Herrn<lb/>
Hauß und Koſt <space dim="horizontal"/>14 in 15. gr.</item><lb/><item>Ein Zaum nach dem er groß. <space dim="horizontal"/>6. 7. 9. gr.</item><lb/><item>Ein Hinder geſchirr. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Ein Reit Zeug mit puckeln. <space dim="horizontal"/>2 fl. 10. gr. 6 pf. auch 3 fl.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0179" n="[169]"/><fw place="top" type="header">Churfurſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><list><item>Ein gedoppelt Reit Zeug <space dim="horizontal"/>1 fl. 10 gr. 6 pf. auch 2 fl.</item><lb/><item>Ein einfach ſchlecht Reit Zeug. <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 fl. 3 gr.</item><lb/><item>Ein par ſteuchleder <space dim="horizontal"/>3. 4 gr.</item><lb/><item>Ein Creutzgurt/ mit einem uͤbergurt. <space dim="horizontal"/>7 in 8. gr.</item><lb/><item>Ein bauch oder Sattelgurt. <space dim="horizontal"/>7 in 8 gr.</item><lb/><item>Ein ſchlechter bauchgurt. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Ein Sattelgunt. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Ein Reithalffter mit zwey Ziegeln. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item><lb/><item>Ein Ziehſohlen <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Ein guthe ſtarcke Peutſche. <space dim="horizontal"/>8 in 9. gr.</item><lb/><item>Von einẽ gantzen Kutzſch Zeug auff vier Pferde mit ſchwartzen rinckẽ/<lb/>
ohne ledern ſtrengen/ und breiten Decken/ wie man Sie jetzo fuͤhret.<lb/><space dim="horizontal"/>16. in 17 fl.</item><lb/><item>Ein ſchlecht Bauer Zaum <space dim="horizontal"/>4 in 5. gr.</item><lb/><item>Ein Nehe riemen <space dim="horizontal"/>1 pf.</item><lb/><item>Ein flegel Kap. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Schwertz und Kratzbuͤrſten <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Ein Schwam <space dim="horizontal"/>5 in 4 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Lederhaͤndler/ Beutler und Taͤſchner</hi><lb/>
Im Chur Kreiß.</head><lb/><list><item>Ein par handſchuch von ſchaͤfen Leder <space dim="horizontal"/>3. 4. in 5. gr.</item><lb/><item>Ein par handſchuch von bock fell ohne ſtulpen <space dim="horizontal"/>4. 5. in 6. gr.</item><lb/><item>Ein par bockfellene handſchuch mit ſtulpen. <space dim="horizontal"/>8. 9 gr.</item><lb/><item>Ein par ſchaͤffen lederne handſchuch mit ſtulpen. <space dim="horizontal"/>4 5 6. gr.</item><lb/><item>Ein par banck pfuͤle von rothen Reuſiſchen Leder <space dim="horizontal"/>2 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Fin banckpfuͤl auff 3 Perſohnen <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 thlr.</item><lb/><item>Ein Stul Kuͤſſen. <space dim="horizontal"/>8 in 9. gr.</item><lb/><item>Einfell zuferben <space dim="horizontal"/>1 in 2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Guͤrtler/ Im Meiſniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Leib guͤrtel von guthen ſammet/ mit Cordowan eingeboͤrtelt/ und<lb/>
geetzten beſchlaͤge/ von <space dim="horizontal"/>10 biß 12. gr.</item><lb/><item>Ein dergleichen gehencke mit Sammet und Cordowan eingewuͤlſtelt/<lb/>
mit geetzten rincken und hacken. <space dim="horizontal"/>1 fl. 12 gr.</item><lb/><item>Einen gemeinen Manns guͤrtel <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="sig">b</fw><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0180" n="[170]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Ein gehencke darzu. <space dim="horizontal"/>9. 10 gr.</item><lb/><item>Ein liederner Guͤrtel mit Sammet Cordowan eingewuͤlſtelt/ und<lb/>
geetzten eyſen. <space dim="horizontal"/>10. 12. gr.</item><lb/><item>Ein ſchlechter Leibguͤrtel von Leder <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Ein geringer ſchuͤrtzguͤrtel <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/><item>Ein Kinderguͤrtel <space dim="horizontal"/>2. 3. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Senckler/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Dutzend der beſten langen Senckel. <space dim="horizontal"/>18. pf.</item><lb/><item>Ein Dutzend gemeine Senckel <space dim="horizontal"/>9 biß 12 pf.</item><lb/><item>Ein ſchnuͤrſenckel/ daran der ſtifft vernietet <space dim="horizontal"/>4 pf.</item><lb/><item>Von einem Dutzend ſeiden ſenckel zu beſchlagen <space dim="horizontal"/>18 pf. biß in 2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Goldſchmiede durch alle Kreiße.</hi></head><lb/><p>Was Sie im werck ſilber verarbeiten/ es ſey in welcher geſtalt es<lb/>
wolle/ ſoll nach anweiſung des heyligen Reichs Policey Ordnung jede<lb/>
Marck 14. Loth fein ſilber halten/ und damit alle gefaͤhrligkeit verhuͤtet wer-<lb/>
de/ ſoll der Goldſchmied der Stadt wapen/ ſein Zeichen und die Jahr Zahl/<lb/>
bey vermeidung ernſtes einſehens/ darauff ſchlagen</p><lb/><list><item>Von jedem Loth zu verarbeiten nicht mehr alß <space dim="horizontal"/>3. gr.</item><lb/><item>Von durchgebrochener/ getriebener/ oder ſchwartz geſchnittener ar-<lb/>
beit <space dim="horizontal"/>4. gr.</item></list><lb/><p>In der Goldarbeit aber/ von 10 Ducaten/ 10 Cronen/ 10 Goldfl.<lb/>
1 Ducat/ 1 Crone 1 Goldguͤlde genommen werden.</p><lb/><p>Das Gold wie es der Goldſchmied empfangen/ ſoll er auch/ ohne<lb/>
einigen Zuſatz gewehren/ im verloͤthen keine vervortheilunge ſuchen/ auch<lb/>
geringer alß Reiniſch nicht verarbeiten.</p><lb/><p>Auff eine Marck ſtarck zu verguͤlden/ ſollen ihme drey Ducaten/<lb/>
aber ſchlecht zu verguͤlden/ Zwey Ducaten gegeben werden/ jedoch ſoll er<lb/>
an Meſſing und Kupfer nichts verguͤlden.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Goldſchlaͤger/ Im Meiſniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein buͤchlein halb geſchlagen gold von 24 blaͤttern zu <space dim="horizontal"/>24 gr.</item><lb/><item>Ein buͤchlein halbgeſchlagen ſilber. <space dim="horizontal"/>7 gr.</item><lb/><item>Ein buͤchlein fein Gold <space dim="horizontal"/>7 gr.</item><lb/><item>Ein buͤchlein wiſchgold <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein buͤchlein Stlber vor Mahler <space dim="horizontal"/>1 gr. 9 pf.</item><lb/><item>Doch ſollen die blaͤtter in aller groͤſſe und laͤnge gemachet werden.</item></list></div><lb/><fw place="bottom" type="catch">Kupf-</fw><lb/><pb facs="#f0181" n="[171]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Kupfferſchmiede/ Im Meiſchniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Wenn die Kupfer ſchmiede das Kupfer auf den Seigerhuͤtten/<lb/>
den Centner uͤmb 22 thlr: ahnkauffs haben. So ſollen und koͤnnen Sie das<lb/>
pfund gemachte arbeit goben/ an fieſchtiegeln uͤmb <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>An Keſſeln/ uͤmb <space dim="horizontal"/>7 gr.</item><lb/><item>ohne eyſen/ uͤmb <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/><item>Alt Kupffer ſollen 2 pfund vor ein neues gegeben werden.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Meſſing arbeiter/ Rothgieſſer Im</hi><lb/>
Chur Kreiß.</head><lb/><list><item>Vor ein pfund Meſſing mit dem macherlohn <space dim="horizontal"/>6. 7. auch 8. gr.</item><lb/><item>Vor ein pfund Ehren Zeug <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Vor ein pfund Meſſing uͤmbzugieſſen <space dim="horizontal"/>2 gr. in 2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Vnd von einen pfund Ehren <space dim="horizontal"/>2. gr.</item><lb/><item>Zum abgang im Feuer/ werden auff 10 pfund 1 pfund <hi rendition="#aq">paſſiret</hi></item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Kandel oder Ziengieſſer/ durch alle Kreiſſe.</hi></head><lb/><p>Sollen auff 10 pfund mehr nicht alß 1 pfund/ und alſo auff einen<lb/>
Centner 10 pfund bley Zuſatz nehmen.</p><lb/><p>Vor ein pfund neuer krummer arbeit/ an Handfaſſen/ Kannen/</p><lb/><list><item>Flaſchen/ Leuchter und dergleichen <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Davon uͤmb zugieſſen <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/><item>An ſchlechter arbeit/ von Schuͤſſeln/ Tellern/ Confecktſchalen. <space dim="horizontal"/>5. gr.</item><lb/><item>Davon uͤmb zugieſſen <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list><lb/><p>Vnd wird ihnen auff 10 pfund wegen abgangs im Feuͤer/ 1 pfund<lb/>
erlaſſen/ Sie ſollen auch auff alle und jede arbeit der Obrigkeit Wapen/<lb/>
und ihr Zeichen ſchlagen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Schloͤſſer und Klein Schmiede Im Chur</hi><lb/>
Kreiß.</head><lb/><list><item>Von einer eingefaſtẽ ſtubenthuͤr/ nach dem hauptſchlieſſel. <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/><item>Von einer eingefaſten Kammerthuͤr nach dem hauptſchlieſſel <space dim="horizontal"/>2 fl.</item><lb/><item>Von einer gemeinen Stubenthuͤr. <space dim="horizontal"/>1 fl. 15 gr.</item><lb/><item>Von einer gemeinen Kammerthuͤr. <space dim="horizontal"/>1 fl. 3 gr.</item><lb/><item>Von einer Haußthuͤr. <space dim="horizontal"/>4 tehalb. fl. biß in 4. fl.</item><lb/><item>Von einem Fenſter rahmen verzienet <space dim="horizontal"/>1 fl. 10 6 pf.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="sig">b 2</fw><fw place="bottom" type="catch">Vnver-</fw><lb/><pb facs="#f0182" n="[172]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Vnverzient ſchwartz. <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 24. gr.</item><lb/><item>Vor ein einzeln ſtuben ſchloß <space dim="horizontal"/>24. gr.</item><lb/><item>Vor ein einzeln Kammerſchloß. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Eine reiſe Lade wohl beſchlagen <space dim="horizontal"/>2 fl. 2 thlr.</item><lb/><item>Vor ein par gemeine bande und ein gemein ſchloß. <space dim="horizontal"/>10. 12. 15. gr.</item><lb/><item>Vor ein gemein Kammerſchloß <space dim="horizontal"/>6. 7. gr.</item><lb/><item>Vor ein gemein ſchrauckſchloß <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>Mit einem geloͤteten eingerichte <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item><lb/><item>Ein par ſchlechte baͤnder/ nach dem ſie ſtarck. <space dim="horizontal"/>7. 8. 9. gr.</item><lb/><item>Ein gemeinen ſchluͤſſel. <space dim="horizontal"/>1 gr. auch 18. pf.</item><lb/><item>Ein Hauptſchluͤſſel <space dim="horizontal"/>12. 15. gr.</item><lb/><item>Ein ſchluͤſſel uͤbers eingerichte <space dim="horizontal"/>4 in 5. gr.</item><lb/><item>Vor eine Clle windeyſen. <space dim="horizontal"/>6 in 8 pf.</item><lb/><item>Ein anwurff. <space dim="horizontal"/>18. pf. auch 2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Platner/ im Meiſniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Kuͤriß/ ſo forne ſchußfrey/ von <space dim="horizontal"/>20 biß auff 30 fl.<lb/><list><item>Darnach er iſt.</item></list></item><lb/><item>Ein gemein Kuͤriß <space dim="horizontal"/>14. 15. fl.</item><lb/><item>Ein Reuter Ruͤſtung <space dim="horizontal"/>8. 9. fl.</item><lb/><item>Soldaten Ruͤſtung <space dim="horizontal"/>5. 6. fl.</item><lb/><item>Rondartſche/ ſo gantz fertig und ſchuß frey. <space dim="horizontal"/>12 fl.</item><lb/><item>Eine gemeine. <space dim="horizontal"/>6 fl.</item><lb/><item>Ein Cordolaſche oder ſtecher darzu <space dim="horizontal"/>2 fl 6 gr.</item><lb/><item>Portiſane ſo gantz und huͤbſch ausgemacht. <space dim="horizontal"/>18. 20. fl.</item><lb/><item>Helleparth mit dem ſchafft <space dim="horizontal"/>15. 18. gr. 1. fl.</item><lb/><item>Ein langer ſpieß mit eyſen und ſchafft <space dim="horizontal"/>18 gr. 1. fl.</item><lb/><item>Ein guth ſchlacht ſchwerd/ mit einer Niederlaͤndiſchen Klingen/ <space dim="horizontal"/>4. fl.<lb/>
12 gr.</item><lb/><item>Vor eine gemeine Klinge. <space dim="horizontal"/>12. 15. 16. 18. 20. biß 21. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Buͤchſen Schmiede Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><p>Eine Puͤrſchbuͤchſe/ nach dem dieſelbe fleiſſig gemacht/ und nach dem<lb/>
Sie viel und offt gezogen/ mit ſchloß und ſchafft/ ſambt Kugelform und<lb/>
ſpanner/ Kretzer/ Lumpen und Kugelzieher/ von 6 biß auff 9 fl. Darnach<lb/>
die arbeit/ weniger und hoͤher/ wie es einjeder haben will.</p><lb/><fw place="bottom" type="catch">Eine</fw><lb/><pb facs="#f0183" n="[173]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><p>Eine wohlgemachte ſchrot buͤchſe/ mit dergleichen Zugehoͤr/ nach dem<lb/>
Sie ſey/ vom 6 biß auff 9 fl.</p><lb/><list><item>Ein par wagen roͤhre/ nach dem Sie ſind/ umb <space dim="horizontal"/>6. 7. 8. 9. fl.</item><lb/><item>Ein Pandelier Rohr. <space dim="horizontal"/>3. 4. 5. fl.</item><lb/><item>Ein par Piſtohlen <space dim="horizontal"/>5. 10. fl.</item><lb/><item>Eine Muſquete mit einem feuͤer ſchloß/ ſampt dem Pandelier/ und<lb/>
Furckert. <space dim="horizontal"/>5. fl.</item><lb/><item>Mit einem Lunden ſchloß <space dim="horizontal"/>3 fl.</item><lb/><item>Das Pfund bley <space dim="horizontal"/>vor 8 biß 12 pf.</item><lb/><item>Das Pfund Puͤrſch pulver/ vor <space dim="horizontal"/>7. 8. 9. 10. gr.</item><lb/><item>Das Pfund hacken pulver. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Sporer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Stangen und Mundſtuͤcke uͤberzient <space dim="horizontal"/>15. 18. gr.</item><lb/><item>Halbe ſtangen verzient <space dim="horizontal"/>10 in 12. gr.</item><lb/><item>Ein Kutzſch gebiß mit halben ſtangen verzient <space dim="horizontal"/>8. 9. gr.</item><lb/><item>Ein bloß gebiß <space dim="horizontal"/>5. oder 6. gr.</item><lb/><item>Ein par uͤberziente ſteig buͤgel <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Ein par ſchwartze ſteigbuͤgel. <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/><item>Ein par verziente ſpohren mit groſſen raͤdern <space dim="horizontal"/>10 in 12. gr.</item><lb/><item>Ein par kleine verziente ſporn. <space dim="horizontal"/>8. in 9. gr.</item><lb/><item>Ein par ſchwartze ſporn <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/><item>Ein Naſenband <space dim="horizontal"/>8. in 9. gr.</item><lb/><item>Ein halffter Ketten <space dim="horizontal"/>16 gr.</item><lb/><item>Ein verzient ſtriegel/ mit fuͤnff Zeilen. <space dim="horizontal"/>9 gr.</item><lb/><item>Mit vier Zeilen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Mit drey Zeilen. <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/><item>Ein ſchwartz ſtriegel mit vier Zeilen <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/><item>Mit drey Zeilen. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Mit zwey Zeilen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Meſſerſchmiede/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Degen mit einer ſchlagfreyen Klinge. <space dim="horizontal"/>3 in 4 fl.</item><lb/><item>Nit einer gemeinen Klinge. <space dim="horizontal"/>anderthalb. fl. in 2 fl.</item><lb/><item>Ein Degen ſcheide. <space dim="horizontal"/>5 in 6 gr.</item><lb/><item>Ein gemeiner band Degen. <space dim="horizontal"/>1. fl. 3. gr. auch 1 fl. 15. gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="sig">b 3</fw><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0184" n="[174]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Ein Band Degenſcheide ungefuͤttert <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/><item>gefuͤttert. <space dim="horizontal"/>5. in 6. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Feilenhauer/ Circkel und boͤhrer ſchmiede.</hi><lb/>
Im Meiſniſchen Kreiß.</head><lb/><list><item>Vor eine Pille. <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/><item>Vor einen wellen ring. <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/><item>Ein Kampboͤhrer <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Ein Bandboͤhrer <space dim="horizontal"/>7 in 8. gr.</item><lb/><item>Ein Rade ſtoͤſſer. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Ein Nagelboͤhrer <space dim="horizontal"/>3. pf.</item><lb/><item>Spundboͤhrer. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Zapfenboͤhrer <space dim="horizontal"/>2 gr. 2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein wagenboͤhrer <space dim="horizontal"/>von 8 biß auff 9. gr.</item><lb/><item>Ein Hobeleyſen/ umb <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Feilen und Raſpeln/ zu 3. 4. 6. auch 7 gr. oder die groſſen nach dem<lb/>
pfund/ und die kleinen nach der hand nach dem der ſtahl guth iſt.</item><lb/><item>Eine beißzange. <space dim="horizontal"/>2 biß 4 gr.</item><lb/><item>Eine ſpietzzange. <space dim="horizontal"/>1 oder 2 gr.</item><lb/><item>Ein Huffhammer/ von <space dim="horizontal"/>2 gr. 2 gr. 6. pf. 3. gr.</item><lb/><item>Gemeine Zierckel von 6 biß 10. pf. auch da Sie groß von 1 biß 6 gr.<lb/>
Kuͤnſtliche Zierckel auch hierunter nicht verſtanden.</item><lb/><item>Ein Pfriemen <space dim="horizontal"/>4 pf. biß 1 gr.</item><lb/><item>Ein Feuͤer Zange. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Ein Schneide Zeug zu Tieſchler arbeit/ <space dim="horizontal"/>anderthalb. thl. 2. thl:</item><lb/><item>Ein werckhammer nach den er groß oder kleinzu <space dim="horizontal"/>2. 3. 4. 5. 6. gr.</item><lb/><item>Ein gantz ſtechzeug zu bildſchnuͤtzer arbeit/ darzu 36 ſtuͤck gehoͤren/ zu<lb/><space dim="horizontal"/>1 thlr. 1 fl. 15. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Windenmacher Im Leipziſchen</hi><lb/>
Kreiß.</head><lb/><list><item>Vor eine ſpanwinde/ zum Vogel arm bruſt. <space dim="horizontal"/>5. 6. 7. thlr.</item><lb/><item>Vor eine ſechsſpaͤnnige winde. <space dim="horizontal"/>3 fl.</item><lb/><item>Vor eine vierſpaͤnnige winde <space dim="horizontal"/>2 fl. 18. gr.</item><lb/><item>Vor ein zweyſpaͤnnige winde. <space dim="horizontal"/>2 fl.</item><lb/><item>Vor eine Kutſchwinde. <space dim="horizontal"/>1 fl. 18 gr.</item><lb/><item>Vor ein Seelerzeug. <space dim="horizontal"/>3. 4. biß in 5. fl.</item></list></div><lb/><fw place="bottom" type="catch">Grob</fw><lb/><pb facs="#f0185" n="[175]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Grob und Huffſchmiede Im Chur</hi><lb/>
Kreyß.</head><lb/><list><item>Von neuen huffeyſen. <space dim="horizontal"/>1 g. 6 pf.</item><lb/><item>Wenn es zum groͤſten: <space dim="horizontal"/>2 gr</item><lb/><item>Von einem alten auffzuſchlagen. <space dim="horizontal"/>8 pf.</item><lb/><item>Ein neu Zwiefach Zieheband. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Ein einfach Zieheband. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Eine alte ſchiene auffzubrennen <space dim="horizontal"/>8 in 12 pf.</item><lb/><item>Eine ſchiene zu ſchweiſſen <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Ein Neu ſchien nagel. <space dim="horizontal"/>2 in 4 pf.</item><lb/><item>Ein groß wagen rad neu zubeſchlagen <space dim="horizontal"/>3 fl.</item><lb/><item>Ein Kutſchrad neu zu beſchlagen <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/><item>Ein Pflugrad neu zu beſchlagen <space dim="horizontal"/>15 gr.</item><lb/><item>Ein Foͤrderachs neu zubeſchlagen <space dim="horizontal"/>21 in 24 gr.</item><lb/><item>Ein Hinder achs neu zu beſchlagen. <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/><item>Ein Leißſchere. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Ein Decklehn. <space dim="horizontal"/>4. in 5 gr.</item><lb/><item>Ein ſchlechte Lehn. <space dim="horizontal"/>4 in 6 pf.</item><lb/><item>Ein ſpannagel. <space dim="horizontal"/>3 in 4 gr.</item><lb/><item>Vor ein Zugnagel. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/><item>Ein blech. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein achſenring <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Ein Deiſſel zubeſchlagen. <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/><item>Ein Vorgeſchirr zu beſchlagen. <space dim="horizontal"/>9 gr.</item><lb/><item>Ein Hinder geſchirr zu beſchlagen. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Ein foͤrder buͤchſe <space dim="horizontal"/>1 gr 6 pf.</item><lb/><item>Ein Hinder buͤchſe. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Vor ein Deiſſel ring <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Vor ein trage ring. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Von einem Deiſſelblech. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Vor eine neue Eygde/ mit 36 Zincken. <space dim="horizontal"/>1 fl. 9 gr.</item><lb/><item>Vor einen neuen Pflug zu beſchlagen. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Vor eine neue Pflugſchar <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Vor eine Pflugſchar zu erlegen. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Vor eine Pflugſchar zu ſcherffen. <space dim="horizontal"/>6 pf</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Vor.</fw><lb/><pb facs="#f0186" n="[176]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Vor ein orth auff eine ſchar. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Vor eine neue pflugſech. <space dim="horizontal"/>8. in 9 gr.</item><lb/><item>Von einem ſech zu erlegen. <space dim="horizontal"/>3 gr</item><lb/><item>Vor ein ſech zu ſcherffen. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Vor ein par Krumlinge. <space dim="horizontal"/>3 gr. 6. pf.</item><lb/><item>Vor ein par ladenbande. <space dim="horizontal"/>3 in 4 gr.</item><lb/><item>Vor eine groſſe anlage. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Vor eine kleine anlage. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Vor einen neuen ſpadten. <space dim="horizontal"/>4 in 5. gr.</item><lb/><item>Vor ein neu ſchuppeneiſen. <space dim="horizontal"/>3 in 4 gr.</item><lb/><item>Vor eine Miſtgabel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Vor eine Ofengabel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Vor eine Reichgabel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Vor ein ſchock huffnagel. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/><item>Vor eine Radehaue. <space dim="horizontal"/>4 in 5 gr.</item><lb/><item>Eine Picke. <space dim="horizontal"/>5 in 6 gr.</item><lb/><item>Solche ſtuͤcke zu erlegen. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein Bindaxt <space dim="horizontal"/>14. gr.</item><lb/><item>Ein ſchirrpeil <space dim="horizontal"/>8 in 9 gr.</item><lb/><item>Davon zu erlegen. <space dim="horizontal"/>4 in 5 gr.</item><lb/><item>Eine neue Parte <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Davon zu erlegen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Eine Futter Klinge. <space dim="horizontal"/>12. 14. gr.</item><lb/><item>Eine groſſe Senſe. <space dim="horizontal"/>12. 14. gr.</item><lb/><item>Eine Sichel. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Ein bradſpieß nach der groͤſſe. <space dim="horizontal"/>10 in 14 gr.</item><lb/><item>Eine eiſerne ſchippe. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>Einen Karn zu beſchlagen. <space dim="horizontal"/>7 in 8 gr.</item><lb/><item>Ein Wein karſt. <space dim="horizontal"/>9. 10, 11. gr.</item><lb/><item>Ein Zimmermans klammer. <space dim="horizontal"/>4 in 6 gr.</item><lb/><item>Die ſelbe zu verſtaͤhlen. <space dim="horizontal"/>5. gr.</item><lb/><item>Ein Feuerhack nach dem er groß <space dim="horizontal"/>18 biß in 21 gr.</item><lb/><item>Einen Born Eimer zu beſchlagen. <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Nagelſchmiede Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein ſchock ſtarcke Lattennagel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0187" n="[177]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl Saͤchſ.</fw><lb/><list><item>Ein ſchock mittel Lattennagel. <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein ſchock ſpinde nagel. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Ein ſchock bret nagel. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein ſchock halbe bretnagel. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Ein ſchock blech nagel. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein ſchock ſchindel nagel. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein hundert ſchwartze ſchloß Zwecken. <space dim="horizontal"/>15 pf.</item><lb/><item>Hundert verzienre ſchloß Zwecken. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Hundert ſattel Zwecken. <space dim="horizontal"/>15 pf.</item><lb/><item>Hundert ſpieß Zwecken. <space dim="horizontal"/>15. pf.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Klemperer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Trichter nach dem er groß. <space dim="horizontal"/>1. 2. 3. biß in 6 gr.</item><lb/><item>Ein Heber <space dim="horizontal"/>18 pf. in 2 gr.</item><lb/><item>Eine Lichtform mit drey roͤhren <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/><item>Ein Reibeiſen. <space dim="horizontal"/>1 in 2 gr.</item><lb/><item>Ein Feuer Zeug. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/><item>Eine Leuchte. <space dim="horizontal"/>1. 3. 4. 6. auch mehr gr. nach dem ſie groß iſt.</item><lb/><item>Ein Steck Leuchter. <space dim="horizontal"/>4 in 5 pf.</item><lb/><item>Eine Nacht Lampe <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/><item>Ein hoͤltzern Leuchter mit zwey roͤhren. <space dim="horizontal"/>1 in 2 gr.</item><lb/><item>Ein blechern Emmer <space dim="horizontal"/>9 in 10 gr</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Allerley ander Eiſenwerck/ ſonderlich der</hi><lb/>
Beil-Senſen- und waffen ſchmiede/ Im<lb/>
Meißniſchen Kreiß.</head><lb/><list><item>Ein Bind oder Zimmer Axt/ von <space dim="horizontal"/>12 biß 15 gr.</item><lb/><item>Eine Holtz Axt. <space dim="horizontal"/>7 8. 9. gr.</item><lb/><item>Ein ſchlicht beil/ von <space dim="horizontal"/>12 biß 20 gr.</item><lb/><item>Ein Fleiſch beil <space dim="horizontal"/>4. 5. 6. gr.</item><lb/><item>Ein hand beil <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Ein ſchirr beil <space dim="horizontal"/>9. 10. 11. gr.</item><lb/><item>Eine Sege auff eine ſchneidemuͤhle. <space dim="horizontal"/>2 fl. 15 gr.</item><lb/><item>Bogen oder Schrotſege. <space dim="horizontal"/>15 biß 18 gr.</item><lb/><item>Eine Sege wie die Tiſcher brauchẽ/ nach dem Sie groß. <space dim="horizontal"/>4. 6. 8. 10. gr.</item><lb/><item>Eine hand Sege. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="sig"><supplied>c</supplied></fw><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0188" n="[178]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Ein ſchnittmeſſer. <space dim="horizontal"/>2. 3. 4. gr.</item><lb/><item>Gemeine holtzmeiſſel/ oder ein Meiſſel nach dem er iſt <space dim="horizontal"/>1 biß uff 4 gr.</item><lb/><item>Ein eiſern ſtieckel/ nach dẽ er groß oder klein zu <space dim="horizontal"/>1 fl biß 1. fl 10. gr. 6 pf.</item><lb/><item>Eine gantz beſchlagene holtzhebe mit aller zugehoͤr von <space dim="horizontal"/>3 biß uff 4 fl.</item><lb/><item>Eine wagen winde/ von <space dim="horizontal"/>1 fl. biß 36 gr.</item><lb/><item>Eine Senſe. <space dim="horizontal"/>12. 14. 15. gr.</item><lb/><item>Eine Futter Klinge <space dim="horizontal"/>8. 9. gr.</item><lb/><item>Eine Sichel. <space dim="horizontal"/>15. 18 pf.</item><lb/><item>Ein weinmeſſer. <space dim="horizontal"/>18 pf. 2. gr.</item><lb/><item>Ein wein hacken. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Eine Krauthacke. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Eine Kraut ſtoſſe. <space dim="horizontal"/>2 gr. 3 pf.</item><lb/><item>Ein Scharbeiſen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Eine Meſſinge Liechtbutze. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Eine eiſerne. <space dim="horizontal"/>16. 18. pf.</item><lb/><item>Eine Eiſerne Wermpfanne. <space dim="horizontal"/>7. 8. gr.</item><lb/><item>Eine Eiſerne ſchauffel. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Muͤller werck.</hi></head><lb/><list><item>Ein Muͤhleiſen mit der hau und pfanne/ uͤmb <space dim="horizontal"/>6. 7. fl.</item><lb/><item>Neu Muͤhleiſen zu ſtaͤhlen. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item><lb/><item>Vor eine Pille. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Vor einen Wellring. <space dim="horizontal"/>18 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Nadeler/ Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Das tauſend der beſten ſtecknadeln/ uͤmb <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Andere gattunge. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Der Dritten/ uͤmb <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/><item>Ein par hoſen heffte. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Der Kleinen das tauſend/ uͤmb <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Eine ſpaniſche uehenadel/ umb <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Fiſchangeln/ Stricknadeln/ Strickeiſen/ und dergleichen/ wird<lb/>
nach dem augen ſchein verkaufft.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Glaſer/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Wenn der Glaſer bley und geloͤte ſelbſt giebet.</item><lb/><item>Von einer ſechseckichten Scheiben von tafel glaß. <space dim="horizontal"/>3 pf.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Von</fw><lb/><pb facs="#f0189" n="[179]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><list><item>Von einer runden kleinen ſcheibe. <space dim="horizontal"/>3. pf.<lb/><list><item>Vnd vier Zwickel vor eine ſcheibe.</item></list></item><lb/><item>Von einer klaren ſcheibe <space dim="horizontal"/>10 pf.<lb/><list><item>Dieſelbe in alt bley zu ſetzen. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item></list></item><lb/><item>Von einer gemeinen ſcheibe in alt bley. <space dim="horizontal"/>1 pf. 1 hlr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Tiſcher und Schreiner Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><p>Die ſollen ſchuldig ſeyn/ wenn es begehret wird/ einem jedem in ſei-<lb/>
nem hauſe zu arbeiten/ und ſoll auff ſolchen fall/ gegeben werden<lb/>
woͤchentlich/ bey des Herrn ſo arbeiten laͤſſet/ Koſt.</p><lb/><list><item>Dem Meiſter. <space dim="horizontal"/>15. gr.</item><lb/><item>Ohne Koſt. <space dim="horizontal"/>27 gr.</item><lb/><item>Dem Geſellen bey der Koſt. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Ohne Koſt. <space dim="horizontal"/>1 fl.</item></list><lb/><p>Wenn aber der Meiſter von ſeinem eignen holtz/ in ſeinem hauſe ar-<lb/>
beit verfertiget/ ſoll er haben.</p><lb/><list><item>Von einer eingefaſten thuͤr mit der verkleidung. <space dim="horizontal"/>2 fl. 10. gr.<lb/>
6 pf. in 3 fl.</item><lb/><item>Ohne verkleidung. <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/><item>Von einer ſchlechten thuͤr mit der verkleldung <space dim="horizontal"/>anderthalb fl.</item><lb/><item>Ohne verkleidung <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Von einem gefuͤtterten Fenſter raͤhmen drey Ellen ung faͤhrlich <space dim="horizontal"/>1 fl.<lb/>
oder 1 fl 3. gr.</item><lb/><item>Von einem gemeinen dergleichen Fenſter raͤhmen mit vier Lieden<lb/><space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Von einem kleinen Fenſterraͤhmen nach gelegenheit. <space dim="horizontal"/>6. 7. 8 9. gr.</item><lb/><item>Von einem gemeinen fichten Tiſch. <space dim="horizontal"/>1 fl. 10. gr. 6. pf.</item><lb/><item>Von einem Buͤchnen/ Taͤnnen/ oder Bircknen Tiſch. <space dim="horizontal"/>2 fl. 6. gr.</item><lb/><item>Vor eine lange Lehnbanck. <space dim="horizontal"/>10. gr.</item><lb/><item>Vor ein Vorſetz baͤncklein <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Vor einen Kleider Kaſten/ nach gelegenheit der arbeit und groͤſſe.<lb/><space dim="horizontal"/>3. 4. in 5 fl.</item><lb/><item>Vor eine Reiſe Lade. <space dim="horizontal"/>17. in 18. gr.</item><lb/><item>Vor eine Maͤgde Lade. <space dim="horizontal"/>7 in 8 gr.</item><lb/><item>Vor ein ſpanbette. <space dim="horizontal"/>17. 18. gr. auch 1 fl</item><lb/><fw place="bottom" type="sig">c 2</fw><fw place="bottom" type="catch">Vor</fw><lb/><pb facs="#f0190" n="[180]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><item>Vor ein Himmelbette. <space dim="horizontal"/>3. 4. in 5. fl.</item></list><lb/><p>In uͤbriger ausgelegten/ oder ſchoͤn verleiſteten arbeit/ erfordert es<lb/>
ſonderliche vergleichung.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Drechſeler/ Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Spinnrad/ uͤmb <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/><item>Von einer gedreheten gangfeule. <space dim="horizontal"/>1 gr. 1 gr. 3 pf.</item><lb/><item>Eine Pulver flaſche. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/><item>Eine ſpille/ uͤmb <space dim="horizontal"/>1 pf.</item><lb/><item>Eine Kapſel. von <space dim="horizontal"/>3 biß uff 12 pf.</item><lb/><item>Ein ſchreibe Zeug und ſand buͤchſe <space dim="horizontal"/>3 gr. 3 gr. 6 pf.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Buͤchſenſchaͤffter/ Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Von einer Muſqueten zu ſchefften <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Von einer Puͤrſchbuͤchſe. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Von einem Pandelier. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Von einem wagen rohr. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Von einem Piſtohl. <space dim="horizontal"/>8 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Wagner und Rademacher Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Kutſchen rad. <space dim="horizontal"/>16 gr.</item><lb/><item>Ein Wagen rad. <space dim="horizontal"/>18 in 20 gr.</item><lb/><item>Ein Himmelwagen mit allen Zugehoͤr. <space dim="horizontal"/>18 in 20 fl.</item><lb/><item>Ein Kutſchwagen mit allen Zugehoͤr. <space dim="horizontal"/>12 fl.</item><lb/><item>Ein gantz ruͤſt oder rendtwagen. <space dim="horizontal"/>9 fl.</item><lb/><item>Ein Foͤrder Achs mit wagarmen und Deißel <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/><item>Eine hinderachs. <space dim="horizontal"/>8 in 10 gr</item><lb/><item>Ein par arme <space dim="horizontal"/>4 in 5 gr.</item><lb/><item>Ein par Erndt Leitern. <space dim="horizontal"/>18. 21. gr.</item><lb/><item>Von einem Langwagen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Von einem geſchirr mit Zweyen wagen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Eine Deißel. <space dim="horizontal"/>2. 3. in 4. gr.</item><lb/><item>Ein ſpeich ein zuziehen. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Eine Felge ein zuziehen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0191" n="[181]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><list><item>Ein Pflug <space dim="horizontal"/>8 in 9 gr.</item><lb/><item>Ein Pflugrad. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Boͤtticher und Kleinbinder/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item><list rendition="#rightBraced"><item>Einen neuen Bottich ſampt holtz und reiffen<lb/><space dim="horizontal"/>16 in 18 fl.</item><lb/><item>Ein Kofentbottich <space dim="horizontal"/>10 fl.</item></list></item><lb/><item><list rendition="#rightBraced"><item>Ein Kuͤhlfaß <space dim="horizontal"/>5 fl.</item><lb/><item>Eine Wuͤrtzwanne <space dim="horizontal"/>2 fl. 10 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein Bierfaß <space dim="horizontal"/>18 gr.</item></list> Von Eichenen hol<supplied>z</supplied></item><lb/><item><list rendition="#rightBraced"><item>Ein Viertel. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Eine Tonne. <space dim="horizontal"/>8 gr.</item></list></item><lb/><item>Ein Bottichreiff zu machen und ahn zu legen. <space dim="horizontal"/>1 fl. 5. gr</item><lb/><item>Ein trincken Faßreiffen. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Ein Kuͤhlfaßreiff. <space dim="horizontal"/>4 pf.</item><lb/><item>Ein wannen reiff/ nach dem er groß. <space dim="horizontal"/>8 pf. 1 gr. auch 1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein ſchock Kuffen oder Dreyling reiffen <space dim="horizontal"/>20 gr.</item><lb/><item>Ein ſchock Bierfaß und Viertel reiffen. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/><item>Von einer Kuffen zu pichen. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Von einem Dreylinge <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Von einem Faß und Viertel. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Ein Zuber. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Ein ſchweinfaß. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein Butterfaß. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Eine ſahn ſtande. <space dim="horizontal"/>6 in 7. gr.</item><lb/><item>Eine waſſerkanne. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Eine Gelte. <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Ein Milch faͤßlein <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Ein Faß darinn die butter zu waſchen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Von einer waſch Tunne. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/><item>Von einem ſcheuerfaß <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Vor einen Eymer <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/><item>Ein Krahmfaß von Eichenen holtze/ nach dem es groß/ <space dim="horizontal"/>8. 9. 10.<lb/>
12. biß 16 gr.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="sig">e 3</fw><fw place="bottom" type="catch">Vnd</fw><lb/><pb facs="#f0192" n="[182]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><p>Vnd ſollen hierneben die Boͤtticher einem jeden der es begehrt/ bey tag<lb/>
und nacht in ſeinem hauſe binden/ flicken und arbeiten/ jedes<lb/>
mahl bey 10 fl. ſtrafe/ der verweigerung/ und weil der anſchlag<lb/>
von dem groſſen gefaͤſſe/ und den reiffen darzu zuverfertigen auff<lb/>
die Stadt Wittenbergk/ da es ſtaͤrcker gefaͤß fuͤhret/ gerichtet/<lb/>
kan anderer orthe bey kieinen gefaͤſſe/ nach der <hi rendition="#aq">Proportion</hi> ein<lb/>
wenigers ahngeſetzet werden.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Siebmacher Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Sieb/ ſo man in der ſcheinen braucht/ von <space dim="horizontal"/>17 pf. biß 2 gr.</item><lb/><item>Ein Bier Siebichen/ vor <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Ein Bier Sieb von haren. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/><item>Haͤren Sieb/ zu Milch oder Gerſte. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Mttler. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Kleineſte. <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Korbmacher Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Eine flaͤchte auff einen Ruͤſtwagen. <space dim="horizontal"/>uͤmb 15. 16 gr.</item><lb/><item>Ein ſpreu Korb. <space dim="horizontal"/>2. 3 gr. 2 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Ein trage Korb. <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Einen Kohl Korb/ ſo einer vor ſich tragen kan. <space dim="horizontal"/>1 gr. 18 pf.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Barbierer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Von einer friſchen wunde zum erſten band. <space dim="horizontal"/>5. in 6 gr.</item><lb/><item>Von einem hafft. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>Von einem beinbruch zum erſten band <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/><item>Von einem beinbruch zuheilen von alten Perſohnen. <space dim="horizontal"/>10 fl.</item><lb/><item>Von Jungen Perſohnen. <space dim="horizontal"/>7 fl.</item><lb/><item>Von einem Armbruch von alten Perſohnen. <space dim="horizontal"/>5 fl.</item><lb/><item>Von Jungen Perſohnen <space dim="horizontal"/>4 fl.</item><lb/><item>Von Schlitzbruch/ weñ die roͤhrẽ durchs fleiſch gehẽ/ duppelte gebuͤhr.</item><lb/><item>Von einer fleiſchwunde nach gelegenheit. <space dim="horizontal"/>1 fl. 10 gr. 6 pf. auch 2 fl.</item><lb/><item>Da ſie aber ſich mit den Patienten auff vorgeſetzte maſſe nicht ver-<lb/>
gleichen koͤnnen/ ſoll die Obrigkeit mit zu ziehung der <hi rendition="#aq">Medicorũ</hi><lb/>
daruͤber zu erkennen haben.</item></list></div><lb/><fw place="bottom" type="catch">Bader</fw><lb/><pb facs="#f0193" n="[183]"/><fw place="top" type="header">Churfuͤrſtl. Saͤchſ.</fw><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Bader Im Meißniſchen Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Von einer Perſohn klein oder groß/ ſo ins bad gehet. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Vom Kopff. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Von einer Wanne. <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/><item>Von einem ſchaubhut. <space dim="horizontal"/>1 pf.</item></list><lb/><p>Wenn aber einer den Bader ins hauß fordert/ der mag ſich mit ih-<lb/>
me darunter vergleichen.</p></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Seiler Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein par Kutſchſtraͤnge/ gezwirnte von klaren hanff/ neunellicht <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Acht ellicht. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/><item>Steben edicht. <space dim="horizontal"/>4 gr. 6 pf.</item><lb/><item>Fuͤnff ellicht. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Sechs ellicht. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Gemeine Kuͤheſtricke/ nach dem ſie groß. <space dim="horizontal"/>3. 4. 5. auch 6 pf.</item><lb/><item>Ein par mittelmeſſige wagenſeile. <space dim="horizontal"/>18 gr.</item><lb/><item>Ein par vier ſpaͤnnige wagenſeile. <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/><item>Ein pfund haſen Zwirn/ zu <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Ein pfund kleinen Zwirn zu <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/><item>Ein par haſen leinen/ zu <space dim="horizontal"/>24 in 27 gr.</item><lb/><item>Ein Pflugrad/ uͤmb <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/><item>Ein Kornſchauffel/ vor <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Toͤpfer/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Ein Noͤſſel topf. <space dim="horizontal"/>1 pf.</item><lb/><item>Ein Maß topf. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Ein von Zwey maſſen. <space dim="horizontal"/>3 pf. und ſo fortan.</item><lb/><item>Eine kleine ſchuͤſſel <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Eine mittel ſchuͤſſel <space dim="horizontal"/>4 in 6 pf.</item><lb/><item>Eine groſſe ſchuͤſſel. <space dim="horizontal"/>6 in 9 pf.</item><lb/><item>Ein kleiner Tiegel <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/><item>Ein mittel Tiegel <space dim="horizontal"/>4 in 6 pf.</item><lb/><item>Ein groſſer Tiegel <space dim="horizontal"/>6 in 9 pf.</item></list><lb/><fw place="bottom" type="catch">Ein</fw><lb/><pb facs="#f0194" n="[184]"/><fw place="top" type="header"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/><list><item>Ein Milchaſch <space dim="horizontal"/>8. 9. 10. pf.</item><lb/><item>Ein handfaß glaſurt. <space dim="horizontal"/>18 pf. in 2 gr.</item><lb/><item>Ein handbecken glaſurt. <space dim="horizontal"/>6. 8. in 9 pf.</item><lb/><item>Ein bunter Topf nach dem er groß <space dim="horizontal"/>2. 4. 6. pf.</item><lb/><item>Eine gemeine gruͤne Kachel. <space dim="horizontal"/>1. 2. 3. 4. in 5. pf.</item><lb/><item>Ein eiſenfarber gruͤner ofen. <space dim="horizontal"/>4 fl 1 gr.</item><lb/><item>Ein eiſern ofen zu ſetzen <space dim="horizontal"/>21 in 24 gr.</item><lb/><item>Ein eiſen farber ofen zu ſetzen <space dim="horizontal"/>18 gr.</item><lb/><item>Einen gruͤnen ofen zu ſetzen. <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item></list></div><lb/><div n="2"><head><hi rendition="#b">Buͤrſtenbinder Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/><list><item>Eine Buͤrſten der ſchlechten gattung <space dim="horizontal"/>3 pf.</item><lb/><item>Eine Buͤrſte Leder gattung <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/><item>Eine Kinder buͤrſte. <space dim="horizontal"/>1 gr. 1 gr 6 pf.</item><lb/><item>Eine groſſe Kolben buͤrſte. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/><item>Eine mittel Kolben buͤrſte. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Eine kleine Kolben buͤrſte. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/><item>Eine langhaͤrige ſammet buͤrſte. <space dim="horizontal"/>8. 10 in 15. gr.</item><lb/><item>Eine Kurtzſtielichte Kleider buͤrſte. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf. 2 gr.</item><lb/><item>Eine langſtielichte Kleider buͤrſte. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/><item>Eine Buͤrſte mit gold und draht. <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item></list><lb/><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">ENDE.</hi></hi></p></div></div><lb/><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/><pb facs="#f0195" n="[185]"/><pb facs="#f0196" n="[186]"/></body></text></TEI>